په‌یوه‌ندى د ناڤبه‌را هشیاریا نه‌ته‌وه‌یى و داخوازیێن نه‌ته‌وه‌یى دا

په‌یوه‌ندى د ناڤبه‌را هشیاریا نه‌ته‌وه‌یى و داخوازیێن نه‌ته‌وه‌یى دا

9

حكمه‌ت خابوور
ب من وه‌ره‌ هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ك هه‌گه‌ر شاره‌زایى نه‌بیت د رابردوویێ خوه‌دا, ده‌مێ نها و یێ داهاتى ل جه‌م وى یێ رۆهن نابیت, هه‌ر ملله‌ته‌ك نه‌زانیت چ ژده‌ستدایه‌ و چ لێ هاتیه‌ فه‌وتاندن, ئه‌و نزانیت ژى كو ل ڤى ده‌مێ نها و ل داهاتوو ژی دا چ دڤێت و داخوازیێن وى چنه‌, له‌ورا هوشیاریا نه‌ته‌وه‌یى تاكه‌ رێیا هه‌ره‌ بهێزه‌ ژبۆ وێ ئێكێ هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ك بزانیت كو چارچۆڤه‌یێن داخوازیێن وى چ نه‌ و چه‌ندن, داخوازیێن گه‌لێ كورد ژ بازنه‌یێ مافێن هه‌ڤوه‌لاتیبوونێ زۆر به‌رفره‌هترن, نه‌ ب تنێ داخوازیا بۆدجه‌ و مووچه‌ و خزمونگوزاریێن وه‌كو نه‌فت و كاره‌با و ئاڤ و …هتد بدووماهیك ناهێن, كه‌توارێ گه‌لێ كورد وه‌كو ملله‌ته‌كێ ئارى كو وه‌لاتێ وى یێ مه‌زن، لێ هاتییه‌ پارچه‌كرن و ب زۆرى هنده‌ك تایبه‌تمه‌ندى ل سه‌ر هاتینه‌ سه‌پاندن و كلتور و زمان و ئایین لێ هاتیه‌ ئال‌وۆزكرن, د ناڤا جوگرافیایه‌كا ب ڤى ره‌نگى ژیان ده‌رباز دكر, رژێمێن ئه‌و وه‌لاتێن گه‌لێ كورد كه‌فتیه‌ د ناڤ دا مێژوویه‌كا خراب هه‌یه‌ ژ هه‌ولێن ژناڤبرنێ و كاڤلكرنێ و گوهۆرینا ناسنامێ, بۆ نموونه‌ ته‌عریبكرنا گه‌لێ كورد و توركمانان و … هتد, دیسا ژ روویێ ئاینى ژى ڤه‌ وه‌كو هه‌ولا گوهۆرینا ئه‌سلێ راسته‌قینه‌یێ ناسناما ئایینێ زه‌ره‌ده‌شتى و ئێزدى و كاكه‌یى و سابیئه‌ و …هتد, تاكو وى راده‌ى دژایه‌تیكرنا جه و شییان و ژناڤبرنا وان. بۆ نموونه‌ ئایینێ زره‌راده‌شتى ب شێوه‌یه‌كێ ئاشكه‌را و به‌رچاڤ دژایه‌تى لێ هاتیه‌كرن ل سه‌رده‌مێ ده‌وله‌تا ساسانى ژلایێ عه‌ره‌بانڤه‌, هه‌ر دیسا ئێزدى و كاكه‌یى ژى ب هه‌مان شێوه‌ وه‌كو دهێنه‌ دیتن كو چاوا دژایه‌تیا وان دهێته‌كرن حه‌تا راده‌یێ ژناڤبرنێ, جاره‌كێ چونكو كوردن جاره‌كێ ژى ژبه‌ر ئایینێ وان, هه‌ولێن ژناڤبرنا ئه‌سلێ نه‌ته‌وه‌یى هه‌ر ژ سه‌رده‌مێ به‌عسیان ده‌سپێكربه‌ كو خه‌لكه‌كێ قه‌ومى ره‌گه‌زپه‌رست و شۆفێنى ده‌سپێكریه‌ ب ته‌عریبكرنا نه‌ته‌وه‌یێن دى و گه‌لێ كورد پشكا شێرى ب به‌ر كه‌فتییه‌ د ڤێ پرۆسه‌یێ دا. كه‌ واته‌ خالا ده‌سپێكێ ژ بۆ دروستكرنا هوشیاریا نه‌ته‌وه‌یى پێكهاتیه‌ ژ زانین و ئاگه‌هداربوونا دبێژنێ (مێژوو)، چونكو تاكو ئه‌م نه‌زانین كا چ مافێن مه‌ هاتینه‌ ژناڤبرن, ئه‌م نكارین بزانین د نها و داهاتى ژیدا مه‌ چ دڤێت, كه‌ واته‌ زانینا مێژوویا مه‌ ڕێ خۆشكه‌ره‌ و ڕێ نیشان ده‌ره‌ ژ بۆ زانینا وان مافێن مه‌یێن هاتینه‌ ژناڤبرن و جاره‌كا دى بكارین بده‌ستڤه‌ بینین. كێشه‌یا تاكێ كورد د وه‌لاته‌كێ وه‌كو عێراقێ دا ژ كێشه‌یا هه‌ڤوه‌لاتیبوونێ مه‌زنتره‌, هه‌كه‌ر هه‌ڤوه‌لاتیه‌ك ل وه‌لاته‌كێ رۆژئاڤا یێ پێشكه‌فتى، ب تنێ خه‌ما مووچه‌ و نان و ئاڤ و كاره‌با و خزمه‌تگوزارى و …هتد هه‌بیت, لێ خه‌ما تاكى ل وه‌لاتێن رۆژهه‌لات یێن فره‌ نه‌ته‌وه‌ و فره‌ ئایین ژبلى ڤان خه‌مان خه‌ما پشتگوه خستنێ و ژناڤبرنێ هه‌یه‌, لێ گه‌لێ كورد كێشه‌یا زانست و خواندنێ و شاره‌زایێ ژ مێژوویا خوه‌ تا راده‌یه‌كى هه‌یه‌ یانژى ناخوینن یان خواندنه‌كا خراب بۆ دكه‌ن, ب جۆره‌كى كو پووته‌كێ نزمتر ژ مێژوویا خوه‌ یا جوان ڤه‌دگێرن, ژ ده‌ستێن بیانیان وه‌ردگرن ئه‌وێن ب درێژاهیا مێژوویێ دژایه‌تیا مه‌كرى و ل دووماهیێ مێژوویا مه‌ شێلیكرى. پتریا خه‌لكێ مه‌ ژ مێژوویا خوه‌ دوور كه‌فتیه‌ و مه‌زنى و شیانێن باب و باپیرێن خوه‌ ژ بیر كرینه‌, له‌و هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ك یا فه‌ره‌ مفاى ژ رابردوویێ خوه‌ وه‌رگرن داكو بكارن داهاتوویێ خوه‌ زامن بكه‌ن, چونكو مێژوو یه‌كسان نینه‌ ژ ڤه‌گێرانا چیرۆكا, به‌لكو یه‌كسانه‌ ب مفا وه‌رگرتنێ ژ رابردوویێ خوه‌.
ل وه‌لاتێن پێشكه‌فتى ژى ل سه‌رده‌مێ جیهانگێریێ دا ده‌ستبه‌ردارێن مێژوو و ناسناما خوه‌ نابن, چونكو ئه‌و باش دزانن به‌رێ بنیاتى داهاتوویێ هه‌ر ملله‌ته‌كى یه‌.

کۆمێنتا تە