NO IORG
Authors Posts by به‌درخان عه‌بدولكه‌ريم زاويته‌يي

به‌درخان عه‌بدولكه‌ريم زاويته‌يي

به‌درخان عه‌بدولكه‌ريم زاويته‌يي
58 POSTS 0 COMMENTS

7

پشتى نامه‌یا سه‌رۆك مسعود بارزانى بۆ په‌رله‌مانێ هه‌رێمێ یا كو ل 29/10/2017 هاتیه‌ خواندن و ب گۆره‌ى وێ ده‌ست ژ كارێ خوه‌ به‌رداى حه‌تا ئه‌نجامدانا گه‌را وێ بۆ هه‌لبژارتنێن بهێنئه‌وێن كو ل به‌ره‌ ل مه‌ها شه‌ش ژ سالا بێت بهێنه‌ كرن، ده‌سهه‌لاتێن خوه‌ ژى راده‌ستى سه‌رۆكاتیا په‌رله‌مانى و جڤاتا دادوه‌ریێ و سه‌رۆكاتیا په‌رله‌مانى كرین هه‌ر ئێك ل دووڤ تایبه‌تمه‌ندیێن وى و هه‌ر ژ وى ده‌مى حوكمه‌ت ته‌ڤلى قووناغه‌كا نوو بوو زۆرا سه‌خت بوو ل سه‌ر هه‌مى ئاسته‌كى ئێدى ئه‌ركێ سه‌رۆكێ حوكمه‌تێ نه‌ تنێ بوو ب رێڤه‌برنا باده‌كێن گرێدایى حوكمه‌تێ، به‌لێ كه‌فته‌ ل هه‌مبه‌رى ململانێن نه‌ته‌وه‌ى و هه‌بوونێ و یێن سیاسى و ئابوورى یێن مه‌زن ل ژێر پێشهاتین مه‌زن یێن ل ده‌ڤه‌رێ هه‌میێ دهێنه‌ روودان. د كۆنگرێ رۆژنامه‌ڤانى دا یێ كو هاته‌ گرێدان ل پشتى تووشبوونا ده‌ڤه‌رێ هه‌میێ و گه‌له‌ك ده‌ڤه‌رێن هه‌رێما كوردستانێ بۆ بیڤه‌له‌رزێن ب هێز ل شه‌ڤا دوازدێ ژ مه‌ها نوكه‌ و گۆتارا خوه‌ ب سه‌ره‌خۆشكرنا خه‌لكێ قوربانیێن بیڤه‌له‌رزێ كر و باش هه‌لسه‌نگاندنا تێكۆشانێن ده‌زگه‌هێن ئه‌وله‌هیێ و به‌رگریا مللى و كه‌رتێ ساخله‌میێ د تێكۆشانێن وان یێن به‌رده‌وام دا بۆ پاراستنا خه‌لكێ سڤیل. ئاماژه‌ تێدا دانه‌ كۆمه‌كا بابه‌تان، ژ هه‌میان گرنگتر ئاریشه‌یێن د ناڤبه‌را هه‌ولێر و به‌غدا دا، د گۆتارا خوه‌ دا سه‌رۆكێ حوكمه‌تێ گه‌له‌ك خال دانانه‌ سه‌ر په‌یڤان و دیاركر كو حوكمه‌تا به‌غدا پێگیرى نه‌كریه‌ و ناكه‌ت ب دستوورى و ب تایبه‌تى ماده‌یێن گرێداى هه‌رێمێ و گۆت كو پرۆژێ بۆدجێ پرۆژه‌كێ سیاسى یه‌ بۆ نه‌هێلانا هه‌رێما كوردستانا فیدرالى و گۆت به‌هرا هه‌رێمێ ژ بۆدجه‌ى 17% یه‌ و رازى نابین ب 12% و مه‌ هه‌مى تێبینیێن خوه‌ بۆ به‌غدا هنارتینه‌ ل دۆر پرۆژێ بۆدجه‌ى و به‌رسڤا مه‌ نه‌هاتیه‌ دان هه‌تا نها و زێده‌كر ژى كو چو شوونگر ژبلى دیالۆگێ نینن و چاره‌كرنا ئاریشه‌یان ل گۆر دستووى و دێ رۆلێ نوونه‌راتیا هه‌رێما كوردستانێ ل به‌غدایێ گێرین بۆ هاریكاریكرنا دانوستاندنان دناڤبه‌را به‌غدا و هه‌ولێر دا و دیاركر كو نه‌پیگۆریا دستوورى و په‌راوێزكرنا رۆلێ لایه‌نێن دیتر و دروستكرنا ناكۆكی و ئاریشه‌یان ئه‌وه‌ بوویه‌ ئه‌گه‌ر كو هه‌رێمێ به‌ر ب ئه‌نجامدانا گشتپرسیێ برى. به‌لێ ده‌رباره‌ى سه‌ره‌ردانا حزبێن دیتر ئه‌و بۆ ڤه‌دیتنا چاره‌یه‌كا هه‌ڤپشكه‌ بۆ ئاریشه‌یان و بۆ بۆراندنا ڤێ قووناغێ ب كێمترین زیان و به‌رهه‌ڤى بۆ قووناغا بهێ تكو پترین مه‌ترسى یه‌ و زێده‌تر گۆت حوكمه‌ت دێ به‌رده‌وام بیت د مه‌زاختنا مووچه‌یان دا سه‌ره‌راى ململانێن مه‌زن یێن نها تووش دبیتێ و یا به‌رده‌وامه‌ ژى بۆ دیالۆگێن خوه‌ ل گه‌ل وه‌لاتێن هه‌ڤده‌ر بۆ ئاڤاكرنا په‌یوه‌ندیێن نوو و بۆراندنا هه‌مى ئاسته‌نگ و قه‌یرانان. ل ڤێره‌ دیار دبی تكو به‌غدا ئێدى باش زانیه‌ كو ئه‌وێ پیگیری ب دستوورى ب تنێ نه‌كریه‌ به‌لێ وێرانكریه‌، له‌ورا نها ب هه‌مى كوشه‌شێن خوه‌ بزاڤا گوهارتنا دستوورى دكه‌ت و كه‌ركرنا وى ل دووڤ پیڤه‌رێ سیاسه‌تا شیعى ل ده‌ڤه‌رێ، ل ڤێره‌ مه‌ترسیا مه‌زنتر دهێته‌ پێش ئه‌وا كو هه‌كه‌ به‌غدا شیا وێ بكه‌ت، دێ بیته‌ دكتاتۆریه‌كا ئاشكرا ل سه‌ر سیسته‌مه‌كێ میلیشیاوى ل عیراقێ و دێ بیته‌ ژێده‌رێ گه‌فلێكرنا هه‌مى ده‌ڤه‌رێ. ژ به‌ر ڤى ئه‌گه‌رى به‌غدا بزاڤان دكه‌ت ده‌مى بكوژیت ب رێیا هنارتنا شاندێن سه‌ربازى و ڤه‌كرنا باده‌كێن سیاسى ب رێكا وێ و ئه‌ڤه‌بوو هه‌ولێر ره‌تدكر ب هه‌مى ره‌نگه‌كى و دبینیت كو به‌غدا یا غروور بووى پشتى روودانێن كه‌ركووك و به‌رسڤا وان پێشدیتنان نه‌كریه‌ یێن ژ لایێ هه‌رێمێ ڤه‌ هاتینه‌ پێش و هه‌روه‌سا ژ لایێ چه‌ندین لایه‌نێن دیتر ڤه‌ یێن جڤاكێ ده‌ولى و ب هه‌مى تێكۆشین ڤه‌ بزاڤێ دكه‌ت مفای ژ ده‌مى وه‌ربگریت و به‌رده‌وام بیت بۆ گوهارتنا دستوورى و خوه‌ به‌رهه‌ڤكرن بۆ هه‌لبژارتنێن داهاتى ب غروورا سه‌ركه‌فتنێ و یا كو هه‌مى ئاماژه‌ ته‌كه‌ز دكه‌ن كو به‌غدا نه‌شێت ل ده‌مێ خوه‌ یێ ده‌ستنیشانكرى ئه‌نجامبده‌ت. له‌ورا ژ ئه‌ڤێ هه‌میێ یا مه‌ دیاركرى بۆ مه‌ باش دیار دبیت رۆلێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ نها نه‌تنێ ل سه‌ر ریڤه‌برنا گه‌هێن حوكمه‌تێ دگریت، و پێشكێشكرنا خزمه‌تگوزاریان، به‌لێ رۆلێ وێ دهێته‌ گورهۆرین بۆ رۆله‌كێ سه‌روه‌رى و نشتیمانى بۆ خه‌باتا مله‌ته‌كى و ل سه‌ر پێدڤى یه‌ ب شه‌ڤ و رۆژ كاربكه‌ت بۆ قورتالكرنا هه‌رێما كوردستانێ ژ ژیكژێكرنا ته‌هران و ئه‌نقه‌ره‌ و به‌غدا و دیمه‌شق و پاراتا ئێكرێزیا خوه‌ و به‌رهه‌ڤكرن و كاركرن بۆ گونجاندنا پێشهاتێن ب له‌ز یێ، ل ده‌ڤه‌رێ روودده‌ن كو هه‌مى ئاماژه‌ دیاردكه‌ن كو ئه‌و ل هه‌مبه‌رى گوهۆرینێن مه‌زنه‌ و پارچه‌بوونێن مه‌زنه‌ كو فه‌ره‌ ده‌وله‌تا كوردى دڤێت ئێك بیت ژ گرنگترین دابه‌شكرنان ب رێیا گشتپرسیێ به‌رێ بنیاتێ وێ. ئه‌ڤ هه‌مى كارێ مه‌زن فه‌ره‌ ل سه‌ر حوكمه‌تێ پێ راببیت د ده‌مه‌كێ كێمتر دا ژ هه‌شت هه‌یڤان، ئه‌و ژى ئه‌و ده‌مه‌ یێ په‌رله‌مانێ هه‌رێمێ درێژكرى بۆ ژیێ حوكمه‌تێ. له‌ورا هزر بكه‌ ئه‌رێ قه‌بارێ كارى و فشارێن مه‌زن چه‌نده‌ ل سه‌ر حوكمه‌تێ كو ژ ڤان قه‌یرانان ده‌رباز ببیت و خوه‌به‌رهه‌ڤكرن بۆ قووناغا داهاتى، ئه‌ڤه‌ هه‌كه‌ هات و ئه‌م بزانین كو فه‌ره‌ ژى ل سه‌ر حوكمه‌تێ ئاسایشێ و ئارامیێ دابین بكه‌ت و گه‌نده‌لیێ نه‌هێلیت و خزمه‌تێن ساخله‌میێ و باژێرڤانیێ دابین بكه‌ت و دابینكرنا وى تشتێ پێدڤى دابینكرنێ ژ شه‌گه‌رێن ژیانا گه‌لێ كورد و دانا مووچه‌یان و برێڤه‌برنا سازیان و دابینكرنا ئاڤێ و كه‌هربێ و ته‌مامكرنا پرۆژه‌یێن راوه‌ستاندى ژ ئه‌گه‌رێ قه‌یرانا دارایى و پێشكێشكرنا پرۆژه‌یێن نوو بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا باوه‌ریا وه‌لاتیان، ئه‌ڤه‌ ل هه‌مبه‌ر ژى بزاڤێ دكه‌ت ئاریشه‌یێن سیایى ل نیڤا هه‌یمێ چاره‌سه‌ر بكه‌ن و پێگه‌هاندن ل گه‌ل هه‌مى لایه‌نێن سیاسى بۆ چاره‌سه‌ركرنا ئاریشان و به‌رامبه‌ركرنا به‌غدا و فشار و ململانێن داهاتى ب ده‌سته‌كى و ده‌نگه‌كێ ب تنێ له‌ورا ئه‌و مه‌زنتره‌ ژ حوكمه‌ته‌كى و ل سه‌ر هه‌مى لایه‌ن و حزبێن سیاسى فه‌ره‌ پشته‌ڤانیێ بكه‌ت كو ئه‌ڤ ملله‌ته‌ بگه‌هیته‌ كنارێ ئارام و ژڤان هه‌مى قه‌یران و ململانان ده‌رباز ببیت ب كێمترین زیان. هه‌كه‌ نه‌ فتنه‌ یێن داهاتى ل دژى كوردستانێ نه‌ و هه‌كه‌ ئه‌و لایه‌ن بسه‌ركه‌فتن ژى د جێبه‌جێكرنا وێ دا، هینگى نه‌ هه‌رێما كوردستانێ دمینیت و نه‌ دۆزه‌كا نه‌ته‌وى یا گرێداى كوردان ل ده‌ڤه‌رێ بۆ ساله‌ها سالێن درێژ و ره‌نگه‌ بۆ چه‌رخان ژى.
و/ ئه‌ڤرۆ

