NO IORG
Authors Posts by جوان به‌روارى

جوان به‌روارى

جوان به‌روارى
38 POSTS 0 COMMENTS

7

جوان عزه‌ت/ پشكا ئێكێ
ئه‌گه‌ر بێژین واته‌یا ژنێ چیه‌؟ یان بۆچى هاتیه‌ هه‌بوونێ؟ دێ دیاربیت، كو ژن هه‌رده‌م ئه‌و پیرۆزى و رۆناهى یه‌، یا كو ژیان ل به‌ر هێزا وێ ئاراسته‌ى نه‌خشه‌یه‌كێ نووتر دبیت و هه‌مى وان هێلین سۆر فێرى شۆره‌شه‌كا ئێك لایى دكه‌ت، بێ كو هزرا داگیركرنا تایێ مێرى بۆ كونترۆلا خوه‌ ڤه‌گوهێزیت، ئه‌و هزر د یه‌كسانیا سیسته‌مێ ره‌گه‌زى دا دكه‌ت، چونكو ژن تاكه‌ ژێده‌رێ په‌یاما به‌رهه‌مهێنه‌ر و ره‌وشه‌نبیرى بوویه‌.
به‌لێ مخابن، پرسا ژنێ د ناڤ جڤاكێ كورده‌وارى دا پرسه‌كا جۆرا و جۆره‌، چونكو ئه‌وا د كه‌ڤن دا تێكه‌لى جیهانا كوردى بووى، تێگه‌هێ ژن و زه‌لام ب تێگه‌هێ پۆلیسێن جه‌سه‌دى دان ناڤنیشانكرن، هه‌تا د بنه‌ره‌تیا ڤى جڤاكى ژى دا ژن ب ناڤێ نیڤا زه‌لامى هاته‌ ناڤكرن، چونكو ئه‌قلێ زه‌لام سالاریێ ل سه‌ر ژنێ یێ زالبوو، هه‌تا نها ژى د ناڤ جڤاكێ رۆژهه‌لاتێ دا حه‌تا ئاسته‌كێ ئه‌و ڤه‌رێژه‌ مایه‌.
ئه‌گه‌ر بێژین یه‌كسانى چیه‌؟ بۆچى بۆ ملله‌تێن پێشكه‌فتى هاتیه‌ بكارئینان، به‌لێ د ناڤ جڤاكێ رۆژهه‌لاتێ دا ب رێژه‌كا كیم به‌رپابوویه‌؟ ژبه‌ركو یه‌كسانى ئه‌و چه‌مكه‌یه‌ كو دیمۆكراسیه‌تێ و مافێن ژیانێ ته‌مام دكه‌ت و ل ژێر ناڤێ چاره‌نڤیس و ئازادیا گه‌لان دهێته‌ دانان و ده‌ست نیشانكرن، له‌ورا مه‌رجێن كۆمكرن و رێكخستنا وێ هه‌مى ب رێیا ئاڤاكرنا ئه‌قلێ خه‌لكى یه‌ و خه‌لك بریارێ ل سه‌ر دامه‌زراندنا مولكێ وێ دكه‌ت، له‌ورا د ناڤ مه‌ دا هێشتا ئه‌و په‌یمانه‌ نه‌ هاتیه‌ نووكرن كو هزرێن نوو ل ژێر ناڤێ خه‌لك ب یه‌كسانى و مه‌ده‌نیه‌تێ بهێنه‌ نیاسین و ئاڤا ببن.
بنێره‌، ئه‌گه‌ر هزر د سیسته‌مێ هه‌رێمێ دا بكه‌ین، كوردستان ب خوه‌ چه‌ند پشك بوویه‌ و هه‌ر پشكه‌ك ب سیسته‌مه‌كێ حاكم و یاسایه‌، كه‌واته‌ پلا ئیكێ، په‌یڤا ئێكێ، پشكداریا ئێكێ و…هتد هه‌ر زه‌لامه‌ ژن ل پاشیا وى یه‌. ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژى خورتیا سه‌پاندنێ ل سه‌ر رێگرتن ناڤه‌رۆكا ره‌گه‌زێ مێ دا دچه‌سپینت، بێ كو جڤاك به‌ر ب ئاستێ تێگه‌هشتن و چالاكێن جودا ڤه‌ بچیت. به‌لێ ژن هه‌رده‌م خوه‌ ل گه‌ل په‌روه‌ردا گشتى یا جڤاكى هه‌ڤبه‌ند دبینت، چونكو ئه‌وا دشێت جڤاك، خێزان، زارۆ و…هتد په‌روه‌رده‌ بكه‌ت هه‌ر ژن بوویه‌، له‌ورا دشێت ب خالا چاره‌سه‌ركرنا ده‌سپێكى ژى بهێته‌ دیتن.
ل ڤێره‌ مافێ مه‌یه‌، چه‌ند پرسیاره‌كان بئازرینن، كا ئه‌م ژنێ چاوا دهه‌لسه‌نگینن، یان خواندنا تێكست و رۆلێ ژنێ د ناڤ مه‌دا ب چ ره‌نگ بوویه‌؟ ئه‌رێ ژن تنێ ب داپوشینا مێ سالارى و به‌نده‌یا مال و مولكان هاتیه‌ ژیانێ؟ مانه‌ ژن ئه‌و ژێده‌ره‌ یێ كو ملله‌ت ل سه‌ر پالپشتیا وێ فێرى فه‌رهه‌نگا گوهۆرین و نووخوازیێ دبیت، به‌لێ بۆچى جیهانا ژنێ هه‌رده‌م د ناڤ كورده‌ورایێ دا ب ره‌نگێ ره‌ش و فورمێ تابلۆكرنێ دهێته‌ دیتن و نیاسین؟
ئه‌نجام، واته‌، ژن تاكه‌ رێك بوویه‌، كو شیایه‌ هه‌بوونا خوه‌ بۆ جڤاكى بسه‌لمینت و ببیته‌ ده‌ستكه‌فته‌كێ مه‌زن بۆ جهئینانا یاسایه‌كا یه‌كسانى و مه‌ده‌نى د ناڤ شارستانیا ملله‌تى دا، ئه‌گه‌ر ب گشتى به‌حسێ هزرا ژنێ د ناڤ كه‌لتورێ رۆژهه‌لاتێ بكه‌ین، هه‌تا نها نه‌ریتێ كوردى زالى ئاره‌زو و هێزا ژنێ نه‌ بێ كو بزانن ژن واته‌یا چاره‌سه‌ركرنا ژیانێ یه‌، چونكو ئه‌و ئاستێ وێ ب تێكهه‌لیا دێم و له‌شى ڤه‌ پرۆسسه‌ دكه‌ن. له‌ورا گرنگه‌ ئێدى ئه‌م ل سه‌ر ره‌هێن رامان و هه‌بوونا ئه‌قلێ ژنێ رابوه‌ستین، داكو وێ ژ پراكتیزه‌كرنا خه‌له‌ت بده‌ین لادان و به‌ر ب رێیین ئاڤاكرنا هزرى و ئه‌قلى ڤه‌ ببه‌ین.

ژن و یه‌كسانى
جوان عزه‌ت/ پشكا دوویێ
یۆمو كیناتا دبێژیت: “خه‌ته‌نه‌كرن كاره‌كێ پێویسته‌، چونكو هه‌كه‌ ئه‌و نه‌بیت ژن نه‌ دبیته‌پشكه‌ك ژ جڤاكى و نه‌ دبیته‌ خودان ناسنامه‌”. واته‌، هه‌رجڤاكه‌كێ ئه‌ڤ سالۆخه‌ته‌ تێدانه‌بیت، هینگى ژن ته‌په‌سه‌ر دبیت و ل سه‌ر كه‌شێ ژیانا وێ ئه‌ڤ دیارده‌ دبیته‌ گرنگیدانا نه‌ریته‌كێ زال، د هه‌مان گۆتنا خوه‌ دا ئه‌ڤ سه‌رۆك كۆماره‌ دبێژیت: “ئینسان/ مرۆڤ ب ئازادى ژدایك دبن و یه‌كسانن، له‌ورا گرنگه‌ ژن و زه‌لامان باوه‌رى ب وى مافى و وێ ئازادى و یه‌كسانیێ هه‌بیت” دیاره‌، یه‌كسانى بۆ وێ چه‌ندێ په‌یدابوویه‌، كو مرۆڤ رۆژانه‌ هزربكه‌ت دا زووتر ده‌ست ژ وان تراژیدى و نه‌ریتان به‌رده‌ت یێن كو بووینه‌ ژێده‌ریێن گونه‌هباركرن و ژناڤبرنا سه‌دان كچ و ژنێن د ناڤ كه‌لتوورێ ژیانه‌كا به‌رچاڤ د.
ئه‌گه‌ر ئه‌م ب درێژاهى ل سه‌ر بوویه‌رێن ژن و زه‌لامى د ناڤ نه‌ریتێ كوردى ب راوه‌ستین، دبیت ب كویراتیا سالان ئه‌م ژ هه‌لنگافتن و كێشه‌یێن ڤان ره‌گه‌ز و بونه‌وه‌را رزگار نابین، چونكو جڤاكێ كوردى پێگه‌هێ ژنێ د رۆلێ سیاسى، كومه‌لایه‌تى، ئابوورى، جڤاكى دا لاواز دیتییه‌ و ل قه‌له‌م دایه‌، ژ به‌ر ڤێ ژى ئه‌و نه‌ریتێ ل سه‌ر به‌گراوه‌ندێ ره‌گه‌زى دهێته‌ سه‌پاندن، نابیته‌ نه‌ریته‌كێ شیرین و ژێهاتى د ناڤه‌رۆكا شارستانیا كوردى دا.
بێنره‌، هه‌ر جهه‌كێ یان هه‌ر ملله‌ته‌كێ یه‌كسانى تێدا نه‌بیت، هینگێ كێشه‌یێن ژنێ زۆردبن و هه‌تا وى ئاستى ئێدى بیاڤێ ئاماده‌بوونا وێ د رێتما جڤاكى و وه‌كهه‌ڤیێ دا به‌ر ب سێگۆشا هه‌ڤركى و گاریگه‌ریا كاره‌ساتان دچیت، به‌لێ كا چاوا هه‌ر كه‌لتووره‌كێ زمان، ئایین، سیسته‌م، نه‌ته‌وا خوه‌ یا جودا هه‌یه‌، ئها هۆسا وى كه‌لتوورى مافێ یه‌كسانیا ژن و زه‌لامى ژى هه‌یه‌، هه‌تا بشێت به‌رهه‌نگاریا ئاسته‌نگان بگریت.
ئه‌گه‌ر ئه‌م دیرۆكا ژنا كورد بببینن هه‌تا ئاسته‌كێ بێ به‌هر نه‌بوویه‌ ژ وان مه‌رجێن گۆشه‌گیر ب ده‌ستنیشانكرنا ژیانا وێ یا نه‌ریتى ڤه‌، به‌لێ مخابن بزاڤێن وێ د رۆلێ رێخستنا هشیاریێ دا فشارى بووینه‌، ره‌نگه‌ ئه‌ڤ خاله‌ ژى نه‌بوویه‌ بنه‌مایه‌كێ سه‌ره‌كى و هانده‌ر بۆ رزگار بوونا وێ ژ ڤێ وه‌هما ره‌ه و ریشالى، چونكو ئه‌و جڤاكێ ژ پێخه‌مه‌ت ناسناما ب ناڤێ بابسالار هاتیه‌ داناندن، ژن كریه‌ قوربانیا هێرشێن بێ واته‌ و هه‌رده‌م پێشوازیا وێ ب شێوازێ سڤك و پشتگوههاڤێتى دیار بوویه‌، ژ به‌ر كو ئه‌ڤ جۆره‌ جڤاكه‌ ب ئه‌نجامێ بابسالار و دایك سالار كۆنترۆلێ ل سه‌ر كه‌سایه‌تیا مرۆڤى دكه‌ت و ناهێلیت مرۆڤ ب ئه‌قلێ خوه‌ سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل ئازادى و بریارێن ژینگه‌ها خوه‌ بكه‌ت، له‌ورا ب وێ چه‌ندێ ژن ژى خوه‌ش باوه‌رنابیت كو ئه‌و ئێكه‌ ژ مه‌مله‌كه‌تێن فه‌زیله‌تێ بۆ ناڤ هه‌مى قه‌واره‌یێن جڤاك و ملله‌تێ خوه‌ دا، به‌لكو هه‌رده‌م باوه‌ریا وێ قوربانیا وێ یاسایێ یه‌ ئه‌وا كو نه‌هێلیت كارێكته‌ر، ئازادى، په‌وه‌رده‌ و ئیراده‌یا خوه‌ یا تایبه‌ت هه‌بیت. ئه‌نجام: ئه‌گه‌ر بێژین بوچى هه‌رده‌م ژن دبیته‌ نیشانا ئاست نزمیا جڤاكى؟ كه‌واته‌، خه‌له‌تى هه‌م ژ بۆ شاشى و نه‌ئاڤاكرنا ژنێ دزفریبیت هه‌م ژى ژ بۆ ره‌نگڤه‌دانا وێ ره‌وشه‌نبیریێ یه‌، ئه‌وا ب ماسكێن نه‌ ئافراندناراستیێ خوه‌ نیشانى هزرا جڤاكى دده‌ت و دبیته‌ پارچه‌ك ژ وان په‌یوه‌ندیێن بێ ڤه‌كۆلین و بێ شرۆڤه‌كرنێن نه‌ئاراسته‌كرى، له‌ورا ئه‌و زانستى شیاى ڤێ ململانا ره‌گه‌زى ژ ناڤببه‌ت، د جڤاكێ كوردى دا نه‌بوویه‌ جهێ ئاماده‌كاریا كاركرنێ و چه‌ساپاندنا ده‌رگه‌هێن یه‌كسانیێ ل به‌رامبه‌ر جیهانگه‌ریا سه‌رده‌م بۆ ژن و زه‌لامى.

