NO IORG
Authors Posts by به‌يار باڤي

به‌يار باڤي

به‌يار باڤي
41 POSTS 0 COMMENTS

79

هه‌ر چه‌نده‌ من ئه‌و شاره‌زایى دبیاڤێ ماركه‌ و جۆرێن ترۆمپێلان دا نینه‌, لێ ئه‌وا ئه‌م دبینین ده‌ما دبێژن گه‌راجێ ره‌فا یان ژى پۆلۆنیكا یان ترۆپێلا پۆلونیك بچاڤه‌ك نورمال دهێته‌ به‌رێخودان وپتر ب هاولاتیێن ته‌خا گشتى ( یا نه‌ ده‌وله‌مه‌ند ) ڤه‌ دهێته‌ گرێدان ,به‌روڤاژى ناڤێن دى یێن قه‌به‌(مونیكا , لاگزس …)كو ب ته‌خا ده‌وله‌مه‌ند و به‌رپرسڤه‌ دهێته‌ گرێدان .
و ژكه‌ره‌ما خودێ ئه‌ڤرو رێژه‌یا ئه‌ڤان جۆرێن ترۆمپێلێن دووێ ل جادده‌و شه‌قامێن مه‌ دپڕن!
ئه‌ڤه‌ وه‌كو پێشه‌كى یه‌كێ بو كو بچین دناڤ ناڤه‌رۆكا بابه‌تێ خۆدا ..
براده‌ره‌كێ من نیزیكى سیه ساڵایه‌ ل وه‌ڵاته‌كێ ئه‌سكه‌نده‌ناڤى دژیتَ
و شاره‌زایى یه‌كا مه‌زن هه‌یه‌ دبیاڤێ سیسته‌مێ سیاسى یێ نیڤ ده‌َوله‌تى و هه‌روه‌سا كار كرن دگه‌ل رێكخراوێن خێر خوازێ وبیاڤێ هاریكاریێن مرۆڤایه‌تى بتایبه‌ت ل وه‌ڵاتێن تۆشى شه‌ر و كریزان دبن ..
ئه‌ڤى براده‌رى گوت ل پتریا ئه‌ڤ وه‌ڵاتێن ژ شه‌رو جه‌نگان ده‌ردكه‌ڤن و ژنو
خوه‌ لسه‌ر پێن خوه‌ دگرن هنده‌ك نه‌خشه‌ و پلان و ئارمانجێن گشتى بۆ دهێن دانان نابیت ژێ ده‌رباز ببن و ( ئه‌ولیه‌تێ ) بۆ بجهئینانا ئه‌وان نه‌خشه‌و پلانان دادنن .. وه‌ك میناك دبێژت پشتى دوماهى هاتنا جه‌نگا جیهانى یا دووێ وه‌ڵاتێ پولونیا هه‌تا راده‌یه‌كێ مه‌زن كاڤل و وێران بو ژئالیێ له‌شكه‌رێ ئه‌لمانیا نازى ڤه‌ و ژێرخانه‌یا وێ یا ئابورى ل صفرێ راوه‌ستا ..
پشتى جه‌نگێ بۆ ماوێ نیزیكى بیست ساڵان ئه‌ڤێ حكومه‌تا نوى هنده‌ك نه‌خشه‌و پلانێن گشتى و سه‌رانسه‌رى دارشتن بۆ سه‌ر ژنوى ئاڤا كرنا وه‌ڵاتى وگه‌شه‌پێدانا ئابوورى وهه‌مو سه‌كته‌رێن گرێداى ژیانا خه‌لكى , وئێكه‌م پێنگاڤ بۆ جهئینانا ئه‌ڤى نه‌خشه‌ى و گه‌هشتنا ئه‌ڤان ئارمانجان ئه‌وبو رێك نه‌دان بۆ كرین و ئینانا ترۆمپێلان (زێده‌ى پێتڤى یێن هاولاتیا) ژبه‌ركو بودجه‌یه‌كا مه‌زن دئه‌ڤى بیاڤى دا دهێته‌ ب هه‌ده‌ر دان ,و ئه‌وا پێتڤى بۆ قوناغا ئاڤاكرنا وه‌ڵاتى و بهێزكرنا ژێرخانه‌یا ئابورى ئه‌وبو كو ئه‌و كوژمێ پاره‌ى دبیاڤێن دى دا بهێته‌ مه‌زاختن وه‌ك جادده‌و و رێك و پر,كارگه‌ه و ده‌زگایێن پیشه‌سازى,په‌روه‌رده‌و زانست و ساخله‌مى, چاندن , ئاڤاهى و خوِش گوزه‌رانیا هاوڵاتیان و بتایبه‌ت خه‌لكێ پێتڤى …هتد.
په‌یره‌و كرنا ئه‌ڤێ سیاسه‌تا رێ نه‌دان ب هه‌ده‌ر كرنا پارێ وه‌ڵاتى ب تشتێ مه‌زاهر و ( كه‌مالى ) و ئه‌ولیه‌ت بۆ تشتێ گرنگ و گرێداى ژیانا
هاوڵاتیان ڤه‌ ئه‌ڤرو ئه‌ڤ وه‌ڵاته‌ ( پولونیا ) كرى یه‌ ئێك ژ پێشكه‌فتیترین شه‌ش وه‌ڵاتێن جیهانێ دبوارێ هێزا ئابوورى دا ..
مخابن ل هه‌رێما مه‌یا كوردستانێ پشتى سه‌رهه‌لدانا 1991ێ , پشتى كو چه‌ندین شه‌ڕ و جه‌نگ و ره‌ڤ و مالوێرانى بسه‌ردا هاتین و ژپتریا ئالیان ڤه‌ یێ كاڤل و هه‌رفتى .. لجهاى ئه‌وێ چه‌ندێ ئه‌م ژى نه‌خشه‌و پرۆژه‌ێێن ستراتیژى و دوور خایه‌ن دارێژین و هزرێ دئاڤاكرنا كارگه‌ه و فابریكه‌یان و پیشه‌سازى و رێك و گه‌شه‌پێدانا چاندنێ دا بكه‌ین گرنگى دان ب تشتێ گرێداى ژیانا هاولاتیان بتایبه‌ت ته‌خا هه‌ژار و خودان پێتڤى .. به‌روڤاژ تشتێ هاتى كرن كولان و شه‌قام و جاده‌یێن مه‌ تژى ترومپێل بون و ب شێوه‌یه‌ك نه‌رێكخستى و به‌ره‌للایى و بێ به‌رنامه‌ كو ل دوڤ هنده‌ك ئاماران ئه‌ڤروكه‌ هه‌ژمارا ترومپێلێن ل هه‌رێما مه‌یا كوردستانێ هه‌ین پترن ژ مه‌لیون وپێنج سه‌د هه‌زاران و ئه‌ڤ رێژه‌یه‌ هه‌كه‌ر بهێته‌ هه‌مبه‌ركرن دگه‌ل گه‌له‌ك وه‌ڵاتێن دى دێ هه‌رێما مه‌یا كوردستانێ سه‌رى ژئه‌وان ستینیت !
ئه‌ڤه‌ ل ده‌مه‌كى ئه‌ڤ رێژا هوسا مه‌زن دگه‌ل ئه‌ڤان شه‌قام و جاده‌یێن هه‌ین ناگونجیت و زێده‌بارى ئه‌وى كوژمێ مه‌زن یێ ل كڕینا كه‌ره‌سته‌ و پێتڤیێن وێ دهێته‌ مه‌زاختن كو هه‌كه‌ر بۆ هه‌ر ترۆمپێله‌كێ دماوێ سالێ دا بتنێ شه‌ش سه‌د دولار ژى بهێن مه‌زاختن ئه‌ڤه‌ كوژمێ ملیاردولارا چو ژده‌رڤه‌!
زێده‌بارى ئاكامێن دى یێن زیانبه‌خش قوربانى یێن زێده‌ یێن رویدانێن رۆژانه‌ ,دوكێل و پیس كرنا ژینگه‌هێ ,كوورتر كرنا ته‌خایه‌تیا جڤاكى؛ خودانێ ترومپێلا بها گران خۆ نابینت ل ئاستێ خودانێ ته‌كسیێ !!
ئه‌ڤجا ترومپێلا پولونیك ورێزبه‌ندیا پله‌یا شه‌شێ یاپێشكه‌فتنا ئابوورى لسه‌ر ئلستێ جیهانێ بۆ جڤاكێ پولونى پیروز بیت , وبۆ جڤاكێ مه‌ژى مونیكا و لاگزس و …. خه‌ونا به‌رمیلا گازا سپى ل زڤستانێ !