17

داگیركرنا كه‌ركووكێ ژ لایێ ئیرانێ و توركیا ڤه‌ ل ژێر داپووشیا حه‌شدێ و له‌شكرێ عیراقى ل (16/10/2017) ب به‌هانا بجهئینانا دستووى، نه‌ تنێ باندۆرا خوه‌ ل سه‌ر عیراقێ هه‌بوو به‌لێ زیانه‌كا مه‌زنتر ل سه‌ر ده‌ڤه‌رێ هه‌میێ هه‌بیت وبوویه‌ قه‌یرانه‌كا جیهانى، كو جڤاتا ئاسایشا نیڤده‌ولى ل سه‌ر راوه‌ستیایه‌! دیسا ژى هنده‌ك ئاماژه‌ هه‌نه‌ دیاردكه‌ن هه‌روه‌كو ده‌ڤه‌ریا ل به‌ر گوهۆرینێن مه‌زن دبیت هنده‌ك ده‌وله‌تێن دیتر بخوه‌ڤه‌ بگریت و ل سه‌رێ لیستا وان ژى ئیرانه‌!!
ئێدى نه‌ما ڤه‌شارتى ل به‌ر چو كه‌سان كو ئه‌وا ل كه‌ركووكێ هاتیه‌ روودان نه‌ ژ ئه‌گه‌رێ گشتپرسێى بوو ب هیچ ره‌نگه‌كى، به‌لێ ئه‌ڤ فتنه‌ به‌رى ده‌مى یا رێخستى به‌رى ساله‌كێ یان دویان یان پتر، ئارمانجا وان نه‌ ب تنێ كه‌ركووك بوو به‌لكو داگیركرنا هه‌ولێرێ و رۆخاندنا ده‌سهه‌لاتا هه‌رێما كوردستانێ بوو هه‌ر دیسا پرۆژێ حوكمه‌تا قورتالكرنێ پێشده‌م یا پیلانكری بوو، بۆ پشتى ڤان بۆیه‌ران، واته‌ پشتى داگیركرنا هه‌ولێرێ پێنگاڤا دیتر راگه‌هاندنا حوكمه‌تا قورتالكرنێ بوو ب سه‌رۆكاتیا به‌رهه‌م سالح و كانسلكرنا ئه‌نجامێن گشتپرسێى و راگه‌هاندنا ملكه‌چیا ئێكجار بۆ ئیداره‌یا به‌غدا و ته‌هران و ئه‌نقه‌ره‌. ئه‌ڤ پرۆژێ پێشده‌م رێخستى نه‌ تنێ كوردستانا عیراقێ بخوه‌ڤه‌ بگریت، به‌لێ ئارمانجا وى دابه‌شكرنا ده‌ڤه‌رێن كوردى یه‌ ل عیراقێ و سووریێ و په‌یداكرنا شه‌ره‌كێ ناڤخوه‌یى و پشتا جڤاكێ ده‌ولى بكه‌ڤیته‌ ئه‌وا توركى و ئیران و عیراقا داگیركری ژ لایێ ئیرانێ ڤه‌ دهێته‌ كرن، ژ ناڤبرن و راگوهاستن و رامالینا نژادى ل ڤێ ده‌ڤه‌رێ و دۆرپێچكرن ب شه‌رێ ناڤخوه‌یى. هه‌كه‌ چه‌نده‌كێ ب كویراتى ب چینه‌ د بابه‌تى دا، دێ وێنه‌ ب ره‌نگه‌كێ مه‌زنتر دیاربیت ئه‌و ژى ئه‌وه‌ كو ئیران و توركیا ئه‌ڤ پلانه‌ دانایه‌ و به‌غدا كریه‌ هه‌ڤپشك تێدا، دا ببیته‌ رووگه‌ه بۆ بجهئینانا وێ ب رۆماله‌كا دستووى كو دبنیات دا سه‌رپێچیه‌ بۆ دستوورى و په‌قاندنا وى. هینگى یا فه‌ر بوو لایه‌نه‌كێ كوردى هه‌بیت بۆ ب ساناهیكرنا پلانێ و ئاشكرایه‌ كو لایه‌نێ هێرۆ ئیبراهیم كو دبیته‌ پرانیا مه‌كته‌با سیاسى یا حزبا ئێكه‌تى نشتیمانى وهێزێن نه‌هێلانا تیرۆرا تایبه‌ت ب سلێمانیێ و سه‌ركردێ وێ لاهۆر شێخ جه‌نگى كورێ برایێ جه‌لال تالبانى و باڤل تالبنى كورێ هێرۆخانێ و مام جه‌لال. یسا هنده‌ك سه‌ركرده‌یێن مه‌یدانى ژ پێشمه‌رگه‌ى و ئاشكرایه‌ كو پتریا وان د بنیات دا د سه‌ربازكرینه‌ ل جه‌م ده‌زگه‌هێن موخابه‌راتى یێن هه‌رێماتی و ئه‌وان پاشمایێن دیرۆكى هه‌نه‌ د خیانه‌تێ دا، ئه‌ڤه‌ نه‌یا سه‌یره‌ كو ڤێ جارێ ژى خیانه‌تێ بكه‌ن. ل ڤێره‌ ژى چو ئاسته‌نگ نه‌ماینه‌ بۆ بجهئینانا پلانێ ژ بلى دانا وى ب داپۆشیه‌كا شه‌رعى و دستوورى و راستڤه‌كرناوى ب ره‌نگێ رێكه‌فتنێ و ل ڤێره‌ رۆلێ بالیۆزێ بریتانى (جۆن ویلكس) و بالیۆزێ ویلایه‌تێن ئیكگرتى (دۆگلاس سلێمان) ل عیراقێ و نوونه‌رێ سه‌رۆكێ ئه‌مریكى دشه‌ڕێ دژى داعش دا (بریت كاككورك) دیار دبیت كو پێ راببوون كو رۆناهیا كه‌سك دابوونه‌ ده‌سپێكرنا ئۆپه‌راسیۆنێ كر و سه‌ركرده‌یێن مه‌یدانى یێن پێشمه‌رگه‌ى ڤه‌كێشان یێن سه‌ر ب هێرۆخان ئیبراهیم ڤه‌، ئیك ژ چه‌كێن گرن ژ به‌رۆكێن شه‌ڕى كو ئه‌و تێدابوون، بیاڤ خۆشكر ل به‌رامبه‌ر هێزێن حه‌شدێ و پاسه‌وانێن شۆره‌شا ئیرانى و حزبوللا یا لوبنانى و شیره‌تكارین سه‌ربازى یێن تورك پشتى كو راپۆرتێن سه‌خته‌ و شاش لسه‌ر كه‌توارى وراستیان پێشكێش كرین ئه‌وێن ل سه‌ر ئه‌ردى دهێنه‌ روودان، له‌ورا هه‌لویستێ ئه‌مریكا یێ بێلایه‌ن بوو، نه‌ تنێ بێلایه‌ن به‌لكو یێ تاگیرى به‌غدایێ بوو گه‌له‌ك جاران حه‌تا كو كاروبار ژ كونترۆلێ ده‌ركه‌فتین و ئاژاو و كوشتن و ده‌ربده‌رى ل ده‌ڤه‌رێ په‌یدابووى و ب ده‌هان هزاران خه‌لكێ كه‌ركوكێ وخۆرماتۆ و ده‌ڤه‌رێن دیتر ئاواره‌ بوون و شه‌ره‌كێ دژوار هاته‌ كرن دناڤبه‌را هێزێن پێشمه‌گه‌ى و هێزێن حه‌شدا شه‌عبى دا ب هاریكاریا پاسدارێن ئیرانى ل ده‌ڤه‌را پردێ دناڤبه‌را هه‌ولێر و كه‌ركووكێ دا و حه‌شد تووشى شكه‌ستنه‌كا مه‌زن بوون و د ئه‌نجامدا پاشڤه‌زڤرین، ئه‌ڤى شه‌ڕى ده‌نگڤه‌دانا خوه‌ ی ب هێز هه‌بوو كو ترس نیشا به‌غدا دا و جڤاكێ نیڤده‌ولى نه‌چار كر بهێته‌ ده‌نگ و ل ڤێره‌ هه‌مى تشت دیاربوون و گه‌له‌ك لایه‌ن هه‌تكبه‌ر بوون ئه‌وێن ل پشت ڤان هه‌مى روودانان و راپۆرتێن نوونه‌رێن ئیدارا ئه‌مریكى ده‌روین ده‌ركه‌فتن، پشتى هینگى روودان ب له‌ز كه‌فتن و قه‌بارێ كاره‌ساتێ و ده‌رده‌سه‌ریێ دیاربوو یا كه‌ركووك و ده‌ڤه‌ر تووشبوویێ. ئارمانجێ سه‌ره‌كى ژ ڤێ هه‌مى فتنێ ئه‌و بوو مژوولكرنا هێزێن پێشمه‌رگه‌ى یێن مایى ب شه‌ركرنا حه‌شدێ ل ده‌ڤه‌رێن كه‌ركووك و مه‌خمۆر و شنگار و زمار و په‌یداكرن شه‌ره‌كى ناڤخوه‌یى و پشتى هینگى ئینانا هێزێن ژ ره‌خوروویێن كه‌ركووك هاتینه‌ ڤه‌كێشان به‌ر ب هه‌ولێر ب رێكا دیكه‌له‌ و ده‌ڤه‌را هێران و نازه‌نین، ئه‌ڤه‌ هه‌كه‌ ئه‌م بزانین كو هێزه‌كا مه‌زن و ب هاریكاریا ئیرانێ هاتیه‌ د ئه‌ردێن ئیرانى دا و ل ده‌ڤه‌را حاج ئۆمه‌رن دا جهنشین بوون ل هیڤیا ده‌مژمێر سفڕ بۆ هاتنا هه‌ولێرێ و رۆخاندنا سیسته‌مى و پێكئینانا حوكمه‌تا قورتالكرنێ. به‌لێ ئه‌ڤ هه‌مى فتنه‌ شكه‌ستن پشتى كو پێشمه‌رگه‌ى به‌رۆكێن شه‌ڕى لێ ته‌نگ كرین و په‌رژانه‌كێ به‌رگریكرنێ دانایى ل دۆر دهۆك و هه‌ولێرێ، له‌ورا ڤان هه‌مى هێزان به‌رێ خوه‌ دانه‌ كه‌یسا مژارا قانوونا سه‌رۆكاتیا هه‌رێمێ و پاشخستنا هه‌لبژارتنان ب رێیا په‌رله‌مانى و كه‌یسا بارودۆخان بۆ پووچه‌لكرنا بریارانانا ڤان هه‌ردو قانوونان به‌لێ هه‌ر دیسا شكه‌ستنه‌ ڤه‌، پشتى هینگى سه‌رۆك مسعود بارزانی ده‌سهه‌لاتێن خوه‌ ل سه‌ر جڤاتا وه‌زیران و په‌رله‌مانى و جڤاتا دادوه‌ریێ و ره‌تكرنا مانێ ل سه‌ر پلێ و بریا ردا خۆ كاندید نه‌كه‌ت بۆ هه‌لبژارتنێن بهێن و ئه‌ڤه‌ بوو ئه‌ركێ سه‌رۆكێ حوكمه‌تێ نێچیریڤان بارزانى مه‌زن ئێخستى و مه‌زن كری بۆ قورتالكرنا هه‌رێمێ ژڤان هه‌مى قه‌یران و فشاران.
ل ڤێره‌ باش دیار دبیت كو نوونه‌رێن ئه‌مریكا و بریتانیا و فره‌نسا ل عیراقێ كێكا كه‌ركووكێ ل سه‌ر كۆمپانیێن مه‌زن دابه‌شكرینه‌، هه‌لبه‌ت ل به‌رامبه‌ر ده‌سكه‌فتیێن مه‌زن و راده‌ستكرن بۆ به‌غدا و دانا مۆله‌تێ بۆ بجهئینانا نه‌خشه‌یێن ئیران و توركیا، بێى گرنگیه‌كێ به‌ده‌نه‌ جهێ خه‌لكێ لێ دژیت و تووشبوونا وان بۆ ژناڤبرن و كوشتن و راگوهاستنێ و یا خرابتر ژى ژڤێ ئێكێ ئه‌وه‌ كو ئه‌وان پشتا خوه‌ دایه‌ مایتێكرنا هێزێن پاسدارێن ئیرانى د ئۆپه‌راسیۆنێ دا ب ره‌نگه‌كێ مه‌زن، كو ئه‌ڤێ بخوه‌ ژى چه‌ند پسیارێن زۆر و خال په‌یداكرینه‌ ناهێنه‌ هه‌ژمارتن ل سه‌ر ئه‌وا دهێته‌ كرن و هاتیه‌ كرن هه‌تا نها و بۆچى ئه‌ڤه‌ هه‌مى ل دژى گه‌لێ كورد و خرابكرنا پرۆسا دیمۆكراسیێ و كوشتنا مۆزایكا پیكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ د ناڤبه‌را پێكهاتین وى دا، چونكو ئه‌وى ب تنێ ده‌ربرین ژ بۆچوونا خوه‌ كر ب رێیا گشتپرسیێ كو ئه‌وى سه‌ربخوه‌یى دڤێت كو مافه‌كێ پاراستى یه‌ ب گۆر پره‌نسیپ و قانوونێن نه‌ته‌وێن ئێكگرتى. ل دووماهیێ دیاربوو كو پرۆسا گشتپرسیێ رویێ راست یێ چه‌ندین ئه‌جینده‌یێن هه‌رێماتیك دیاركرن و هه‌بوونا وان و نیازێن وان ل ده‌ڤه‌رێ وه‌كو توركیا و ئیران و رۆناهى خسته‌ سه‌ر لایه‌نێن ڤان ئه‌جینده‌یان بجهدئینن ژ لایێ كۆمپانى و حزبان وهنده‌كێن دیتر و هه‌مى ئاماژه‌ ته‌كه‌ز دكه‌ن كو ده‌ڤه‌ر یا ل هه‌مبه‌رى گوهۆرینێن مه‌زن دبیت گه‌له‌ك ده‌وله‌تان بخوه‌ڤه‌ بگریت و ل سه‌رێ لیستێ ژى ئیرانه‌ یا كو نها بوویه‌ ئه‌مبراتۆرا رۆژهه‌لاتا ناڤین و سیاسه‌تێن خوه‌ ب رێیا میلیشیات و مافیایێن چه‌كدار دسه‌پینیت بوویه‌ گه‌فه‌كا راسته‌وخوه‌ ل سه‌ر هه‌مى وه‌لاتێن ده‌ڤه‌رێ و جڤاكێ نیڤدولى و ئه‌ڤ میلیشیاته‌ ئاسایشێ ل ده‌ڤه‌رێ تێكدده‌ن بۆ به‌لاڤه‌كرنا ته‌شییع و سیاسه‌تێن ئیرانێ، چونكو دهێته‌ هه‌ژمارتن وه‌كو گه‌فه‌كا مه‌زن و راسته‌ و خوه‌ بۆ وه‌لاتێن كه‌نداڤى و به‌رژه‌وه‌ندیێن ده‌وله‌تێن مه‌زن له‌ورا لڤینێن مه‌زن هه‌نه‌ ژلایێ ده‌وله‌تێن مه‌زن ڤه‌ بۆ پێكئینانا هه‌ڤپه‌یمانیه‌كا ده‌ولى هه‌روه‌كو هه‌ڤپه‌یمانیا هه‌یى ل دژى داعش و دۆرپێچكرنا ده‌سهه‌لاتا ئیرانێ و سه‌پاندنا سزایێن مه‌زن لسه‌ر و ل سه‌ر توركیا ژى و ل دووماعیێ ژى دێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ پارچه‌كرنا ده‌ڤه‌رێ و دامه‌زراندنا ده‌وله‌تێن نوو ئه‌وێن دێ بنه‌ ده‌وله‌تا كوردستان ئێك ژ ده‌وله‌تێن مه‌زن و ب هێز تێدا.
و/ ئه‌ڤرۆ