39

جوان عزه‌ت
ئه‌رێ ئه‌م كه‌نگى دشێن راستیان دیار بكه‌ین؟ یان چاوا دێ شێن پێشوازیا وێ دانپێدانێ كه‌ین ئه‌وا هزرا ته‌حل ژێ ده‌ردكه‌ڤیت؟ ئه‌رێ كێشه‌یێن مه‌ د دۆرهێلێ مه‌دا دیاردبن، یان ژى د سه‌روبه‌رێ تهێزكرنا مه‌ دا ده‌رده‌كه‌ڤن؟ یان بۆچى هه‌رده‌م ژانێن مه‌ كه‌ ڤتینه‌ دبن رێكڤا نرخێن چاره‌نڤیسێن رژێمى و ده‌وروبه‌ر دا؟ ب پرسیاره‌ك دى ئه‌رێ بۆچى مه‌ نه‌شیایه‌ دانپێدانێ ب هه‌بوونا وێ ناسنامێ بكه‌ین یا كو هه‌تا ئه‌ڤرۆ پرسێن كوور داناندیه‌ به‌ر داسا هزركرن و داڤه‌كرنێ؟ دیاره‌، ئه‌ڤ پرسیاره‌ هه‌مى راسته‌رێ هزركرنا مه‌ دهێن، چونكو رۆژانه‌ ئه‌م ل گه‌ل ڤان بۆیه‌ران راستێن ته‌حل دبینن، كو هه‌ڤ دووراتیه‌ك و جودابوونه‌ك د ناڤبه‌را ناسنامه‌یا مه‌ دا هاتیه‌ ژیانێ و هه‌تا نها نه‌هاتیه‌ چاره‌سه‌ركرن، ژبه‌ر كو هیچ رۆله‌كێ كاركرنێ وه‌كو ده‌زگه‌هه‌كێ ستراتیژى د دونیا كوردى دا نه‌هاتیه‌ دیتن.
دبیت هه‌تا ئاسته‌كێ ناسناما مه‌، شیابیت خزمه‌تا نه‌ته‌وه‌ وه‌كو جڤاك كربیت، به‌لێ ئاڤاكرنا وێ پتر كه‌فتیه‌ ل ژێر سیبه‌رو تێگه‌هێ خێزان، بنه‌مال، ئه‌شیر و…هتد، هه‌تا هاتیه‌ دویرئحستن ژ ناسنامه‌یا نه‌ته‌وه‌، بزاڤێن رامیارى، سیاسى، جڤاكى، له‌ورا مرۆڤێ كورد ژى پتر دشێت ل سه‌ر ره‌هێن دیرۆكێ رابوه‌ستیت، چونكو ئه‌و خوه‌ د ناڤ ناڤه‌رۆكا وێ دا دبینت. به‌لێ ل ڤێره‌ ئه‌گه‌ر كه‌سێ كورد ب تنێ خوه‌ د وێ چه‌ندێ دا بیینت، هینگێ ئه‌و خوه‌ دوورى په‌روه‌رده‌ و ئاراسته‌كرنا پرۆسیس و تێگه‌هێن ئازادیێ ژى دبینت، چونكو ئه‌و كار بۆ نافخوه‌یا خوه‌ ناكه‌ت، به‌لكو ل ده‌رڤه‌ى خوه‌ دشێت كار بۆ ئه‌ڤرۆ سوباهى بكه‌ت، ب هزرامن ئه‌ڤه‌ ژى مرۆڤى ڤه‌دكێشیته‌ جیهانه‌كا بێ پاشه‌رۆژ.
بنێره‌ ملله‌تێ كورد هه‌رده‌م ژ بۆ نه‌ته‌وه‌ و ناسناما خوه‌ بوویه‌ نه‌خشه‌یه‌كێ هه‌ژار و بێ پلانى، چونكو ئه‌و پتر هزر د دوهى داكه‌ت و چاره‌نڤیسێ خوه‌ یێ ئه‌ڤرو ب سوباهى ڤه‌ گرێناده‌ت، به‌لكو هه‌رده‌م ب ڤى شێوازى هزر كریه‌، كو دوهیا وى ل سه‌ر په‌ناگه‌ها سته‌مكارى و زولما ئالێن سه‌ره‌ده‌ست هاتیه‌ مه‌زنكرن و ئه‌و چاڤێن وان تراژیدیا ب چاڤێن ئه‌ڤرو و سوباهى ژى ڤه‌ دبینت، واته‌، ئه‌ڤه‌ وێ چه‌ندێ سه‌لمینت كو ب ڤى شێوازى ئاشتیا جڤاكى په‌یدانابیت و هێز و هزرا هه‌ڤ قه‌بیلكرنێ ژى لاواز دبیت، له‌ورا ئه‌و په‌روه‌رده‌یا ئه‌م ل سه‌ر دهێنه‌ راسته‌رێ كرن، گرنگه‌ ببنه‌ مه‌رجێن سه‌ره‌كى بۆ ده‌ربازبوون و چاره‌سه‌ركرنا داپێدانێن گرفتان.
ئه‌نجام: دیاره‌، گه‌لێ كورد هه‌مى ده‌مان سیسته‌مێن خوه‌ بێ ستراتیژى ده‌ستپَكرینه‌ و كار بۆ ژێهاتیا وێ چه‌ندێ نه‌كریه‌، كو ئیدى ل جهێ دوبه‌ره‌كیێ، ئاشتیێ به‌رقه‌ربكه‌ت ل جهێ سته‌مكاریێ، دادپه‌روه‌رى و ساخله‌میێ په‌یدابكه‌ت ل جهێ دژبه‌ریێ هه‌ڤسه‌نگیێ دروست بكه‌ت و…هتد، له‌ورا هه‌تا نها نه‌شیایه‌ ژیانێ و راستیێ وه‌كو روح و ره‌فتار سه‌ره‌ده‌ربكه‌ت. ئه‌ڤجار هه‌تا سه‌همێ دیرۆك و پاشه‌رۆژا گه‌لێ كورد بگه‌هیته‌ سه‌روبه‌رێ ره‌وشه‌نبیریا زانستى و فه‌رهه‌نگا دانپێدان ب راستێن ته‌حل، گرنگه‌ مرۆڤێ كورد هزرا خوه‌ تێكه‌لى كار و كریارێن خواندنى و داهێنانى بكه‌ت، هه‌تا بشێت سه‌متا جڤاكى خوه‌ به‌ر ب هێزا ره‌وشنگه‌ریا دانوستاندنێ ببه‌ت.

5

جوان عزه‌ت/
هزر ژ چ هاتیه‌ هه‌بوونێ؟ یان هزر چاوا ب ئه‌نجامدانا كارێ خوه‌ رادبیت؟ دبیت هه‌ر جۆره‌ مرۆڤه‌ك ب شێوازه‌كێ شرۆڤه‌كرنێ دده‌ت هزرا خوه‌، چونكو ئه‌وا د هزرێ دا دیاردبیت بۆ ده‌ربرینا كێشان و پیڤانا ئه‌قلێ مرۆڤى دبیته‌ پێڤه‌ره‌كێ سه‌ره‌كى. یان گه‌له‌ك جاران مرۆڤ ل گه‌ل هزرا خوه‌ جۆره‌ هه‌لسه‌نگاندنه‌كێ د ناڤبه‌را ره‌وشا ڤه‌كۆلین و وه‌رارا ئه‌قلى دا دكه‌ت، به‌لێ ئه‌و گۆتارا هزر تێدا دبۆریت، وێ ژى پێویستى ب ره‌خنه‌یا هزركرنێ هه‌یه‌، هه‌تا بشێت سه‌لماندنا بوویه‌رێن چێبووى و داهاتى بكه‌ته‌ ره‌نگێ دانوستاندنى.
ئه‌گه‌ر پێناسه‌یه‌كێ بده‌ین ره‌خنه‌یا هزركرنێ، كا په‌یدابوونا وێ ژ چ هات؟ یان كه‌نگى یا به‌رهه‌ڤ بوو رووبه‌روى مه‌رج و پێگرێن ره‌خنه‌یا راسته‌قینه‌ ببیت؟ دێ دیاربیت كو گوهۆرینا ژیانێ ئه‌و زه‌مینه‌ خوه‌شكر، مرۆڤ به‌ر ب ره‌خنه‌یا تێهزركرن و ئاڤاكه‌ر بچیت، هه‌تا بشێت گوهۆرینا كه‌لتوورى ئاڤابكه‌ت، چونكو ره‌خنه‌یا هزركرنێ ب حوكمێ ئه‌جینده‌ و مه‌مله‌كه‌تا ژیانێ كارێ خوه‌ برێڤه‌دبه‌ت و پێشكێشى هزرا ده‌رڤه‌ دبیت.
ژ لایه‌كێ دى ڤه‌، ده‌مێ ئه‌فسانه‌ په‌یدا بووى، هینگێ هزرێ ژى ده‌سپێكر، پاشى ره‌خنه‌یا هزرى ژى جهێ خوه‌ د ناڤ تێكستێن ژیانێ دا چاند، چونكو وى ده‌مى ره‌وش و ئالۆزیا ژینگه‌هێ ره‌خنه‌ به‌ر ب نه‌مه‌ته‌كێ به‌رفرهه‌ ڤه‌ بربوو، هه‌تا وى ئاستى شیاى كه‌شه‌كێ ئارام ژ بۆ داناندنا بیناتێ باژێرڤانى دروست بكه‌ت و ل كه‌مینه‌یا چاره‌سه‌ریان بگه‌ریت.
ئه‌گه‌ر ئه‌م ب كوراتى یان ژى ب كومه‌كا پرسیاران بچینه‌ د ناڤ جه‌وهه‌رێ هزر و ره‌خنه‌یێ دا، هینگێ دێ به‌رهه‌م و ژێده‌رێن ئه‌قلێ مرۆڤى باشتر دیار بن، كا تاكه‌كه‌سێ كورد ب چ په‌روه‌ده‌یا هزرى مه‌زن و ئاڤا بوویه‌، یان ب كیژ ئه‌زموونێ سه‌ره‌ده‌ریێ دكه‌ت یا كه‌لتوورى یان یا بنگه‌هین!
ژ وان ژى، گه‌لۆ ما مرۆڤ ره‌خنه‌یێ ئاڤادكه‌ن، یان ره‌خنه‌ مرۆڤى ئاڤادكه‌ن؟ ئه‌رێ هزرا مرۆڤێ كورد شیایه‌ به‌رهنگاریا ره‌خنه‌یا پاردۆكسى (هه‌ڤدژى) تۆره‌بوونێ بگریت؟ یان كه‌نگى مرۆڤ شیایه‌ بێژیت ئه‌ڤ جۆره‌ هزر و ره‌خنه‌ به‌رهه‌مێ ئه‌قلێ مرۆڤى یه‌؟ ب هزره‌كا دى، ئه‌رێ هزرا كوردى بوویه‌ پێڤه‌رێ ئاڤاكرنا ره‌خنه‌یا زانستى؟ هه‌تا دووماهیێ! بنێره‌، ئه‌ڤ پرسیاره‌ هه‌مى راسته‌رێ ڤه‌كۆلینێن هزرى دهێن، به‌لێ هه‌تا مرۆڤ ل گور وێ هزركرنێ پێكهات و پاشخانێن ئاڤاكرنێ دروست بكه‌ت، گه‌ره‌كه‌ مرۆڤ ل رێكا پێشبینیا ره‌خنه‌یا زانستى ژى بگه‌ریت، چونكو زالبوونا هزرێ پرانیا جاران ره‌فتار و ره‌خنه‌یێن ب خورتى ل سه‌ر كه‌سێ به‌رامبه‌را دا دسه‌پینیت.
ئه‌نجام: ژ بۆ وێ چه‌ندێ هه‌تا مرۆڤ هه‌ست ب ئیدمانه‌كا شارستانى بكه‌ت، گرنگه‌ هزر و سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل وێنه‌یێن هزركرن و تێكستێن خواندنا ژیان و ره‌خنه‌یى ژى بكه‌ت، چونكو ره‌خنه‌ یا هاتى یه‌ وێ هه‌بوونێ، دا كو ملله‌ت و مرۆڤ پێشبكه‌ڤن، بگه‌هن وێ مه‌به‌ستێ، یا جهێ سازى و دامه‌زرینگه‌هان بگریت و رۆلێ خوه‌یێ گرنگ د چێكرنا سه‌روسیمایێن خه‌باتا ره‌وشه‌نبیریێ دا بیڤیت.