25

سه‌رێ دوو مه‌هایه‌ بابه‌ت بابه‌تێ ریفراندومێ یه‌ ئه‌وا كو ژڤانه‌ ل 25 ى ئه‌ڤێ مه‌هێ بهێته‌ كرن ,و سوحبه‌ت سوحبه‌تا سه‌رخوه‌بوونا كوردستانێ وراگه‌هاندنا ده‌وله‌تا كوردستانێ یه‌ باشورێ كوردستانێ ..
ره‌نگه‌ ئه‌ڤه‌ جارا ئێكێ بیت د دیروكا ملله‌تێ كورد دا بابه‌ته‌ك ب ئه‌ڤى ره‌نگى گرنگى پێ هاتبیته‌ دان و ب ئه‌ڤى قه‌بارێ به‌رفره‌ه به‌ربه‌ڵاڤ بیت و بكه‌ڤیته‌ به‌ر گه‌نگه‌شێ ودان و ستاندێ چ لسه‌ر ئاستێ كوردستانێ یان وه‌ڵاتێن ده‌ورو به‌ر و هه‌تا بگره‌ وه‌ڵاتێن بیانى نه‌خاسمه‌ یێن زلهێز و خودان بڕیار زێده‌بارى ناڤه‌ندێن سیاسى و ئه‌كادیمى ..
هه‌كه‌ر ئه‌م پێداچوونه‌كێ ددیروك و جوگرافیا سیاسى یا ده‌ڤه‌رێ دا بكه‌ین دێ بۆمه‌ دیار بیت كۆ ( كورد) ب ئه‌ڤێ هه‌ژمارا خۆ یا مه‌زن و به‌رچاڤ و خودان كویراتیه‌كا دیرووكى وكه‌لتوور و زمان وجوگرافیه‌كا تایبه‌ت ملله‌تێ ئێكێ یه‌ بێ سه‌روه‌رى و بێ ده‌وله‌ت ماى هه‌تا رۆژگارێ ئه‌ڤرو !
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤێ ( بێ ده‌وله‌تیا ) كوردان ژى ئه‌گه‌ر و هوكارێن خۆ یێن دیار و جودا جودا هه‌بوینه‌ و نابیت ب ئێك یان دو هوكار ڤه‌ بهێته‌ گرێدان ..
– خانى و ده‌وله‌تا كوردى : ب هزرا من دئه‌ڤێ مژارێ دا كه‌سێ مینا هه‌لبه‌ستڤان وهزرمه‌ندێ مه‌زن ئه‌حمه‌دێ خانى ده‌ستێ خۆ نه‌ دانایه‌ سه‌ر ئه‌ڤێ برینى و ئه‌گه‌رێن ئه‌ڤێ بێ ده‌وله‌تیێ ؛یا ئێكێ بۆ
فاكته‌رێ جوگرافى وجهێ كوردستانێ ڤه‌دگه‌رینت ده‌ماكودبێژیت:
ئه‌ڤ رۆم و عه‌جه‌م ب وان حه‌صارن كورمانج هه‌مى ل چار كنارن
هه‌ردو گه ره فانقه‌بیلێ كورمانجبو تیرێقه چاكرینه‌ ئامانج
وئه‌گه‌رێ دووێ بۆ دوبه‌ره‌كى وبێ تفاقیا كوردان بخوه‌ ڤه‌دگه‌رینت:
له‌و پێكڤه‌ هه‌میشه‌ بێ تفاقن دائم ب ته‌مه‌ررودو شقاقن
گه‌ر دێ هه‌بوا مه‌ ئتتفاقه‌ك ڤێكرا بكرا مه‌ ئنقیاده‌ك …
– ئیبن خه‌لدون كو ب سه‌ركێشێ جڤاكناسیێ دهێته‌ هه‌ژمارتن ( 1332 – 1436) ئه‌وژى بۆ وێ چه‌ندێ دچیت كۆ پێكهاتا جڤاكى یا عه‌شیره‌تگه‌رى و خێله‌كى فاكته‌ره‌كێ نه‌رێنى و ئاسته‌نه‌گه‌ به‌رامبه‌ر ده‌له‌ته‌كا ب هێز و مه‌ده‌نیه‌تێ .. ژبه‌ركو هه‌مو ده‌مان ئه‌ڤ ده‌ستهه‌ڵاتێن ته‌قلیدى ( خێل , عه‌شیر ) نه‌ دئاماده‌نه‌ خۆ مل كه‌چ بكه‌ن بۆ ده‌ستوور و یاسان و هه‌ر ده‌م به‌ر ژه‌وه‌ندى یا خۆ ژده‌رڤه‌ى ئه‌ڤى چار چۆڤه‌ى دا دبینن , و دئه‌ڤێ ده‌ربارێ دا چه‌ند وه‌ڵاتێن ئه‌فریقى هه‌مبه‌ر وه‌ڵاتێ مصرێ دكه‌ت نموونه‌ كۆ ل ئه‌ڤان وه‌ڵاتێن
ئه‌فریقى ژبه‌ر كو هێزا خێله‌كى و عه‌شیره‌تگه‌رى گه‌له‌ك یا خورت و بهێز بۆ نه‌هێلا ده‌وله‌ت بهێن ئاڤاكرن , ل ده‌مه‌كى ئه‌ڤ سیسته‌مێ خێله‌كى و عه‌شیره‌تگه‌رى ل وه‌ڵاتێ مصرێ یا لاواز بو ده‌وله‌ته‌كا ب هێز وخودان ده‌ستهه‌ڵات هات ئاڤا كرن وده‌سهه‌ڵاتا وێ به‌رفره‌ه بو
– جڤاكناسێ ناڤدارێ تورك ودوستێ ملله‌تێ كورد ئیسماعیل بێشكچى دئه‌ڤى بوارێ سیسته‌مێ جڤاكێ كوردى دا دبێژیت گرنگتر ژگهۆرینا ئه‌ڤان رموزێت ( خێله‌كى و عه‌شیره‌تگه‌رى ) ئه‌وه‌ كۆ ئه‌ڤێن جهێ ئه‌وان دگرن ژ ئه‌وان باشتر بن و پتر دخزمه‌تا هاوڵاتیان دا بن, و بویه‌رێن سالێن بیستان وسیهان یێن چه‌رخێ بورى دئینیت به‌رچاڤ ده‌ما ده‌ستهه‌لاتا كه‌مالیزمێ ئاغاو و ناڤدارێن كورد بۆ ده‌ڤه‌رێن دوور سورگون كرین (نه‌فى كرین), لێ پشتى چه‌ندین سالان ل ده‌ما ڤه‌گه‌رانێ خه‌لكێ وان پتر ب گه‌رمى پێشوازى ل ئه‌وان كر ژبه‌ركو ئه‌و ( ئه‌فه‌ندى یێت ) حكومه‌تێ ل جهێ ئه‌وان داناین گه‌له‌ك ژ ئه‌وان پتر زۆلم و زۆردارى ل خه‌لكێ دكر .. ئانكو فورم و شێوێ سیسته‌مێ دهێته‌ راگه‌هاندن نه‌هند گرنگه‌ هندى كو چه‌سپاندنا عه‌داله‌تێ و دادپه‌روه‌ریێ گرنگه‌ بۆ جڤاكى ..
– پروفیسورێ جڤاكناس عه‌باس وه‌لى د ده‌ربارا ده‌رفه‌تێن دیرووكى بۆ
ملله‌تێ كورد هاتینه‌ پێش بۆ ب ده‌ستڤه‌ئینانا مافێن خۆ دبێژیت دماوێ ئه‌ڤان سه‌د سالێن بورى دا هه‌تا ئه‌و هه‌ر سێ ده‌رفه‌ت و ده‌سته‌كه‌فتێن بۆ ملله‌تێ كورد هاتینه‌ پێش ( رێككه‌فتنا سیڤه‌ر, پشتى جه‌نگا جیهانى یا ئێكێ , كومارا مه‌هاباد پشتى جه‌نگا جیهانى یا دووێ , ئه‌زموونا فیدرالى یا هه‌رێما كوردستانێ ) دبێژت ئه‌ڤ چه‌ند ده‌ستكه‌فته‌ ژى پتر كاودانێن بابه‌تى (موچوعی)یێن جیهانى و ده‌ورو به‌ر روخساندینه‌ وچێكرینه‌ ژئه‌وێ چه‌ندێ كو مه‌ كوردان چێكربن ..
– و ده‌ربارێ جڤاكێ مه‌یێ كوردى جڤاكناسێ ئیراقێ یێ ناڤدار دكتور علی الوردی دبێژیت ئه‌ز رێكێ ناده‌م خۆ كو دناڤ بابه‌تێ جڤاكێ كوردى دا بچم ژبه‌ركو ئه‌ز دناڤدا نه‌ژیامه‌ ومن هند شاره‌زاییى لسه‌ر نینه‌ و نه‌كو ئه‌ز ژده‌رحه‌ق ده‌رنه‌كه‌ڤم ..
كورتیا بابه‌تى ئه‌ڤ فاكته‌رێن نه‌ته‌وه‌ خوه‌ لسه‌ر دگریت و ژجڤاكێن دى جودا دكه‌ت ل ده‌ف ملله‌تێ كورد هه‌بوینه‌( دگه‌ل به‌رچاڤ كرنا جوداهیا كاودان و ده‌رفه‌تان) كو هه‌تا ئه‌ڤروكه‌ شیایى خۆ ب پارێزیت ودناڤ جڤاكێن دى یێن ده‌ور و به‌ردا نه‌هێته‌ بوهژین و هیڤیێن سه‌رخوه‌بونێ و ده‌وله‌تبوونێ ژده‌ست نه‌ده‌ت!