15

بێگومان ئه‌وا ل كه‌ركووك و خۆرماتۆ و پتریا ده‌ڤه‌رێن مادێ 140 هاتیه‌ كرن و هاتینه‌ داگیركرن ژ لایێ حه‌شدێ و ئیرانێ و ب هاریكاریا هنده‌ك لایه‌نێن كوردى، باندۆره‌كا مه‌زن ل سه‌ر هه‌رێمێ هه‌بوو و ب تایبه‌ت عیراقێ ب گشتى و پشتى هینگى گشتیا ده‌ڤه‌رێ كارتێكرن ل ڤان روودانان كر، كو ب رۆلێ خوه‌ ئاریشه‌كا ده‌ولى په‌یداكر. كوو به‌غدا بۆ خوه‌ هه‌ژمارت وه‌كو سه‌ركه‌فتنه‌ك، هه‌رێمێ ژى وه‌كو سه‌رپێچی و داگیركرنه‌ك دانا د ناڤا ڤان كاروبار و كاودانان دا، به‌غدا ده‌ست ب په‌یوه‌ندیان و هاتنوچوونان كر بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا هه‌لویستێ نیڤده‌ولى ل دژى هه‌رێمێ ب به‌هانا سه‌پاندنا سه‌روه‌ریا قانوونێ و دستوورى و به‌رزه‌كرنا راستیێن ل سه‌ر ئه‌ردى دهێته‌ برێڤه‌برن، به‌لێ هه‌تا نها شكه‌ستینه‌ و لڤین و ئاراسته‌كرن ل دژى نیازێن به‌غدا دهێنه‌ لڤین، هه‌ر ژ ده‌سپێكرن ل دژى نیازێ، به‌غدا ژ هه‌لویستێ ئه‌مریكا و هه‌تا دگه‌هیته‌ هه‌لویستێ رۆسیا ژ ئه‌وا د ناڤبه‌را به‌غدا و هه‌ولێرێ دا، هه‌لویسته‌كێ ب هێزه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌رێمێ و په‌یامه‌كا ئاشكرایه‌ بۆ هه‌مى لایه‌نان و ره‌تكرنا داخوازیێن وه‌زیرێ ده‌رڤه‌ یێ عیراقێ ب هه‌مى ره‌نگان، ئه‌ڤ ئێكه‌ هه‌كه‌ ئه‌م بزانین كو حوكمه‌تا رۆسیا ل هه‌مان ده‌مى راگه‌هاند ژ روودانێن كه‌ركووك، ئه‌و رێكه‌فتنا كۆمپانیا رۆس نه‌فت ل گه‌ل حوكمه‌تا هه‌رێمێ بۆ لێگه‌ریان و ده‌رخستنا پترۆلێ ل پێنچ جهان ل هه‌رێما كوردستانێ. نێزیكیا رۆسیا ژ كێشه‌یا كوردى ب ڤى ره‌نگى و هه‌لویستێ وێ ل هه‌مبه‌رى وێ و ب تایبه‌تى ژى پشتى سه‌ره‌دانا نێچیرڤان بارزانى بۆ رۆسیا و پشكداریا وى د كۆنگرێ سانتسبۆرگ دا كو د ئه‌نجام دا، لێكتێگه‌هشتن و رێككه‌فتنێن مه‌زن ده‌ركه‌فتن، ئه‌ڤ ژى بۆ سیاسه‌تین حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و سه‌رۆكێ دزڤریت، د ڤى ئاراسته‌ى دا، واته‌ كۆمكرنا به‌رژه‌وه‌ندیێن وه‌لاتێن زلهێز ل كوردستانێ بۆ پشتگیریا كوردستانێ ژ ڤان گه‌ف و مایتێكرنێن هه‌رێماتیك.
ناهێته‌ ژبیرڤه‌برن كو تشتێ هاتیه‌ روودان، پێشده‌م یا رێخستى بوو و هه‌ر ده‌مه‌كێ نه‌یێ كورت و چو په‌یوه‌ندى ب بابه‌تێ گشتپرسیێ ڤه‌ نینه‌. ڤه‌جنقینه‌كا مه‌زن ل ناڤا هه‌رێمێ دا په‌یداكر، به‌لێ ئه‌و ره‌نگڤه‌دان پتر یا كاریگه‌ر بوو ل سه‌ر به‌غدا بخوه‌ ژ هه‌ولێرێ، ئه‌ڤ رۆژێن داهاتى ژى دێ رووبه‌رێ وێ كارتێكرنێ سه‌لمینن كو هه‌ما عیراقه‌كا ئێكگرتى بدووماهى بینن. زالبوونا میلیشیاتێن تاگیر بۆ ئیرانێ، چو ئیرانى بیت یان عه‌ره‌بى شیعى یانژى توركمانى یان كوردى ل سه‌ر كه‌ركووكێ و پتریا ده‌ڤه‌رێن 140 ژى، گه‌له‌ك ژ باده‌كان ته‌ڤلى هه‌ڤكرن و ژیواره‌كێ دیتر به‌رپاكر، ئاوایه‌كێ مژه‌وى، به‌لێ پتریا وه‌لات و كۆمپانیان مانه‌ ل سه‌ر نوونه‌راتیا دیپلۆماسى و ئابووى و بازرگانى ل هه‌رێمێ، به‌لێ ره‌نگه‌ هه‌ڤركیا روودانان كر، سه‌ره‌راى مه‌ترسیا وێ، ئه‌ڤه‌ ژى ڤه‌دگه‌ریێت بۆ باوه‌ریا وێ ب سازیێن حوكمه‌تێ و سه‌رۆكاتیا وێ و سه‌رۆكاتیا هه‌رێمێ، ئاشكرایه‌ كو ئه‌و كوردان و هه‌رێما كوردستانێ ناگوهۆرن ب كۆمه‌كا عیساباتان یێن پترۆلێ و غازێ ددزن و ته‌ر وهشكا پێكڤه‌ دسۆژن ژ پێخه‌مه‌ت به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌. پشتراست كر كو ئه‌و ب چو ره‌نگه‌كى نیازا هزركرنێ و په‌یره‌وێ سیاسى ل عیراقێ نه‌كریه‌ پشتى رزگاركرنا وێ ل سالا 2003، به‌ره‌ڤاژى، ئێدى مه‌ترسیدارتر لێهات و بوو گه‌فه‌ك نه‌ تنێ ل سه‌ر ناڤخوه‌ به‌لێ خوه‌ ل سه‌ر وه‌لاتێن هه‌ڤسوى و جیهانێ ژى.
دبیت پشتى ده‌ركه‌فتنا قانوونا پترۆلێ و غازێ یا تایبه‌ت ب هه‌رێما كوردستانێ ڤه‌، یا هه‌ژمار (22) ل 2007 حوكمه‌تێ بزاڤ كر مفایى ژ ڤێ قانوونێ وه‌ربگریت هه‌تا دووماهى راده‌ و كاركرن ب گۆره‌یى وێ، ب تایبه‌ت كو هه‌ڤبڕنێ ل گه‌ل دستوورێ عیراقى نه‌كه‌ت چونكو ژ ماف و ده‌سهه‌لاتێن هه‌رێمێ یه‌ ل گۆر مادێ 121 ژ دستوورى، ئه‌ڤه‌ هه‌كه‌ بزانین و هه‌تا نها كو حوكمه‌تا به‌غدا ئه‌ڤ جۆره‌ قانوونه‌ نینه‌. حوكمه‌تا هه‌رێمێ سیاسه‌تك و پلانه‌كا درێژخایه‌ن دانابوو بۆ كاركرن ل گۆره‌ى وێ و ل سه‌ر چه‌ندین به‌ره‌یان، شیا كو خوه‌ بپارێزیت ژ سیاسه‌تێن حوكمه‌تا به‌غدا یا تاكلایه‌ن و راده‌كى بۆ خوه‌ بدانیت كو بزاڤ دكرن هه‌ر تشته‌كى بێخیت ده‌ستێ حوكمه‌تا ناڤه‌ندى بهێز بێخیت و زال بیت ل سه‌ر هه‌مى قه‌بارێن عیراقێ و هه‌لبه‌ت ناكۆكى دستووى. ل 4/8/2012 حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ژیا كۆمپانیا غازبرۆم یا رۆسى یت مه‌زن رازى بكه‌ت بۆ وه‌به‌رهێنانێ د بیاڤێ وزێ دا ل ناڤ هه‌رێمێ و چه‌ندین گرێبه‌ست ئیمزا كرن و كۆمپانیا غازبرۆم ده‌ست ب كارى كر د سێ كۆلكان دا، ئه‌و ژى گه‌رمیان و شاكال و حه‌لبجه‌ و پشتى هینگى ب دروستى ل كۆنگرێ سانتسبرگ ل 2/6/2017 كۆمپانیێ داخواز ژ هه‌رێمێ كر كو ئه‌وێ دڤێت هێشتا بیاڤێ كارێ خوه‌ به‌رفره‌هتر بكه‌ت ل ناڤا هه‌رێمێ و ل هه‌مان ده‌مى حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ گرێبه‌سته‌كا درێژخایه‌ن ئیمزاكر ل گه‌ل كۆمپانیا رۆزنه‌فت یا خوه‌دى حوكمه‌تا رۆسى و ده‌رباه‌رى وێ كۆمپایێ بریارا دا 700 هزار به‌رمیلان رۆژانه‌ بكڕیت ژ پترۆلا خام ژ هه‌رێمێ دا كو پشتى هینگى بلندببیت به‌ر ب ملیۆن برمیل ل دووماهیا سالا نها و كاركرن د پێنچ كۆلگێن هه‌رێما كوردستانى دا.
د پیڤاژۆیه‌كا پێكڤه‌گرێداى دا حه‌كمه‌تا هه‌رێمێ ل 18/9/2017 رێككه‌فتنا خوه‌ ل گه‌ل كۆمپانیا رۆزنه‌فت راگه‌هاند بۆ درێژكرنا بۆڕیا غازا سروشتى ب رێیا توركیا به‌ر ب به‌نده‌رێ جیهان ب مه‌زاختیا ملیار دۆلار و ب هاتنا سالا 2019 كۆمپانى دێ پێدڤیێن هه‌رێمێ ژ غازا سروشتى ل ناڤخوه‌ و ل سالا 2020 دێ هێنه‌ فرۆتن بۆ بازارێن جیهانى ب قه‌بارێ 30 ملیار مه‌ترێن شه‌شپۆله‌ ب سالانه‌ و ئه‌ڤ چه‌نده‌ ئاماژێ دده‌ته‌ ره‌هه‌ندێ ستراتیجى یێ ڤان جۆره‌ رێكه‌فتنان و گرێبه‌ستان، هه‌روه‌سا ژى ل سه‌ر ره‌زامه‌ندیا لایه‌نێ توركى ژ ڤان گرێبه‌ستان، دوور ژ هنده‌ك بۆیه‌رێن ل به‌ر چاڤكێن كامیرا و نووچه‌یێن رۆخسارى، هه‌لبه‌ت ژى رێگری هینگى نه‌كربوو ل سه‌رده‌مێ گشتپرسى ل هه‌رێمێ هاتیه‌ كرن ل 25 ى ئیلۆنا بۆرى، سه‌ره‌راى هنده‌ك كریارێن رۆتین یێن پشتى گشتپرسیێ هاتینه‌ كرن، ئه‌ڤه‌ ژى ل سه‌ر رۆسیا ژى دهێته‌ سه‌پاندن. ئه‌ڤ ئێكه‌ دیار دكه‌ت كو فه‌ره‌ ل سه‌ر حوكمه‌تا هه‌رێمێ كو كاره‌كێ مه‌زن ئه‌نجامدایه‌ بۆ دانانا بنیاته‌كێ ئابوورى یێ ب هێز بۆ سه‌ربخوه‌یا پاشه‌رۆژێ ب رێیا وان رێكه‌فتنێن ل گه‌ل وان كۆمپانیان ئیمزا كرین، كۆمپانێن زلهێز و سه‌ركێش د ڤى بیاڤى دا و ب داخوازیا چه‌ندین وه‌لاتان وه‌كو ئه‌مریكا و رۆسیا و فره‌نسا و ئیمارات و هنده‌كێن دیتر. حوكمه‌تێ بزاڤێن خوه‌ چڕتر لێكرینه‌ پێشده‌م وه‌كو بزاڤ بۆ چاره‌سه‌ركرنا ئاریشێن خوه‌ ل گه‌ل چه‌ندین كۆمپانیان وه‌كو رێكه‌فتنا كۆمپانیا دانا غاز یا ئیماراتى و دانا یا نه‌رۆیجى بۆ راستڤه‌كرنا ناكۆكیێن خوه‌ و دانا ده‌ینێن خوه‌ كو كارتێكرنێ نه‌كه‌ت سه‌ر باوه‌ریا بده‌ستخشتى ژ حوكمه‌تا هه‌رێَمێ د ڤى بیاڤى دا و دا كو كارتێكرنێ نه‌كه‌ته‌ سه‌ر بزاڤێن ژدل یێن هه‌رێَمێ بۆ راگه‌هاندنا ده‌وله‌تا خوه‌ یا سه‌رخوه‌. له‌ورا ل سه‌ر حوكمه‌تا هه‌رێمێ دهێته‌ سه‌پاندن كو ئه‌و سه‌ربازێ (مه‌جهۆله‌) یێ كو كاردكه‌ت بۆ ئاڤاكرنا كیانه‌كێ سه‌ربخوه‌ ل باكۆرێ عیراقى.
و/ئه‌ڤرۆ