12

جوان عزه‌ت
پشكا: دوویێ
ئه‌رێ تاكێ جڤاكى ژ وه‌همێ چ فێر بوو؟ یان جڤاك شیا ب شێوازه‌كێ رۆنتر شرۆڤه‌كرنێ بده‌ت ڤى جۆره‌ په‌روه‌ردێ؟ د ڤێ گۆشێ دا ئه‌وا من دڤێت بگه‌هینم لاپه‌رێ رۆژنامێ و خوانده‌ڤان ئه‌وه‌ ئه‌م هنده‌ك هزركرنێن كوورتر و خواندنێن به‌رفره‌هتر بده‌ین په‌روه‌رده‌یا كه‌لتۆر و جڤاكێ خوه‌، داكو بزانین كا وه‌هم ژ په‌یدا دبیت و چاوا دبیته‌ وێنه‌یه‌كێ خه‌یالى د ناخێ مرۆڤى دا!. ل ده‌سپێكێ جڤاك هاته‌ دروستكرن كو هه‌ر تشتێ وێ نه‌ وه‌كو جڤاكه‌كێ دیتر بوویه‌، به‌لكو گه‌له‌ك جاران ده‌مێ مرۆڤ هزر د هه‌بوون و دروستكرنا بنه‌مایێن وێ دا دكه‌ت، هینگێ مرۆڤ نه‌چار دبیت كو وێ په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ قه‌بوول بكه‌ت، چونكو ئه‌و ژى گه‌له‌ك رێك و په‌یره‌وێن گشتى و به‌شه‌رى بخوه‌ ڤه‌ دگریت، به‌لێ د هه‌مان ده‌مى دا پێویستیا وێ ب رێكخستنا زه‌مینه‌ سازى هه‌یه‌. ژ لایه‌كێ دى ڤه‌ پێدڤیه‌ چینا زانا وره‌وشه‌نبیران ب شێوازه‌كێ باشتر گرنگیێ بده‌ن ئه‌رك و بهایێ وێ په‌روه‌ردێ و فێركرنه‌كا جودا و سه‌رده‌م پێشكێشى په‌یوه‌ندیێن وێ بكه‌ن. هه‌تا كو زانیارى و چاوانیا رێڤه‌برنێ ژ لایێ مرۆڤان ڤه‌ بهێته‌ جێبه‌جێكرن. ئه‌رێ مه‌ ژینگه‌ها خوه‌ چاوان ئاڤاكر؟ یان چاوا هه‌تا نها جڤاك شیایه‌ خوه‌ ل گه‌ل هه‌ست و هزرێن ترسێ بگونجینت و ژیانا خوه‌ به‌رده‌وام بكه‌ت؟ دبیت ئه‌ڤه‌ پرسیاره‌ د هزرا خوه‌نده‌ڤانى دا ب شێوازه‌كێ دى تر بهێنه‌ ئازاراندن، به‌لێ شێوازێ وێ ئاڤاكرنێ هه‌ر چ بنه‌مایه‌كێ گه‌هاند دبیته‌ تاكى ب وه‌همى و ره‌نگێ ئاتیفى بوویه‌، هه‌تا وى ئاستى كو ئێدى تاك هه‌ست ب بێ هیڤى بوون دل ساربوونا تشتان بكه‌ت، ژ به‌ر كو جڤاكێ مه‌ هه‌تا نها د ناڤ سیسته‌م و بنه‌مایێن به‌رین دا دزڤریت ئه‌ڤه‌ ژى خالێن كه‌م و كوریێ په‌یدا كه‌ت هه‌روه‌سان مرۆڤان دوورى خورتبوونا په‌یوه‌ندى و لێكتێگه‌هشتن، بێ باوه‌رى، ترس، دره‌نگمان و پاشكه‌ڤتنێ دكه‌ت. یا دیاره‌ ژى كو ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ ئه‌گه‌رێ زالبوونا سیسته‌مێن نه‌ریتى ل سه‌ر هزرا تاكى یه‌، كو ئێدى هه‌ولنه‌ده‌ت ب سیسته‌مێ سه‌رده‌مى را بگه‌هیت و ببیته‌ خودان بریار و به‌رپرسیاره‌تیا خوه‌ یا كه‌سى و تایبه‌تمه‌ندى. بێنره‌ هه‌ر سیسته‌مه‌كێ دیمۆكراسى و مه‌ده‌نى بییت ئه‌وى سیسته‌مێ یا شیایى به‌رهنگاریا بنه‌مایێن سه‌قت و خه‌له‌ت بگریت و مرۆڤ تێدا فێرى جۆره‌ په‌روه‌رده‌كا زانستى و سیسته‌ماتیك كریه‌، سه‌ره‌راى وێ چه‌ندێ تاكه‌ك هوشیار و خودان پله‌یه‌كا به‌رز د قووناغا گوهۆرانكاریێ دا په‌یداكریه‌، كو گوه و چاڤێن وى هه‌رتشتى ب یاسا و بها ببینت. به‌لێ مخابن د ناڤ جڤاكێن كوردى دا هه‌ر تشت به‌رۆڤاژیه‌. نموونه‌ دێ بینى ژنه‌ك ژ ئه‌گه‌رێ وه‌هما بنه‌ماێن كه‌لتور و نه‌ریتان نه‌شێت بریارا چوونا د ناڤ جڤاكى دا بده‌ت، ژ به‌ر كو هه‌ر تشت ب ترس گه‌هاندیه‌ هزرا وێ و د ناڤ ناخێ وێ دا شین بوویه‌، ئانكو رۆژانه‌ ل گه‌ل وێ وه‌همێ دژیت بێ كو بزانیت چاره‌نڤیس و داهاتێ وێ ل سه‌ر ڤێ رێكێ چیه‌ و دێ چ بیت! ئه‌نجام: ئه‌رێ مرۆڤێ كورد بۆ هندێ په‌یدا بوویه‌ كو د هزرا وى دا ژیان بتنێ شه‌ڤ و رۆژه‌ نه‌ زێده‌تر؟ یان ژى ژیان داهێنان، ئاڤاكرن، ڤیان، بهادارى و ته‌مامكرنه‌، ب نێرینا من، مرۆڤێ ئازاد بیت هینگێ دێ زانیت كا واته‌یا، ماف، ئه‌رك، وه‌لات، به‌رهه‌م، هه‌بوون، ژیان، په‌روه‌رده‌ و…هتد چیه‌! له‌وراپێدڤیه‌، تاك هه‌ولبده‌ت ڤان جۆره‌ ئاشۆپان ل دگه‌ل خوه‌ دا لابده‌ت و هزر د داهاتێ خوه‌ دابكه‌ت. هه‌تا كۆمه‌لگه‌هه‌كا ساخله‌م و دروست په‌یدا بكه‌ت و مرۆڤى ژى ژ قووناغا وه‌همێ ده‌ربازى قووناغا ئازادبوون و په‌روه‌ردا زانستى بكه‌ت، داكو جڤاكێ مه‌ده‌نى جهێ خوه‌ بگریت.

مرۆڤ و وه‌هم
جوان عزه‌ت/ پشكا چارێ
ئه‌گه‌ر بێژین ئه‌رێ په‌یڤا ترسێ ژ چ هاتیه‌؟ یا دیاره‌، كو ئه‌و ژى كێشه‌یه‌كا ده‌روونى یه‌ رووبه‌روى جه‌سته‌یێ مرۆڤى دبیت و ژ كێشه‌یا جڤاكى ده‌ركه‌ڤتیه‌ ئاراسته‌ى هزرا مرۆڤى بوویه‌، چونكو پرسێن جڤاكى هه‌مى ده‌مان ل گه‌ل هزرێن مرۆڤى هه‌ڤواته‌ دبن.
ئه‌گه‌ر باشتر هزر ل سه‌ر ڤى جۆرێ ترسێ بكه‌ین، دبیت هه‌مى جڤاك هه‌تا ئاسته‌كێ بلند نه‌ خودان جۆر و ره‌هه‌ندیێن ئاڤاكرنێ بن، به‌لێ هزرا وان خودان سالۆخه‌تێن پێشكه‌فتن و پێشداچوونێ نه‌، چونكو بنه‌مایێن ئه‌ستاتیكا مرۆڤان ژ گه‌ردۆنى وان ره‌هه‌ندان ده‌ردكه‌ڤن، ژ بو كو پتر هزرا مرۆڤى جوانى یێ بده‌ت ده‌روبه‌رو نیاسینا كومه‌لگه‌هێ. وه‌كو سپنۆتزا دبێژیت: “مرۆڤێ ئازاد هزرا مرنێ ناكه‌ت، چونكو فه‌لسه‌فا وى دهزرا ژیانێ دایه‌”. كه‌واته‌، ئه‌م د هزرا جه‌سه‌دى دا خوه‌ ئازاد دبینن، به‌لێ د هزرا ئه‌قلى (ژیر) دا نه‌ د ئازادین، ژ به‌ركو مه‌ هه‌ر تشت ل سه‌ر بنیاتێ مه‌زهه‌رى دایه‌ پێناسه‌كرن. ره‌نگه‌ ئه‌ڤه‌ ژى ئێك ژ شاشیێن هه‌ره‌ مه‌زنه‌، كو مه‌ هه‌تا نها نه‌شیایه‌ هزره‌كا ئازاد ناخێ خوه‌ دا بچه‌سپینین. به‌لێ مافێ مه‌یه‌ پرسیاره‌كێ بئازارینین، گه‌لۆ ئه‌گه‌رێ وێ چه‌ندێ چ بوویه‌، كو مه‌ نه‌شیایه‌ هزرا ئازاد بێ ترس و دو دلى بكه‌ین د ته‌وه‌رێ هه‌بوون ژیانا خوه‌ دا؟
واته‌، ترس ل جه‌م مه‌ بوویه‌ ده‌رگه‌هه‌كێ ده‌رئه‌نجامیێ و ئه‌م هزرا وێ د مرنێ دا دبیینن نه‌ د ژیانێ دا، ئه‌گه‌ر بێژین ده‌رئه‌نجامێن هه‌مى په‌یوه‌ندى و تێكه‌لێن ژیانا مه‌ ل كیڤه‌ دیاردبن! هینگێ د ناڤ دارستان و ئه‌فسانه‌یا ترسێ دا جهێ خوه‌ دیاردكه‌ن. ب هزرامن، ئه‌ڤه‌ ژى هه‌ر كێلیه‌كا ژیانێ دوماهیك دئینت و ده‌مه‌كێ ژ مرۆڤى دستینت، له‌ورا مرۆڤ به‌رده‌وام بۆ سه‌ره‌راستكرنا هزر و ژیانا خوه‌، پێدڤى ب لێگه‌ریانا ئالاڤێن به‌رهه‌ڤكرنێ هه‌یه‌.
بێنره‌ چاوان ل وه‌لاتێن پێشكه‌فتنى زمانێ دانوستاندن و تیكستێن ئازاد په‌یدابوو؟ واته‌، هه‌مى ب رێیا ستراتیژیا سیسته‌مێن گوهه‌رین و گوهه‌راندنا ناخێ مرۆڤان، به‌لێ ل ده‌ڤه‌رێ ئه‌گه‌ر تاك هه‌ولبده‌ت تێكسته‌كێ بنڤیسیت، ل وى ده‌مى هزر ناكه‌ت كا ئه‌و تێكست چاوا په‌یدابوو یه‌ و بوچى دنڤیسیت؟ دا كو پتر كار ل سه‌ر به‌رهه‌مێ وێ بكه‌ت بێ كو دوو دل بیبت پێكهاته‌یێن وێ ژ واته‌یێ تژى دكه‌ت و هه‌ولدده‌ت ب شێوه‌كێ ترساندنێ سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل ئه‌جنده‌یا وێ بكه‌ت، هه‌تا كریارا ترسێ د وێ خواندنێ دا په‌یداببیت. ئه‌ڤه‌ ژى خاله‌كا له‌نگ د ناڤ هزر و تێكستا مرۆڤێ ئازاد دا ئاڤادكه‌ت. ژلایه‌كێ دی ڤه‌ ژى، ده‌ست بۆ ده‌ستى هزرا ترسێ دهێته‌ ئازاراندن و ب هه‌لسه‌نگاندنه‌كا نه‌ ئازاد پێشكێشى پره‌نسیپ و هزرا مرۆڤى دبیت.
ئه‌نجام: وه‌هم (ترس) ده‌ركه‌فتنه‌كه‌ تێكه‌لى مرنا مرۆڤى دبیت و مرۆڤى ژ هزرا زیندى دویردكه‌ت بێ كو بزانیت، كا راستیا فامكرنا ژیانێ چیه‌ و چاوا په‌یدا بوویه‌؟ واته‌، د گه‌ل پیڤانێن ڤێ چه‌ندێ، پێدڤییه‌ مرۆڤ ده‌ست ب لیڤن و بزاڤێن هزرا ئازاد بكه‌ت، داكو د میحرابا بوونه‌وه‌راتیا ساده‌ و ئاشوپ گه‌رایێ دا رزگار بیبت و بكه‌ڤیته‌ د قوناغێن خوه‌زایى و خوه‌سه‌ربوون( ئازادبوونه‌كا) ب ماهیه‌ت دا، پاشان دگه‌ل جور و پێكهاته‌ێن ژیان و ئه‌قلێ مرۆڤى دامه‌زراندن به‌رپاببیت.

