NO IORG
Authors Posts by فەرست مستەفا

فەرست مستەفا

فەرست مستەفا
33 POSTS 0 COMMENTS

10

چاره‌نڤیس

جیاوازى

دئێته‌ گۆتن كو دو سووار چاكێت ژێهاتى و فێرس ب شه‌ڕ هاتن و خراب به‌ربوونه‌ سه‌روچاڤێن ئێكودو هه‌تا كو شیر و تیر بۆ ئێكودو ده‌رئێخستن و ئێكودو پێ ئێشاندن
ئه‌گه‌رێ ڤى شه‌ڕى ژى دزڤرى بۆ گه‌نگه‌شه‌كا دوژوار كو د ناڤبه‌را وان دا ده‌رباس بوو سه‌را دیتنا وان یا ژ ئێكودو دوور و جودا. هه‌ردو فێرس د چاخێن ناڤین دا گه‌هشتنه‌ ئێك ل نك په‌یكه‌ره‌كى یێ بلندكرى و هه‌ر ئێك ژ وان چو لایه‌كێ په‌یكه‌رى و به‌رێ خوه‌ ددانێ.
ئێك ژ وان گۆت ئه‌ڤ په‌یكه‌ره‌ یێ شینه‌, و یێ دى ژى هه‌ر زوى لێ زڤرى و گۆتێ نه‌خێر یێ زه‌ره‌, هه‌ر ئێكى هه‌ڤالێ خوه‌ دره‌وین ده‌رئێخست و د راستى دا په‌یكه‌ر یێ شین بوو, و یێ زه‌ر ژى بوو, لایه‌كێ شین بوو و لایه‌ك زه‌ر و هه‌ر ئێكى لایێ خوه‌ ددیت و نه‌گۆته‌ خوه‌ دا پێكڤه‌ سه‌حكه‌ینێ ژ هه‌ر دولاڤه‌, خه‌ما هه‌ردوكان ئه‌و بوو هه‌ر ئێك یێ دى خه‌له‌ت بده‌ته‌ دیار كرن.
مه‌رج نینه‌ بۆ گه‌هشتنا هیڤی و ئۆمێدا هه‌مى ئێك دیتن و ئێك(قالب) بن و مه‌رج نینه‌ ئێك رێك تنێ هه‌بیت بۆ گه‌هشتنا مرۆڤى بۆ ئاره‌زو و چاره‌نڤیسى و مه‌رج نینه‌ ژى مروڤ به‌س ئه‌و سه‌ر و ئه‌و هزر هه‌بیت یا وى كه‌سێ گه‌هشتیه‌ هیڤی و ئومێدێن خوه‌ هه‌ى,
ئانكو (مرۆڤ) بوونا وى كه‌سى ب تنێ تێرا وى هه‌یه‌ بگه‌هیته‌ خه‌وناخوه‌, دبیت هه‌ر ئێك ب ره‌نگه‌كى پلانا خوه‌ دارێژیت و ده‌رگه‌هه‌كى بۆ خوه‌ بهلبژێریت یێ وى پێ باش
سه‌ر و مێشكێ هه‌مى مرۆڤان وه‌كى دێمێ وانه‌, كه‌س وه‌كى كه‌سێ نینه‌, ژ سه‌رى هه‌تا بنێ پیا هه‌ر ئێك ژ یێ دى جیاوازه‌, ئه‌ڤه‌ ره‌نگڤه‌دانا لێكگه‌هشتن و ته‌ڤلیهه‌ڤبوونا مرۆڤایه‌ دگه‌ل ژیانێ, چونكى ژیان هه‌مى ب ڤى ره‌نگى یه‌, نه‌ چ دار