20

هه‌كه‌ ئه‌م ل دیرۆكا دیپلۆماسیا كوردى بنێرین، دێ بینین كو یا دۆرپێچكریه‌ و نه‌گه‌هشتیه‌ ئاستێ په‌یوه‌ندیێن دیبلۆماسى، به‌لێ ل سه‌ر په‌یوه‌ندیێن كه‌ساتى بوون د ناڤبه‌را سه‌ركردێن كورد و هنده‌ك ژ به‌رپرسان، خوه‌ ل گه‌ل هنده‌ك میدیاكارێن هنده‌ك وه‌لاتان بوون، كو پتریا وان ژ بیاڤێ ئه‌منى یان له‌شكرى بوو، به‌رى یێ دبلۆماسى، ئه‌ڤجا ئه‌ڤ هه‌لویسته‌ یێ ب ڤى ره‌نگى بوو حه‌تا كو رێككه‌فتنا 11 ئادارێ ل سالا 1970 هاتیه‌ ئیمزاكرن د ناڤبه‌را سه‌ركرده‌یا كوردى و رژێما ده‌سهه‌لاتا به‌غدا و دامه‌زراندنا ده‌ڤه‌را ده‌سهه‌لاتا ئۆتۆمى، هه‌ر ژ وى ده‌مى ئێدى بازنه‌یێ په‌یوه‌ندیێن دیبلۆماسى یێن سه‌ركرده‌یا كوردى به‌رفره‌ه دبیت حه‌تا مژار گه‌هشتیه‌ ئه‌ڤێ رۆژا مه‌.
پشتى ئادارا 1991 و هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانى ل سالا 1992 و پێكئینانا كابینه‌یا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، حوكمه‌تێ بزاڤ كر په‌یوه‌ندیێن دبلۆماسى رێكبێخن و سیاسه‌ته‌كێ بۆ بدانن، ل گۆر به‌رژه‌وه‌ندیێن سیاسى و ستراتیجى و بێخنه‌ د خزمه‌تا گه‌ل و دۆرزا كوردى دا، سه‌ره‌راى هه‌مى ململانان و فشارێن زۆرێن مه‌زن چو د ناڤخوه‌یى بن یان ده‌ره‌كى ل سه‌ر حوكمه‌تێ و سه‌ركرده‌یێن هه‌رێمێ.
هه‌رێم تووشى گه‌له‌ك شه‌ڕ وقه‌یرانان بوو ژ سالا 1993، هه‌تا دووماهیا سالا 1998 ره‌نگه‌ یا ژ هه‌میان به‌رزتر دۆرپێا ئابووى یا بێنته‌نگ بیت ل سه‌ر هه‌رێمێ ژ لایێ جڤاكێ ده‌ولى ڤه‌ و ژ لایێ رژێما عیراقى وبه‌رپابوونا شه‌ڕێ ناڤخوه‌یى و پشتى هینگى شه‌ڕ ل دژى حزبا كرێكارێن كوردستانێ و ب دریژیا ڤى ده‌مى، حوكمه‌تا هه‌رێمێ كار ل سه‌ر وێ ئێكێ كر كو ل دووڤ فشارێن ده‌رڤه‌ نه‌چیت ژ لایێ ئیران و توركیا و په‌سنا سیاسه‌ته‌كا گه‌له‌ك یا و ئارام نه‌رم كریه‌، ژ بۆ حه‌باندنا قه‌یرانان و دوورخستنا چێبوونا هنده‌ك قه‌یرانێن دیتر. هه‌ر ژ سالا 1998 و هه‌تا به‌رى رۆخیانا رژێمێ ل عیراقێ ل سالا 2003، حوكمه‌تا هه‌رێمێ و سه‌ره‌راى پارچه‌بوونا وێ یا ئیدارى شیا هنده‌ك ئاریشان چاره‌سه‌ر بكه‌ت و جۆره‌كى به‌رقراریا ئه‌منى دروست بكه‌ت خوه‌ ئابوورى ژى و دوباره‌ د رێخستنا دیبلۆماسیا كوردى دا بچیته‌ڤه‌ و ب جیهانێ ڤه‌ گرێبده‌ت و بۆ خزمه‌تا جڤاكێ كوردى ته‌رخان بكه‌ت و بۆ خوه‌ بنیاته‌كێ ساخله‌م بدانیت ل سه‌ر لێكتێگه‌هشتن و به‌رژه‌وه‌ندیێن هه‌ڤپشك ئاڤا بكه‌ت كو پشتى هینگى ئه‌ڤ په‌یوه‌ندیه‌ به‌رهه‌ڤ ببن بۆ نوونه‌راتیا دیبلۆماسى. پشتى رۆخیانا رژێمێ سالا 2003 و بۆ سالا 2007 حوكمه‌تا هه‌رێمێ شیا ژ گه‌له‌ك قه‌یرانان را ده‌رباز ببیت و یا ژ هه‌میان به‌رزتر ئێكبوونا هه‌ردو ئیداره‌یان و پێكئینانا ئێك حوكمه‌ت هه‌مى لایه‌نان بخوه‌ڤه‌ بگریت و په‌یوه‌ندیێن سیاسى و دیبلۆماسى بڤه‌گوهێزیت بۆ نووراتیا دیبلۆماسى و ڤه‌كرنا نڤیسینگه‌كى ل جڤاتا وه‌زیران بۆ رێخستنا په‌یوه‌ندیێن ده‌رڤه‌ یێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و ئه‌وێن به‌رهه‌مێ وى پشتى هینگى هاتین كو هه‌رێم پشكداریێ بكه‌ت د كۆنگره‌یێن نیڤده‌ولى دا وه‌كو كۆربه‌ندێ دافۆس و عمان وسانپترسبۆرگ و میۆنیخ و یێن دیتر وه‌كو كۆنگره‌یێن ده‌ولى یێن هه‌مى ده‌رگه‌ه ڤه‌كرین ل به‌رامبه‌ر دیبلۆماسیا كوردى. بزاڤێن حوكمه‌تا هه‌رێمێ ل ڤى راده‌یى رانه‌وه‌ستیایه‌ به‌لێ ب له‌ز حوكمه‌تێ بۆخوه‌ قه‌ستا ڤه‌كرنا نوونه‌راتیێن خوه‌ كرن ل گه‌له‌ك ژ وه‌لاتێن ده‌ڤه‌رێ و ئێكه‌تیا ئه‌ورۆپى و ئه‌مریكا و رۆسیا و وه‌لاتێ عه‌ره‌بى، هه‌ر ژ ده‌سپێكا مادێ 121 ژ دستوورێ عیراقى و كو بوویه‌ ئه‌گه‌ر گه‌له‌ك ژ ده‌وله‌تان قونسلیێن گشتى یێن خوه‌ ڤه‌كه‌ن ل هه‌رێمێ وه‌كو (ویلایه‌تێن ئێكگرتى و فره‌نسا و ئه‌لمانیا و بریتانیا و توركیا و ئیران و كوریا ژێرێ و رۆسیا وفه‌لستین) و هنده‌ك وه‌لاتان نڤیسینگه‌هێن خوه‌ یێن بازرگانى ڤه‌كرن وه‌كو (مسڕ و یۆنان و نه‌مسا و كرواتیا) هنده‌ك نڤیسنگه‌ه ژى بۆ هنارتنێن دیبلۆماسى وه‌كو (نه‌ته‌وێن ئێكگرتى و یابان و كوریا ژێرى) كو ئه‌وان ب رۆلێ خوه‌ ئه‌ڤ وه‌لاته‌ ویێن دیتر هانداینه‌ بۆ وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێما كوردستانى.
ره‌نگه‌ ململانا هه‌رى مه‌زن یا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ تووشبوویێ، پشتى دیاربوونا رێخراوا تیرۆرى یا داعش ل ناڤه‌ندێن سالا 2014 و كونترۆلا وێ ل سه‌ر سێچارێكا ئه‌ردێن عیراقێ و پشتى وێ ژى، شه‌ره‌كێ دژوار كربوو سه‌ر هه‌رێمێ، ئه‌ڤه‌ هه‌كه‌ بزانین كو حوكمه‌تا به‌غدا بۆدجه‌ و مووچه‌یێن كارمه‌ندێن هه‌رێمێ بڕی بن ل ده‌سپێكا هه‌مان سالێ و ئاواره‌بوونا نێزیكى دو ملیۆن ئاواره‌یان ژ چه‌ندین ده‌ڤه‌رێن عیراقێ بۆ هه‌رێمێ، ڤان هه‌مى بارودۆخان هه‌رێم خسته‌ به‌ر دۆخه‌كى و تاقیكرنه‌كا سه‌خت گه‌هشته‌ رادیێ لۆتكه‌یا بێزاریێ. حوكمه‌تا هه‌رێمێ ب هه‌مى ره‌نجا خوه‌ بزاڤكرن بگه‌هیته‌ رێككه‌فتنه‌كى ل گه‌ل حوكمه‌تا به‌غدا، به‌لێ هه‌مى بزاڤێن وى بسه‌رنه‌كه‌فتن، ئه‌ڤجا حوكمه‌تێ بریار دا بژاره‌یێن به‌رهه‌ڤ شرۆڤه‌ بكه‌ت ل به‌رامبه‌رى خوه‌ بۆ سڤككرنا قه‌یرانان و فشارێن بێنته‌نگ و ده‌ركه‌فتن ب كێمترین زیان، و پشتى چه‌ندین دیالۆگان حوكمه‌تا هه‌رێمێ بریا ردا سه‌ربخوه‌یا ئابوورى ژ عیراقێ براگه‌هینیت، كو هنده‌كا وه‌سا راڤه‌كربوو كو خۆكوژشتنه‌كا سیاسى و ئیداریى و ئابوورى و دبلۆماسى یه‌ ژى، كو هه‌رێم ب ڤێ بریارێ دێ گه‌له‌ك ژ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ ژده‌ست ده‌ت ل ده‌ڤه‌رێ یان ل جیهانێ، به‌لێ ناكۆكى پێشدیتنان، حوكمه‌ت شیا رێیه‌كى بۆ فرۆتنا پترۆلێ ڤه‌ببینیت و مفای ژ وان په‌یوه‌ندیێن دیبلۆماسى وه‌ربگریت، یێن ل ده‌مێن پێشین دا و شیا ژى بۆ خوه‌ سیاسه‌ته‌ما ئابوورى یا دیتر بۆ خوه‌ دروست بكه‌ت نه‌رمتر بیت و گه‌له‌ك ستراتیژیتر بیت و بزڤریته‌ هه‌یكلێ حوكمه‌تێ و رێخستنا داهاتیێن خوه‌ و مه‌زاختنێن خوه‌، ئه‌ڤ سیاسه‌ته‌ ب پله‌یه‌كا مه‌زن سه‌ركه‌فت ب بۆراندنا قووناغێن مه‌ترسیدار دا ژ قه‌یرانێن بێنا وێ ته‌نگ كری. حوكمه‌تا هه‌رێمێ ب وان سیاسه‌تێن خوه‌ یێن ئارام یێن په‌سنینا وێ كریى و هێشتا ژى دكه‌ت كو گه‌له‌ك قه‌یران و ململانێن ده‌ركى و ناڤخوه‌یى بحه‌بینیت و فشارێن سیاسى و خوه‌ به‌رهه‌ڤى گشتپرسیێ كری و زۆر سه‌ركه‌فتیانه‌ ئه‌نجامدا ژى، لێ هێشتا ژى حوكمه‌ت تووشى دۆخێن خرابتر بوویه‌ ژى، به‌لێ سه‌ربۆرێن پێشین ئه‌و هێزا ژهه‌ژى دایه‌ حوكمه‌تێ كو ڤى ده‌مى برێڤه‌ببه‌ت و ب كێمترین زیان و گه‌لێ كورد بگه‌هینته‌ كنارێ ئارام و سه‌بخوه‌.
و/ ئه‌ڤرۆ