57

جوان عزه‌ت
دا ئه‌م بیرا خوه‌ ل گۆتنا پلاتۆ (ئه‌فلاتوون) بینین ده‌مێ به‌حسێ ئازادیا مرن و جه‌سه‌دى كرى و گۆتى”مرن ده‌سپێكا ئازادیا نه‌فسێ یه‌ ژ زیندنا جه‌سه‌دى”واته‌، هینگێ دیاربوو كو مرن، ئازادى و جه‌سه‌د پێكڤه‌ زیندان دبن، به‌لێ ئه‌وا د نه‌فس و هزرا مرۆڤان دا دهێته‌ گوهۆرین وى ده‌مى جهێ باشى یان خرابیێ دگریت، ل ڤێره‌ ئه‌گه‌ر ئه‌وا پلاتووى گۆتى، مه‌ هزر ل سه‌ر كربوو ئه‌ز باوه‌رم نها جڤاكێ مه‌ د بن ئه‌ڤێ پره‌نسیپ و شارستانیا بێ واته‌ هاتبوو رزگاركرن و د هه‌مان ده‌م دا ژن ژى ب واته‌یا سه‌رتیك نه‌ داهاتن لقه‌له‌مدان.
د گۆتنه‌كا دى دا ئه‌فلاتوون، ده‌رباره‌ى په‌روه‌رده‌كرنا روح و جه‌سه‌دێ ژن و زه‌لامان دبێژیت: “قانوونا راستپاردنێ جهێ سه‌ربازێن ئازا و چاڤنه‌ترس و هیچ تشته‌ك دى به‌رهه‌م نه‌ دئینا، به‌لێ ئه‌ڤ چه‌نده‌ بۆ هێزا جه‌سه‌دى و كره‌ هێزه‌كا درنده‌ و خراپكار، چونكو ل نێزیك هه‌مى شیانێن ئه‌قلى كوشتن”. ئه‌گه‌ر هزربكه‌ین، ما مه‌ ئه‌قل كریه‌ پیڤه‌ر بۆ هه‌لسه‌نگاندن و پیڤانا هه‌رتشتى! دیاره‌، ئه‌ڤ چه‌نده‌ بوویه‌ ئه‌گه‌ر كو ئه‌م به‌رده‌وام راده‌ستى داگیركرنا هزرا جه‌سه‌دى ببین نه‌ یا ئه‌قلى( ژیرى)، به‌لێ مافێ مه‌ هه‌یه‌، ئه‌م پرسیاران بئازارینین، كا بۆچى هه‌رده‌م ل پشت وێ په‌رده‌یا د هزر و ره‌وشه‌نبیریه‌تا كوردى دا ئه‌و چه‌نده‌ بوویه‌ پیڤه‌ر، كو ژن به‌س جه‌سه‌د بیت نه‌ ئه‌قل؟ ب پرسیاره‌ك دى، ئه‌رێ جڤاكێن ڤه‌كرى، ژنێ ب جیهانا كه‌لتوور نه‌ریتى قه‌بوول دكه‌ن و دسه‌لمینن بۆنه‌وه‌ره‌ك ئه‌وره‌ت خواز، یان ژنێ ب كارێكته‌ر و تایبه‌تمه‌ندیێن خوه‌زا (سرۆشتى)، خوه‌سه‌رى(ئازادى) و ئه‌قلى (ژیرى) دسه‌لمینن؟ ب هزرامن، جڤاكێ كوردى د هه‌بوونێ دا ناژیت و ژن و زیندبوونێ ژى قه‌بوول ناكه‌ت.
ژلایه‌كێ دى ڤه‌، ئه‌گه‌ر هه‌ر ژنه‌ك سه‌را پرسا شه‌ره‌فێ هاته‌ ژناڤبرن و كوشتن، هینگێ ب هزرا هه‌وه‌، ما دێ ژیان ب مرنا وێ ژنێ هێته‌ ژ ناڤبرن و دووماهی هێت یان نه‌؟ واته‌، ئه‌و چینا توندوتیژى و كوشتنا ژنان ب مه‌سه‌له‌یه‌كا نه‌به‌ر ئه‌قل ڤه‌ ب دووماهیك بینت، هینگێ ئه‌و هێشتا ژ رێكا بازنه‌یى و كه‌لتوورى دا ده‌رنه‌كه‌فتیه‌ و نه‌شیایه‌ به‌راوردى یێ دگه‌ل راستى و ئه‌نجامدانا كارو كریاران بكه‌ت و ببیته‌ زێره‌ڤانه‌كا وه‌فادار بۆ تافێلكرن و پاراستنا كه‌رامه‌ت و هه‌مى پیروزێن ژنێ ژى، چونكو ئه‌وێ چینێ سنۆرێ كریارێن خوه‌ ب تنێ بۆ هه‌لگرتنا كرێتترین وێنه‌ دامه‌زاندیه‌، نه‌كو بۆ نڤیساندنا دیرۆكه‌كا راسته‌قینه‌ ب راسته‌رێكرنا پیروزێن بها و پره‌سپێن ئافراندنا وێنه‌یێن ژنێ.
به‌لێ به‌رى راگه‌هاند و مرنا وه‌رگرى هنده‌ك مرنێن دى دهێن، دبن مژارێن هزرى بۆ ناخێ مرۆڤى، پاشان دمینن دناڤ هه‌ڤواته‌یه‌كا زیندى و مرنه‌كا بێ دووماهیك نه‌ونداكرى دا. وه‌كو سیمۆن دى بڤوارێ چرایه‌كێ دى تر د تاریا هزرا مرنێ دا هه‌لكرى و گۆتى، “مرن نه‌ دوووماهیه‌” هینگێ بیرامن، ل ڤێ پرسا نه‌مرى هات، ده‌مێ بۆنه‌وه‌ره‌كێ ژیێ خوه‌ هه‌مى د ناڤ چه‌تر و چه‌ڤه‌نگا نه‌ریتى ده‌رباز و ته‌رخانكرى و خوه‌ ژ بۆنه‌وه‌ره‌كێ ساده‌ جوداتر ددیت به‌لێ گوت، ما ماست بێ سه‌رتیك دهێت خوارن! وى ده‌مى بۆ من ژى بۆ پرسیار و مژاره‌كا بابه‌تى، كو ئه‌ز ببێژم، گه‌لۆ ما سه‌رتیك دبیت پیڤه‌ر بۆ ماستى؟ ئه‌گه‌ر هۆسا بیت كه‌واته‌، هه‌تا نها نه‌ ئه‌م ب بۆنه‌وه‌رێن ئه‌قلگه‌رایێ هاتینه‌ ژیانێ نه‌ ب بونه‌وه‌رێن ئافراندنا پیرۆزى و راستیان هاتینه‌ د ناڤ مه‌یدانێن كار وكریارى دا، به‌لكو ئه‌م ئه‌و بۆنه‌وه‌ر بووینه‌ كو هێشتا مه‌ پێدڤى پتر ب پێداچوونێن هزرى پرۆسێسا ئه‌قل و پاراستنا واته‌ و پیروزیێن ئیكدو هه‌یه‌، هه‌تا بشێن جڤاكێ ره‌وشه‌نبیرى دابمه‌زرین، كو بزانیت جوداهیا سه‌رتیك و ماستان ب كیژ په‌روه‌ردێ دهێته‌ چاره‌سه‌ركرن و قه‌بوولكرن.