وه‌كى ئێكن و نه‌ چ به‌ر و نه‌ چیا و دۆل و نهال و چ زینده‌روه‌, مرۆڤ ژى دا بگونجیت ل گه‌ل هه‌مى تشتێ د هه‌بوونێ دا وى ژى ئه‌و سالوخه‌تێ هه‌ى, و كا چاوا ژ سه‌رڤه‌ مرۆڤ وه‌كى ئێك نینن, ب وى ره‌نگى ژ ناخ و ژ ناڤدایا خوه‌ ژى دا وه‌كى ئێك نینن, نه‌ سه‌رێ وان و نه‌ هزروبیرێن وان و نه‌ ژى هه‌ستێن وان.
دیسا ژى كا چاوا جوداهیا دێم و سه‌روچاڤان چ ژ بهایێ كه‌سێ نه‌ زێده‌ دكه‌ت و نه‌ كێم دكه‌ت, و نه‌ كه‌سێ كریه‌ به‌هانه‌ بۆ گه‌هشتن و نه‌گه‌هشتنا هیڤیان, نه‌كێم و نه‌ زێده‌ جوداهیا هزروبیرو بۆچوونا ژى ب وى ره‌نگیه‌, زۆر نۆرماله‌ وه‌كى كه‌سێ هزر نه‌كه‌ى و بگه‌هیه‌ وێ یا ئه‌و گه‌هشتیێ, به‌س ب مه‌رجه‌كى ته‌ رێز بو دیتنا هه‌ر كه‌سى هه‌بیت یێ وه‌كته‌ هزر نه‌كه‌ت.
مه‌ ئه‌ڤ ره‌وشه‌نبیرى یه‌ یا كێمه‌, و هه‌كه‌ نه‌بێژم ئارێشه‌كه‌ ره‌هێت وێ دكویرن, ئه‌م چه‌ند خوه‌ ب حورمه‌ت و رێزگرتن و پێگیر ب تیتالێن جڤاكى و رێنمایێن ئاینى بینینه‌ ده‌ر, ئه‌م هه‌مى ژ ڤێ راستیا ته‌حل دبێ بار نینین كو نه‌ ئه‌م مفا ژ جودا هیا هزرا خوه‌ دكه‌ین ژ كه‌سێن دى, و نه‌ حه‌ز دكه‌ین كه‌س به‌روڤاژى مه‌ هزر بكه‌ت هه‌كه‌ یێ دویر بیت ژ مه‌ و هه‌كه‌ نێزیكی مه‌ بیت ژى هه‌ما ئه‌م رێكێ ناده‌ینێ و پێدڤیه‌ ئێك خه‌م و خیال و ئێك رێك و ئێك چارچووڤه‌ هه‌بیت بۆ هه‌میان, ڤێجا تایبه‌ت هه‌كه‌ ئێك سه‌ركێش بیت دناڤا خێزانێ دا دڤێت ڤه‌رێژا وێ خزانێ ژن و كور و كچ هه‌مى ئه‌و هزر بن یا مه‌زنێ وان پێ هزر
من دڤێت دو تشتا بێژم, یائێكێ: بۆ گه‌هشتنا چاره‌نڤیسى پێدڤیه‌ بۆ مه‌ هه‌میان هه‌مى هزرا و یا هه‌مى مرۆڤان رێزا خوه‌ هه‌بیت چه‌ند به‌روڤاژى هزرا مه‌بیت, یا دووێ: دبیت كو مرۆڤ ب هزرا خوه‌ یا تایبه‌ت و جیاواز ژ هه‌میان بگه‌هیته‌ وى تشتێ گه‌له‌كێن دى گه‌هشتیێ و پێ شاد بووین.