10

ل ئه‌ڤى دوماهیى،‮ ‬و بتایبه‌ت ل هه‌وا بانگه‌شا ریفراندومى بڈ سه‌ربه‌خویی‮ ‬یا هه‌رىما كوردستانى سى جڈرىن په‌یامان‮ ‬یان ژی‮ ‬گوتاران ژئالیى فه‌رمی‮ ‬و راگه‌هاندنى و ناڤه‌ندىن گرىدای‮ ‬بڈ خه‌لكی‮ ‬دهاتنه‌ ئاراسته‌ كرن،‮ ‬گوتارىن ژئالیى ناڤه‌روكى ڤه‌ ژىك جودا،‮ ‬و وه‌كو ئىك ژئالیى ئارمانج و مه‌به‌ستى ڤه‌ كو ئه‌وژی‮ ‬هه‌ولا هاندانا زىده‌ترین رىژه‌یا خه‌لكی‮ ‬ل باشورى كوردستانى قه‌ستا سندوقىن ده‌نگدانى بكه‌ن و ب‮ (‬به‌لى‮) ‬ده‌نگى خڈ بده‌ن‮.‬
و فورمى ئه‌ڤان هه‌رسى جڈرىن گوتاران و هه‌روه‌سا ناڤه‌رڈك جهى ل سه‌ر راوه‌ستانى‮ ‬یه‌ ژئالیى سوسیولوژی‮ ‬و ده‌روونی‮ ‬ب تایبه‌ت دناڤ جڤاكه‌كى ژ چه‌ندین نه‌ته‌وه‌ و ئڈل و مه‌زهه‌بان پىك دهىت‮: ‬
‮❊ ‬گوتارا نه‌ته‌وی‮: ‬ئه‌ڤى گوتارى پتر فوكس دئىخست سه‌ر ئالیى هزرا نه‌ته‌وی‮ ‬و ئه‌وان كاره‌سات و مالوىرانی‮ ‬یىن ب سه‌رى ملله‌تى كورد هاتین ب تنى ژبه‌ركو كورد بوینه‌ و هه‌روه‌سا ل بیرئینانا ئه‌وان شڈره‌ش و سونبلىن كوردایه‌تیى ب دریژاهی‮ ‬یا دیرووكى‮.. ‬ره‌نگه‌ڤه‌دانا ئه‌ڤى گوتارى ژچارچوڤى لوكالی‮ (‬باشوری‮) ‬ده‌ربازبو و گه‌هشته‌ كوردىن هه‌ر چه‌ند پارچه‌یىن دن دژی‮ ‬هه‌ر وه‌كو مه‌ ل كه‌نالىن مه‌دیایى دیتی‮ ‬بتایبه‌ت ئه‌وان كه‌رنه‌ڤالىن جه‌ماوه‌ری‮ ‬ل وه‌لاتىن دی‮ ‬یىن جیهانى،‮ ‬یان ژی‮ ‬ئه‌و كوردىن قه‌ستا هه‌رىمى كرین بتنى وه‌كو‮ (‬به‌شداری‮ ‬یه‌ك سومبلیك‮) ‬دئه‌ڤى رڈژا دیروكی‮ ‬دا به‌شدار ببن هه‌ر چه‌نده‌ مافى ده‌نگدانى ژی‮ ‬نه‌بن‮!‬
كارتىكرنا ئه‌ڤى گوتارى‮ (‬یا نه‌ته‌وی‮) ‬هند‮ ‬یا ب هىزبو هه‌تا راده‌یه‌كى مه‌زن ئه‌وىن دناڤ ناخى خوه‌دا باوه‌ری‮ ‬ژى پى نه‌هه‌ی‮ ‬نه‌دكارین ب شىوه‌یه‌ك ئاشكرا ره‌ت بكه‌ن‮!‬
‮❊ ‬گوتارا نیشتمانی‮: ‬شىوه‌ و سیمایى ئاراسته‌كرنا ئه‌ڤی‮ ‬جڈرى گوتارى هه‌تا راده‌یه‌كی‮ ‬مه‌زن‮ ‬یا نه‌رمتر و لوژیكتربو ژ گوتارا نه‌ته‌وی،‮ ‬گوتاره‌كا‮ (‬كوردستانی‮ ‬بو‮) ‬ژ به‌ركو زىده‌باری‮ ‬كوردان ئه‌ڤ گوتاره‌ دهاته‌ ئاراسته‌ كرن بڈ كڈمه‌كا خه‌لكى دی‮ ‬یىن كو ژ پىكهاته‌یىن جودا جودا ل كوردستانى وه‌ك‮ (‬توركمان،‮ ‬كلدان و سریان و ئاشور،‮ ‬عه‌ره‌ب‮ …). ‬
و پتر داكوكی‮ ‬ل سه‌ر پاشه‌رڈژى دكر و دانا باوه‌ری‮ ‬و گره‌نتیى كو چ مه‌ترسی‮ ‬ل سه‌ر ئه‌وان نابیت و مافىن وان‮ ‬یىن نه‌ته‌وی،‮ ‬ئایینی،‮ ‬كه‌لتوری‮.. ‬دى هىنه‌ پاراستن،‮ ‬ئانكو خالا سه‌ره‌كی‮ ‬یا ئه‌ڤ گوتاره‌ ژ گوتارا نه‌ته‌وی‮ ‬جودا دكر ئه‌وبو كو گوتارا نه‌ته‌وی‮ ‬پتر ته‌ركیز‮ ‬دئىخست لسه‌ر دیرووكا چڈی‮ (‬رابردوی‮) ‬وئه‌و نه‌كبه‌ت و كاره‌ساتىن ب سه‌رى ملله‌تى كورد هاتین ژبه‌ر‮ (‬كورد بونا وی‮)‬،‮ ‬لى د ئه‌ڤى گوتارا نیشتمانی‮ ‬دا پتر ته‌ركیز دهاته‌ هاڤىتن ل سه‌ر ئاسویىن پاشه‌رڈژى و پىكڤه‌ ژیانى و گرنتی‮ ‬كرنا مافىن ئه‌ڤان پىكهاته‌یىن ژىك جودا ل باشورى كوردستانى‮…‬
و تشتى جهى سه‌رنج راكىشانى دئه‌ڤی‮ ‬بیاڤی‮ ‬دا،‮ ‬هنده‌ك په‌یامنىرىن كه‌نالىن مه‌‮ ‬یىن ته‌له‌فزیونی‮ ‬هه‌ول ددان عه‌ره‌به‌كى ب كه‌فی‮ ‬و عه‌گالى خه‌لكى ره‌بیعه‌ و خودان زمان و كه‌لتوره‌كى جیاواز بڈ ئه‌وان وه‌كو كورده‌كى بامه‌رنى باخڤیت و هه‌ستا خڈ‮ ‬یا خوشیى ده‌رببڑیت‮.!‬
‮❊ ‬گوتارا ئایینی‮: ‬هه‌ر وه‌كو دگه‌له‌ك ئه‌ڤان بویه‌ر و هه‌لكه‌فتىن گشتی‮ ‬و گرىدای‮ ‬خه‌لكی‮ ‬و رایا گشتی‮ ‬پىڤه‌ مژول،‮ ‬ئه‌ڤى مژارى ژی‮ ‬پانتایه‌ك به‌رچاڤ ژ گوتارا ئایینی‮ ‬ب خڈڤه‌ دگرت و دبو مژارا به‌حس كرن و ل سه‌ر راوه‌ستانى بتایبه‌ت ل مینبه‌رىن ئایینی‮ ‬و مزگه‌فتان بتایبه‌تی،‮ ‬نه‌خاسم ل ئه‌وان دوو حه‌فتیىن دوماهیى ژ بانگه‌شا هه‌وا ریفراندومى كو ب شىوه‌یه‌ك گه‌رم و گڈر هاندانا خه‌لكی‮ ‬دهاته‌ كرن قه‌ستا سندوقىن ده‌نگدانى بكه‌ن و‮ (‬به‌لى‮) ‬ده‌نگى خڈ بده‌ن،‮ ‬و ئه‌ڤ مافه‌ ژی‮ ‬ب ده‌قىن ئایینی‮ ‬ڤه‌ دهاته‌ گرىدان‮ ‬یىن كو داكوكیى ل ئازادیا مرڈڤی‮ ‬دكه‌ن ودژی‮ ‬كوىلاتیى و بنده‌ستیى‮.‬
لى خالا جهى سه‌رنج راكىشانى دئه‌ڤى گوتارى دا‮ (‬هه‌ر وه‌كو مه‌ ل ئه‌ڤى ده‌ڤه‌را مه‌ دیتی‮) ‬و بتایبه‌ت دهه‌ردو حه‌فتی‮ ‬یىن ژبه‌ری‮ ‬گشت پرسیى و نه‌خاسم پشتی‮ ‬هه‌لوىستی‮ ‬دژبه‌ری‮ ‬ریفراندومى ژ ئالیى په‌رله‌مانى ئیراقى ڤه‌‮( ‬ژبلی‮ ‬نوینه‌رىن كورد‮)‬،‮ ‬ئه‌ڤ گوتارا ئایینی‮ ‬بىهنا توندره‌ویى ژى دفڑی‮ ‬كو هه‌تا راده‌یه‌كی‮ ‬ل سه‌ر هنده‌ك مینبه‌ران‮ (‬سه‌یدای‮) ‬ب ده‌نگه‌ك بلند خه‌لكه‌ك ب‮ (‬مجوس‮) ‬و‮ (‬خوارج‮) ‬ناڤ دكرن‮!!‬

33

سه‌رێ دوو مه‌هایه‌ بابه‌ت بابه‌تێ ریفراندومێ یه‌ ئه‌وا كو ژڤانه‌ ل 25 ى ئه‌ڤێ مه‌هێ بهێته‌ كرن ,و سوحبه‌ت سوحبه‌تا سه‌رخوه‌بوونا كوردستانێ وراگه‌هاندنا ده‌وله‌تا كوردستانێ یه‌ باشورێ كوردستانێ ..
ره‌نگه‌ ئه‌ڤه‌ جارا ئێكێ بیت د دیروكا ملله‌تێ كورد دا بابه‌ته‌ك ب ئه‌ڤى ره‌نگى گرنگى پێ هاتبیته‌ دان و ب ئه‌ڤى قه‌بارێ به‌رفره‌ه به‌ربه‌ڵاڤ بیت و بكه‌ڤیته‌ به‌ر گه‌نگه‌شێ ودان و ستاندێ چ لسه‌ر ئاستێ كوردستانێ یان وه‌ڵاتێن ده‌ورو به‌ر و هه‌تا بگره‌ وه‌ڵاتێن بیانى نه‌خاسمه‌ یێن زلهێز و خودان بڕیار زێده‌بارى ناڤه‌ندێن سیاسى و ئه‌كادیمى ..
هه‌كه‌ر ئه‌م پێداچوونه‌كێ ددیروك و جوگرافیا سیاسى یا ده‌ڤه‌رێ دا بكه‌ین دێ بۆمه‌ دیار بیت كۆ ( كورد) ب ئه‌ڤێ هه‌ژمارا خۆ یا مه‌زن و به‌رچاڤ و خودان كویراتیه‌كا دیرووكى وكه‌لتوور و زمان وجوگرافیه‌كا تایبه‌ت ملله‌تێ ئێكێ یه‌ بێ سه‌روه‌رى و بێ ده‌وله‌ت ماى هه‌تا رۆژگارێ ئه‌ڤرو !
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤێ ( بێ ده‌وله‌تیا ) كوردان ژى ئه‌گه‌ر و هوكارێن خۆ یێن دیار و جودا جودا هه‌بوینه‌ و نابیت ب ئێك یان دو هوكار ڤه‌ بهێته‌ گرێدان ..
– خانى و ده‌وله‌تا كوردى : ب هزرا من دئه‌ڤێ مژارێ دا كه‌سێ مینا هه‌لبه‌ستڤان وهزرمه‌ندێ مه‌زن ئه‌حمه‌دێ خانى ده‌ستێ خۆ نه‌ دانایه‌ سه‌ر ئه‌ڤێ برینى و ئه‌گه‌رێن ئه‌ڤێ بێ ده‌وله‌تیێ ؛یا ئێكێ بۆ
فاكته‌رێ جوگرافى وجهێ كوردستانێ ڤه‌دگه‌رینت ده‌ماكودبێژیت:
ئه‌ڤ رۆم و عه‌جه‌م ب وان حه‌صارن كورمانج هه‌مى ل چار كنارن
هه‌ردو گه ره فانقه‌بیلێ كورمانجبو تیرێقه چاكرینه‌ ئامانج
وئه‌گه‌رێ دووێ بۆ دوبه‌ره‌كى وبێ تفاقیا كوردان بخوه‌ ڤه‌دگه‌رینت:
له‌و پێكڤه‌ هه‌میشه‌ بێ تفاقن دائم ب ته‌مه‌ررودو شقاقن
گه‌ر دێ هه‌بوا مه‌ ئتتفاقه‌ك ڤێكرا بكرا مه‌ ئنقیاده‌ك …
– ئیبن خه‌لدون كو ب سه‌ركێشێ جڤاكناسیێ دهێته‌ هه‌ژمارتن ( 1332 – 1436) ئه‌وژى بۆ وێ چه‌ندێ دچیت كۆ پێكهاتا جڤاكى یا عه‌شیره‌تگه‌رى و خێله‌كى فاكته‌ره‌كێ نه‌رێنى و ئاسته‌نه‌گه‌ به‌رامبه‌ر ده‌له‌ته‌كا ب هێز و مه‌ده‌نیه‌تێ .. ژبه‌ركو هه‌مو ده‌مان ئه‌ڤ ده‌ستهه‌ڵاتێن ته‌قلیدى ( خێل , عه‌شیر ) نه‌ دئاماده‌نه‌ خۆ مل كه‌چ بكه‌ن بۆ ده‌ستوور و یاسان و هه‌ر ده‌م به‌ر ژه‌وه‌ندى یا خۆ ژده‌رڤه‌ى ئه‌ڤى چار چۆڤه‌ى دا دبینن , و دئه‌ڤێ ده‌ربارێ دا چه‌ند وه‌ڵاتێن ئه‌فریقى هه‌مبه‌ر وه‌ڵاتێ مصرێ دكه‌ت نموونه‌ كۆ ل ئه‌ڤان وه‌ڵاتێن
ئه‌فریقى ژبه‌ر كو هێزا خێله‌كى و عه‌شیره‌تگه‌رى گه‌له‌ك یا خورت و بهێز بۆ نه‌هێلا ده‌وله‌ت بهێن ئاڤاكرن , ل ده‌مه‌كى ئه‌ڤ سیسته‌مێ خێله‌كى و عه‌شیره‌تگه‌رى ل وه‌ڵاتێ مصرێ یا لاواز بو ده‌وله‌ته‌كا ب هێز وخودان ده‌ستهه‌ڵات هات ئاڤا كرن وده‌سهه‌ڵاتا وێ به‌رفره‌ه بو
– جڤاكناسێ ناڤدارێ تورك ودوستێ ملله‌تێ كورد ئیسماعیل بێشكچى دئه‌ڤى بوارێ سیسته‌مێ جڤاكێ كوردى دا دبێژیت گرنگتر ژگهۆرینا ئه‌ڤان رموزێت ( خێله‌كى و عه‌شیره‌تگه‌رى ) ئه‌وه‌ كۆ ئه‌ڤێن جهێ ئه‌وان دگرن ژ ئه‌وان باشتر بن و پتر دخزمه‌تا هاوڵاتیان دا بن, و بویه‌رێن سالێن بیستان وسیهان یێن چه‌رخێ بورى دئینیت به‌رچاڤ ده‌ما ده‌ستهه‌لاتا كه‌مالیزمێ ئاغاو و ناڤدارێن كورد بۆ ده‌ڤه‌رێن دوور سورگون كرین (نه‌فى كرین), لێ پشتى چه‌ندین سالان ل ده‌ما ڤه‌گه‌رانێ خه‌لكێ وان پتر ب گه‌رمى پێشوازى ل ئه‌وان كر ژبه‌ركو ئه‌و ( ئه‌فه‌ندى یێت ) حكومه‌تێ ل جهێ ئه‌وان داناین گه‌له‌ك ژ ئه‌وان پتر زۆلم و زۆردارى ل خه‌لكێ دكر .. ئانكو فورم و شێوێ سیسته‌مێ دهێته‌ راگه‌هاندن نه‌هند گرنگه‌ هندى كو چه‌سپاندنا عه‌داله‌تێ و دادپه‌روه‌ریێ گرنگه‌ بۆ جڤاكى ..
– پروفیسورێ جڤاكناس عه‌باس وه‌لى د ده‌ربارا ده‌رفه‌تێن دیرووكى بۆ
ملله‌تێ كورد هاتینه‌ پێش بۆ ب ده‌ستڤه‌ئینانا مافێن خۆ دبێژیت دماوێ ئه‌ڤان سه‌د سالێن بورى دا هه‌تا ئه‌و هه‌ر سێ ده‌رفه‌ت و ده‌سته‌كه‌فتێن بۆ ملله‌تێ كورد هاتینه‌ پێش ( رێككه‌فتنا سیڤه‌ر, پشتى جه‌نگا جیهانى یا ئێكێ , كومارا مه‌هاباد پشتى جه‌نگا جیهانى یا دووێ , ئه‌زموونا فیدرالى یا هه‌رێما كوردستانێ ) دبێژت ئه‌ڤ چه‌ند ده‌ستكه‌فته‌ ژى پتر كاودانێن بابه‌تى (موچوعی)یێن جیهانى و ده‌ورو به‌ر روخساندینه‌ وچێكرینه‌ ژئه‌وێ چه‌ندێ كو مه‌ كوردان چێكربن ..
– و ده‌ربارێ جڤاكێ مه‌یێ كوردى جڤاكناسێ ئیراقێ یێ ناڤدار دكتور علی الوردی دبێژیت ئه‌ز رێكێ ناده‌م خۆ كو دناڤ بابه‌تێ جڤاكێ كوردى دا بچم ژبه‌ركو ئه‌ز دناڤدا نه‌ژیامه‌ ومن هند شاره‌زاییى لسه‌ر نینه‌ و نه‌كو ئه‌ز ژده‌رحه‌ق ده‌رنه‌كه‌ڤم ..
كورتیا بابه‌تى ئه‌ڤ فاكته‌رێن نه‌ته‌وه‌ خوه‌ لسه‌ر دگریت و ژجڤاكێن دى جودا دكه‌ت ل ده‌ف ملله‌تێ كورد هه‌بوینه‌( دگه‌ل به‌رچاڤ كرنا جوداهیا كاودان و ده‌رفه‌تان) كو هه‌تا ئه‌ڤروكه‌ شیایى خۆ ب پارێزیت ودناڤ جڤاكێن دى یێن ده‌ور و به‌ردا نه‌هێته‌ بوهژین و هیڤیێن سه‌رخوه‌بونێ و ده‌وله‌تبوونێ ژده‌ست نه‌ده‌ت!