21

جوان عزه‌ت/
پشكا:ئێكێ
رزگاركرن نه‌ تشته‌كه‌ كو مرۆڤ ژێ په‌شیمان ببیت، به‌لكو كارلێكه‌ره‌ ژ بۆ ده‌ستڤه‌ئینانا بها و ئێدیه‌مێن هێز و هه‌بوونا مرۆڤى، گرنكترین پرسیارا كو مرۆڤ ئاراسته‌ى خوه‌ دكه‌ت، ئه‌وه‌ ده‌مێ مرۆڤ دبێژیت وه‌هم چیه‌؟ یان ژ چ په‌یدا دبیت، یان دێ چاوا د واته‌یا هه‌ر تشتى گه‌هیت هه‌تا كو بزانیت ئه‌و تشته‌كه‌ هێژایى هه‌بوونێ یه‌!.
دبیت گه‌له‌ك جاران مرۆڤ بۆ خوه‌ جۆره‌ وه‌همه‌كێ دروست دكه‌ت بێ كو بزانیت ئه‌و وه‌هم دێ باندورێ ل هه‌ست و هزر و ده‌روونێ مرۆڤى كه‌ت، ره‌نگه‌ ئه‌و چه‌نده‌ ژى جوره‌كێ دى یێ تێگه‌هشتن و جیاوازیێ دناڤ ژیانا مرۆڤى دا په‌یدادكه‌ت، كو رۆژ بۆ رۆژێ مرۆڤ به‌ره‌ڤ مرنه‌كا نه‌ زیندى بچیت. به‌لێ ب هزرا من، جڤاك دهێته‌ دانان دا كو گوهۆرین و ده‌ستكارێن نوو په‌یداببن و هزركرن ژى ببیته‌ پشكه‌كا سه‌ره‌كى بۆ لڤاندنا ڤێ وه‌همێ.
كورد هزردكه‌ن، كو وه‌هم ب تنێ د ناڤ گیانێ مرۆڤى دا په‌یدادبیت ژ بۆ كوشتن و هندابوونا مرۆڤى، به‌لێ ئه‌ڤه‌ ناهێته‌ وێ واته‌یێ كو ئه‌و پشكه‌كه‌ ژ كوشتنێ، به‌لكو پشكه‌كه‌ ژ وێ ئه‌جنده‌یا هشیاریێ یا كو به‌رێ مرۆڤى دده‌ت رێكا هه‌بوون و دیاركرنا ئاسته‌نگان د خالێن چاره‌سه‌كرنێ دا و مرۆڤى ده‌ربازى قووناغێن جودا جودا دكه‌ت هه‌تا دگه‌هیته‌ قووناغا مرۆڤبوون و ئازادیێ.
ئه‌گه‌ر ل كه‌لتوورێ كوردى بنێرین، دێ گه‌له‌ك جۆرێن وه‌همان بینن، كو د ناڤ ژینگه‌ها مه‌ دا هه‌رتشت ل جه‌م تاكى بوویه‌ جۆره‌ ترسه‌ك كو چ هزركرن بۆ نه‌بیت، ژ به‌ركو مرۆڤ بۆنه‌وه‌ره‌كه‌ حه‌ز و ئاره‌زۆێن جودا هه‌نه‌ و به‌رده‌وام دخوازیت جڤاكه‌كێ دروست بكه‌ت كو مرۆڤبوون و ئینسانه‌تى جوانتر و خوه‌شتر و باشتر بهێته‌ دیتن، به‌لێ د هزرا وى دا هه‌مى ئه‌ڤ پرسه‌ بووینه‌ خه‌ون، خه‌یال، هزركرن، ئه‌قل، به‌هره‌ و د ناڤ ئێكدا تێكه‌ل بووینه‌، له‌ورا هه‌تا نها هه‌ست پێ ناكه‌ت كو ژینگه‌هه‌كا ئارام هه‌یه‌ و هه‌ر تشتى ب چاڤێ ئالۆزى دبینیت و هزرناكه‌ت كو یێ د دونیایه‌كا مه‌زن دا دژیت.
به‌لێ ل ڤێره‌ پرسیارا كو ئاراسته‌ى مه‌ دبیت، ئه‌رێ ئه‌و چ تشته‌ بۆیه‌ ئه‌گه‌رێ ژ ناڤبرنا ڤێ راستیێ؟ جڤاك به‌رده‌وام پێدڤى ب هه‌بوونا مرۆڤان هه‌یه‌ كو بشێت سه‌ركێشه‌یه‌كێ و ژینگه‌ها سه‌قامگیر ئاڤا بكه‌ت، به‌لێ مخابن ده‌مى ئه‌م هزر د ئارامیا ژینگه‌ها خوه‌ دا دكه‌ین، وێ دیتن و راستیێ ناده‌ت مرۆڤى كو بشێت هزركرنا ئه‌رینى بده‌ت به‌رامبه‌رى خوه‌، یان كۆمه‌كا سیفه‌تێن نه‌رێنیان هه‌یه‌ نه‌شێت د جڤاكى دا دیاربكه‌ت، ژ به‌ركو ئالاڤێن وى نینه‌، یان ژى زۆربه‌ریا جاران دخوازیت مرۆڤبوون و زانستێ خوه‌ پێشكیشى جڤاكى خوه‌ بكه‌ت، به‌لێ ره‌فتاره‌كا دروونى رووبه‌رووى وى دبیت، ئه‌ڤه‌ ژى وه‌ دكه‌ت مرۆڤ ب هێزا ئه‌قل و زانستێ خوه‌ ل ده‌وربه‌رێن خوه‌ بنێریت و وێنه‌كێ ژیوارى دروست بكه‌ت، ژبه‌ركو مه‌ ژینگه‌هه‌ك له‌نگ و سه‌قه‌ت ئاڤاكریه‌ كو شرۆڤه‌كرنا هه‌رتشتى ب شێوازێ وه‌هم و ترسێ پێشكێشى هزرا مرۆڤان كریه‌، هه‌تا كو تاك وه‌لێ هاته‌ هه‌ست و ئیداراكن خوه‌ هێلاینه‌ د ناڤ جه‌سه‌دێ خوه‌ دا بێ كو بزانین دێ ب چ رێك و ره‌فتار سه‌ره‌ده‌ریێ كه‌ن و ئه‌ركێن خوه‌ برێڤه‌به‌ن.
ئه‌نجام: ژینگه‌ه دهێن دروستكرن دا كو فه‌رهه‌نگێن بهادار و ژیوار بۆ ژیانێ بهێنه‌ دیتن، به‌لێ ژینگه‌ها كوردى یا هاتیه‌ دروستكرن، دا كو مرۆڤان دوورى ژیان و لێكدانا به‌رهه‌مێن دیاركرى بۆ دابینكرنا هێز و پێداویستیان بكه‌ت، ئه‌ڤجا ب هزرا من، ئه‌گه‌ر وه‌هم هه‌بیت هینگى راستى ژى نابیت، ئه‌گه‌ر راستى هه‌بیت هینگێ وه‌هم نابیت. له‌ورا مرۆڤ نه‌هاتن ژیانێ دا خوه‌ خه‌له‌ت بكه‌ن، به‌لكو هاتن دا داهێنانان بۆ زانستێ مرۆڤایه‌تى و به‌رگریا ژناڤبرنا ئه‌فسانه‌یان بكه‌ن و یاسا و رێسایان بۆ جڤاكه‌كێ دابمه‌زرینن.

20

جوان عزه‌ت
پشكا پێنجێ
ره‌نگه‌ گه‌له‌ك جاران مرۆڤ دگه‌ل خوه‌ دا هزربكه‌ت و پرسیاران ژ خوه‌ بكه‌ت، ئه‌رێ كا مرۆڤ چیه‌؟ بۆچى هاتیه‌ هه‌بوونێ؟ یان دێ چاوا واقعێ خوه‌ زانیت و بینیت؟ هه‌لبه‌ت هه‌مى ده‌مان مرۆڤى هزرا تێگه‌هشتن و گوهۆرینێ ژى هه‌یه‌ و د خوازیت جیاوازى و دیتێن جودا د ناڤ جڤاكێ مرۆڤى دا هه‌بن، به‌لێ ب حوكمێ وێ چه‌ندێ مرۆڤ بۆنه‌وه‌ركه‌ كو خه‌ون و ئاره‌زو بۆ دروستكرنا كه‌لتوور، نه‌ریت، قانوون و جڤاكان هه‌یه‌، بۆنه‌وه‌ره‌ خه‌ون و خۆزیا هیڤى، ئومێد و پێداویستێن تایبه‌ت هه‌یه‌، بۆنه‌وه‌ره‌كه‌ حه‌ز دكه‌ت ل جهێ هزرا ده‌مار، نه‌قه‌بوولكرن و نه‌یه‌كسانیێ، مه‌ده‌نیه‌ت، دیمۆكراسى و هه‌ڤ قه‌بوولكرن هه‌بیت.
یا دیاره‌ د ناڤ كه‌لتوورێ كوردى هێشتا ئه‌و سه‌رهلدان نه‌ په‌یدابوویه‌، ئه‌گه‌ر هه‌بیت ژى ب كێمى ده‌ستپێكریه‌، چونكو هێشتا رابردوو ل پشتا مرۆڤى كورد وه‌كو باره‌ك گران مایه‌. له‌ورا ب رێژه‌كا زۆر كه‌سان شیانێن پێكاهاته‌یا هزركرنێ نیین، ژ به‌ر ڤێ چه‌ندێ ژى گه‌له‌ك جاران ئه‌قل، حه‌ز و ئاره‌زو تیكه‌ل دبن و مرۆڤ ل دووڤ خاپاندنا خوه‌ دا دچیت.
به‌لێ ل هه‌رجهه‌كێ هه‌بیت ئه‌گه‌ر هزر وه‌كو مه‌زهه‌ر و ئاشۆپ هاته‌ بكارئینان، هینگێ دێ مرۆڤ و ئه‌و جڤاكێ تێدا دژیت زه‌ره‌مه‌ند بیت، كه‌واته‌ بۆچى؟ گوهۆرینا مرۆڤ و جڤاكى نه‌ د به‌رژوه‌ندیا ئه‌قلێ ئابوورى ب تنێ دایه‌، چونكو هێشتا زانستێ ئه‌قلى د هزر و واته‌یا جڤاكێ ب ڤى ره‌نگى نه‌بوویه‌ جه‌وهه‌ره‌كێ سه‌ره‌كى، ژ به‌ر كو مرۆڤى تێگه‌هشتنه‌كا كویر بۆ راستى و سه‌رچاوه‌ێن ژیانێ دڤێت، هه‌تا وى ئاستى كو هه‌بوون و هونه‌رێ مرۆڤى ب شێوه‌كێ زیندى بمینت. وه‌كو تاگور دبێژیت: “هونه‌ر ده‌ربرین و یه‌كسانیا زاتێ مرۆڤیه‌” واته‌، ل ڤێره‌ ئه‌م ژى دبێژین مه‌ هونه‌ر و هزر هه‌یه‌، به‌لێ بۆچى مه‌ ئه‌قل و زانسته‌كێ د ئاست دا نینه‌؟ دبیت ئه‌ڤێ ژیانێ گاریگه‌رى كربیته‌ سه‌ر شرۆڤه‌كرن وسه‌ره‌راستكرنا ته‌یۆرێن ئه‌قلى، ژ به‌ر كو هه‌تا نها د رۆژهه‌لاتا ناڤین دا مه‌ قانوون، ئالاڤێن ژیان و روشنبیریا زاتى وه‌كو پێویست ل به‌ر ده‌ست نینن، یان ژى مه‌ ب خوه‌ شیانیێن پێشكه‌فتنا ئه‌قلى نینن! ئه‌گه‌ر چیه‌؟ راسته‌ د ژیانێ دا مرۆڤى پێدڤیى ب وه‌همێ هه‌یه‌، به‌لێ ب هزرامن، نه‌ وه‌هما تێكدان و خراپكرنا ئه‌قلى، به‌لكو ئاشۆپا ئایدیۆلۆژیى و هزركرنا ئه‌قلى، چونكو هه‌مى ده‌مان ئه‌و پالده‌ره‌ بۆ پێداویستێن مرۆڤى و پرسێن جڤاكى ب تایبه‌ت كومڤه‌كرن د هزر و ته‌حملكرنا ئامرازێن تاكه‌كه‌سى دا.
ل ڤێره‌ چه‌ند پرسیاره‌ك ئاراسته‌ى هزرا مه‌ دبن، بۆچى مرۆڤ دهێنه‌ ڤێ جیهان و د گه‌ردۆنى دا دژین؟ بۆچى مرۆڤ گوهۆینان چێدكه‌ت و هزرا چاره‌نڤیسان دكه‌ت، بۆچى مرۆڤ روژه‌كێ ژ دایك دبیت و رۆژه‌كێ دێ مریت؟ واته‌ ئه‌ڤه‌ هه‌مى د بن بنه‌ما بۆ لێگه‌ریان و ڤه‌كۆلینان، دا كو مرۆڤ ئافراندنا ئه‌قلى پێ به‌رجه‌سته‌ بكه‌ت. دبیت د ناڤ ته‌خوچینێن جڤاكى دا ئه‌و په‌یوه‌ندیا د ناڤ ئه‌قل و هزرێ دا عاتیفه‌ بیت، ژ به‌ر كو هزرا زانینێ بۆ خه‌یالكرنێ نیاسینێ په‌یداناكه‌ت و مرۆڤى ژى ب ملله‌تێن دیتر ناده‌ت نیاسین. له‌ورا گرنگه‌ ئه‌م په‌روه‌رده‌یا هزركرنێ بۆ خوه‌ بكه‌ینه‌ هێمایێ ئاراسته‌كرنا رێیێن راسته‌قینه‌یێن ئه‌قلێ ته‌ندروست، داكو بشێن ئه‌قل و هزركرنا ئه‌قلى د ناڤ خوه‌ دا دابمه‌زرینن.
ئه‌نجام: دێ چ چبیت ئه‌گه‌ر مرۆڤ وێنه‌یه‌كێ بۆ خوه‌ دروست بكه‌ت ل ژێر ناڤێ خراپ یان باش جوان یان كرێت رێزگرتن یان نه‌فره‌ت و…هتد، واته‌، مرۆڤ مرۆڤان چێدكه‌ت، ملله‌ت مله‌تان چێدكه‌ت و زانین و هزر ژى ئه‌قلى چێدكه‌ن، له‌ورا ئه‌گه‌ر ئه‌م خوه‌ ب ملله‌ته‌كێ پێشكه‌فتى بزانین، گرنگه‌ ئه‌م ئه‌قلێ ئه‌فسانه‌ و ئاشۆپان لابده‌ین و ده‌ست ب لێگه‌ریانا به‌رگێن حه‌قیقه‌ت و ئه‌قلێ ب به‌رهه‌م وراسته‌قینه‌ بكه‌ین.