16

زه‌لامه‌كى ئامانه‌كێ مه‌زن یێ (مخللات) و ترشاتیا ل به‌رسینگێ وى بوو و كه‌فتبوو د ناڤدا و بێ هژمار دخوار, دیار بوو كو ترشیاتى ژ سنۆران زێده‌ بوو, هه‌ر پرته‌كا خواربا، ناڤچاڤێن وى تێكدچوون و هه‌مى پێ دحه‌سیان كو یێ د حاله‌كێ نه‌خۆش دا, هه‌ڤاله‌كێ وى گۆتێ: بۆچى تو ئێك ل دووڤ ئێكێ دخوى و تو یێ دبینی چى یێ ب سه‌رێ دئێت، هندى دترشن؟؟!! به‌رسڤ دا و گۆت: ئه‌ز یێ ل هیڤیێ ئێكا شرین ژناڤ ده‌ركه‌ڤیت و بخۆم!!!.
ل جهێ كو پێكۆله‌كا دى بكه‌ت یان بچیت ل ئامانه‌كێ دى بگه‌ریێت ،ماده‌م كو دڤێت پاریه‌كێ دى و تامه‌كا شرین ژێ ببینیت یێ به‌رده‌وامه‌ ل ئامانێ ترشاتیێ.
مه‌ به‌رپرسایه‌تیا ئاڤاكرنا دونیایێ یا ڤێ هه‌ى, بده‌ستڤه‌ئینانا به‌خته‌وه‌ریا مرۆڤان ژى ئه‌ركێ مه‌یه‌, شادبوون ب هه‌مى واته‌یێن مرۆڤاتیێ ژى هیڤیا هه‌مى تاك و گه‌لانه‌, ڤێجا د ناڤ ڤان پێگه‌هان دا هنده‌ك كه‌س چ تاك و چ جڤاك یێ دگه‌هشتیه‌ پلێن بلند ژ شادبوونا ماف و واته‌یێن ژیانێ, و هنده‌ك كه‌س ژى چ تاك و چ ملله‌ت هێشتا نه‌گه‌هشتنێ, لێ هیڤیه‌كا نه‌مر یا هه‌ى, و چه‌ند كێم بیت یان زێده‌, دوور بیت یان نێزیك, چ هه‌مى پێكڤه‌ ب ئێك ئاست هشیارى و كه‌ د و خه‌بات بۆ هه‌بیت یان ژى هه‌ر ئێكى رێژه‌ك و جودا ژ یێ دى, وه‌ك خه‌ون و هیڤى, دێ هه‌ر یا به‌رده‌وام بیت.
هه‌كه‌ جاره‌كێ هنده‌ك لادان و ڤارێبوون ژى ژ هنده‌ك مرۆڤان دیار ببیت ده‌ربارێ وان خه‌ون و هیڤیان, كو چاره‌نڤیسێ داخوازكرى یێ جڤاكى یه‌, رۆژه‌ك دێ هه‌ر ئێت وژدان كارێ خوه‌ یێ راسته‌قینه‌ بكه‌ت و به‌رێ مرۆڤى بده‌ته‌ یا درست, و دانپێدانێ ب لادانا خوه‌ یا به‌رێ بكه‌ت و بزڤریته‌ رێره‌وا درست یا خه‌ون و هیڤی و چاره‌نڤیسێ مرۆڤى
ده‌مێ مرۆڤى ڤیا سه‌ر رێ ره‌وا درست یا خه‌ون و ئاره‌زۆیێن راسته‌قینه‌ هلببیت, دڤێت باش بزانیت پێدڤى ب گوهۆرینایه‌, (سلوك) و شێوه‌یێ سه‌ره‌ده‌ریكرنێ دڤێت ئه‌و نه‌بیت یێ به‌رێ, وه‌ك وێ نمونا لسه‌رى دیار كرى نابیت مروڤ ل هیڤیا شه‌ربه‌تێ بیت ژ ئامانێ ترشى, وه‌كى گۆتنا مه‌زنان بۆمه‌ هاتیه‌ ڤه‌گوهاستن (چ بكه‌نه‌ كوارێ, ئه‌و دێ ئێته‌ خارێ) یان (چ بچینى دێ وى هه‌لینى) و هه‌ر دو گۆتن مه‌ره‌ما مه‌ ب ساده‌ و ساناهى باش رۆن و ئاشكه‌را دكه‌ن كو ره‌نگێ هزركرنێ و (نیازا) به‌رێ خوه‌دانێ و دلێ كارى و شێوێ ره‌فتار و سه‌ره‌ده‌ریێ به‌رانبه‌ر هه‌مى مژارا دڤێت وه‌كى خوه‌ نه‌مینیت
مه‌زنترین كاره‌ساتا مرۆڤان ئه‌وه‌ ده‌مێ خوه‌ دخاپینن و خوه‌ دكه‌نه‌ ئێخسیرێن هنده‌ك ره‌فتارێن شاش و نه‌راست, یان ژى راست به‌س بۆ ده‌مه‌كێ ده‌ستنیشانكرى و دكه‌ن ناكه‌ن نه‌شێن خوه‌ رزگار بكه‌ن, نه‌شیانا وان ژى ئه‌وه‌ كو باوه‌ر ناكه‌ن دشێن و باوه‌ریه‌كا دى یا به‌روڤاژى ژیوار و راستیا قانوونا ژیانێ یا هه‌ى، ئه‌و ژى ئه‌وه‌ كو هزر و خه‌ون و خیالێن خۆشی و هیڤیان كو چ جار ب دووماهى نائێن هزر دكه‌ن به‌س بۆ هنده‌كانه‌ و بۆ هنده‌كا ژى نۆرماله‌ دوور ژ خه‌ونان بژین و وێژى ب چاڤێ شه‌نسى وه‌ك حه‌قه‌كى دده‌نه‌ هنده‌كا و هنده‌كێن دى ژى ژێ د بێ بار.
وێره‌كیا دانپێدانێ ب شاشتیا ره‌نگێ هزر كرنێ و نه‌راستى و نه‌درستیا ره‌فتار و سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل بۆیه‌ران، ئه‌و سالۆخه‌تێ مه‌زنێ میرَخاسیێ یه‌ یێ كو ب شانازى ڤه‌ مرۆڤ پشتى هینگى ژ به‌ر وێ بریارا خوه‌ گوهۆرین و گوهۆرینا (سلوك)ێ خوه‌ دده‌ت و رێبازه‌كا نوو بۆ گه‌هشتنا هیڤیێن خوه‌ دهلبژێریت و لادان و ڤارێبوون ژ رێیا درست یا چاره‌ و چاره‌نڤیسێ خوه‌ ب عه‌ڤره‌كێ, ب شێلیاتیه‌كێ یا به‌روه‌خت بنیاسیت نه‌ساخیێن رێكێ نه‌ و دڤێت جاره‌كا دى ئه‌و شێلیاتى رابن و ب درستى بهاژۆته‌ رێیێ.