17

پشتى كاودانێن سالا 2011 كو زۆربه‌یا وه‌لاتێن عه‌ره‌بى ڤه‌گرتین و ناڤ لێ هاتیه‌كرن وه‌ك بۆهارا عه‌ره‌بى و دروستبوونا داعش ل سالا 2014 و كۆنترۆلا وێ بۆ ده‌ڤه‌رێن گرنگ و مه‌زن ل عیراق و سووریێ هه‌مى پێشبینى بۆ وێ چه‌ندێ چوون كو ده‌ڤه‌ر ب گشتى د به‌ر ب گورانكاریێن مه‌زن چیت و د دابه‌ش بیت. له‌ورا زۆربه‌یا وه‌لاتێن زلهێز خوه‌ بۆ وێ قووناغێ حازركریه‌ و هه‌ر وه‌لاته‌كى پرۆژێ خوه‌ یێ تایبه‌ت هه‌یه‌ و ب هوورى چاڤدێریا كاودانان دكه‌ن و كۆمپانیێن خوه‌ بۆ هه‌مى پێشهاتان حازركرینه‌ ژ وان ژى وه‌لاتێ رۆسیان.
گومان تێدا هه‌رێما كوردستانێ هه‌مى حازرى كرینه‌ كو ب باشترین شێوه‌ مفایى ژ ڤان كاودانا و ڤێ ده‌لیڤێ ببینیت و بسه‌ربخوه‌یا خوه‌ شاد ببیت پشتى زۆربه‌یا هه‌را زۆرا ده‌ڤه‌رێن مادێ 140 پێشمه‌رگه‌یى كونترۆلكرین و جهێ خوه‌ لێ موكمكرى و پشتى ب ئێكجارى بێهیڤى بووین ژ به‌غدا سه‌ركردایه‌تیا كوردستانێ ل 7/6/2017 بریارا دا گشتپرسى ل هه‌رێما كوردستانێ و ده‌ڤه‌رێن ده‌رڤه‌یه‌ ئیدارا هه‌رێما كوردستانێ بێته‌ ئه‌نجامدان و پاشه‌رۆژا خوه‌ دیاركه‌ن.
خۆیایه‌ كو حوكمه‌تا هه‌رێمێ شیایه‌ هه‌ر ژ سالا 2007 تا نوكه‌ گرێبه‌ستا ل گه‌ل چه‌ندین كۆمپانیێن هه‌ره‌ مه‌زن ل جیهانێ گرێده‌ت د هه‌مى واران دا، تایبه‌ت بوارێ نه‌فت و گازێ دا وه‌ك ئیكسۆن مۆبیل و شیفرۆن یێن ئه‌مریكى و توتال یافره‌نسى و دى ئێن و یانه‌رۆیجى و جنل انرجى یا توركى و دانه‌گاز یا ئیماراتى و غازبرۆم یارۆسى و چه‌ندین كۆمپانیێن دى و مه‌ره‌م، ب تنێ لایه‌نێ ئابوورى نه‌بوویه‌، به‌لكو لایه‌نێ سیاسى پتر گرنگى پێ هاتیه‌دان چونكى حوكمه‌ت و سه‌ركردایه‌تیا كوردى باش دزانیت كو ڤان كۆمپانیان چه‌ند كارتێكرنا خوه‌ هه‌یه‌ ل سه‌ر بریارا سیتسى یاوان وه‌لاتان و نوكه‌ كار ل سه‌ر دئێته‌ كرن چاوا بریارا وان وه‌لاتا بێخنه‌ د خزمه‌تا پرسا ریفراندۆم و سه‌ربخوه‌یا كوردستانێ دا.
یا ڤه‌شارتى نینه‌ كو به‌رى پشكداریكرن ل كۆنگرێ ئابوورى ل سانبترسبرگ ل مه‌ها 6/2017 كو سه‌رۆكێ رۆسیا ب فه‌رمى داخواز ژ سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ كربوو كو تێدا پشكدار ببیت. حوكمه‌تێ هه‌مى حازرى كربوون بۆ پشكداریكرنێ و ئیمزاكرنا گرێبه‌ستا و مه‌زنترین گرێبه‌ست د وى كۆنگره‌یى دا ژ لایێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ڤه‌ هاته‌، ئیمزاكرن ل گه‌ل مه‌زنه‌ كۆمپانیا رۆسى (رۆسنه‌فت) كو 69% ژ پشكێن وێ یێن حوكمه‌تا رۆسیانه‌ و 31% یێن كۆمپانیا ئیكسۆن مۆبیل یا ئه‌مریكى و BP یابریتانینه‌ و ماوێ گرێبه‌ستێ 20 سالن و ل قووناغا ئێكێ كۆمپانى د رۆژانه‌ 700 هزار به‌رمیلێن نه‌فتا خام ژ حوكمه‌تا هه‌رێمێ كریت و ل دووماهیا سالێ ئه‌ڤ رێژه‌یه‌ بلند ببیت هه‌تا دگه‌هیته‌ ملیۆن به‌رمیلان و ل پێنچ بلۆكێن نه‌فتێ كاركه‌ت. قووناغا دووێ یاگرێبه‌ستێ ل رۆژا 18/9/2017 هاته‌ راگه‌هاندن ئانكو ب حه‌فتیه‌كێ به‌رى ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ، ئه‌و ژى راگه‌هاندنا ئیمزاكرنا گرێبه‌ستێ د ناڤبه‌را هه‌ر دو ئالیان دا بۆ راكێشانا بۆریه‌كا غازا سروشتى بۆ به‌نده‌رێ جیهان یێ توركى ب بهایێ ئێك ملیار دۆلاران كو تا سالا 2019 كۆمپانى هه‌مى پێداویستیێن هه‌رێمێ ژ غازێ دابینه‌كه‌ت و ل سالا 2020 غازا سروشتى ره‌وانه‌یى ژ ده‌رڤه‌ بكه‌ت و سالانه‌ 30 ملیار مترێن سێجا ره‌وانه‌ بكه‌ت. ئه‌ڤه‌ بخوه‌ نامه‌كا زۆرا ب هێز بوو بۆ زۆربه‌یا ئالیێن ساسى و ده‌ره‌كى.
ل ڤێره‌ خۆیا دبیت كو سه‌ركردایه‌تیا كوردى و حوكمه‌تا هه‌رێمێ زۆر شاره‌زایانه‌ ره‌فتار ل گه‌ل كاودان و پێشهاتێن ده‌ڤه‌رێ كریه‌ و حه‌كیمانه‌ ره‌فتار ل گه‌ل وان سیاسه‌تان كریه‌ یێن كو ل ده‌ڤه‌رێ دئێنه‌ گێران و بۆ پرسا سه‌ربخوه‌یا كوردستانێ پتر ژ پلانه‌كێ دارێتیه‌ ژ هه‌مى لایه‌نان ڤه‌ بۆ زامنكرنا پاشه‌رۆژا گه‌لێ كوردستانێ له‌ورا هۆسا پێگه‌هێ هه‌رێمێ ب هێزكه‌تیه‌ و بابه‌تێ ریفراندۆمێ ده‌نگ ڤه‌دایه‌ ل جیهانێ و هه‌ر ئه‌ڤه‌ بوویه‌ كو تانوكه‌ رۆسیا بێ ده‌نگیێ هه‌لبژێریت و ب هوورى چاڤدێریا كاودان و هه‌لویستا بكه‌ت و د به‌رامبه‌ردا جكومه‌تا هه‌رێمێ ب راگه‌هاندنا گرێبه‌ستێن خو دگه‌ل روسنه‌فت نامه‌كا رون و ئاشكرا و ب هێز گه‌هانده‌ جیهانێ كو هه‌مى ده‌رگه‌ه و بژارده‌ ل به‌رامبه‌ر پرسا سه‌ربخوه‌یا كوردستانێ دڤه‌كرینه‌. د ماوێ داهاتی دا د سه‌ركردایه‌تیا كوردى و تایبه‌ت حوكمه‌تا هه‌رێمێ به‌رهه‌مێ وێ سیاسه‌تا حه‌كیمانه‌ بینن كو بوویه‌ رێخۆشكه‌ر ل به‌رامبه‌ر سه‌ربخوه‌یا كوردستانێ.

10

خۆیایه‌ پشتى سه‌رهلدانا سالا 1991 و ئه‌نجامدانا هه‌لبژارتنان ل سالا 1992 و دانانا په‌رله‌مانى و دروستبوونا ئێكه‌م كابینا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و هه‌ر ل وى ده‌مى به‌رێ بنیاتى بۆ درستبوونا كیانه‌كێ كوردى هاته‌ دانان كو ل پاشه‌رۆژێ كار ل سه‌ر بهێته‌كرن و حوكمه‌تا هه‌رێمێ شیا چه‌ندین ئامارا و رێژا ل به‌ر ده‌ستێ خوه‌ كۆمبكه‌ت ل سه‌ر سامانێن سروشتى و رێ و رێژا ئاڤێ و رێژه‌كا زۆرا عه‌رێ كشتوكالى و هه‌ر ئه‌ڤه‌ بوو وه‌كرى كو وه‌لاتێن ده‌وروبه‌ر به‌رده‌وام پیلانان بگێرن و نه‌ هێلا هه‌رێم ئارامیێ بخوه‌ڤه‌ ببینیت، داكو كار ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ نه‌كه‌ت، چونكى هه‌رێما كوردستانێ یا دانپێدانكرى نه‌بوو، له‌ورا په‌یوه‌ندیێن زۆربه‌یى وه‌لاتان ب رێیا رێكخراوێن خیرخوازى بوو و ب رێیا كه‌نالین ئه‌منى و سه‌ربازى و ئه‌ڤ بارودۆخه‌ هۆسا ما هه‌تا روخیانا رێژیما به‌عس ل سالا 2003.
ل مه‌ها چار ل سالا 2003 رێژێما به‌عس ل سه‌ر ده‌ستهه‌لاتا عیراقێ هاته‌ لادان و عیراق ژ دكتاتۆریه‌ته‌كا مه‌زن هاته‌ ئازادكرن و كورد ب هێز چوونه‌ به‌غدا و كار بۆ بنیاتدانا ده‌وله‌ته‌كا نوو كر كو سیسته‌مێ وێ فیدرالى بیت و شیان زۆره‌ك ژ داخوازى و دیتنێن خوه‌ د دستوورێ عیراقێ دا بچه‌سپینن ئه‌وێ ل سالا 2005 هاتیه‌دانان و په‌سه‌ندكرن و هه‌ر ئێكسه‌ر حوكمه‌تا هه‌رێمێ و ده‌ستهه‌لاتا كوردستانێ كار ل سه‌ر دابینكرنا ژێرخانه‌كا ئابوورى یا ب هێز كر و ئه‌و ئامار و ژمارێن ل به‌ر ده‌ست هه‌ین خستنه‌ د گۆنگرێن ئابوورى یێن جیهانێ دا و شیان ره‌زامه‌ندیا چه‌ندین كۆمپانیان وه‌ربگرن كو وه‌به‌رهێنانێ ل هه‌رێمێ بكه‌ن. په‌رله‌مانێ كوردستانێ ل سالا 2006 یاسا ژماره‌ (4) یاوه‌به‌رهێنانێ و ل سالا 2007 یاسا ژماره‌ 22 یا نه‌فت و گازا هه‌رێمى په‌سه‌ندكرن و هه‌ر زوو حوكمه‌تا هه‌رێمێ ئه‌و یاسا جێبه‌حێكرن و رێ ل به‌رامبه‌ر كۆمپانێین مه‌زنێن جیهانێ ڤه‌كر كو وه‌به‌رهێنانێ بكه‌ن و تایبه‌ت د كه‌رتێ نه‌فت و گازێ دا. د هه‌مان ده‌مدا حوكمه‌تا عیراقێ ئه‌ڤ پێنگاڤه‌ ب مه‌ترسى زانى ل سه‌ر خوه‌ و ل وى ده‌مى هه‌تا ئه‌ڤرۆ به‌رده‌وام كێشه‌ و گرفت بۆ حوكمه‌تا هه‌رێمێ چێكرینه‌، لێ ئه‌ڤ چه‌نده‌ نه‌ بوو رێگر كو كۆمپانى نه‌هێن و د ڤى كه‌رتێ گرنگ دا كارنه‌كه‌ن و حوكمه‌ت شیایه‌ هه‌تا ئه‌ڤرۆ 55 گرێبه‌ستان ل گه‌ل 28 كۆمپانیێن جودا جودا ئیمزا بكه‌ت و رۆژ بۆ رۆژێ پێشبینیت كه‌رتێ نه‌فت و گازێ ل هه‌رێمێ به‌ر ب زێده‌بوونێ ڤه‌ نه‌ و هنده‌ك پێشبینى خۆیا دكه‌ن كو یه‌ده‌كێ هه‌رێمێ ژ (60 تا 100) ملیار به‌رمیلن گازێنه‌ و یه‌ده‌كێ غازا هه‌رێمى 3% ژ یه‌ده‌كێ جیهانێ پێك دئینیت.
حوكمه‌تا عیراقێ ل دژایتكرنا خوه‌ بۆ سیاسه‌تا هه‌رێمێ یا نه‌فت و گازێ نه‌ راوستیا و ل ده‌سپێكا سالا 2014 حوكمه‌تا عیراقێ ب فه‌رمانا مالیكى بودجه‌ و مووچێن هه‌رێمێ برین و وه‌ك فشاره‌ك ل سه‌ر حوكمه‌تا هه‌رێمێ بكارئینا كو نه‌چاركه‌ت خوه‌ راده‌ستى به‌غدا بكه‌ت، به‌لێ به‌روڤاژى پیشبینێن به‌غدا حوكمه‌تا هه‌رێمێ پشتبه‌ستن ب وێ ژێرخانا هاتیه‌دانان و بۆریا گازێ ئه‌وا هاتیه‌ راكێشان بۆ به‌نده‌رێ جیهان ل توركیا سه‌ربخوه‌یا ئابوورى راگه‌هاند و به‌رامبه‌ر هه‌مى گرفت و قه‌یرانان راوستیا و شیا سه‌ركه‌فتنێن مه‌زن بۆ گه‌لێ كورد بده‌ست بێخیت و ببیته‌ ژماره‌كا هه‌را مه‌زن و ب هێز د نه‌خشێ وزه‌یا جیهانی دا. هه‌ر ئه‌ڤ سیاسه‌ته‌ بوویه‌ كو سه‌ركردایه‌تیا كوردى ل هه‌رێما كوردستانێ پشتبه‌ستنه‌كا مه‌زن ل سه‌ر كرى و بریارا ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ ل هه‌رێمێ ده‌ركرى كو بریاره‌ ل (25ـ9ـ2017) بێته‌ ئه‌نجامدان و پێنگاڤێن مه‌زن به‌ر ب سه‌ربه‌خوه‌یا سیاسى بهاڤێژن و وه‌لاتێن زلهێزێن جیهانێ نه‌چاربكه‌ن بۆ پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ ب هه‌مى ره‌نگان پشته‌ڤانیا كوردان بكه‌ن.
له‌ورا دبیژین بریارا سه‌ربه‌خوه‌یا ئابوورى ڤه‌كرنا ده‌رگه‌هێن گرتى بۆ به‌رامبه‌ر سه‌ربه‌خوه‌یا سیاسى و فه‌ره‌ بزانین كو نوكه‌ ئه‌ركێ هه‌ره‌ مه‌زن و دیرۆكى بۆ هه‌ڤوه‌لاتیێن كوردستانێ ڤه‌دگه‌ریت كو ب هه‌مى ره‌نگان كار بكه‌ن بۆ سه‌رئێخستنا پرۆسا ریفراندۆمێ و راگه‌هاندنا سه‌ربخوه‌یێ و قورتالكرنا دۆزا كوردى ژ قه‌یدا وه‌لاتێن داگیركه‌ر.
و/ ئه‌ڤرۆ