ئه‌قل و هزركرنا ئه‌قلبوونێ
جوان عزه‌ت
پشكا: شه‌شێ
مرۆڤ چاوا دشێت ل هه‌بوونا ئه‌قلى بگه‌ریت؟ یان ژى ئه‌قل چه‌ند دبیته‌ ژێده‌رێ راسته‌رێكرن و هه‌ڤسه‌نگیا ژیانێ بۆ مرۆڤى؟ دبیت مرۆڤ گه‌له‌ك جاران ل سه‌ر روودانه‌كێ هزر بكه‌ت كا بوچى چێ بۆ؟ یان ئه‌و چ تشت بۆ كو بوویه‌ ئه‌گه‌رێ په‌یدابوونا وێ روودانێ! هینگێ بۆ مرۆڤى دیار دبیت كو لێگه‌ریانا ئه‌گه‌ران ب خوه‌ ئه‌نجامێن په‌یداكرنا ئه‌قلى یه‌، ژ به‌ر ڤێ ژى ئه‌وا د ناڤ نه‌ریتى كوردى دا دروست بوویى، گرنگه‌ مرۆڤ ژ بیرنه‌كه‌ت كو جۆره‌ پیڤانه‌كا ره‌فتارى یه‌ زالى ئه‌قل و كریارێن تاكى بوویه‌.
پشتى چه‌ندین تاقیكرن و داهێنانان ل وه‌لاتێن هه‌ره‌ پێشكه‌فتى ژ لایێ زانا و فه‌یله‌سۆفان ڤه‌ هاته‌ ئیسپات كرن، كو به‌رى سه‌ده‌یا بیستێ هه‌ر ئێك ژ وان ب لایێ خوه‌ڤه‌ ده‌ست ب گۆتاره‌كا نووخواز بكه‌ت ژ بۆ نڤشێن نوو و داهاتوى ئه‌و ژى، دیاركر كو ب رێیا هزرا ته‌كنۆلۆژیا و ئایدیۆلوژیا سه‌رده‌مى تاك دشێت به‌رهنگاریا ئه‌قلێ كلاسیك بگریت و ده‌ست ب لێگه‌ریانا ئه‌قلێ سه‌رده‌م بكه‌ت. دیاره‌ ئه‌ڤه‌ بۆ تاكه‌ رێك مرۆڤ خوه‌ د ناڤ جه‌وهه‌رێ زانست و مێژوویا مرۆڤایه‌تیێ دا ببینت ژ پێخمه‌ت وێ چه‌ندێ، كو ئه‌و ره‌هه‌ندێن ب گرنگیا ژیانا مرۆڤى و ژ كابیسا رزگاركه‌ر ڤه‌ دهێنه‌ دیاركرن ببن نه‌خشه‌یێن گوهرانكاریێ. ب هزرامن ئه‌ڤێ چه‌ندێ پتر زه‌مینه‌ بۆ تاكى خوه‌ش كر كو رێیێن سه‌ره‌ده‌ركرنا ئه‌قلێ نه‌رم بگه‌ریت و هزر د دروستكرنا ئه‌و پارچێن مرۆڤێ دگه‌ردوونى بهێته‌كرن، دا كو ئه‌قلێ مرۆڤى ل ڤى سه‌ره‌ده‌مى زمانه‌كێ ئاخفتنكه‌ر و زانستى په‌یدابكه‌ت و ل سه‌ر ئاینده‌ و گه‌شه‌كرنا پرسێن جڤاكى ب راوه‌ستیت.
به‌لێ مخابن، ده‌مێ مرۆڤ هزرا ئه‌قلێ روژهه‌لاتى دكه‌ت، هۆسا دیاردبیت كو مرۆڤ ژ وێ چه‌ندێ په‌یدا بۆ یه‌ هه‌ر تشتى كرێت و نه‌جوان ل قه‌له‌م دده‌ت، كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر چیه‌؟ د ناڤ كه‌ش و تایبه‌تمه‌ندیا ئه‌قلێ ڤى مرۆڤى دا تشته‌ك په‌یدا بۆ یه‌ و هێشتا نه‌ یێ ته‌مامه‌، له‌ورا ژى هزرا وى یا زانستى تشتان تێكه‌ل دكه‌ت و ب شێوازه‌كێ واته‌یى و كوور هزر تێداناكه‌ت كا ئه‌گه‌ر چ بوویه‌ یان ژى راستیا وێ راستیێ چیه‌؟ نموونه‌ گومانا وى دكه‌ڤیته‌ وێ چه‌ندێ دا، ئه‌رێ بۆچى ژن دڤێت یان هۆسا بیت یان زه‌لام ب ڤى ره‌نگى بیت؟ یان ئه‌خلاق چیه‌ و بێ ئه‌خلاقى چیه‌؟ راستى چیه‌ و خه‌له‌تى چیه‌! دێ خوه‌ كه‌ته‌ هه‌لگرێ ڤێ دو دلیێ، له‌ورا ژى هه‌تا نها ئه‌م ب دروستى نزانین كا واته‌یا مرۆڤ، گه‌ردۆن، ژیان، وێره‌كى و هێز و هه‌بوون چیه‌!
ژ به‌ر ڤێ ژى ئه‌و وه‌رارا د دیرۆكا جڤاكى دا ب شێوازه‌كێ دروست ناهێته‌ خواندن، واته‌ زانست هه‌یه‌ به‌لێ مه‌ هزرا خواندنا زانستى نینه‌، یان ماف هه‌یه‌، به‌لێ مه‌ هزرا چاوانى دروستكرنا وه‌رارا وى نینه‌، ئه‌ڤه‌ هه‌مى ژ په‌یدابوونا سه‌رده‌مه‌كێ بۆ ئێكه‌ دى ده‌سپێكه‌ت، پاشى هێدى هێدى ئه‌نجام و پێشكه‌فتن په‌یدا دبیت.
ئه‌نجام: ئه‌رێ مرۆڤ چاوان دێ بیته‌ ئه‌و بونه‌وه‌ر كو بشێت خوه‌ راگریت و هزرا ئینكاركرنا مرۆڤایه‌تیا خوه‌ بسه‌لمینت؟ یان ژى د ئه‌قلێ خوه‌ دا ببیته‌ رێره‌وێ ڤه‌كرنا گرێك و دامه‌زراندنا ته‌ڤنێ یاسا و هونه‌رى! واته‌ ئه‌گه‌ر هزربكه‌ین جڤاكێ مه‌ چجاران كێمترنه‌بوویه‌ ژ جڤاكێ پێشكه‌فتى و بیانى، به‌لكو ئه‌م ژى خودان هه‌مان پراكیتك و ئالاڤێن زانینێ یه‌ مه‌ ژى سازى و سیسته‌مێن خوه‌یێن زانستى، ئه‌خلاقى و ته‌وه‌رى هه‌نه‌، به‌لێ مخابن، مه‌ یه‌كبوونا هێزا ئه‌قلى، ته‌یۆرى و پراكیتكى نینه‌، له‌ورا گرنگه‌ ئه‌م ل دووڤ ئه‌قلیه‌تا بۆرى دا خوه‌ نه‌هێلین ڤالا، به‌لكو هه‌ولدان و برێڤه‌برنا ئه‌قلێ كارپێكرى بكه‌ین، داكو مێژوویه‌كا جیاواز و كه‌شه‌كێ ساخله‌م د به‌رگێ ئاماده‌بوونا خوه‌ دا په‌یدا بكه‌ین.

22

جوان عزت
پشكا: سێ یێ
هه‌مى ده‌مان ل پشت هه‌ر ئه‌قلیه‌ته‌كێ رێكه‌ك هه‌یه‌، ئه‌و رێك ب ناڤێ ئه‌قلێ باش یان خراب دهێته‌ به‌رجه‌سته‌كرن. واته‌، دبیت هنده‌ك جاران ئه‌وێن ل سه‌ر پیلانا (موئامه‌ره‌) ئه‌قلى رادوه‌ستن و كار بۆ هێز و هه‌بوونا وى دكه‌ن مه‌به‌ستا وان ئه‌و بیت، كو هنده‌ك ژ وان وینه‌یێن هه‌ستیار دیار بكه‌ن و هنده‌كێن دى ژى سه‌رپه‌رشتیا وێنه‌یێن ئه‌قلێ توند بكه‌ن.
ل ڤێره‌ ئه‌م راسته‌رێ پرسیاره‌كێ دهێن، ئه‌رێ ترس د گوهۆرینا ئه‌قلى دا چه‌ند یا به‌رهه‌ڤه‌ مرۆڤى به‌ر ب پێشڤه‌ ببه‌ت؟ یان ئه‌قل چه‌ند دشێت خزمه‌تا سه‌ركه‌فتنا مرۆڤى د ژیانێ دا بكه‌ت؟ دیاره‌ ل پشت هه‌ر جۆره‌ ئه‌قل و ئاسته‌نگه‌كێ روودانه‌ك هه‌یه‌، كو پێدڤى ب لێكدان و هه‌بوونه‌كا راسته‌قینه‌ یه‌. له‌ورا ئه‌ڤ جۆره‌ ئه‌قله‌ زۆربه‌یا جاران دبیته‌ ئه‌گه‌رێ غه‌ریزه‌ و ترسێ ل جه‌م مرۆڤى ژ لایه‌كى دیڤه‌، دبیته‌ ئه‌گه‌رێ تۆلڤه‌كرن و هاندنا روودان و پرسێن جڤاكى.
بینینه‌ ل رۆژئاڤایێ بنگه‌هێ تاكێ ئازاد هاته‌ دامه‌زراندن، چونكو تاك د ناڤ جڤاكى دا دشێت ببیته‌ هه‌لگرێ په‌یاما ئه‌قلێ ئازاد و سه‌ره‌راى وێ چه‌ندێ ژى ئه‌قل ب خوه‌ شییا یه‌ به‌رپرسیارى یا بنگه‌هین د ناڤ چه‌قێ ده‌وله‌تان دا ئاڤا بكه‌ت. له‌ورا هه‌ر تشت ژ ترسا هه‌بوونا ئه‌قلى دهێته‌ سه‌لماندن و ئاراسته‌كرن بۆ هه‌مى ڤه‌كۆلین و پرسێن جڤاكى ل به‌رامبه‌رى تێگه‌هشتنا جڤاكى. هۆركهایمه‌ر دبێژیت: “ئه‌گه‌ر چه‌ند ره‌ه پشت ب ئه‌زمۆنان ژى بهێنه‌ گرێدان، نابیت لایه‌نێن رێیان بهێنه‌ پاشتگوهكرن” واته‌ ئه‌ڤه‌ وێ چه‌ندێ سه‌لمینت، كو مرۆڤ به‌رده‌وام دووڤچوونا رێیان بكه‌ت و ل هزرا خوه‌ یا ئازاد بگه‌ریت، هه‌تا كو مرۆڤ راستى یا ئه‌قلى نه‌زانیت، مرۆڤ نه‌شێت ئینكارا راست بوونا بۆیه‌ران ژى بكه‌ت و پشكدارى پرۆسێسا سازى، سیاسه‌ت و جڤاكان ژى ببیبت.
ل سه‌رده‌مێن به‌رین فه‌یله‌سۆفان هه‌ولدانا وێ چه‌ندێ دكر كو ب رێیا ئاڤاكرنا ئه‌قلى بنگه‌هێن راسته‌قینه‌ دابمه‌زرینن و ب رێیا وان بنگه‌هان پترى یا مرۆڤان به‌ر ب گوهۆرینا ده‌سپێكى یا جڤاكان ببه‌ن، به‌لێ مخابن د هه‌بوونا چه‌رخێ نوو دا كێم كه‌س هه‌نه‌، كو ل به‌ر ڤێ رۆناهى یێ رێیه‌كا به‌رهه‌مدار ئاماده‌بكه‌ن بۆ كاركرن و باوه‌رى یا گه‌هاندنا ئه‌قلێ سه‌رده‌مى د ناڤ جڤاكى دا، به‌لكو ب تنێ په‌نابرن ب پابه‌ندبوونا ئه‌قلێ خه‌یالى یه‌ بۆ ناڤ جڤاكى دا، دیاره‌ ئه‌ڤه‌ ژى مرۆڤان نه‌چاردكه‌ت كو ده‌ستبه‌ردارى هێزا گوهۆرینا ئه‌قلێ خوه‌ و جڤاكى ببن. له‌ورا هه‌تا نها تاك یێ د بن سیبه‌را ئه‌قلێ دوهى و پێر دا دژیت.
جڤاكێ كوردى هه‌رده‌م د ناڤ ره‌وشا گومانێ دا دشێت چه‌ندین وێنه‌ێن هشك دروست بكه‌ت، چونكو سه‌ركێشى یا ئه‌قلێ رۆژهه‌لاتێ هێشتا یێ مایه‌ د ناڤ پاشبه‌ندبوون، وێرانكارى و نه‌خواندنا وان هزر و وه‌رارێن تێگه‌هشتنا سه‌رده‌مى، دبیت هه‌تا نها ژى پرانیا تاكان هه‌نه‌، نزانین ئه‌رێ ل گۆر دامه‌زراندنا وێ جڤاك و كه‌لتوورێ هه‌یى كا ب راستى مرۆڤبوون چیه‌؟ یان ئه‌رێ مرۆڤ بۆ ئێك ژ چه‌مكێن سه‌ره‌كى یێن ڤێ جڤاكێ ئه‌و تێدا دژیت؟ ئودێرنۆ فه‌یله‌سوفه‌ك بۆ دگوت: “تاكه‌ رێیا كو بشێت جڤاكێ مه‌ رزگار بكه‌ت نه‌هێلانا گومانێ یه‌”. دیاره‌ ئه‌م ل سه‌ر ڤێ رینڤیسێ به‌رده‌وام بووینه‌ و هه‌رده‌م مه‌ هزر د ئاڤاكرنا ره‌خنه‌یا گومانێ دا كریه‌، له‌ورا ئه‌م گه‌هشتین وێ قه‌ناعه‌تێ یا كو ئه‌قلێ وه‌هم و گومانێ ل جه‌م مه‌ مه‌زن ببیت، نه‌ك ئه‌قلێ راستى باوه‌ریا ئه‌قیدێ، ئه‌ڤه‌ ژى كوراتییه‌كا دى تر به‌رامبه‌ر ئه‌ركێ ژیان و تێگه‌هشتنێ بۆ مه‌ سه‌ره‌راست دكه‌ت، ژ به‌ر ڤێ ژى ئه‌م هه‌رده‌م ل دووڤ رێیا خوه‌ یا دووباره‌ دزفرین و شاشیێن خوه‌ چاره‌ناكه‌ین.
ئه‌نجام: ب هزرامن، مرۆڤ تاكه‌ بۆنه‌وه‌ره‌ك بوویه‌، كو هاتیه‌ دامه‌زراندن، داكو ببیته‌ ده‌سپێشخه‌رێ ئاڤاكرن و هزركرنا ئه‌قلى به‌رامبه‌رى گرنگیا سه‌نگ، بهایێ ئازادى و به‌ر پرسیارى یا ژیانێ، چونكو مرۆڤ دشێت ب هه‌بوونا وى ئه‌قلى به‌رهنگاریا باشى و خرابیان به‌رامبه‌ر ره‌هه‌ندێن گه‌ردۆنى جودا بكه‌ت. له‌ورا ئه‌گه‌ر مه‌ خوازت ره‌هێن زانست، هزر و ئه‌خلاقى د ناڤ ناڤه‌رۆكا جه‌وهه‌رێ گه‌لێ كورد و تاكێ كورد دا ئاڤابكه‌ین، هینگى گرنگه‌ ئه‌م په‌نایێ ببه‌ین به‌ر پێداچوونا ئه‌رك و رۆلێن دارێژتنا ئه‌قلێ پێناسه‌ وراسته‌قینه‌ كرى ژى.