23

فەرسەت مستەفا:

ھیلتۆن ئۆتێلا ب ناڤودەنگ یا (روزفلت) ل نیۆیۆرک کڕی و باش دزانی ژی کو ئەڤە سەرێ بیست سالانە ئەڤ ئۆتێلە یا بوویە توکا لەعنەتێ ب خودانێن خوەڤە, کێ کڕیە بەلایە پێڤە و نزانیت دێ چاوا خوە ژێ خلاس کەت, ھەر ل دووڤ وێ دا چو ئۆتێلا (پلازا) ژی دانە سەر, ئەڤ ئۆتێل و ھەمی پێکھاتێن وێ و رائێخ و تشتێ د ناڤ دا ھەمی یێ ل بن راگرتنێ ژ لایێ دادگەھێ ڤە پشتی کو خودانێن وێ (ئیفلاسا) خوە راگەھاندی

ھەڤالێن وی پشتی دیتی یێ بازنێ چالاکیێن خوە زێدە دکەت و بەرفرەە دکەت ھاتنە نک و گۆتنێ: ئەرێ ھیلتون ئەم یێ دبینین تو یێ (موجازفێ) دکەی و خوە دئێخیە دبن بارێ ریسکێ ڤە, و تو یێ دچیە رێیەکا ب دروستی سەر و بن و لایێن وێ ددیار نینن؟!!