24

سه‌رێ دوو سالێن دروسته‌ ب هه‌زاره‌ها كه‌سێن په‌ككه‌فتى ( یێن دسه‌ر ژیێ شێست سالیێ دا ) و كه‌سێن دانعه‌مر و ژنێن بیژن و زارۆكێن بئَ سه‌میان .. مۆچێ چاڤدێریا جڤاكى وه‌رنه‌گرتینه‌ ,ب به‌هانه‌یا وێ چه‌ندێ كو دووباره‌ ( مقابله‌ ) پشكنینا نوژدارى بۆ بهێته‌ كرن و دوماهى جار ژى ( مقابله‌ ) یا بایومه‌ترى ژى …..
ئه‌ڤ رێنماو و رێكاره‌ تشته‌ك سرووشتى یه‌ و دجهێ خۆدانه‌ بهێنه‌ ئه‌نجام دان بۆ سه‌ر راوه‌ستان و ژێك ڤاڤارتنا حاله‌تێن هه‌ژى و (موسته‌حه‌ق) ژ یێن نه‌هه‌ژى و ب رێكێن لابه‌لا و واسته‌كارى هاتینه‌ ده‌رباز كرن ..
وپتر ئه‌ڤ پروسه‌یا دوباره‌ ( مقابله‌ ) و پشكنینا لیژنا نوژدارى ژ حاله‌تێن په‌ككه‌فتى یان و هنده‌ك جۆرێن نه‌ساخیان دگریت و هه‌تاكو خو ل هیڤى یا ئه‌نجامێ پله‌و رێژه‌یا په‌ككه‌فتنێ بگرن یاكو ژئالیێ لیژنا نوژدارى ڤه‌ بۆ هه‌ر ئێكى دهێته‌ دانان..و هه‌تا بۆ ئه‌ڤان حاله‌تان ژى پێتڤى یه‌ ئه‌ڤ كریاره‌ ژ چه‌ند مه‌هه‌كان ده‌رباز نه‌بیت و مۆچێ ئه‌وان كه‌سێن پێتڤى پێ بهێته‌ دان بتایبه‌ت پترى یا ئه‌وان خه‌لكێ هه‌ژار و شیانێن كاركرنێ نینن ..
لێ بهیچ ره‌نگه‌كى گیرو كرنا مۆچێ كه‌سێن دى یێن وه‌ك ( دانعه‌مر ,ژنێن بیژن, زارۆیێن بێ سه‌میان .. ) بۆ ئه‌ڤى ماوێ درێژ كو دبیته‌ دوو سال تشته‌كى ره‌وا و به‌رئاقل نینه‌ , به‌لكو بێ دادى یه‌كا به‌رچاڤه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌ڤى خه‌لكێ هه‌ژار و بێ ده‌ستهه‌ڵات دا دهێته‌ كرن نه‌خاسمه‌ ئه‌ڤرو ئه‌ڤ مۆچه‌یه‌ ژى ( كو سه‌دو پێنجى هه‌زار دینار بون ) كه‌فتینه‌ به‌ر سیسته‌مێ پاشه‌كه‌وتێ و بتنێ نۆت هه‌زار دیناره‌كان وه‌ردگرن ..
تشتێ ژهه‌میێ سه‌یر تر ده‌ما ئه‌ڤ پسیاره‌ بۆ وه‌زاره‌تا كار دهێته‌ ئاراسته‌ كرن ( هه‌ر وه‌كو ژبه‌رى دو رۆژان دا ل ئێك ژ كه‌نالێن مه‌ یێن ئاسمانى مێزگه‌رده‌ك ل دۆر ئه‌ڤێ مژارى بۆ چه‌ند په‌ككه‌فتتیان هاتى ساز كرن ) : بۆچى دئه‌ڤى ماوه‌یێ درێژدا مۆچه‌یێ ئه‌ڤان كه‌سان هاتیه‌ راوه‌ستان ؟ ژ جه‌نابێ وه‌زیرى بگره‌ هه‌تا به‌رده‌ڤكێ وه‌زاره‌تێ هه‌تا رێڤه‌به‌رێن گشتى .. هه‌ر هه‌موویان به‌رسڤه‌كا جاهز و وه‌كو ئێك یا هه‌ین دبێژن : كو ل ده‌ما پرۆسه‌یا ( پاشه‌كه‌وتێ ) و بایومه‌ترى و دوباره‌ پشكنین و (جرد) ێ یا ناڤێن مۆچه‌خۆران ده‌ست پێ كرى دیاربو دناڤ لیستا ئه‌ڤان كه‌سێن مۆچێ چاڤدێریا جڤاكى وه‌ردگرن كه‌سانه‌ك هه‌بون زه‌ڵام بون ناڤێ خۆ نڤێسینه‌ بیژن !! و ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژى جه‌نابێ وه‌زیرى گه‌هاندى یه‌ ( مه‌رجه‌عێ ) دسه‌ر خۆدا .. ئه‌ڤجا ئه‌ڤه‌ژى بۆ یه‌ جهێ سه‌رسورمانێ چه‌وا زه‌ڵام هه‌بن مۆچێ چاڤدێرى یا جڤاكى وه‌ربگرن بناڤێ ژن ( بیژن ) خۆ نڤێسیبن ؟!
ئه‌م دێ ( فرچ ) كه‌ین دناڤ ئه‌ڤان لیستان دا چه‌ند ناڤ ب ئه‌ڤى ره‌نگى هه‌بن(هه‌ر چه‌نده‌ دئه‌ڤى بوارى دا هه‌زاره‌ها ناڤێن دوو مۆچه‌ وبن دیوار و یێن نه‌ شایسته‌..) ل هه‌موو وه‌زاره‌ت و ده‌سته‌یان دا هه‌نه‌ ,لێ بۆچى بتنێ
ئه‌ڤ راوه‌ستاندنا مۆچه‌ى ( بۆ ماوێ دوو سالان ) ژ ئه‌ڤى ته‌خا هه‌ژار و ئه‌ڤى خه‌لكێ ده‌ست كورت و خودان پێتڤیین تایبه‌ت بگریت ؟!
هه‌تا ئه‌گه‌ر هات و چه‌ند كه‌سان وه‌ك ره‌گه‌زێ زه‌لام خۆ نڤێسى بن ژى ( بیژن ) بهزرا من ئه‌ڤه‌ پتر بۆ تێنه‌گه‌هشتنا رێنمایێن وه‌زاره‌تێ دزڤریت ژ ئالیێ هنده‌ك فه‌رمانبه‌رێن وه‌زاره‌تێ ده‌مێ ل خانا ( أرمله‌ – أرمل ) كۆ بۆ ژنا زه‌لام مرى هاتیه‌ نڤێسین ره‌نگه‌ هنده‌كا ب شاشى ڤه‌ بۆ زه‌لامێ ( ژن مرى) ژى نڤێسى بیت بێى كو دمه‌ستێ بگه‌هیت ..كو بهه‌ر حال ( ل دۆڤ دیتنا من) هه‌كه‌ر ئه‌ڤ حاله‌تێن ل ئه‌ڤى جۆرى ب شاشى ڤه‌ هاتبن نڤێسین ژى هه‌بن ره‌نگه‌ هه‌ژمارا وان ژ تبلێن ده‌ستان ده‌رباز نه‌بیت .. ئه‌رێ ئه‌ڤه‌ دێ بیته‌ به‌هانه‌ كو چه‌ندین هه‌زار كه‌س ( كو گه‌له‌ك ژ ئه‌وان پێ چێ نابیت ده‌رمانێن نه‌خوشیێ بكڕن ) ببن قوربانى چه‌ند حاله‌ته‌كێن كێم یێن كو بئه‌ڤى ره‌نگى هاتین نڤێسین وهه‌ر جار وه‌ك ( قمیص عپمان)

