شۆره‌شه‌ك ل كوردستانێ!

شۆره‌شه‌ك ل كوردستانێ!

10

داخۆیانیه‌كا وه‌زیرێ ده‌رڤه‌ یێ عیراقێ من خواند، كو یێ جیهانێ پشتراست دكه‌ت ئه‌و ـ پێكهاتیێن ـ گه‌لى كورد ل دژى حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ نا هانده‌ته‌ خرابیێ. رۆژناما ئه‌لسه‌باح ژماره‌ (4037) ل رۆژا شه‌مبیێ 19/8/2017. ته‌كه‌زیێ ل په‌یڤا پێكهاته‌یێن ئه‌تنى یێن كو مه‌ره‌ما وان هایدان بۆ خرابیێ، كو ره‌نگه‌ یاداشتنامه‌كا داخوازیێن ته‌عجیزى پێشكێشى كربیت، ئه‌و وه‌كو ماف دهه‌ژمێرن. بیرا مه‌رجێن به‌نى قوریزه‌ ل سه‌ر قوره‌یش دئینیت، ل رۆژا (خندق) ژ نه‌عیما بن مسعود. بۆ شۆره‌ش ل كوردستانێ نه‌هاته‌ كرن پشتى سالا 1991؟ بۆچى كۆده‌تا نه‌هاته‌كرن؟ بلا به‌رسڤێ بۆ دیرۆكا هزران بهێلین: بۆچى شۆره‌ش ل وه‌لاتێن پیشه‌سازى یێن پێشكه‌فتى نه‌هاته‌ كرن؟ بۆچى ل ئه‌لمانیا جهێ بوونا ماركس و ئه‌نجلز نه‌هاته‌ كرن؟ لینین به‌رسڤه‌كا زۆرا ساده‌ دا: هه‌بوونا تیڤله‌كێ سڤك ژ ئه‌نتیهازیێن به‌رژه‌وه‌ندخواز ل سه‌ر ته‌خا كاركه‌ر، ئه‌ڤ تیڤله‌ هاتیه‌ كرن ژ لایێ سه‌رمایه‌داریا داگیركار و دژى وه‌رارا هه‌ستا كاركه‌ر بكارئینا. ئه‌و تیڤله‌كێ ده‌مكى یه‌ دێ بهۆژیت ب ساله‌كێ یان دویان! به‌لێ دیرۆكێ دیاركر كو ئه‌ڤ تیڤله‌ یێ خوجهه‌ و ناڤۆكا ته‌خا كاركه‌رانه‌، ئازادیا هزرێ و سیمایێ عه‌قلانى یێ د جڤاكێن نوو دا به‌رى هه‌ر داخوازیه‌كێ راكر كو گوهۆرینێ بخوازیت و كار ژبۆ بجهئینانا گوهۆرینێ و پێچشڤه‌چوونێ بكه‌ت ب ره‌نگه‌كێ ئۆتۆماتیك، ب ڤێ چه‌ندێ هه‌ر داخوازه‌كا گوهۆرینێ دێ نه‌یا عه‌قلانى بیت ل جڤاكه‌كى ره‌فاهیه‌تێ بۆ تاكێن خوه‌ دخوازیت. ئه‌رێ ئه‌و كیژ مرۆڤه‌ یێ خوه‌دى ئێك ره‌هه‌ند؟ ئه‌وێ ب هزرێ نه‌چار ژ داهێنانێ و ب جسته‌یى ژ كارى و مۆرالى ژ به‌ر بێزاریێ، ئه‌ڤ جۆره‌ ژ نه‌چاریێ به‌ربه‌لاڤ دبیت ل ده‌ف كه‌سێن هاتینه‌ په‌راوێزكرن ژ كه‌مینه‌یێن نه‌ژادى و ل ده‌ف ژنان و بێكاران و هونه‌رمه‌ند و ئه‌دیب و ره‌وشه‌نبیران، ئه‌ون هوربه‌رت ماركۆز دبینیت كو ئه‌م مه‌حاله‌ ب شۆره‌شێ راببن، چونكو بسه‌رنه‌كه‌فتیه‌ ب هه‌بوونا سه‌ندیكایێن كرێكاران و ئێكه‌تیێن قوتابیان و رێكخراوێن ژنان و ده‌زگه‌هێن ئاسایشێ و پۆلیسان و زالبوونا ده‌وله‌تێ ل سه‌ر ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ.
ل مسرێ (ناسڕ ـ سادات ـ موباره‌ك) مسڕێ تشته‌ك نینه‌ ژده‌ستبده‌ت ب رۆخیانا ده‌سهه‌لاتێ، ل عیراقا (سه‌دام ـ عارف ـ قاسم) عیراقى چوتشت نه‌بوون ژده‌ستبده‌ت ب رۆژخیانا رژێما ده‌سهه‌لاتدار، ب ڤێ ره‌نگى فرانز فانۆن گه‌لێن جیهانا سیێ دابوونه‌ دیاركرن كو (شۆره‌ش یا بوویه‌ گرنگى و دشیاندا، به‌لكو یا كه‌تمى یه‌، ل جیهانه‌كى ئێدى باش دزانیت كو ئه‌وى تشته‌ك نینه‌ ژده‌ست بده‌ت ژ بلى قه‌یدێن خوه‌)، ب دروستى به‌ره‌ڤاژى وه‌كو جڤاكێ ئه‌ورۆپى وئه‌مریكى