10

ره‌نگه‌ میناكێ جڤاكى و پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ د ناڤبه‌ر ره‌نگێن جڤاكێ كوردستانى ل كوردستانا مه‌زن ب گشتى و هه‌رێما كوردستانێ ب تایبه‌تى، تشته‌كێ كێموێنه‌ بیت ل ده‌ڤه‌رێ وه‌كو رۆژهه‌لاتا ناڤین یا پڕى ناكۆكیێن تائفه‌گه‌رى و ئایینى و نه‌ته‌وى و ده‌ڤه‌رین و بیروباوه‌رى، ره‌نگه‌ تاكه‌ میناك بیت ب ڤى ره‌نگى ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ كو بوویه‌ پیگیریه‌ك ل سه‌ر جڤاكێ نیڤده‌ولى نه‌ك ب تنێ پاراستنا وى بكه‌ت، به‌لێ به‌رگریێ ژێ بكه‌ت و پشته‌ڤانیێ لێ بكه‌ت وهاری بكه‌ت، كو بمینیت و به‌رده‌وام بمینیت ل ژێر ناكۆكیێن ل ده‌ڤه‌رێ هه‌یین كو ره‌نگه‌ گه‌فلێكرنه‌ك بیت و هه‌رتشتێ بڤێت ژناڤ ببه‌ت. هه‌كه‌ لێڤه‌گه‌ریانه‌كێ د دیرۆكا كه‌ڤنارا كوردى دا بكه‌ین، دێ بینین كو ره‌هوریشالێن ڤێ پێكڤه‌ژیانێ د ناڤبه‌را ره‌نگێن جڤاكێ كوردستانێ بۆ سه‌رده‌مێن گه‌له‌ك كه‌ڤن دزڤرن و په‌یوه‌ندیا نێزیكبوونێ ل ده‌ف كوردان یا (كریڤ) ب تنێ دناڤ جڤاكێ كوردستانى دا هه‌ی، ئه‌ڤه‌ په‌یوه‌ندیه‌ ل وه‌لاتێن رۆژهه‌لاتى هه‌بوون ل مه‌غرب د ناڤبه‌را یه‌هۆدى و مه‌غربیان دا ژى، به‌لێ ل كوردستانێ د ناڤبه‌را كوردێن موسلمان و یێن ئێزدى دا، كورد و ئه‌رمه‌نان، كوردو ئاشۆریان، ئه‌ڤ په‌یوه‌ندیه‌ یا ب هێزبوو هه‌تا راده‌یێ هندێ، كو زۆردارى ل سه‌ر ئێكى، دهێته‌ هه‌ژمارتن ل سه‌ر یێ دیتره‌ ژى، كوردان ب درێژیا ڤان سالان ئه‌ڤ په‌یوه‌ندیێن جڤاكى پاراستینه‌ و جڤاكێ كوردستانى پتر خورتتر و پێكڤه‌ گرێدایه‌ و گونجاندیه‌. هه‌روه‌سا چه‌ندین روودانێن دیرۆكى هه‌نه‌ هێزا پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ ل كوردستانێ دسه‌لیمنن و ره‌نگه‌ پا به‌رزترین ئه‌و بیت كو به‌درخان به‌ك به‌رى پتر ژ 160 سالان هه‌رده‌م دگۆت كو كورد و ئه‌رمه‌ن ئێك گه‌لن، هه‌ر دیسا
گۆت كو هه‌ڤژینى ل گه‌ل كوردان و ئه‌رمه‌نان دبیت. هه‌ر وه‌سا د شه‌رێ (كه‌لا رۆخ) دا، به‌درخان به‌گ دهێته‌ دۆرپێچكرن و بتنێ 25 پاسه‌وان ل گه‌ل دمینن و هه‌مى ژى ژ ئه‌رمه‌نان بوون، ئه‌ڤه‌ ژى نیشانا وێ دده‌ت كو په‌یوه‌ندیێن جڤاكى و پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ ل كوردستانێ یا بهێزه‌.دیسا ل ده‌سپێكا چریا ئێك ژ سالا 1880 شێخ عوبه‌یدولا نه‌هرى ژ كونسلێ ئه‌مریكى خواست كو گرنگه‌ ئاشۆریان ژ باژارێ ئورمیێ دوربێخن، به‌رى داگیربكه‌ن و تووشى كوشتنێ و زیانێ ببن، پشتى هنگى ئه‌مریكا و ئه‌ورۆپا ژ من تۆره‌ ببن، به‌لێ كونسلێ ئه‌مریكى پاشڤه‌هێلا و بوو ئه‌گه‌رێ هندێ كو له‌شكرێ ئیرانى گه‌هشته‌ ئورمیێ و شێخێ نه‌هرى د شه‌رى دا هاته‌ دۆراندن ژبه‌ر ڤى هه‌لویستى. هه‌روه‌سا ده‌مێ شێخ عوبه‌یدولایێ نه‌هرى د رێیا خوه‌ دا بۆ رزگاركرنا ئورمیێ داخواز ژ وان ئه‌رمه‌نان كربوو، یێن ل گوند و باژاران دجهنشین یێن دكه‌ڤنه‌ د رێیا وى دا كو ئالایه‌كێ ره‌نگ ئه‌سمانى بلند بكه‌ن دا بناسیت و فه‌رمتان دا له‌شكرێ خوه‌ كو تالۆقه‌تى وان نه‌بن و زیانگه‌هاندنا ئه‌رمه‌نان ئه‌و زینگه‌هاندنا شێخێ نه‌هرى یه‌. هه‌ردیسا گه‌له‌ك و گه‌له‌ك ژ روودان و هه‌لویستان هه‌نه‌ یێن هێزا په‌یوه‌ندیان و پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ ل ناڤ جڤاكێ كوردى دسه‌لمینن. پشتى سالا 1992 ده‌سهه‌لاتێن هه‌رێمێ هه‌مى بزاڤێن خوه‌ ل سه‌ر پاراستنا هه‌ڤگرتنا جڤاكى خورتكرن د ناڤبه‌را ته‌خ و چین و ره‌نگان دا، سه‌ره‌راى ململانێن مه‌زن و پشتى سالا 2003 و رۆخیانا رژێما به‌عس ل عیراقێ حومه‌ت و سه‌رۆكاتیا هه‌ریمێ كار كر ل سه‌ر به‌رفره‌هكرن و ب هێزخستنا ڤێ پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ ل كوردستانێ و ئێدى هه‌موو پشكدارى بریار برێڤه‌برنا وه‌لاتى دا بوون ژ دابینكرنا ده‌لیڤێن هه‌ژى بۆ هه‌میان بۆ داگرتنا پۆسته‌یان و كارمه‌ندیێن حكومى ودابینكرننا خزمه‌تگوزاریان، هه‌روه‌سا ده‌زگه‌هێن ئه‌وله‌هیێ رادبن ب پاراستنا ئاسایش و كه‌لوپه‌لێن هه‌مى خه‌لكێ هه‌رێما كوردستانێ بێى جودابوون وئه‌ڤه‌ بوو هه‌رێم كریه‌ نموونه‌كا هێژا بۆ پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ نه‌ تنێ ل ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤین بتنێ به‌لكو ل هه‌مى جیهانێ پێكڤه‌.
ل ڤى سه‌رده‌مێ مه‌ ل ڤێره‌ كێم جار و ئێك پارچه‌ دا ل ڤێ جیهانێ دێ بینى مزگه‌فته‌ك یان كنیشته‌ك و مه‌زارگه‌هه‌ك و ماله‌كا عیباده‌تێ هه‌یه‌ پێرابوونێن خوه‌ یێن ئاینى تێدا بكه‌ن، ب ئازادانه‌ ب تنێ ل كوردستانێ نه‌بیت، پتر ژ باژاره‌كى یان گونده‌كى ئه‌ڤ جودابوونا ئاینى هه‌یه‌، به‌لێ هه‌مى پێرابوون و پێگیریێن خوه‌ یێن ئاینى و دابونه‌ریتان ئه‌نجامدده‌ن ب ئازادى و رێزگرتن بێى كو ئێك زیان بگه‌هینته‌ یێ دیتر هه‌روه‌كو ل قه‌زا شێخان و شنگال و تلكێف و ده‌ڤه‌را به‌رواریان ل پارێزگه‌ها دهۆك و عێنكاوه‌ ل هه‌ولێر و چه‌ندین ده‌ڤه‌ر و باژارێن دیتر ل كوردستانێ و ئه‌ڤ پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ ژ ڤلاهیه‌كێ نه‌هاتیه‌ به‌لێ ژ ئه‌نجامێ كاره‌كێ مه‌زن یێ كو ده‌سهه‌لاتێن كوردستانێ پێ رابین و حه‌زژێكرن و قه‌ناعه‌ت و ئارامى و رێزگرتنا یێ دن و باوه‌رى وهه‌ستكرن ب وه‌لاتیبوونێ د ناڤبه‌را ره‌نگ و ته‌خێن ڤى جڤاكى دا، هه‌مى ژى كودرستانێ ددانن وه‌لاتێ خوه‌ یێ ره‌سه‌ن. سه‌ره‌راى بزاڤێن زۆر ژ لایێ ده‌سهه‌لاتێن عیراقى ڤه‌ و خوه‌ یێن توركى وئیرانى ژى و هنده‌كێن دیتر ژ ڤان وه‌لاتان بۆ به‌رپاكرنا ئاژاوێ و كه‌ربوكینێ و وه‌شانا فتنێ دناڤبه‌را ره‌نگێن جۆره‌وجۆر دا ل ناڤ جڤاكێ كوردستانى به‌لێ ئه‌ڤ هه‌مى بزاڤانه‌ شكه‌ستن بده‌ستڤه‌ئینان و بوونه‌ ئه‌گه‌رێ پتر بهێزخستنا ڤێ هه‌ڤگرتنێ و په‌یوه‌ندیان، پێكڤه‌ بۆ به‌رگریكرن ژمافێن خوه‌ و وه‌لاتێ كوردستانێ. ئه‌ڤجا سیسته‌مێن ڤان وه‌لاتن په‌نا برنه‌ دروستكرنا رێخراوێن تیرۆرى وه‌كو رێخستنا قاعیده‌ و داعش و میلیشیێن تائفه‌گه‌رى بۆ لێدانا ڤى میناكێ پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ و نه‌چاركرنا كورێ نوى ل سه‌ر خوچه‌ماندن بۆ سیاسه‌تێن خوه‌ یان كوشتنا وان یان راگوهاستنا وان، ئه‌ڤ سیاسه‌ته‌ هه‌كه‌ خوه‌ بسه‌ركه‌فتبا ژى ل هنده‌ك ده‌ڤه‌ران ل سووریێ و عیراقێ به‌لێ ل كوردستانێ شكه‌ستینه‌ و پتر هێزا ڤه‌گرتنێ و پێكڤه‌ژیانێ خورتكریه‌، به‌لكو هه‌مى ره‌نگ پێكڤه‌ راوه‌ستاینه‌ مل ب مل دژى ڤان گه‌فلێكرنان. ژ به‌ر ڤێ ئێكى ئێدى ئه‌ڤ میناكه‌ ژ پێكڤه‌ژیانا ئاشتیانه‌ ل نیڤا جڤاكێ كوردستانى بوویه‌ كارته‌كا فشارێ ل سه‌ر جڤاكێ نێڤده‌ولى و ل سه‌ر پیگیربوو كو بلڤیت و كار ل سه‌ر پاراستنا خوه‌ بكه‌ت به‌رگریێ ژێ بكه‌ت و گه‌ره‌نتیا ب تنێ كو ئه‌ڤ میناكا كێموه‌ینه‌ بمینیت ل جیهانێ ئه‌وه‌ كو پشته‌ڤانیێ لێ بكه‌ن دا كیانێ خوه‌ یێ سیاسى ئاڤا بكه‌ت و ده‌وله‌تا خوه‌ یا تایبه‌ت، ل ژێر ڤان گه‌فێن مه‌زن ل رۆژهه‌لاتا ناڤین.