وه‌زاره‌تا كار بێژیت ئه‌ڤ گیرو بوونه‌ ژبه‌رهندێ یه‌ چونكه‌ حاله‌ت هه‌بوینه‌ زه‌ڵامى خۆ نڤێسى یه‌ بیژن .. ؟!

12

ل دوڤ گوتنا براده‌ره‌كێ مه‌لبه‌ندێ گشتى یێ ئێكه‌تیا نڤیسه‌رێن كورد (مه‌لبه‌ندێ سه‌ره‌كى ل هه‌ولیرێ یه‌ ) هه‌كه‌ر ره‌وش ب ئه‌ڤى ره‌نگى بیت نه‌دووره‌ ئه‌و ده‌رگه‌هێ خۆ بگرن ژبه‌ركو ئێدى پێدانا كرێ یا باره‌گاى ژى ب ئه‌وان چێنابیت ! ئه‌ڤه‌ سه‌ره‌رایى چه‌ندین هه‌ولدانا دگه‌ل لایه‌نێن په‌یوه‌ندیدار بو راستڤه‌ كرنا ئه‌ڤێ ره‌وشێ ,لێ هه‌تا نوكه‌ هه‌مى هه‌ول بێ ئه‌نجام بوینه‌ ..
د ئه‌ڤ ساله‌دا ژیێ ئێكه‌تیا نڤیسه‌رێن كورد بۆ چل و حه‌فت سال, كو د ره‌وش و كاودانه‌كێ سه‌خت و پڕى ئاسته‌نگ ژئالیێ كۆمه‌كا نڤیسه‌ر وشاعرێن پیشه‌نگێن كوردستانێ هاته‌ دامه‌زراندن كو پتریا ئه‌وان ئه‌ڤرو دژیانێ دا نه‌ماینه‌ ..
ئه‌ڤێ ئێكه‌تیێ هه‌ر ژ ده‌ستپێكا دامه‌زراندنێ (ل سالا 1970 )ێ , و هه‌تا سه‌رهه‌لدانا 1991 ێ ,ب هه‌ر چار لقێن خۆڤه‌ (یێن هه‌ولێر , سلێمانى ,دهوك ,كه‌ركوك ) شیا ببیته‌ ناڤه‌نده‌كا ره‌وشه‌نبیرى و نیشتمانپه‌روه‌رى و هه‌مو نڤیسه‌ر و روناكبیران هه‌مبێز بكه‌ت , هه‌تا راده‌یه‌كى رێژا هه‌رى مه‌زن یا كادرێن بوارێ ره‌وشه‌نبیرى و راگه‌هاندنێ لسه‌ر ده‌مێ شۆره‌شا ئه‌یلولێ (بتایبه‌ت 1974- 1975 ) ئه‌ندامێن ئه‌ڤێ ئێكه‌تیێ بون ..
ژ به‌ر ئه‌ڤى رۆلێ كاریگه‌ر یێ ئه‌ڤێ ئێكه‌تیێ و پێگه‌ها وێ یا بهێز دناڤ جڤاكێ كوردستانێ دا گه‌له‌ك هه‌ول و پێكول ژئالیێ رژێمێ ڤه‌
هاتن كرن كو شوناسا ( هویه‌ یا ) ئه‌ڤێ ئێكه‌تیێ بگهۆرن یان ژى بكه‌ن سازیه‌كا كارتونى وه‌كو ئه‌وان بڤێت پێ ب له‌یزن , لێ دهه‌ردو هه‌ولان دا سه‌ركه‌فتى نه‌بون, وهه‌ر ئه‌ڤ ئێكه‌تى یه‌ (ب لقێن خۆڤه‌) مینا كه‌لهه‌یه‌كا ئاسێ و سه‌ربلند ما وبه‌رده‌وام پارێزه‌را په‌یڤا كوردى و په‌یاما نه‌ته‌وه‌یى , وهه‌ر ژبه‌ر ئه‌ڤى هه‌لوێستێ خۆ یێ كوردایه‌تى چه‌ندین نڤیسه‌رێن ژێهاتى و ناڤدار بونه‌ قوربان و گه‌هشتن كاروانێ شه‌هیدان مینا ماموستا شاكر فه‌تاح و دلشاد مه‌ریوانى … هتد
ئه‌ڤى سه‌روبه‌رى هه‌تا سه‌رهه‌لدانا 1991ێ ڤه‌كێشا و لدوڤ ڕا ئاسوویێن ئازادیێ ڤه‌بون ولسه‌ر ئاستێ هه‌رێمێ كونگرێ گشتى هاته‌ كرن ولسه‌ر ئاستێ هه‌ر چار پارێزگه‌هان (هه‌ولێر ,دهوك, سلێمانى, كه‌ركوك) ژى كونگرێن لقان هاتنه‌ كرن و ده‌سته‌ هاتنه‌ هه‌لبژارتن ..
دئه‌ڤێ ماوێ پشتى 1991 و بتایبه‌ت ئه‌م دشێن بێژین پشتى 1996 ێ وهه‌تا 2013 بزاڤ و چالاكیێن به‌رچاڤ هاتنه‌ ئه‌نجام دان وهه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن نڤیسه‌رو ره‌وشه‌نبیرێن پارچه‌یێن دى یێن كوردستانێ
و ژده‌رڤه‌ژى دهاتن داخوازكرن و به‌شدارى ئه‌ڤان چالاكیان دبون ..
و هه‌كه‌ر ئه‌م لقێ دهوك یێ ئێكه‌تیا نڤیسه‌ران وه‌ك نموونه‌ وه‌ربگرین دێ بینین دئه‌ڤى ماوه‌ى دا شیا ناڤ و ده‌نگه‌كێ باش لسه‌ر ئاستێ كوردستانێ و ژده‌رڤه‌ ژى بۆ خۆ په‌یدا كه‌ت كه‌ت ب رێكا بزاڤ و چالاكیێن ئه‌ده‌بى – ره‌وشه‌نبیرى یێن جۆراو جۆر وه‌ك :
– چاپ كرنا ( 300 ) په‌رتوكان دبوارێ (هه‌لبه‌ست ,چیروك , زمان , شانو , رۆمان , وه‌رگێران … )
– چاپ كرنا 72 هه‌ژمارێن گوڤارا په‌یڤ كو ب شێوه‌یه‌ك وه‌رزى ده‌ردكه‌ڤیت .
– سازكرنا 4 ڤیسته‌ڤالێن ره‌وشه‌نبیرى لسه‌ر ئاستێ هه‌ر چار پارچه‌یێَن كوردستانێ و ژده‌رڤه‌ .
– سازكرنا دیدارا نه‌وروز یا هه‌لبه‌ستێ ل ماوێ ئه‌ڤان چه‌ند سالێن دوماهیێ ..
– دیدارێن ئه‌ده‌بى و كۆرو سمینارێن به‌رده‌وام و مێهڤاندار كرنا نڤیسه‌ر وره‌وشه‌نبیرێن نه‌بتنێ لسه‌ر ئاستێ هه‌ر چار پارچه‌یێن
كوردستانێ به‌لكو ده‌ڤه‌رێن دى یێن كورد نشین وه‌ك كازاغستانێ , ئه‌رمینیا , لوبنانێ .. زێده‌بارى ئه‌وروپا .
– ساخ كرن و ل بیرئانینا نڤیسه‌ر و هه‌لبه‌ستڤانێن وه‌غه‌ر كرى دیساڤه‌ لسه‌ر ئاستێ هه‌ر چار پارچه‌یێن كوردستانێ ..
ئه‌ڤه‌و زێده‌بارى تێكه‌لى وخورت بونا په‌یوه‌ندیان دگه‌ل نڤیسه‌ر و ره‌وشه‌نبیرێن پارچه‌یێن دى یێن كوردستانێ ب رێكا سه‌ره‌دان و به‌شدارى كرن دچالاكیێن ئه‌و پێ رادبن ..
هۆسا ئه‌م دشێن بێژین لقێ دهوك یێ ئێكه‌تیا نڤیسه‌ران ببو وه‌كو پره‌كا ره‌وشه‌نبیرى لناڤبه‌را ره‌وشه‌نبیر و نڤیسه‌رێن باكور و باشور و هه‌ر وه‌سا رۆژئاڤا و باشور ..
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ ره‌وشه‌ هه‌تا سالا 2014ێ بئه‌ڤى ره‌نگى یاخورت و چالاك بو وهه‌روه‌سا پشته‌ڤانیا پێتڤى ژئالیێ حكومه‌تێ ژى ڤه‌ بۆ دهاته‌ كرن هه‌تا كو شیاى ب ئه‌ڤان چالاكیان رابیت ..
لێ ب مخابنى ڤه‌ ل ئه‌ڤان سێ سالێن دوماهیێ و ( قه‌یرانا ئابوورى ) .. ئه‌ڤ ئێكه‌تیا پیشه‌نگ و پارێزه‌را په‌یڤا كوردى ئه‌وژى بۆ ئێك ژ قوربانیێن ئه‌ڤێ قه‌یرانێ و ئێدى پشته‌ڤانیه‌ك ژ ئالیێ حكومه‌تێ ڤه‌ بۆ ناهێته‌ كرن كو بشێت خۆ لسه‌ر پێت
خۆ بگریت وبه‌رده‌وامیێ بده‌ت په‌یاما خۆ یا جاران .. ل ده‌مه‌كى دهێته‌ گوتن كۆ شه‌رێ تیرورێ و هزرا پاشكه‌فتنێ نه‌بتنێ ب تڤه‌نگێ دهێته‌ كرن به‌لكو شه‌رى هزرى ژى پشكه‌كا گرنگه‌ ژئه‌ڤى شه‌ڕێ !!