شاھێ ئۆتێلان ب ھەمی باوەری و نەرمی بەرسڤا ھەڤالێن خوە دا و گۆت: سەبارەت ریسک و (موجازفێ) من باوەریا پێ ھەی کو رێیا گەھشتنا ئارمانجێ بەس ئەوە!! و سەبارەت رێیا کو سەروبن و لایێن ھەی ددیار نینن, ئەز بزاڤێ دکەم ب ھزرا خوە و سەرێ خوە بچمێ و تاریاتیێن وێ ھەمیان بۆ خوە رۆن بکەم و ژ ھزرا خوە وێنێن جوان و ب خەمل یێن پاشەرۆژآ وەردگرم…

بدەستڤەئینانا ھیڤی و ئۆمێدان و گەھشتنا وی چارەنڤیسێ مرۆڤی دڤێت وێرەکی پێدڤێت, وێرەکیەک کو ژ کورەفامی نەھاتبیت, بەلکی بەرھەمێ دوور بینیێ بیت, ژ مێشکەکێ ھشیار و گیانەکێ خوە مەزن نەکەت.

رامان ئەوە ھەر ھیڤیەک و ئارمانجەک د رێیا خوە دا چ جاران ژ لایێ ریسک و مەترسیا خلاس نابیت و بەردەوام دێ ھەرەشێن ل دووڤ قەبارێ وی کاری و وێ ھیڤیێ ھەبن, دەرباس بوون ژ ئاستەنگ و نەخۆشیێن رێیێ بەس ب رێیا تامکرنا وان نەخۆشی و ئاستەنگان دئێت.

(ئاستەنگێن رێکێ) ئاستەنگ و رێک دو پەیڤن چ جاران ژێک جودا نابن, و چ جاران ب دووماھی نائێن, و ژیێ چ ژ وان ژ یێ دی نە کورتترە و نە درێژترە.

ھەکە ئێک ل ھیڤیێ بیت حەتا (تەسە) و (لۆفە) ژ رێکێ رابن پاشی بھاژۆتە وێ رێکێ دا ژ مەترسیێن وان یێ پاراستی بیت, ئەو ب ھەمی ژیانا خوە ناچیتە رێکێ.

ھندی کارەکێ د ژیانێ دا ھەبیت ھەمان شێوەیە, ڤێجا ئەگەر قەبارێ وی کاری یان وێ ئارمانجێ یێ مەزن بیت وی دەمی قەبارێ (تحدیات) ان ژی دێ مەزن بیت و بەروڤاژی ھەکە بچووک ژی بیت دێ گرێک ژی دبچیک بن.

د زانستێ گەشەکرنا جڤاکا دا ب درێژیا دیرۆکێ ب چاڤەکێ نۆرمال ل مەترسی و ریسکا نێریە, وەک ھەر قووناغەکا کار و گەھشتنێ ھاتیە ھژمارکرن, چ جاران خوە ژێ نە ڤەجنقاندیە, بەلکی بەری ھەر تشتەکی دەست ب وێ کریە, بەلێ د بەرا دەمی را ژی نەکریە, لێ ھەر گاڤا گەھشتبنە ئاستەنگێ ئەو راستی زانیە کو ھندی رۆژەکێ و دەمژمێرەکێ زووتر ژ وێ ریسکێ و مەترسیێ خلاسبن و ھندی زووتر ژ ئاستەنگێ دەرباز بن دێ ھند زیتر رێیا خوە ڤەبرن و گەھنە قووناغا ئەو بۆ دچن