ئه‌قل و هزركرنا ئه‌قلبوونێ
جوان عزه‌ت
پشكا: چارێ
هه‌بوونا ئه‌قلى، واته‌ هه‌بوونا زاتى یه‌، ئانكو ئه‌قل شیا بییته‌ پیڤه‌رێ سه‌ره‌راستكرنا هه‌مى پێكهاته‌ و خانه‌یێن گه‌ش بۆ ده‌ماغێ مرۆڤى. د چه‌مكێن ئه‌قلى دا گوهۆرین په‌یدادبین، به‌لێ چاوا؟ دیاره‌ ل سه‌ر زهێنه‌یه‌تا هزرا مرۆڤى ئه‌قل دشێت هوشیارى یا مرۆڤى د قووناغێن به‌رز دا بسه‌لمینت.
ژ لایه‌كێ دى ڤه‌، ئه‌قل هۆسا دیاردبیت كو ئه‌و ئه‌گه‌رێ كه‌شفكرنا هه‌ر راستیه‌كێ یه‌، هه‌تا هێزێ ل جه‌م مرۆڤى په‌یدا دكه‌ت و جه‌وهه‌رێ مرۆڤى ئاڤا دكه‌ت و ئه‌و چه‌نداتى دناڤ ئه‌قلى دا دگه‌هیته‌ مرۆڤى، ئانكو جۆره‌ یه‌هۆدیه‌تێ دده‌ت هزرا مرۆڤ و دوربه‌ران و فه‌زیله‌تێ د ناڤ هه‌مى چینێن جڤاكى دا به‌لاڤ دكه‌ت، چونكو ب هاریكا زانینا زمانى مرۆڤ نێزیكى گه‌له‌ك جۆرێن ئه‌قلى دبیت، ژ وان ژى روحا ده‌روونى، مرۆڤایه‌تى، ئارامى، هێزى دروست كه‌ت و هه‌ولده‌ت كارێن گرنگ خوه‌جهبوویى بهێنه‌ ئه‌نجامدان.
ده‌مێ مرۆڤ كوور دچیته‌ د ناڤ تێكستێن ژیان و هه‌بوونا ئه‌قلى دا، ئێدى لڤین د ناڤ جه‌سه‌دێ مرۆڤى دا په‌یدا دبن، هینگێ مرۆڤ هه‌ولدده‌ت كو ل رێیێن راستڤه‌كرنا ئه‌قلێ خوه‌ بگه‌ریت. ئه‌گه‌ر ل سه‌ر چاوانى برێڤه‌برنا ئه‌قلێ ده‌ڤه‌رێ بچین، دبیت مه‌ گه‌له‌ك رێیێن نه‌برى هه‌نه‌ كو دخوازنه‌ گه‌نگه‌شه‌یێن هزرى و لێگه‌رینێ، چونكو ل دووڤ قووناغێن ده‌سپێكى دا مێژوویا كوردان ل سه‌ر ته‌وه‌رێن وه‌كهه‌ڤى و هزركرنێ نه‌خشه‌ نه‌ داناندن، به‌لكو ب تنێ ل سه‌ر هونه‌رێ گۆتاربێژیێ به‌رده‌وامى دا پێكهاته‌یێ ئاڤاهیێ خوه‌، ژ به‌ر ڤێ ژى ئه‌قل ما ل دووماهیێ و كار پێ نه‌هاته‌ كرن.
بنێره‌ د چه‌رخێن دونیایێ دا ئه‌قل ل سه‌ر ئێك بنه‌ما هاته‌ ب رێڤه‌برن، ئه‌و ژى بنه‌مایێ هزر و هه‌لسه‌نگاندنا ئازادى یا ئه‌قلى بۆ. له‌ورا هه‌ر د كه‌ڤن دا و هه‌تا نها زاناێن جیهانى كار بۆ ئاڤاكرنا نه‌خشه‌یێن ئه‌قلى و هزرى دكرن، هه‌تا گرنگى یا ڤان نه‌خشه‌یان ب هه‌بوونا گه‌ردونى ڤه‌ نه‌ دا ئیسپاتكرن و دیار دكر، كو نه‌خشه‌یێ ئه‌قلى سنۆرێ بلند و نزمێ دونیایێ و ناچه‌یه‌كا یه‌كسانى نینه‌، به‌لێ ب تنێ نه‌خشه‌یێ ئه‌قلێ دروست ئه‌وه‌ یێ بزانیت هه‌لسه‌نگاندنا ده‌ست كاركرن، بهیستن و بهێن تاما په‌یامێن ئیمان، ئارامى و مرۆڤایه‌تى هه‌بیت، داكو ده‌ربازى چوونا ده‌ماغى ببیت، هه‌تا وى ئاستى كو شیانێن ئاراسته‌كرن، شرۆڤه‌كرن و لێكدانا هه‌لویسَتن گه‌هشتى و واته‌یى ب هه‌بوونا نه‌خشه‌یێن وێ زانینێ رێزبكه‌ت.
جڤاكێ كوردى هه‌مى ل سه‌ر ئێك ئه‌قل هاتیه‌ هه‌لسه‌نگاندن، ئه‌و ژى ئه‌قلێ هه‌ستى یه‌ و پابه‌نده‌ ب باركرنا هزرا گشتى یا جڤاكى ڤه‌. ئه‌رێ ئه‌قلێ ڤى مرۆڤى مژوولى چ پێداچوونه‌كێ یه‌؟ یان ژى بریاردان و رێخستنا ئه‌قلى ل جه‌م مرۆڤى چییه‌؟ دیاره‌ ئه‌قلێ كورد ل سه‌ر بوهژینا هۆزى ده‌سپێكریه‌، ژ به‌ر كو ئه‌گه‌ر جڤاكێ مه‌ د واته‌ یا ئه‌قلێ دروست گه‌هشتبان، ل گۆر هه‌بوون و مانا ره‌فتاریێن كه‌ڤن و كۆمێ نه‌ دچوون، چونكو د ناڤا جه‌سه‌د و ده‌ماغێ مرۆڤى دا خه‌لیێن گوهۆرینا ئه‌قلى هه‌نه‌، هه‌تا ئه‌گه‌ر هزر بكه‌ین جیهان و ژیانا سه‌د سالێن به‌رین ژى وه‌كو ئه‌ڤرۆ نه‌مایه‌ و مرۆڤ ژى ل گۆر ئالاڤێن وێ گوهۆرینێ وه‌كو خوه‌ نامینن، به‌لكو قووناغ بۆ قووناغێ فێرى دروستبوونا جۆره‌كێ دى یێ ئه‌قلى دبن، له‌ورا ئه‌گه‌ر جدیه‌تا مرۆڤى ل سه‌ر كریار و وه‌سفا ئه‌قلێ گوهۆرى دروست ببیت، هینگێ مرۆڤ ده‌ربازى ماهیه‌تا پێشكه‌فتنێ ژى دبیت.
ئه‌نجام: ئه‌رێ ئه‌و چ تشته‌ وه‌ل مه‌كرى كو ئه‌م هرسا ب ئه‌قلێ خوه‌ ڤه‌ هه‌ژارببین؟ یان ژى ب رێك و مه‌به‌ستا ئه‌قلى ده‌ربازى جه‌وهه‌رێ ئه‌لیتایێ نه‌بین؟ دیاره‌ ئه‌قل د ناڤ هه‌بوونا مه‌ ب خوه‌ دا هه‌یه‌، به‌لێ مخابن ئه‌م لێناگه‌رین نموونه‌، ئه‌گه‌ر ل ڤى باژێرى بنێرین ب چه‌نده‌هان گه‌نجێن خوێنده‌كار هه‌نه‌، به‌لێ ب تنێ مه‌زهه‌رێ وان خواندن دیاركریه‌، چونكو پێداچوونا هزرى نه‌بوویه‌ و لێگه‌ریانا ئه‌قلى ب به‌نیبوون و پیرۆزیا ئاڤاكرنێ نه‌ سه‌لماندیه‌، له‌ورا بووینه‌ داربده‌ستێن كافى و ده‌رفه‌تێن بێكارى و به‌تالیێ. ئها ئه‌ڤه‌ یه‌ كاره‌ساتان د ناڤ هه‌بوونا جڤاكان دا به‌رجه‌سته‌ دكه‌ت. له‌ورا پێدڤیه‌ ئه‌م ئه‌قلى بكه‌ینه‌ ئالاڤێ گه‌هاندنا هزرا نوو.