دبینیت كو شۆره‌ش تشته‌كێ ئه‌سته‌مه‌، سه‌ره‌راى هه‌بوونا ته‌خا كاركه‌ر و یا هه‌ژار هه‌ر ژ پێش چه‌ندین چه‌رخان، چونكو مرۆڤێ ئه‌مریكى و ئه‌ورۆپى یان كه‌نداڤى، شۆره‌شێ یان كۆده‌تیا له‌شكرى تشته‌كێ ئه‌سته‌مه‌ بهێته‌ روودان، چونكو هه‌كه‌ هاته‌ روودان دێ هه‌مى ئه‌متیاز و ئازادیان ژده‌ستده‌ت و نزمترین راده‌ بۆ هه‌ژاران دابنكه‌ت و هه‌ر تشته‌كێ دیتر، ئه‌ڤ مرۆڤێ دبێژنێ هێربه‌رت ماۆكیۆز (مرۆڤێ ب ئێك ره‌هه‌ند). ماركسى فه‌لسه‌فا ماركۆزى و فانونى ره‌ت دكه‌ن چونكو ل به‌رامبه‌ر دا راوه‌تان ژ نه‌ژادێن كلاسیكى یێن شۆره‌شا ماركسى یا خۆجه نه‌ قابلى پێشڤه‌چوونێ و نه‌ك نووكرنێ، ماركسیه‌ت دهێته‌ هه‌ژمارتن وه‌كو ته‌خا جۆتیاران، ته‌خه‌كه‌ ژ یا كرێكاران نزمتر، فانۆن ته‌خا جۆتیاران دادنیت كو ئه‌ون عه‌سلێ شۆره‌شێ ل جڤاكێ ئه‌فریقى، ژ به‌ر هندێ ماركسیان شه‌ڕ ل دژى فانۆرى كر وه‌كو ده‌ركه‌فتن ل سه‌ر ئایدۆلۆجیا ته‌خا كرێكاران. شۆره‌شا فره‌نسى 1789 ئسۆلێن خوه‌ د هزرێن فۆلتێر و رۆسۆ و مۆنتسكیۆیى دا دبینیت، هه‌ردیسا دچه‌ندین كریارا دا وه‌كو شانۆگه‌ریا بۆرمارشێ (هه‌ڤژینانا فیگارۆ)، هه‌ر دیسا ژ بلى كریارین ره‌زاله‌ت و كۆێله‌یتا ته‌خا هه‌ژار. شۆره‌شا رۆسى سالا 1917 بنیاتێن خوه‌ دبینیت زێده‌بارى شۆره‌شا فره‌نسى. د هزرێن ماركس و ئه‌نجلس ولینین وهیگل و یێن دیتر دا دبینن. ئه‌ڤ بنیاتێن كلاسیكى یین شۆره‌شێ هربه‌رت ماركیۆز پێ هاتبوو، له‌ورا وه‌سا سه‌حكربوونێ وه‌كو كه‌چۆك ل دژى هزرا سه‌رگر. به‌لێ بزاڤ دیرۆكێ گریمانه‌یا خوه‌ یا ره‌شبین سه‌پاندیه‌ ل دژى شۆره‌شێ. نازیان ژ ئه‌لمانیا ده‌خستبوو ژبه‌ر ره‌خنه‌گرتنا وى و ره‌شبینیا وى، ماركسیان شه‌ڕێ وى كربوو چونكو شاشیێن ستالینى ئاشكرا كربوو د سه‌پاندنا بیردۆزا ماركسى دا، گۆتنێن وى كو شۆره‌شا كرێكاران، ئێدى نه‌یا مومكنه‌ ل ژێر كونترۆلا ده‌وله‌تا شیۆعى یان سه‌رمایه‌دارى ل سه‌ر ده‌زگه‌هێن میدیایێ و ده‌زگه‌هێن دیتر یێن ده‌وله‌تێ، ئه‌ڤ ته‌خه‌ هشكبوویه‌ و ژ وه‌رارێ و پێشڤه‌چوونێ راوه‌ستایه‌. ئه‌ڤ په‌یڤینه‌ یا ره‌تكریه‌ ژ لایێ هه‌میان ڤه‌، ل سه‌رده‌مه‌كى كو شیۆعیه‌تێ سرنجرنكێشان نه‌مایه‌/ ماركۆزى مرنا ووێ هه‌ر ژ1964 دیتیه‌ و نێرین اخوه‌ یا ره‌شبین بلاڤكریه‌، دپرتووكا (مرۆڤ خوه‌دیێ ئێك ره‌هه‌ند)، مرۆڤێ جڤاكێن سه‌رده‌م، نه‌خۆشیت خوه‌ ژ گه‌له‌ك فشارێن مه‌زن دیتیه‌ ژ پێداویستیێن كه‌مالى یێن ده‌روه‌، ڤه‌كوهاستینه‌ بۆ ئالاڤه‌كێ ده‌لایه‌ن بۆ به‌رهه‌مى و به‌رخوریێ، ب رێیا ده‌زگه‌هێن مه‌یدیایێ و ریكلامان و دابینكرنا هزر و ره‌فتاره‌كا ئێكگرتى د حه‌زا دیالۆگا رێیێن ژیانا هه‌ڤچه‌رخ و كڕینا به‌خته‌وه‌ریێ، پتر كتر بكه‌ دا بپتر بكڕى، ل گه‌ل خه‌ندقاندنا هه‌ر هزره‌كا ره‌خنه‌گر یان هه‌ڤدژ یان هوشداری بۆ شنوونه‌وارێن ده‌روونى یێن وێرانكار.

کۆمێنتا تە