23

بریارا سه‌ركردایه‌تیا كوردى بۆ ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ بۆ سه‌ربه‌خوه‌یێ ژ ڤالاتیێ نه‌هاتیه‌ و وه‌ك تۆلڤه‌كرنه‌ك نینه‌ ژ به‌غدا و گه‌ف نینه‌ بۆ چ وه‌لاتێن ده‌وروبه‌ر و هێزێن سیاسى، به‌لكو ژمێژه‌ حازرى بۆ هاتیه‌كرن پشى خۆیا بووى كو سه‌رانێن به‌غدا وێ عه‌قلیه‌تێ ناگوهۆرن كو به‌رده‌وام كوردان دبینن وه‌ك گه‌ف و دوژمن و باراپتر یا قه‌یرانن كوردان ئه‌ڤ جۆره‌ عه‌قلیه‌ته‌ ژ به‌رپرس بوویه‌. ریفراندۆم پرۆسه‌كا سیاسیه‌ و مافه‌كێ نه‌ته‌وه‌یى یه‌ ملله‌تێ كورد دڤێت ئه‌نجامبده‌ت داكو چاره‌نڤیسێ خوه‌ یێ سیاسى و نه‌ته‌وه‌یى دیاركه‌ت و ل دووڤ قانوون و پره‌نسیپێن نێڤده‌وله‌تى. ئه‌ڤه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م بزانین كو د دیباجا دستوورێ عیراقێ برگا دووماهیێ ب رۆنى ئاماژه‌ دایه‌ ڤێ چه‌ندێ.
بۆ ریفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خوه‌یێ بۆچى بۆ جودابوونێ نه‌بیت؟ چونكى چو جاران كورد پشكه‌ك نه‌بووینه‌ ژ عیراقێ و هه‌ستنه‌كریه‌ و ره‌فتار نه‌كریه‌ وه‌ك عیراقێ، به‌لكو عیراق دروست بوویه‌ ژ هنده‌ك پارچان كو هه‌رێما كوردستانێ ئێك ژ وان پارچان بوویه‌، له‌ورا كورد دێ ریفراندۆمێ كه‌ن بۆ سه‌ربه‌خوه‌یێ نه‌ك جودابوون ژ عیراقێ و دبیته‌ ئێكه‌م ریفراندۆم ل رۆژهه‌لاتا ناڤینركو بێته‌ ئه‌نجامدان بۆ سه‌ربه‌خوه‌یێ و ب ڤى ره‌نگى.
پشتى سالا 2005 و دانانا دستوورێ هه‌میشه‌یێ عیراقێ سه‌ركردایه‌تیا كوردى ده‌لیڤه‌كا دى دا به‌غدا كو نیازپاكیا خوه‌ نیشابده‌ت و ب دروستى دستوورى جێبه‌جێ كه‌ت، لێ هه‌ر زوو دیاربوو سه‌ركردێن عه‌ره‌ب قه‌د دحازرنین ره‌فتارێ ل گه‌ل كوردان بكه‌ن وه‌ك هه‌رێم و ل گه‌ل پیشمه‌رگه‌یى بكه‌ن وه‌ك هێزه‌كا عیراقى و هه‌ر زوو گه‌فكرن و كێشه‌ دروستكرن و ب ڤى ره‌نگى سه‌ركردایه‌تیا كوردى، ل بن فشارێن نێڤده‌وله‌تى و ناڤخوه‌یى پتر ژ حه‌فت سالێن ناكۆكى و كێشا ده‌ربازكرن، به‌لێ شاره‌زایا سه‌ركردایه‌تیا كوردى دیاربوو كو پشتى شیایى كۆمه‌كا په‌یوه‌ندیێن سیاسى و ئابوورى یێن موكم دروستكه‌ت و ژێرخانه‌كا ئابوورى و سه‌رچاڤێن سروشتى یا ب هێز دانایین و حازرى بۆ ڤان كاودانان كرى كو ئه‌ڤ چه‌نده‌ بنیاتێ هه‌ره‌ ب هێزن بۆ سه‌ربه‌خوه‌یێ.
پشكداریا كوردان د كابینا عه‌بادی دا ل سالا 2014 و د وان كاودانان دا ل بن فشارێن ده‌ره‌كى بوو كو دخواستن كورد هاریكاریا به‌غدا بكه‌ن داكو ژ قه‌یرانێن خوه‌ و شه‌رێ داعش رزگار ببیت و كوردان بریارا پشكداریكرنێ د حوكمه‌تا عیراقێ دا دا ب حازریا نوونه‌رێ نه‌ته‌وێن ئێكگرتى و نوونه‌رێ ئه‌مریكا كو وان به‌لینا چاره‌كرنا كێشه‌یان و جێبه‌جێكرنا دستوورى و هنارتنا بۆدجه‌ و مووچان دابوو كوردان، به‌لێ خۆیابوو كو به‌غدا رێكه‌فتنا جێبه‌جێ ناكه‌ت و ئه‌ڤه‌ بوو كاره‌ته‌كا فشارێ یامه‌زن ل سه‌ر نه‌ته‌وێن ئێكگرتى و ئه‌مریكا كو نه‌شێن به‌رامبه‌ر ریفراندومێ راوستن و كوردان نه‌چاركه‌ن دوباره‌ ره‌فتارێ ل گه‌ل به‌غدا بكه‌ن پشتى به‌غدا ئه‌و نیازێن خراب و ره‌فتارێن شاش به‌رامبه‌ر كوردان كرین.
پشتى كوردان ده‌ڤه‌رێن مادێن 140 ژ ده‌ستێ داعش رزگار كرین و داعش بوویه‌ ناڤبه‌ره‌ك ناڤبه‌را هه‌رێمێ و به‌غدا ئێدى كورد د حازر نینن ب چو ره‌نگه‌كى وان ده‌ڤه‌ران راده‌ستى به‌غدا بكه‌ن پشتى شه‌ڕێ داعش ب دووماهی دئێت به‌لكو كورد د ریفراندۆمێ دا به‌رى هه‌لبژارتنان ئه‌نجامبده‌ن و چاره‌نڤیسێ خوه‌ ب ده‌ستێ خوه‌ د دیاركه‌ن.
لێدوان و هه‌ولیستێ هنده‌ك سه‌ركرده‌یێن شیعه‌ و سونه‌ دژى پرۆسا ریفراندۆمێ لاوازیا به‌غدا نیشا ده‌ت و دچنه‌ د چارچووڤێ بانگه‌شا هه‌لبژارتنێن داهاتى یێن عیراقێ دا، له‌ورا قه‌د كارتێكرنێ ل ڤێ پرۆسا گرنگ ناكه‌ن، چونكى به‌غدا و ل گه‌ل هنده‌ك وه‌لاتێن ده‌وروبه‌ر و رێژه‌ك ژ لایه‌نێن ناڤخوه‌یا كوردستانێ گه‌له‌ك رێ ل دژى هه‌رێمێ تاقیكرن، لێ هه‌میان شكه‌ستن ئینا. به‌لێ یا گرنگ ئه‌وه‌ تاكێ كورد وه‌ك كورد بیربكه‌ت و چاره‌نڤیسێ خوه‌ قوربانى مووچه‌یى و خزمه‌تگۆزاریان نه‌كه‌ت، به‌لكو هزركه‌ت ئه‌ڤ كێشه‌ هه‌مى ب سه‌ربه‌خوه‌یێ چاره‌ دبن، له‌ورا دڤێت بریارا دروست بده‌ت، ئه‌و ژى به‌لێ بۆ سه‌ربه‌خوه‌یێ.