23

جوان عزه‌ت
ئه‌رێ هزركرنا ئه‌قلى چ نیشا تاكێ كورد دا؟ یان تاك شیا ببیته‌، تاكه‌ بۆنه‌وه‌ر بۆ بزاڤا سه‌ره‌راستكرنا خه‌له‌تیێن كۆچه‌ریا ئه‌قلێ خوه‌؟ عه‌لى ئه‌لوه‌ردى دبێژیت: “جڤاكێ كۆچه‌رى جڤاكێ غه‌زۆ شه‌رى یه‌، له‌ورا ئه‌و سڤك و كێم دهێن دیتن”. دیاره‌ مرۆڤ د هنده‌ك قووناغان دا ده‌ربازبوو، كو نه‌شیا راسته‌رێ چاره‌سه‌ركرنا ره‌وشا خوه‌ یا ئه‌ڤرۆ ببیت، ژ به‌ركو كۆچه‌ریا ئه‌قلێ تاكى ژ ره‌ه و تراژیدیێن كه‌ڤنار ده‌ركه‌فت و ب كوراتیا هزرى پێداچوون بۆ ویستگه‌هێن كێشه‌یان نه‌هاتن كرن. له‌ورا زه‌مینه‌یێ هه‌ژاریێ د ئه‌قلێ تاكى دا هاته‌ چاندن.
ئه‌و تێگه‌هێن ره‌وش به‌ر ب ڤێ هزركرنێ ڤه‌ برین، هۆسا دیاربوون، كو ژ تێگه‌هێ ئه‌شیر، كه‌لتوور و گوند په‌یدا بوونه‌، چونكو ئه‌قلێ كۆچه‌ریا تاكێ كورد ژ ئه‌قلێ كۆچه‌ریا گوندى هاته‌ هه‌بوونێ. نموونه‌ ئه‌گه‌ر مه‌ تاكه‌ك خودان وه‌رارا ئه‌قلى نه‌ دامه‌زراندبیت، یان خێزانه‌ك و جڤاكه‌كێ درۆست نه‌ دروستكربیت، ئه‌رێ پا هینگێ مرۆڤى شیا یه‌ چبكه‌ت؟ یان ب پرسیاره‌كا دى ئه‌رێ ئه‌و فاكته‌رێن د ناڤ كه‌لتوور و جڤاكى دا، بزاڤا گوهۆرین و لیڤینێ هه‌بووینه‌؟ واته‌، هه‌تا ئه‌م بنگه‌هێ خوه‌ یێ باژێرڤانى، دیمۆكراسى و ئازادى د ناڤ جڤاكى دا نه‌ دامه‌زرینن، ب هزرا من ، ئه‌م چجاران ناگه‌هین وێ ئه‌جنده‌ و زه‌مینه‌سازیا زانین و رۆناهیێ، چونكو وه‌لاتیێ كورد ل سه‌ر هزروبیرێن كه‌ڤنار دژیت و هزر د ئاڤاكرنا ئه‌قلێ خوه‌ دا ناكه‌ت، له‌ورا گرنگه‌ گوهۆرین د وارێن ئابوورى، سیاسى و جڤاكى دا بهێنه‌كرن، دا كو ئه‌ڤ مرۆڤه‌ ژ ئه‌قلێ كۆچه‌رى ده‌ربازى ئه‌قلێ سه‌رده‌مى ببیت.
ئه‌و ملله‌تێن ل سه‌ر ریێا كه‌ڤن هاتین دروستكرن، باوه‌رى ب گه‌له‌ك جۆر و مرۆڤێن به‌رین هه‌بوویه‌، چونكو هنده‌ك ژ وان مرۆڤان هزرێن خوه‌ وه‌كو خێزان و نه‌ریت بناڤدكرن، ئه‌وێن كو ب دینده‌ها خوه‌ دزانین هه‌ر ل دووڤ هه‌مان رێك دچوون، هنده‌كێن دى ل سه‌ر هزرێن خولقێنه‌ر و مرۆڤایه‌تیێ هاتبوون دامه‌زراندن، كه‌سێن كو ل گه‌ل ڤێ رێیێ ژى مه‌زن دبوون، هه‌ر هه‌مان هزر پیڤه‌ر بۆ سه‌ره‌راستكرنا ژیانا خوه‌ بكاردئینان. چه‌ندین جۆرێن دى یێن ملله‌تان ب شێوازێن جوداترژى هات بوونه‌ درۆستكرن. دیاره‌ ملله‌تێ كورد ژى ل سه‌ر هزر و بیرێن زۆرداریا داگیركه‌ران هاتیه‌ چێكرن، له‌ورا ڤێ كۆچه‌ریا ئه‌قلى ژى جهێ داگیركه‌ریێ گرت. ب هزره‌كا دى مه‌ نه‌شیا ل جهێ ده‌سهه‌لاندنا شه‌ران، جهێ ئاڤاكرنا دانوستاندنان دروست بكه‌ین، چونكو ئه‌قل، د دۆزا مه‌ دا نه‌بوو، سیمایێ ڤه‌ژه‌نینا نوو.
ئه‌رێ ئه‌م چاوا ژ ده‌وروبه‌ران نێزیك بووین؟ ئه‌رێ مه‌ به‌رى رۆژ بهه‌لێت هزر د نیاسینا یێن دى دا كر؟ یان ژى مه‌ ب تنێ ئه‌ركێ خوه‌ وه‌كو شۆره‌ش دا بجهئینان؟ دیاره‌ ئه‌م ژ ڤێ هزرمه‌ندیا هشك ڤه‌ ڤالا ماین و مه‌ په‌روه‌رده‌ و ئاراسته‌كرنا خوه‌ هه‌مى هێلا د بن، باركرنا دلینى و دووڤچوونا په‌یاما بیانى یێ دا و ئه‌م بووین، هه‌ڤال و هه‌ڤدۆستێن بیانیان، كا چاوا مه‌ به‌رده‌وام كار بۆ ئاڤاكرنا ده‌ستكه‌فت و ده‌وله‌تان دكرن، پێدڤى با ئها هوسان مه‌ كار بۆ ئاڤاكرنا ئه‌قل، ئازادیێ ژى كربوون. دیاره‌ ئه‌م ژ به‌ر ڤێ به‌رزه‌بوونێ نه‌هاتین جوداكرن. له‌ورا هه‌تا نها ژى ئه‌ڤ كه‌ڤناریه‌ ل جه‌م مه‌ زیندى و نه‌مرى مایه‌.
ئه‌نجام: ئه‌رێ دێ چاوا شێن تێگه‌هێ پێكهاته‌ێن هزرى د ئه‌قلێ كه‌سێ كورد دا چینن؟ یان تاك چه‌ند دشێت خواندنێ بۆ گۆتارا كۆچه‌رى، نه‌زانین و نه‌نیاسینا خوه‌ بكه‌ت؟ ب هزرا من، پێویسته‌ كه‌لتوورێ پرسیاركرنێ د گه‌ل كه‌لتوورێ وه‌رارا ره‌خنه‌یێ بگونجینین و دوباره‌ هزر د پراكتیزه‌كرنا بنگه‌هێن نوو دا بكه‌ین، چونكو هه‌تا مرۆڤ خوه‌ ژ ڤه‌رێژا ئه‌قلێ كۆچه‌ر و كه‌ڤن رزگارنه‌كه‌ت، مرۆڤ نه‌شێت لێپرسین و به‌رپرسیاریا خوه‌ ژى سه‌ره‌راست بكه‌ت. له‌ورا پێدڤیه‌ مرۆڤ ده‌ربازى ئیداره‌یا ژیان و خه‌باتا خوه‌ یا نوو ببیت، داكو فێرى رێیا تێكست و خواندنا سه‌رده‌م ژى ببیت.

20

جوان عزه‌ت
پشكا: ئێكێ
ئه‌رێ ئه‌قل ژ چ په‌یدا دبیت؟ ئانكو ئه‌قل، بوو پیڤه‌رێ سه‌ره‌راستكرن و به‌رهه‌مئینانا ئالاڤێن ژیانا تاكێ كورد؟ یان ژى د پێكهاتا كۆچه‌ریا كه‌لتوورێ كوردى دا، بۆ ئێك ژ ئه‌نجامێن پێشتگوه هاڤتێن و نه‌زانینا تاكى! فرانسیس دبێژیت: “ئه‌قل ئالاڤێ گه‌هاندنا ئارمانجا یه‌” پا هه‌كه‌ هۆسا بیت پرۆسێسا مه‌رج و پێگریێن بكارئینا ئه‌قلێ تاكى ل سه‌ر چ بنیات هاتن شرۆڤه‌كرن؟ واته‌، گرنگه‌ ب هوورى ل سه‌ر ڤێ تێكستێ راوه‌ستین، دا كو بزانین ئه‌قل چیه‌؟ دیاره‌، ئه‌قل ژ هێلا هزرى ڤه‌ په‌یدا بوو، هه‌ر ده‌مێ مرۆڤى هزرا پرسیاران ده‌سپێكرى، هینگێ دیرۆكا ئه‌قلى جهێ خوه‌ چاند، چونكو مرۆڤى به‌رده‌وام هه‌ولا ئاڤاكرن و هزركرنا ئه‌قلبوونێ دا.
ژ لایه‌كێ دى ڤه‌ گاڤا، كو تێكستا نڤیسین و خواندنێ، به‌ر ب زێده‌بوونا هزركرن و سه‌ره‌ده‌ریا دانوستاندنان چووى، هینگێ ئه‌قلى د چارچووڤێ ره‌وشه‌نبیریێ دا شیا هێلا جڤاكى دروست بكه‌ت، چونكو په‌یدابوونا هێزا هزرى یا ئه‌قلى، ژ لڤاندنا پرسیار و ره‌خنه‌یێ هات هه‌بوونێ. ببینه‌ د وه‌لاتێن پێشكه‌فتى دا ئه‌قل نه‌ ماده‌ و عاتیفه‌ یه‌، به‌لكو د فه‌لسه‌فه‌یێن گریكى دا سه‌نترالیا ئه‌قلى شیا سه‌رپه‌رشتیا هه‌ر تشتى بكه‌ت و هێزه‌كا تایبه‌ت بۆ ئافراندنا بۆنه‌وه‌راتیا مرۆڤى دابمه‌زرینت. داكو ئه‌و هێز ل سه‌ر بها و ره‌هێن سیسته‌مێن ژیان و جیهانى دا بهێته‌ ئاراسته‌كرن. له‌ورا كه‌سێن هزرمه‌ند و فیلۆسۆف پتریا وان ل سه‌ر ئه‌نجام، هزر و دامه‌زراندنا ئه‌قلى راوه‌ستیان.
ل ڤێره‌ پرسیاره‌ك خوه‌ ئاراسته‌ى مه‌ دكه‌ت، ئه‌رێ جوداهیا ئه‌قلێ مرۆڤى به‌رامبه‌ر ئه‌قلێ بوونه‌وه‌ره‌كێ ساده‌ چیه‌؟ دیاره‌ هه‌ردوو ب بۆنه‌وه‌ر دهێن دیتن، به‌لێ جوداهى ئه‌وه‌ مرۆڤێ ئازاد دشێت جهێ مرۆڤ وه‌كو، ئه‌قل و گیاندار بگریت و جوداتر ژ بۆنه‌وه‌رێ خوه‌ نه‌ نییاسى دهێته‌ دیتن. مخابن هه‌رده‌م تاكێ كورد دلێ خوه‌ بۆ ئه‌قلى كریه‌ سه‌روه‌ر و بریاران ب دلینیێ دده‌ت، به‌لكو سه‌نگ و بهایان ب ئیدیه‌مێن ژیان و هه‌بوونا خوه‌ ناده‌ت. له‌ورا هه‌تا نها چ ژ مه‌به‌ستا ئه‌قل و پیشتگوه هاڤتنا خوه‌ نزانیت. ژ به‌ر ڤێ ژى د ناڤ هه‌بوونا جڤاكه‌كێ فیودال كۆچه‌رى دا، دبیت چه‌ندین ئه‌گه‌ران باندۆرا خوه‌ هه‌بیت، ئه‌و ژى سه‌نگ و بهایێ لێگه‌ریانا ئه‌قلى نه‌ بۆ ژێده‌رێ ئاڤاكرنا تاكى.چونكو مه‌ ب دروستى ل سه‌ر ئاسته‌نگێن زمان، دیالوگ، ره‌خنه‌ و ئه‌قلێ ده‌ڤه‌رێ نه‌راوه‌ستیا یه‌. له‌ورا هه‌رده‌م تاك، دبیت قوربانیێ ڤێ هندابوونێ.
ب هزره‌كا دیتر تاكێ كورد، ژیان و ئه‌قلێ خوه‌ هه‌مى ل سه‌ر نه‌خافتنا ماده‌ى و پێكهاتێن دى یێن ماده‌ى دان په‌روه‌رده‌كرن. ژلایه‌كێ دى ڤه‌، زانست د ناڤ كه‌دا وێ په‌روه‌ردێ نه‌ هات ئینكاركرن، كو راستى و نیاسینا ئه‌قلى یه‌. ژ به‌ر ڤێ ژى، هه‌تا ئه‌ڤرۆ تاك فێرى چاوانیا دروستكرنا پرسیار، ئه‌قل، ئه‌خلاق، ره‌فتار، زمان، لۆژیك و بلند نرخاندنا زانستى نه‌ بوویه‌، ئه‌رێ تاكێ كورد چاوا د رامانا ئه‌قلى گه‌هشت؟ دیاره‌ ئه‌و زانست و خواندنا كه‌ڤتیه‌ د ناڤ سیبه‌را كه‌لتوورێ ده‌ڤه‌رێ دا مه‌قامێ ئه‌قلى ب دروستى دیارنه‌كر، ژ به‌ر كو ئه‌و زه‌مینه‌ بۆ تاكى په‌یدا نه‌بوو، كو رێیا دروست هه‌لبژێریت و هزر د ئاڤاكرنا خوه‌ دا بكه‌ت، چونكو ل ناوچه‌یێ ئه‌قل نه‌ بوو ژێده‌رێ په‌یوه‌ندیێن مرۆڤ و ژیانێ. ژ به‌ر ڤێ ژى گرنگى ب چ بهایێن ئه‌قلى نه‌هاتن دان.
ئه‌نجام: ب هزرامن، ئه‌قل هاتیه‌ چێكرن، دا كو رۆناهى، په‌یوه‌ندیێن هێز و دادپه‌روه‌ریێ د ناڤبه‌را مرۆڤان دا دیار بكه‌ت و بنه‌ماێین مرۆڤاتى د ناڤ كومه‌لگه‌هێ دا ب شێوه‌كێ بنگه‌هى دابمه‌زرینیت. به‌لێ مخابن تاكێن كورد هزر د ئاڤاكرنا خوه‌ دا نه‌كرن، به‌لكو هزر د ئاڤاكرنا روخسارێ خوه‌ داكرن. له‌ورا گرنگه‌ ئه‌قل ئاڤا ببیت، دا كو گوهۆرین و لڤین ببن بنگه‌ه بۆ ئاڤاكرنا كه‌سایه‌تى و بلندبوونا تاكێ كورد.

website security