ژیانا مللەتێ مە ژی ب ڤی رەنگی بوو, ب کەیف و جۆش و بۆ ھەمی کاران و بۆ ھەمی قووناغێن ژیانا خوە (حساب) بۆ ھەمی ریسکا دکر و خوە بۆ بەرھەڤ ژی دکر و رێکارێن بەرگریێ ژی بکاردئینان, ل گەل ڤێ چەندێ ژی ئەگەرا زالبوونا ریسکا ژی ل سەر گەھشتنا ئارمانجێ ھەر ل بەرچاڤ وەردگرت, ئانکو دبیت نەگەھیتە یا وی بڤێت وەکی وی دڤێت, ھینگی ژی دیسا نۆرمال ددیت، چنکی ئەڤە سروشتێ رێک و ژیانێ یە, نەھەوجەیی ل بەر خوە بەرزەکرنێ یە, چونکی سروشتێ گەھشتنا ھیڤیا ژی یێ نەگوھۆرە و ژیان بھەمی یاسا و سروشتێ خوە دێ یا بەردەوام بیت و دڤێت لڤینا مروڤان ژی ل گور وان یاسا و سروشتان بیت نە بەروڤاژی, چونکی مروڤان ھەڤرکیا یاسایا ژیانێ پێ چێنابیت