10

گه‌له‌ك جاران دژیانا خۆدا مرۆڤ توشى هنده‌ك ئاریشه‌و ئاسته‌نگان دبیت مرۆڤ شه‌پرزه‌ وئالووز دبیت و سه‌ره‌رێ لبه‌ر مرۆڤى به‌رزه‌ دبیت ونه‌زانیت چه‌وا سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل ئه‌ڤێ گرفتاریێ یان ره‌وشا ئه‌و تێدا بكه‌ت ,هه‌تا راده‌یه‌كى وه‌سا هزر دكه‌ت كو ئه‌و بتنێ یه‌ خودان ئاریشه‌ !
ب حوكمێ كارێ من دبوارێ جڤاكى و خزمه‌تێن جڤاكى دا َن چه‌ندین جاران روو ب روویێ هنده‌ك دیمه‌ن و سه‌رهاتیێن پڕى نه‌خوش و تراژیدى یێن كه‌سان و خێزانێن جڤاكى دبم ,چ گرێداى بارێ ئابوورى یان ساخله‌مى یان كیشه‌یێن جڤاكى , بتایبه‌ت ل ئه‌ڤان سێ سالێن دوماهیێ و قه‌یرانا ئابوورى ..
ئێك ژئه‌ڤان سه‌رهاتیێن مرۆڤى دلگران دكه‌ن سه‌رهاتیا ژنه‌كێ یه‌ حه‌فت زارۆكێن په‌ككه‌فتى خودان دكه‌ت , وسه‌رهاتى ب ئه‌ڤى ره‌نگێ خوارێ یه‌ هه‌ر وه‌كو من ژ زارده‌ڤێ ئه‌ڤێ ژنى بهیستى ل ده‌مێ چاڤ پێ كه‌فتنێ :
– ژنه‌ك ژیێ وێ نێزیكى شێست سالى یه‌ و ب گولته‌ى برێڤه‌ دچیت ( ژئه‌گه‌را فه‌قه‌راتا ) ..ده‌رچویا ئێك ژباشترین زانكویێن ئیراقێ یه‌.
– ژبه‌رى نێزیكى پازده‌ بیست سالان هه‌ڤژینێ وێ چویه‌ به‌ردلوڤانیا خودێ ..
– ل ده‌مێ هه‌ڤژینێ وێ وه‌غه‌ر كرى 10 زارۆك هه‌بون ( سێ كۆر و حه‌فت كچ ) .
– ژبه‌رى هه‌شت سالان هه‌رسێ كورێن وێ دئێك رۆژدا وه‌غه‌را دوماهیێ كرن ( ژئه‌نجامێ نه‌خوشیه‌كا گران/نه‌خوشیه‌ك ده‌گمه‌نه‌).
– هه‌ر حه‌فت كچێن وێ ئاستێ زانستى یێت وان گه‌له‌ك به‌رز بون هه‌تا راده‌یه‌كى هه‌ر حه‌فت ل كولیژێن ( ئه‌ندازیارى و یاسایێ ) هاتبونه‌ وه‌رگرتن .. وبتنێ دوو سالان به‌رده‌وامى دان خواندنا خۆ ..
– ژئه‌گه‌رێ ئه‌ڤێ نه‌خۆشى یا كێم وێنه‌,هه‌ر حه‌فت كچ ل ژیێ دسه‌ر بیست سالیێ دا په‌ككه‌فتى دبن و دمالدا ب ده‌ست دهێنه‌ راكرن و ده‌ینان و هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن شیانێن جه‌سته‌یى و هزرى ل ده‌ف نامینن .
– پشتى ئه‌ڤ دایكه‌ تۆشى ئه‌ڤێ ئارێشێ دبیت ( حه‌فت زارۆك ژنشكه‌كێ ڤه‌ ژ زانكویێ به‌ره‌ڤ كونجا خانى گوشه‌گیر ببن ) ژبه‌ر چاره‌سه‌ریێن پزیشكى و كرینا ده‌رمانان نه‌چار دبیت ئاڤاهیێ خۆ بفروشن , كو ل باشترین تاخێ باژێرى بو ..
– ب ئه‌ڤى ره‌نگى ئه‌ڤ ژنه‌ ( كو بهه‌مى رامان هێمایا دلوڤانیێ و خۆ گورى كرنێ یه‌ ) دگه‌ل ئه‌ڤان حه‌فت زارۆیێن په‌ككه‌فتى كه‌فته‌ دكۆمه‌كا ئارێشه‌یێن دى دا ؛ ژخانیێ خوسه‌ر بۆ خانیێ كرێ , ژ چۆنا حه‌فت كچان بۆ زانكویێ بۆ دمالده‌مانا حه‌فت كچێن په‌ككه‌فتى ,ژ ژنه‌كا خودان هه‌ڤژین وهه‌ر هه‌وجه‌ییه‌ك هه‌بت هه‌ڤژین دابین بكه‌ت بۆ هه‌لگرتنا بارێ به‌رپرسایه‌تى یا خێزانێ ..
– تشتێ جهێ دلخۆشیێ دئه‌ڤێ چیروكا تراژیدى دا ئه‌و بو كو هنده‌ك كه‌سێن خێرخواز پشته‌ڤانیا ئه‌وان دكه‌ن ژبۆ كرینا ده‌رمانان بۆ هه‌ر حه‌فت كچێن په‌ككه‌فتى وهه‌روه‌سا ئیجارا خانى وپێتڤیێن خوارنێ,
لێ دسه‌ر ئه‌ڤێ چه‌ندێ را ئه‌ڤ خێزانه‌ پێتڤى هێشتا هاریكاریێن به‌رده‌وامه‌ دبیاڤێن جودا جودا ژبه‌ركو مه‌زاختنێن مالێ نه‌بتنێ ئیجار وخوارنن بتایبه‌ت بۆ خێزانه‌كا هۆسا خودان ئه‌ڤێ كۆما په‌ككه‌فتیان وهه‌ر حه‌فت ژى كچ و ل ژییه‌ك مه‌زن..وئه‌ڤه‌ پتر ئه‌ركێ حكومه‌تێ و دامو ده‌گه‌هێن په‌یوه‌ندیداره‌ و هه‌ر وه‌سا رێكخراوێن دئه‌ڤى بیاڤێ خزمه‌تێن ساخله‌میێدا كار دكه‌ن.. ژبه‌ركو خودان كرن و سه‌راگوهى كرنا ئه‌ڤێ هه‌ژمارا مه‌زن یا په‌ككه‌فتى یان ژ شیان وتاقه‌تا كه‌سه‌كى یان هه‌تا دوسێ كه‌سان ژى مه‌زنتره‌ هه‌تا ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ كه‌سه‌ دایك
ژى بیت و دلوڤانیا دایكێ ژى ده‌ریایه‌كا بێ سنووره‌ !
ئه‌ڤه‌ نموونه‌یه‌ك بۆ ژئه‌وان نموونه‌یێن ل جڤاكێ مه‌یێ هه‌رێما كوردستانێ به‌رچاڤ دكه‌ڤن, كو هه‌لبه‌ت چه‌نده‌ها نموونێن دى ژى هه‌نه‌ لێ ب شێوه‌یێن جودا..و هاریكارى و پشته‌ڤانى یا ئه‌ڤان جۆره‌ خێزانان دڤیا دهه‌مو ره‌وش و كاودانان دا یا به‌رده‌وام بیت ..
و نموونێن ئه‌ڤان جۆره‌ ژنێن وه‌فادار و فیداكار دڤیا لبه‌ر چاڤ بهێت وه‌رگرتن ….. و باوه‌رناكه‌م سازیه‌كا ئافره‌تان ئاگه‌ه ژ ره‌وشا ئه‌ڤێ ژنێ هه‌بیت یان ژى هه‌تا رێكا مالا وان ژى بزانن !