17

پشتى شه‌رێ جیهانى یێ دووێ پتریا وه‌لاتن زلهێز هه‌ولدان كونترۆلا نه‌ته‌وه‌ و وه‌لاتێن بچووك بكه‌ن ب رێیا هنده‌ك پیلانێن گرێدایى ره‌وشه‌نبیریا وان نه‌ته‌وه‌ و وه‌لاتانڤه‌ و شیان ده‌ستكه‌فتێن مه‌زن بده‌ستڤه‌ بینن بێى شه‌ر و بكارئینانا ئابوورى، به‌لكو ب تنێ ب رێیا هنده‌ك دابونه‌ریتن نوو و ده‌ستێوه‌ردانا سیسته‌مێ خواندنێ و مایتكرن د كاروبارێن ئایینیدا و چێكرنا كه‌سایه‌تیا بۆ هنده‌ك كه‌سانێن نه‌باش د ناڤ وان جڤاكان دا و ئه‌ڤ چه‌نده‌ دیاربوو تایبه‌ت ل وه‌لاتێ چینێ و پیلانێن وێ ل دژى هه‌رێما تبت و پیلانن ئیسرائیلێ ل دژى فه‌لستینێ و عه‌ره‌بان و پیلانێن فره‌نسا دژى هنده‌ك وه‌لاتێن ئه‌فریقیا و رۆژهه‌لاتا ناڤین.
كورد ئێك ژ نه‌ته‌وێن ده‌ڤه‌را رۆژهه‌لاتا ناڤینن و ب درێژیا دیرۆكێ خه‌بات و شۆره‌ش كرینه‌ بۆ قورتالبوون ژ سیته‌مێ و ئێكه‌م نه‌ته‌وه‌یه‌ ل جیهانێ كو داگیركرى ژ لایێ سێ نه‌ته‌وه‌ێن جودا یێن سه‌ره‌كى ل ده‌ڤه‌رێ، ئه‌و ژى تورك و فارس و عه‌ره‌ب و هاتیه‌ پارچه‌كرن و تانوكه‌ ب مافیێن خوه‌ شاد نه‌بووینه‌ و به‌رده‌وام د خه‌باتێدا نه‌.
ب درێژیا دیرۆكێ دوژمنێن كوردان ل گه‌ل بكارئینانا چه‌كى به‌رده‌وام كار دكربۆ ژناڤبرنا ره‌وشه‌نبیریا كوردى و دابونه‌ریتێن كورده‌وارى و هه‌مى بزاڤ كرن كو هزر و زمان و فه‌لسه‌فا كوردان بۆ ژیانێ ژ نافببه‌ن كو د بنه‌ره‌تدا ملله‌تێ كورد ڤیایه‌ ئازاد بژیت و چ سیته‌م قه‌بوول نه‌كرینه‌.
لێ پشتى بۆرینا ده‌مى تایبه‌ت پشتى سه‌رهلدانا سالا 1991 و هه‌لبژارتنێن سالا 1992 كو ئیداره‌كرنا هه‌رێمێ كه‌تیه‌ ده‌ست كوردان دیاربوو كو جڤاكێ كوردى تووشى چ جۆره‌ جینوساید بوویه‌، نه‌ك ب تنێ یانه‌ته‌وه‌یى به‌لكو یاره‌وشه‌نبیرى ژى بگره‌ ژ ره‌فتاركرنێ و زمانى و دانانا ناڤا و ئیداره‌كرنا داموده‌زگه‌ه و نه‌ریتێن جڤاكى و زالبوونا حزبا ل سه‌ر ملله‌تى و خوه‌یا بوو كو یێ تووشى چه‌ند نه‌خۆشیێن كوژه‌ك بووى و نه‌شیا ژ قه‌یدا هنده‌ك یاسا و كێشه‌یان ده‌ربكه‌ڤیت و پاشى تووشى چه‌ندین شه‌ر و كێشه‌ و قه‌یرانان بووین هه‌تا ل سالا 2003 و روخیانا رێژما به‌عس.
ل سالا 2003 و پشتى روخیانا رێژێما به‌عس و دروستبوونا عیراقا نوو یافیدرال ل دووڤ ده‌ستوورى ئێدى ده‌ریێن سنۆرى و فرۆكخانه‌ ب شێوه‌كێ فه‌رمى ل به‌رامبه‌ر وه‌لاتیان و دونیایێ ڤه‌بوون و وه‌لاتێن ده‌وروبه‌ر ب ده‌لیڤه‌ دیت ب هه‌مى رێیا چ یابازرگانى و وه‌به‌رهێنانێ و چ یێن ئایینى و چ یێن راگه‌هاندنێ و چ یێن خیرخوازى و سیاسى. جڤاكێ كوردى داگیركر و پاره‌كێ ئێكجار مه‌زن كه‌ته‌ د هه‌رێما كوردستانێ دا، ئێدى خه‌لكى خوه‌ ل به‌ر به‌رژه‌وه‌ندیا و دابینكرنا وان نه‌گرت و هه‌ر زوو هه‌مى تشت بده‌ستكه‌فتن و دونیا دیت و خه‌رجیه‌كا مه‌زن كر و چونكى چ قانوونێن تایبه‌ت و ب هێز ب هه‌رێمێ ڤه‌ نه‌بوون كو جڤاكى و كارى و بازرگانیێ رێكبێخیت ئه‌ڤ چه‌نده‌ بوو ئه‌گه‌ر سه‌خته‌كارى و گه‌نده‌لیێ ب شێوه‌كێ مه‌ترسیدار به‌لاڤ ببیت.
ب ڤى ره‌نگى و ب ناڤێ دیمۆكراسیێ پارت و لایه‌نێن سیاسى و رێكخراوێن جڤاكێ سڤیل و كۆمپانیێن بازرگانى دروست بوون و ئێدى نه‌ قانوون و نه‌ دیرۆكێ و شۆره‌شان و مافێن ملله‌تێ كورد و چاره‌نڤیسێ وى بها نه‌مان. خه‌لك هێدى هێدى ژ هه‌ر تشته‌كێ كورده‌وارى دووركه‌فت و ته‌كنه‌لۆجیایێ و دیتنا جێهانێ ب رێیا ئه‌نترنێتێ و هایداربوون ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كى ده‌لیڤه‌ خۆشكر بۆ دوژمنێن دۆزا كوردى كو ب رێیا راپۆرتن دره‌و دیرۆكا كوردى بشێوینن و كرێت كه‌ن د چاڤێ تاكێ كورد دا و ب رێیا درامایێ جڤاكێ كوردى خرابكه‌ن و ب رێیا رێكخراوا و وه‌به‌رهێنانێ و پیلانێن سیاسى دوبه‌ره‌كیێ و سێ به‌ره‌كیێ دروستكه‌ن و تاكێ كورد گه‌هشته‌ ئاسته‌كى چ تشتان بها ل ده‌ف نه‌ما ژ بلى حه‌زێت وى.
پارتێن سیاسى هه‌ست ب ڤێ مه‌ترسیێ كر و نه‌ چاربوون په‌نایێ ببه‌نه‌ به‌ر عه‌شیره‌تگێریێ بۆ پاراستنا خوه‌ و كۆنترۆلكرنا جڤاكى هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌ڤه‌ رێیه‌كا خه‌له‌ت بوو، به‌لێ یانه‌چاریێ بوو بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا ده‌نگان. هۆسا دوباره‌ ئاغاتى و عه‌شیره‌تگێرى زڤریڤه‌ و شیان كۆنترۆلا زۆر كار و بریاران بكه‌ن و مایتكرنێ د زۆر كاران دا بكه‌ن و بوونه‌ بارگرانى بۆ پارتێن سیاسى و جڤاكى ژى و بوونه‌ ئه‌گه‌ر گه‌نده‌لى به‌رفره‌هتر و دژوارتر لێ بێت.
هۆسا جڤاكێ كوردى گوهۆرینێن مه‌زن بسه‌ردا هاتن و تووشى جینۆسایده‌كا ره‌وشه‌نبیرى یا مه‌زن بوو، له‌ورا پشتى قه‌یرانێن سالا 2014 و شه‌رێ داعش ده‌لیڤه‌ خۆش بوو كو سه‌ركردایه‌تیا كوردى ل وان شاشیان بزڤریت و چاره‌ بكه‌ت هه‌ر چه‌نده‌ كاره‌كێ مه‌زن هاتیه‌كرن، لێ هێشتا زۆرا مایى بهێته‌كرن كو كورد ڤێ قووناغا مه‌ترسیدار ده‌رباز بكه‌ت و بۆ ریفراندۆمێ تاكێ كورد حازركه‌ت دا ده‌نگ بۆ ئازادى و رزگاركرنا خوه‌ بده‌ت نه‌ك دوباره‌ به‌رژه‌وه‌ندیێن به‌رته‌نگ وى كۆنترۆلكه‌ن و ڤێ ده‌لیڤێ ژ ده‌ست و خوه‌ و ملله‌تێ خوه‌ بكه‌ت.

19

پشتى هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ كوردستانێ ل سالا2013و هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ عیراقێ و جڤاتێن پارێزگه‌هێن هه‌رێمێ ل سالا 2014 گوهۆرینن مه‌زن ب سه‌ر ئێكه‌تیێ دا هاتن ژ هه‌مى لایانڤه‌!! و سه‌ركرده‌یا ئێكه‌تیێ تووشى گڤاشتنێن مه‌زن بوو، چونكى ژ لایه‌كی ڤه‌ ل هه‌رێمێ تووشى شكه‌ستنه‌كا مه‌زن بوون ل هه‌لبژارتنان و ژلایه‌كیڤه‌ و د ماوه‌كێ كورت دا ركێفێ خوه‌ ل هه‌لبژارتنێن عیراقێ بلندكره‌ ڤه‌ كو بوو جهێ گومانه‌كا مه‌زن و نه‌شیان خه‌لكى و ده‌نگده‌ران قه‌ناعه‌تێ بۆ چێكه‌ن كا ب دروستى چ روودایه‌ و چ هاتیه‌ كرن!! له‌ورا هه‌ر زوو تۆمه‌تا سه‌خته‌كاریێ دایه‌ بال ئێكه‌تیێ و ب هه‌ڤكارێن مالیكى هاتنه‌ نیاسین!!
به‌لانسا سیاسى یێ ئێكه‌تیێ پشتى وان كاودانان تمام تێكچوو و تووشى گرفت و كێشێن مه‌زن بوو!! بۆ ده‌ربازكرنا قه‌یرانێن كه‌تیه‌ تێدا ئێكه‌تیێ هه‌ولێن تۆلڤه‌كرنێ ژ پارتى كرن!! و هنده‌ك سه‌ركردێن وێ بوونه‌ هه‌كه‌ بۆدجه‌ و مووچێن هه‌رێمێ ژلایێ به‌غداڤه‌ بێنه‌ برین داكو خه‌لك دژى پارتى راوستێن و ئالۆزیێن مه‌زن ئێخستنه‌ د ناڤبه‌را هه‌ڤلێر و به‌غدا! و كورد تووشى شه‌ره‌كێ گرانكرن ل گه‌ل داعش ل سنۆرێ جه‌وله‌ولا و سه‌عدیه‌ و بوونه‌ هه‌ڤسه‌نگه‌ر ل گه‌ل حه‌شدا شیعى ل ده‌ڤه‌رێن مادێ 140 و ئه‌و ده‌ڤه‌ر تووشى گرفتن مه‌زن كرن!! و ل گه‌ل ڤان هه‌مى ئالۆزیان بابه‌تێ سه‌رۆكاتیا هه‌رێمێ ب رێیا گۆڕان و كۆمه‌لێ ئازراند و شیا بۆ ماوه‌كى به‌ره‌یه‌كى دژى پارتى دروستكه‌ت و پرۆسێسا سیاسى ل هه‌رێمێ ئێخسته‌ د مه‌ترسیه‌كا مه‌زندا و خه‌لك تووشى دلنه‌رحه‌تیه‌كا مه‌زن بوو!!
ئێكه‌تیێ هه‌ولا ئازراندنا پارتى دا و رێ دا مالیكى بێته‌ سلێمانیێ و شاندێن هه‌ڤپشك چوون كه‌مپێن بۆ پارتێن سیاسى یێن كوردى ل توركیا دانان و بانگه‌شا هه‌لبژارتنان بۆ كر و بوونه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ پارته‌ تووشى گرفت كێشێن مه‌زن ببن ل توركیا و پاشى رێكه‌فتنه‌كا سیاسى ل گه‌ل گۆڕان ئیمزاكر و حه‌شدا شیعى بره‌ ده‌وروبه‌رێن كه‌ركووكێ و سامانێ كه‌ركووكێ و سلێمانیێ ب ریێن نه‌یاسایى ب هه‌ده‌ر دبر و قورخركربوو!! ئه‌ڤ چه‌نده‌ هه‌مى كر داكو هێز و بالا ده‌ستیا خوه‌ نیشا سه‌ركرداتیا پارتى بده‌ت و پارتى بداخوازیێن خوه‌ قایل بكه‌ت و به‌رده‌وام د راگه‌هاندنا خوه‌ دا بانگه‌شه‌ بۆ وێ چه‌ندێ دكر كو هێزا ئێكه‌تیێ ب كورسیێن په‌رله‌مانى نائێته‌ دیاركرن! ئه‌ڤه‌ هه‌كه‌ ئه‌م بزانین كو ئه‌و گه‌نده‌لیا ل پارێزگه‌ها سلێمانیێ هه‌یى ل چ جهێن دى یێن هه‌رێما كوردستانێ نینن و د هه‌مى بیاڤان دا!!.
پشتى هه‌مى هه‌ولێن ئێكه‌تیێ شكه‌ستن ئینایى ل به‌رامبه‌ر پارتى دوباره‌ تووشى قه‌یرانه‌كا مه‌زن بوو و دابه‌شبوو!! و بالێ ناڤه‌ندا بریارێ خوه‌ جوداكر ژ مه‌كته‌ب سیاسى !! و ئالۆزى گه‌هشتنه‌ ئاسته‌كێ مه‌ترسیدار و بوونه‌ گه‌ف ل سه‌ر هه‌رێمێ هه‌میێ له‌ورا هه‌ر زوو پارتى هه‌ولدا و كاركر كو ڤان ناكۆكیا كێم بكه‌ت و شیا هه‌ر دو بالێن ئێكه‌تیێ نێزیكى ئێك بكه‌ت و پاشى ب ئێك شاند ل گه‌ل پارتى روونشتن و هه‌مى پێشبینى بۆ وێ چه‌ندێ دچون كو پارتى و ئیكه‌تى دێ دوباره‌ كار ب رێكه‌فتنا ستراتیجى كه‌ن یان دێ رێكه‌فتنه‌كا نوو ئیمزا كه‌ن بۆ ده‌ربازكرنا ڤان قه‌یرانێن هه‌رێم ڤه‌گرتى !!
به‌لێ پشتى سه‌ركردایه‌تیا ئیكه‌تیێ چه‌ندین روونشتن ئه‌نجامداین و پرۆژه‌ك بۆ چاره‌سه‌ریێ حازركرى خوه‌یا دبیت كو ئه‌ڤ پرۆژه‌ ب تنێ خرڤه‌كرنا داخوازى و ڤه‌خواندنا لایه‌نێن ئێكه‌تیێ یه‌ یێن هه‌ڤدژ!! له‌ورا تانوكه‌ نه‌هاتیه‌ په‌سه‌ندكرن ژلایێ سه‌ركردایه‌تێ ڤه‌! و پتر رۆن دبیت كو ئێكه‌تى یا ل بن گڤاشتنێن مه‌زن یتێن ئیرانێ و گۆڕان و مالیكى! لێ یا گرنگ ئه‌وه‌ پارتى ب هه‌مى هێزا خوه‌ یا كاردكه‌ت ئێكه‌تیێ ژ قه‌یدا ڤان گڤاشتنا رزگاركه‌ت و قایل بكه‌ت ب پرۆژێ نه‌ته‌وه‌یى و سه‌ربه‌خوه‌یا كوردستانێ !!
ل ده‌مه‌كێ نێزیك دێ دیاربیت كا پرۆژه‌ و سیاسه‌تا پارتى ب هێزتره‌ بۆ قورتالكرنا ئێكه‌تیێ و ئیمزاكرنا رێكه‌فتنه‌كێ بۆ ده‌ربازكرنا هه‌رێمێ ژ ڤان قه‌یرانان!! یان گڤاشتنێن ئیرانێ و بزاڤا گۆران و مالیكى بۆ دوورخستنا ئێكه‌تیێ ژ پارتى و ئالۆزكرنا بارودۆخى ل هه‌رێمێ و گه‌فێن دابه‌شكرنا كوردستانێ بۆ دو هه‌رێمان!! كو ل وى ده‌مى ب ته‌مامى دێ ئێكه‌تى ژناڤچیت و شیعه‌ و بزاڤا گۆڕان دێ ل وان ناڤچه‌یان بالا ده‌ست بن!!.

website security
Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com