8

چاره‌نڤیس
پیره‌مێره‌كى دڤیا تشته‌كى بێژیته‌ گه‌نجه‌كى، پشتى كو زانى ئه‌و گه‌نج یێ د قووناغه‌كا زۆرا هه‌ستیار دا ژیێ خوه‌ دا ده‌رباز دكه‌ت، گه‌نج یێ گه‌هشتیه‌ وێ باوه‌ریێ كو د ژیانا خوه‌ دا دێ به‌س نه‌خۆشى و ده‌رده‌سه‌ریان بینیت، یێ بێ هیڤیه‌ ژ هه‌ر به‌خته‌وه‌ری و سه‌ركه‌فتنه‌كێ.
پشتى حالێ وى یێ ده‌روونى زانى و ب دروستى ژناڤدایا وى خواند، پیره‌مێرى پسیار ژێ كر و گۆتێ: ته‌ پاره‌كێ ئاسنى هه‌یه‌؟! (وه‌كى كه‌ت دینارى و نیڤ دینارى روبعێن به‌رێ) گه‌نجى به‌رسڤ دا و گۆتێ: من دو پارچه‌ یێن هه‌ى!
پیره‌مێى گۆتێ: پارێ خوه‌ یێ ئاسنى دانه‌ سه‌ر چاڤێ خوه‌ یێ راستێ و چاڤێ خوه‌ یێ چه‌پێ ژى بگره‌ و پاشێ پێكۆلێ بكه‌ به‌رێ خوه‌ بده‌ روژێ ببینه‌، گه‌نجى گۆتێ: دێ چاوا شێم رۆژێ بینم؟ و چاڤێ من یێ چه‌پێ یێ گرتى و راسته‌ چاڤێ من یێ راستێ ڤه‌كریه‌ به‌س پارێ ئاسنى یێ ل سه‌ر نه‌شێم رۆژێ ببینم!!
پیره‌مێرى گۆتێ: ئانكو ئه‌و پارچا پارێ ئاسنى ژ رۆژێ مه‌زنتره‌؟!.
پیره‌مێرى وانه‌كا مه‌زن ڤێ هه‌بوو و دڤیا بگه‌هینیت، ب رێیه‌كا وه‌سا كو هزرا وى بهه‌لگریت و تێبگه‌هیت ئه‌گه‌ر ب درستى بده‌ته‌ كارى، دا مفا ژێ وه‌رگریت
هنده‌ك جاران دڤیت مرۆڤ ژ رۆژا خوه‌ و ده‌مێ تێدا دژیت و ده‌ڤه‌را لێ دژیت و د ناڤ وان مرۆڤێن د ناڤ دا دژیت ده‌ركه‌ڤیت و بلندتر و دوورتر بچیت، نه‌ ب مه‌ره‌ما خوه‌ مه‌زن كرن و خوه‌ جودا دیتن و باشتر دیتن ژ كه‌سێن دى، به‌روڤاژى به‌لكى ب مه‌ره‌ما خوه‌ كێم كرن وه‌ك ره‌وشتێ مرۆڤاتى و خزمه‌ت كرن و خلمه‌ت قه‌تاندن یا مرۆڤان دێ دوور چیت و بلند چیت دا بگه‌هیته‌ راستیه‌كێ كو دونیا و ژیان و راستى هه‌مى ئه‌و نینه‌ یا ل به‌ر چاڤێن وى.
دبیت هنده‌ك جاران د هزرا خوه‌ دا مرۆڤ دیوارێن كۆنكریتى دنژنیت و دبنه‌ رێگر مرۆڤ یا راست و به‌رژه‌وه‌ندى نا بینیت، نه‌دیتن و نه‌زانین و سه‌رهلنه‌بوونا یا راست و درست و باش د ده‌مه‌كى دا و ل جهه‌كى رامانا وێ ئه‌و نینه‌ كو ب راستى ژى نینه‌، به‌لكى ل به‌ر چاڤ یان ل به‌ر ده‌ستێ مرۆڤى نینه‌، هه‌كه‌ ئه‌و بخوه‌ یا هه‌ى و ب شێوه‌كێ دادپه‌روه‌رانه‌ ژى یا هه‌ى، ئانكو راستى و درستى و باشى بۆ هه‌مى مرۆڤان وه‌كى ئێك یا هه‌ى، قه‌بارێ كه‌سێ ژ یێ دى مه‌زنتر نینه‌، به‌س چه‌ند و كى و كى ب راستى و درستى و ب باشیێ ددلخۆشن؟ و چه‌ند سه‌رهه‌لبوونه‌؟ و ل به‌ر ده‌ستێ كێ و چه‌ندانه‌؟ ئه‌ڤه‌یه‌ جهێ گۆتنێ.
هه‌مى ده‌ستكه‌فت ژ پێنگاڤا دیتنێ ده‌ستپێدكه‌ن، كا دبینیت؟ هه‌كه‌ ببینیت ژى چاوا دبینیت؟ پشتى هنگى دێ هه‌ولێ بۆ ده‌ت
بۆ گه‌هشتنا هیڤى و چاره‌نڤیسێ خوه‌ ئیراده‌ كا راسته‌قینه‌ پێدڤێت و بریاره‌كا بێ دودلى پێدڤێت، خوه‌ ڤه‌دزین و شه‌رمینۆكى و ته‌مبه‌لیێ جهێ خوه‌ ل نك مرۆڤێن خه‌مخۆرێن چاره‌یا خوه‌ نینه‌، ئه‌گه‌ر ب راستى ژى هنده‌ك رێگر و ئاسته‌نگێن ب زه‌حمه‌ت و مه‌زن ژى هه‌بن، دڤێت هه‌ولا لادانا وان بده‌ت و بێژیت دبیت بشێم هه‌مى تشتێ سه‌هم و ب زه‌حمه‌ت ژى لاده‌م، ئێ ئه‌م چ بێژین بۆ هنده‌ك زۆرى و زه‌حمه‌ت و ئاسته‌نگا كو ئه‌و بخوه‌ هه‌بوون نینه‌ و مه‌ د سه‌رێ خوه‌ دا یێن كرینه‌ سه‌هم و زه‌حمه‌ت؟! و مه‌ د سه‌رێ خوه‌ دا یا دانایى كو دشیان دا نینه‌ ئه‌ڤ گرێكه‌ بهێنه‌ ڤه‌كرن!! و ب راستى ژى ئه‌و گرێك ناڤه‌بن، ئاسته‌نگ نارابن، ئه‌گه‌ر ژى ئه‌و نینه‌ كو نارابن، نه‌، به‌لكى ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ ئه‌م ب وى چاڤى سه‌حدكه‌ینێ و ب وێ هزرێ وه‌ردگرین و ده‌رئه‌نجام دلگران دبین و ده‌ست و دلێ مه‌ ناچیته‌ چ پێكۆلا هه‌تا ئێكێ وه‌كى وى پیره‌مێرى بهێت مه‌ژى هایدار بكه‌ت و چاڤێ مه‌ ل رێكێ ڤه‌كه‌ت.