73

ل هه‌ردو روژێن دوماهیا ئه‌ڤێ حه‌فتى یا ئێكێ ژهه‌یڤێ مینا گه‌له‌ك جارێن دى ئه‌م به‌شدارى وورك شۆپه‌كى بوین ل دهۆكێ ,كو ژئالیێ رێكخراوه‌كا بیانى یا ب ناڤ و ده‌نگ دبوارێ گه‌شه‌پێدانا مرۆڤایه‌تى ڤه‌ هاتبو ساز كرن به‌شدار بوین ..
د ئه‌ڤان هه‌ردوو رۆژان دا كو نێزیكى 30/ سیه نوینه‌رێن رێكخراوێن جڤاكێ سڤیل وگرێداى خزمه‌تێن جڤاكى به‌شدار ببون و ماموستایێن شاره‌زاوو خودان ئه‌زموون بابه‌ت پێش كێش دكرن كۆمه‌كا بابه‌تان ل سه‌ر مافێن زارۆكى و ئه‌و یاسایێن كوردستانى و ئیراقى و نێڤ ده‌وله‌تى یێن كو ب مافێن زارۆكى ڤه‌ گرێداى هاتنه‌ شروڤه‌كرن و گه‌نگه‌شه‌كرن وه‌كو رێككه‌فتنا نێڤ ده‌وله‌تى یا ساڵا 1989 كو ژ 42 ماده‌ه‌یان پێك دهێت و هه‌روه‌سا دوماهى یاسایا ئیراقێ كو ل سالا 2015 هاتیه‌ دارشتن و هه‌ر وه‌سا رولێ دام و ده‌زگه‌هێن وه‌زاره‌تا كارو كاروبارێن جڤاكى ل هه‌رێما كوردستانێ دئه‌ڤى بوارى دا …
هه‌ر وه‌سا به‌رچاڤ كرنا ئه‌وان ئامارێن ئاماژێ ب ره‌وشا زارۆكى دكه‌ن ل وه‌ڵاتێن جودا یێن جیهانێ هه‌روه‌كو دیار كرى كو ل جیهانا ئه‌ڤرو نێزیكى دوو سه‌د مه‌لیون زارۆك كار دكه‌ن و دره‌وشه‌كا خراب دانه‌ ژئالیێ ساخله‌مى و ده‌روونى..و ژئه‌ڤێ رێژا مه‌زن 1/4 ل وه‌ڵاتێن كیشوه‌را ئه‌فریقانه‌ و1/8ل وه‌ڵاتێن كیشوه‌را ئاسیا و 1/10 ل وه‌ڵاتێن ئه‌مریكا لانین …
و هه‌ر وه‌سا دچه‌ندین ته‌وه‌ران دا ئاماژه‌ ب ئه‌وى ژیێ ده‌ست نیشان كرى هاته‌ كرن كو نابیت ب هیچ شێوه‌یه‌كى زارۆك تێدا كار بكه‌ت كو ئه‌وژى ژیێ دبن 16 سالیێ دایه‌ ژبه‌ركو دئه‌ڤێ قوناغێ دا دڤیا بتنێ دجیهانا خۆ یا زاروكینیێ دا بژیت و خۆشیێ ژێ ببینیت , هه‌روه‌سا ل 16 سالیێ هه‌تا 18سالیێ ژى ( كو ل ئه‌ڤى ژیێ زاروكى ب هه‌رزه‌كار / حدپ دهێته‌ ناڤ كرن,هه‌كه‌ر ژنه‌چارى ئه‌ڤى زارۆكى كاره‌ك كر پێتڤى یه‌ ل بن چاڤدێریێ بیت دگه‌ل به‌رچاڤ كرنا هنده‌ك مه‌رج و رێنمایان وه‌ك ( جورێ كارێ نه‌یێ ب مه‌ترسى بیت , ده‌مژمێرێن كارى نه‌یێت درێژ بن كو دحه‌فتیێ دا ژ 42 ده‌مژمێان ده‌رباز ده‌بن , جهێ كارى كو نه‌هند یێ دوور بیت كارتێكرنێ ل سه‌لامه‌تى یا زاروكى یا ده‌روونى و جه‌سته‌یى بكه‌ت,
و ژهه‌میێ گرنگتر هه‌بوونا گرێبه‌ستا كارى یا نڤێسكى لناڤبه‌را خودانێَ كارى و ئه‌ڤى زارۆكى ( هه‌رزه‌كارى ) كو مافێ وى نه‌ هێته‌ خوارن و یساڤه‌ خاله‌ك گه‌له‌ك گرنگ كو ئه‌ڤ كه‌سه‌ ژ ئالیێ خودانێ كارى ڤه‌ نه‌هێته‌ ئیستغلال كرن .. )
و وه‌ك هاریكارى كرن بۆ زارۆكێ دئه‌ڤێ قوناغێ دا كار دكه‌ت و تۆشى پێشێل كرنا ئێك ژئه‌ڤان خالێن لسه‌رى ئاماژه‌ پێ كرى پێتڤى یه‌ هه‌ر زوى هه‌ول بهێته‌ دان چاره‌ساریا ئه‌وان خالان بهێته‌ كرن و دیار كرنا ئه‌لتارتیڤان ( به‌دائیلا ) وه‌ك دیتنا كاره‌كێ بێ مه‌ترسى ل جهێ كارێ وى یێ ب مه‌ترسى یان كێمكرنا ده‌مژمێرێن كارى ..
هه‌لبه‌ت زانیاریێن باش هاتنه‌ وه‌رگرتن و مفایێن باش ژ زانیارى و گه‌نگه‌شه‌یا هه‌ڤالێن به‌شداربوى هاته‌ كرن كو پترى یا ئه‌وان كادرێن چالاكێن رێكخراوێن ئاماژه‌ پێ كرى بون .. لێ ب مخابنى ڤه‌ وه‌كو دوماهى یا هه‌مو هه‌مو ئه‌ڤان جۆره‌ چالاكیان خالا هه‌مو هه‌ڤال دل
گران كرین و جۆره‌ ( ئیحبات ) بۆ ئه‌وان چێ كرى ئه‌و بۆ كۆ ئه‌ڤ تشتێ ئه‌م دخوینین و گه‌نگه‌شێ لسه‌ر دكه‌ین تشته‌كه‌ و كه‌توارێ ئه‌م دناڤ دا دژین تشته‌كێ دى یه‌ .. و دیمه‌نێ زارۆكه‌كێ بویاغچى یێ خواندن هێلاى و چه‌ند مه‌تره‌كان نێزیكى هوتێلا وورك شوپ ل سه‌ر مافێن زارۆكان هاتى سازكرن تێرا هندێ هه‌بو كو مه‌ هه‌موویان ب ئه‌وێ راستیێ قایل بكه‌ت كو به‌لێ راسته‌ ئه‌ڤ تشتێ لسه‌ر كاغه‌زێ دهێته‌ خواندن و گه‌نگه‌شه‌ كرن یێ جودایه‌ ژكه‌توارێ دناڤدا دژین و رۆژانه‌ دهێته‌ دیتن !

17

دگه‌ل پێلێن گه‌رماتیا هاڤینا ئه‌ڤ ساله‌َ گه‌رماتیا پێله‌كا دى یا كوچبه‌ریا گه‌نجێن مه‌ره‌ڤ ژده‌رڤه‌ ده‌ست پێكر كو ئه‌ڤ پێله‌ یا دووێ یه‌ ب ئه‌ڤى ره‌نگێ به‌رفره‌ه دماوێ ئه‌ڤ سێ سالێن دوماهیێ ..
دیرووكا جڤاكێ مه‌یێ كوردستانێ ل هه‌رێمێ دماوێ ئه‌ڤان چل سالێن بورى دا چه‌ندین قوناغین كوچبه‌ریێ ب خۆڤه‌ دیتینه‌ ,لێ جودا ژ ئه‌ڤ قوناغا ئه‌ڤروكه‌ ئه‌م دبینین چ ژئالیێ هۆكار و ئه‌گه‌ران ڤه‌ یان ژى ژئالیێ ئه‌و ته‌خ و تویژا بخۆڤه‌ دگریت ..بۆ نموونه‌ ل هه‌ردو قوناغێن 1975ێ ( پشتى نسكویا شۆره‌شا ئه‌یلولێ ) و 1988ێ ( ژ ئه‌گه‌را ئه‌نفالێن ره‌ش ), دئه‌ڤان هه‌ردو حاله‌تان دا ئه‌گه‌را سه‌ره‌كى یا كۆچبه‌ریێ بۆ ژده‌رڤه‌ ئه‌گه‌را سیاسى و هۆكارى شه‌ڕى دژى خه‌لكێ مه‌یێ كوردستانێ بۆ وهه‌روه‌سا ئه‌ڤ ئه‌ڤ خه‌لكێ كۆچبه‌ر دبو رێژا هه‌رى مه‌زن خێزان بون نه‌كو تاك .. لێ ئه‌وا ئه‌ڤرو ل كه‌توارێ مه‌یێ كوردستانێ دهێته‌ دیتن هه‌بونا هنده‌ك هوكارو فاكته‌رێن جودا جودانه‌ زێده‌بارى فاكته‌رێ سیاسى , وهه‌ر وه‌سا جۆرێ خه‌لكێ كۆچبه‌ر دبیت نه‌كو پتر خێزانن به‌لكو تاكن بتایبه‌ت یێن گه‌نج..
*هۆكارێن كۆچبه‌ریا گه‌نجان بۆ ژده‌رڤه‌ى وه‌ڵاتى , دئه‌ڤێ قوناغێ دا :
– بێكارى : دیارده‌یا بێكاریێ ل دوڤ ئامارێن دهێن به‌ڵاڤ كرن گه‌هشتى یه‌ ئاسته‌ك مه‌زن و مه‌ترسیدار ( 15 % ێ یه‌ ) ,نه‌بتنێ كارتێكرنا خۆ یا ئابوورى لسه‌ر تاكى هه‌یه‌ , به‌لكو ژئالیێ ده‌روونى ژى ڤه‌ ئه‌ڤى كه‌سى دئێخیته‌ دبن گڤاشتنێ ڤه‌ وهه‌روه‌سا ئالووزى و ره‌شبینیێ لسه‌ر پاشه‌رۆژێ
– نه‌بوونا ده‌لیڤا دامه‌زراندنێ بۆ ده‌رچویێن زانكو و په‌یمانگه‌هان : هه‌ر چه‌نده‌ هه‌تا راده‌یه‌كى ئه‌ڤ خاله‌ ب خالا پێشین ڤه‌ گرێدایه‌ , لێ ئه‌ڤه‌ ب تنێ ب كه‌سێن ده‌رچوى و خودان باوه‌رنامه‌ ڤه‌ گرێدایه‌ , بۆ نموونه‌ ته‌نها دماوێ ئه‌ڤان سێ سالێن بورى دا نێزیكى حه‌فتێ هه‌زار گه‌نج ژ زانكو و په‌یمانگه‌هێن مه‌ ده‌رچوینه‌ بێى كو ده‌لیڤا دامه‌زراندنێ هه‌بیت .
– هه‌ژارى : هه‌ژارى ئێكه‌ ژ ئه‌وان فاكته‌رێن بهێز كۆ به‌رى كه‌سه‌ دده‌ت جهه‌كێ دى كۆ ده‌لیڤا كارى و خوشگوزه‌رانیا ژیانێ لێ هه‌بیت و وه‌ك نموونه‌ ل سالێن هه‌شتیان و هێرڤه‌ ژئه‌گه‌رێ هه‌ژاریێ ونه‌بوونا ده‌لیڤا كارى وه‌ڵاتێ مصرێ وه‌ڵاتێ ئێكێ بۆ لسه‌ر ئاستێ ده‌ڤه‌رێ كو گه‌نجێن وێ قه‌ستا ژده‌رڤه‌ بكه‌ن بۆ په‌یدا كرنا نانێ ژیانێ بۆ خۆ و خێزانێن خۆ .. وئه‌ڤرو ل دوڤ ئامارێن دهێنه‌ به‌ڵاڤ كرن و ل دوڤ كه‌توارێ هه‌ى رۆژ بۆ رۆژێ رێژا هه‌ژاریێ ل ئه‌ڤێ هه‌رێما مه‌ یاكوردستانێ یا به‌رفره‌هتر دبیت
ولسه‌ر ئاستێ هه‌رسێ پارێزگه‌هێن هه‌رێمێ ژى ئه‌ڤ پارێزگه‌ها مه‌ یا دهوكێ ل رێزا ئێكێ دهێت !
– چاڤ لێ كرن :بۆ به‌ربه‌ڵاڤبونا هه‌ر دیارده‌یه‌كا جڤاكى فاكته‌رێ چاڤ لێ كرنێ (ته‌قلیدێ) فاكته‌ره‌كێ بهێزه‌ ب تایبه‌ت ده‌مێ ئه‌ڤ دیارده‌ یا به‌ر فره‌ه بیت , گه‌نجێ مه‌ دێ بینیت دوهى هه‌ڤاله‌كێ وى خاترا خۆ ژێ خواست و ئه‌ڤرۆكه‌ ئێكێ دى و چه‌ندێن دى هه‌ڤالێن ده‌ور وبه‌ر ..هه‌لبه‌ت ئه‌ڤه‌ژى دێ بیته‌ پالده‌ره‌ك كو ئه‌وژى چاڤ ل ئه‌وان بكه‌ت ولده‌ف ئه‌وى ببیته‌ تشته‌كێ نورمال و ئاسایى .
– لاوازى یا رۆلێ دایك و بابان : ره‌نگه‌ رێژه‌یه‌ك به‌رچاڤ ژ ئه‌ڤان گه‌نجان بێى حه‌زا دایك و بابان ئه‌ڤێ پێنگاڤێ دهاڤێژن و قه‌ستا ژده‌رڤه‌ دكه‌ن ژبه‌ركو گه‌له‌ك دایك و باب دئه‌ڤى ژییێ بچویك دا حه‌ز ناكه‌ن زارۆیێن ئه‌وان ژئه‌وان دوور بكه‌ڤن وگرێدانه‌كا سووزى یا بهێز ب ئه‌وان ڤه‌ هه‌یه‌,لێ ژئه‌گه‌رێن گه‌له‌ك فاكته‌ران ئه‌ڤ زارۆیه‌ هه‌تا راده‌یه‌ك مه‌زن ژبن كارتێكرن و كونترولا ئه‌ڤان دایك و بابان ده‌ركه‌فتینه‌ و راده‌یپێگیریێ ب ئاراسته‌و ئاموژگاریێن ئه‌وان ناكه‌ن , بتایبه‌ت فاكته‌رێ ته‌كنولوژیایێ ( موبایل , ئه‌نترنێت ..).
– نه‌بوونا خزمه‌ت و ئاسانكاریا بۆ گه‌نجان : بۆنموونه‌ دانا پێشینه‌یێن
هه‌ڤژینیێ , قه‌رزێن بچویك ,ڤه‌كرنا خۆلێن فێركرن و راهێنانێ , ڤه‌كرنا یانه‌یێن وه‌رزشى ,جڤاكى ..كۆ ئه‌ڤ گه‌نجه‌ ده‌مێ خۆ یێ ڤالا تێدا ببورینیت ب كار و ئاره‌زوویه‌كا مفادار ..
هه‌لبه‌ت بۆ رێكێن چاره‌سه‌ركرنێ ژى هه‌ر دێ بیت كار كرن لسه‌ر ئه‌ڤان خالێن ئاماژه‌ پێ كرى ..

9

تشتى نۆ و جودا ژده‌سته‌یێن ئه‌نجومه‌نێن پارێزگه‌ها دهوكێ یێن ژبه‌رى نوكه‌ یان ژى بێژین جودا ژ ئه‌نجومه‌نێن پارێزگه‌هێن هه‌ولێر و سلێمانیێ بۆ ده‌سته‌یا ئه‌نجومه‌نا نوكه‌ یا پارێزگه‌ها دهوكێ بهێته‌ هه‌ژمارتن ئه‌و بو كو ژبه‌رى چه‌ند هه‌یڤه‌كان وه‌سا راگه‌هاندبون كو ژبۆ به‌رژه‌وه‌ندیا گشتى و چاكسازى یا ئیدارى ئه‌و لسه‌ر هندێ رێككه‌فتینه‌ ( وه‌كو ئه‌نجومه‌ن ) كو گهۆرینێن ئیدارى یێن به‌رفره‌ه ل پوستێن ئیدارى یێن دام و ده‌زگه‌هێن حكومى دا بكه‌ن , ژ پوستێن بلند یێن ل دوڤ پارێزگارى ڕا دهێن هه‌تا رێڤه‌به‌ریێن و دام و ده‌زگه‌هێن خوارێ ..
به‌ڵاڤبونا ئه‌ڤى نوچه‌ى د وه‌ختێ خۆ دا گه‌رماتى یه‌ك ئێخسته‌ شه‌قامێ پارێزگه‌ها دهوكێ , به‌لكو هه‌تا هه‌ردو پارێزگه‌هێن دى ژى , ژبه‌ركو ئه‌ڤ ( بڕیاره‌ ) ده‌ستپێشخه‌رى یه‌كا مه‌زنه‌ وبه‌لكو ( وه‌كو نیڤ شۆره‌شه‌كێ یه‌) كو هه‌ژماره‌كا ( پتریا ئه‌وان گه‌نج و ژته‌خا گشتى یا جڤاكى..) ب ئه‌ڤێ وێره‌كیێ بشێن بڕیاره‌كا هۆسا بده‌ن وژئه‌وێ ژى وێره‌كتر جێبه‌جێ بكه‌ن!
ژبه‌ركو ئه‌ڤ پێنگاڤ پێنگاڤه‌كا ب زه‌حمه‌ته‌ بتایبه‌ت ل جڤاكه‌كێ وه‌كو یێ
مه‌ هه‌تا راده‌یه‌كێ مه‌زن ( ته‌قلیدى ) و پتریا پله‌و پوستان نه‌لسه‌ر بنه‌مایێ تایبه‌تمه‌ندى و شاره‌زایى و لێهاتى بهێنه‌ دان , به‌لكو لسه‌ر بنه‌مایێ مرۆڤ مرۆڤكانێ و خزمایه‌تى و لایه‌نگرى و به‌رژه‌وه‌ندى یا كه‌سێ پله‌و پوسته‌ى وه‌ردگرت دگه‌ل كه‌سێ دسه‌ر خۆدا یان ئه‌وێ رێ خۆشكه‌ر …!
هه‌ر ل ده‌ستپێكێ ترس وله‌رزه‌ك كه‌فته‌ دلێ هنده‌ك ( خودان كورسى ) یێن چه‌نده‌ها ساله‌ ب كورسیێ ڤه‌ هاتینه‌ سیكوتین كرن وپێڤه‌ كیفكوى بوین.. چه‌وا دێ هێنه‌ گهۆرین , هه‌ر وه‌كو جهه‌كه‌ و لسه‌ر ناڤى هاتى تاپۆ كرن!
بۆ نموونه‌ رێڤه‌به‌ر هه‌یه‌ ل ئه‌ڤێ پارێزگه‌هێ هه‌ر ژسالێن هه‌شتیان و هه‌تا هه‌تا نهۆ هه‌ر ل ئه‌ڤى جهێ هه‌ستیار و گرنگه‌ و ل ئه‌ڤان قوناغێن جودا كۆما خزم و كه‌س و كاران و (خزمه‌تكاران !) ل دورێن خۆ كۆم كرینه‌ و هنده‌ك ژئه‌وان ب رێكا (ئه‌ڤى جهێ گرنگ)ل جهێن گرنگتر دامه‌زراندینه‌ و سال بۆ سالێ پێگه‌ها وان بهێزتر دبیت وده‌ستهه‌ڵاتا وان به‌رفره‌هتر دبیت,
هه‌لبه‌ت دژینگه‌هه‌كا جڤاكى یا هۆسا ئالوز و سیسته‌مه‌كێ هۆسا پتر رویێ خێله‌كى و عه‌شیره‌تگه‌رى و به‌رژه‌وه‌ندى یان پێڤه‌ زاڵ و دیار گه‌له‌ك یاب زه‌حمه‌ته‌ گهۆرین بهێنه‌ كرن به‌لكو هه‌تا هه‌وله‌كا گهۆرینان ژى بهێته‌ كرن دێ سێنگ ب سینگێ كۆمه‌كا ئاسته‌نگ و به‌رپێكان بیت ..
گهۆرین دهه‌مو كه‌نالێن گرێداى ژیانا مرۆڤى وه‌كو به‌خشینا هێزه‌كا دى یه‌ بۆ پتر ئه‌كتیڤ كرنێ و نوژه‌نكرنێ و به‌رده‌وامیدانا زێده‌تر ب كاروانێ پێشڤه‌چونێ وده‌ركه‌فتن ژ په‌نگینێ (ركود) ێ و راوه‌ستانێ …
و هه‌كه‌ر ئه‌م به‌رێ خۆ بده‌ین ئه‌زموونا وه‌ڵاتێن جیهانێ یێن پێشكه‌فتى دێ بینین هه‌ر لسه‌ر ئه‌ڤى بنه‌ماى شیاینه‌ خۆ دگه‌ل كاودانێن جودا جودا بگونجینن و گهۆرین بویه‌ پشكه‌ك ژ شێوازێ ژیانا ئه‌وان دگه‌ل ده‌رێخستنا یاساو رێنمایێن دبه‌رژه‌وندیا هاوڵاتیان دا ,وه‌ك نموونه‌ ل وه‌ڵاتێ فه‌ره‌نسا نابیت بۆ هیچ كه‌سه‌كێ خودان پله‌و پوسته‌یه‌كى ل دام و ده‌زگه‌هه‌كا حكومى ئه‌و ئه‌ڤى پوسته‌ى بۆ به‌رژه‌وه‌ندى یا خۆ ب كار بینیت وه‌ك دامه‌زراندنا كه‌س و كارێن خۆ ل ئه‌ڤێ دام و ده‌زگه‌ها حكومى ,وئه‌ڤێ چه‌ندێ ژى ( حیكمه‌ ) یه‌كا مه‌زن تێدا هه‌یه‌ لبه‌راهیكێ ژبۆ رێ گرتن ل گه‌نده‌لیێ وخوارنا مافێن كه‌سێن دى ژبۆ دامه‌زراندنێ ..
و هه‌كه‌ر ئه‌م به‌رێ خۆ بده‌ین گه‌له‌ك ژ دام و ده‌زگه‌هێن مه‌یێن حكومى ( ژده‌وله‌ت سه‌رێ ئه‌ڤان جۆره‌ رێڤه‌به‌ران ) دێ بینین جامێرى ته‌خسیرى نه‌كریه‌ ژدامه‌زراندنا كه‌س و كارێن خۆ و (یێن هه‌ڤژینا خوّ) ژى هه‌لبه‌ت!
ولدوڤ هنده‌ك ئاماران رێژه‌یه‌ك به‌رچاڤ ژئه‌ڤان جۆره‌ (فه‌رمانبه‌ران ) یێن كو ب ئه‌ڤى شێوه‌ى هاتینه‌ دامه‌زراندن یێن چوینه‌ ئه‌ورۆپا و پێ یه‌ك لسه‌ر
پێ یه‌كى را هاڤیتین و هێشتا ناڤێن وان دلیستا رێڤه‌به‌رێ به‌رێز دا وه‌كو خۆ ماینه‌ !
ئه‌ڤجا ئه‌ڤ ده‌ستپێشخه‌ریا ئه‌نجومه‌نا پارێزگه‌ها دهۆكێ كرى بۆ گهۆرینان دئه‌ڤى بیاڤێ ئیدارى دا تشته‌كێ گه‌له‌ك باش و ب مفا بۆ هه‌كه‌ر بكه‌ڤیته‌ دبوارێ جێ به‌جێ كرنێ دا ..
لێ كى نابێژت دێ هه‌لبژارتنێن نوى ژى هێنه‌ كرن و ئه‌ڤ ئه‌نجومه‌نه‌ژى دێ هێته‌ گهۆرین و هێشتا ئه‌ڤ گهۆرینێن چاڤه‌رێ كرى نه‌هاتینه‌ كرن!

website security
Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com