78

چاره‌نڤیس
باوه‌رى
دو رێڤنگ د رێیا خوه‌ دا دچوون دیت كو نۆشدارێ داران گه‌له‌ك ب جوانى یێ كارێ خوه‌ ئه‌نجامدده‌ت و یێ به‌رنیاسه‌ ب پێشكه‌فتنێ و سه‌ركه‌فتنێ د كارێ خوه‌ دا, وان كه‌سان پسیار ژێ كر و گۆتێ: تو گه‌له‌كێ به‌رنیاسبووى بكار و سه‌ركه‌فتنێن خوه‌ د ناڤ ڤان داروباران دا, ته‌ هه‌مى چۆل و چیا كرنه‌ شینكاتى و ئه‌ردێ به‌یار نه‌هێلا, ناهێلى پرۆژێ ته‌ براوستیت, پسیار ئه‌وه‌ كا چاوا تو شیای سه‌ربكه‌ڤى؟ نهێنیا سه‌ركه‌فتنا خوه‌ بۆ مه‌ بێژه‌؟
د به‌رسڤ دا گۆت: باوه‌ریه‌كا موكوم ب پاشه‌رۆژێ و باوه‌رى ب خودێ نهێنیا سه‌ركه‌فتنا منن, ده‌مێ ئاسته‌نگ دكه‌ڤنه‌ د رێیا من دا و ئارێشه‌ چێدبن و كاودان به‌روڤاژى (حساباتێن) من زڤرین, ئه‌ز دبێژم ئه‌ڤه‌ عه‌ورێن هاڤینێ نه‌ دێ ده‌رباس بن, من جهه‌ك بۆ بێهیڤی بوونێ و ره‌شبینیێ د دلێ خوه‌ دا نه‌هێلایه‌, من هێزا وێره‌كى و سه‌ركه‌فتن و مجدیێ ژ هزر و سه‌رێ خوه‌ وه‌ردگرت.
تشتێ ژ هه‌میان گرنگتر بۆ مرۆڤى و بۆ هه‌مى كاران ئه‌وه‌ مرۆڤى باوه‌رى پێ هه‌بیت و ئاره‌زویه‌كا مه‌زن ژى هه‌بیت بۆ جێبه‌جێكرنا وى كارى, به‌س هوون دزانن و ئه‌ژى باوه‌ر دكه‌م كو ئه‌ڤ گۆتنه‌ گه‌له‌كا رۆتینه‌, و چ تشتێ نوو تێدا نینه‌, گوهێ خوه‌ بده‌ینه‌ زانایه‌كێ ئۆلى ژى و هزرڤانه‌كى یان سیاسیه‌كى یان بازرگانه‌كى ژى دێ ڤێ گۆتنێ دوباره‌كه‌ت بۆ مه‌،
یا من دڤێت بێژم به‌روڤاژى ڤێ په‌یڤێ نینه‌, به‌س گۆتنه‌كه‌ دڤێت دده‌م و ده‌لیڤێ دا بهێته‌ بكارئینان, باوه‌رى بخوه‌ و ب دۆزا خوه‌ و ب كار و پێرابوونێن خوه‌ ب تنێ مروڤى ژ شكه‌ستنێ خلاس ناكه‌ت و به‌رێ مرۆڤى ناده‌ته‌ سه‌ركه‌فتنا ئه‌گه‌ر ئه‌و باوه‌رى باوه‌ریا خوه‌شى و نه‌خوه‌شیێ نه‌بیت.
ده‌مێ گه‌رمه‌ گه‌رما خه‌بات و به‌رخوه‌دانێ و خزمه‌تێ بۆ وێ ئارمانجا مرۆڤى هه‌ى دڤێت مرۆڤ وێ هزرێ بكه‌ت كو دبیت ده‌رئه‌نجام (180%)به‌روڤاژى هزر و پلانێن مرۆڤى بزڤرن, دڤێت ل وى ده‌مى مرۆڤى هزرا هندێ هه‌بیت كو ئه‌ڤه‌ عه‌ڤرێت هاڤینێ نه‌, دبلندن و بزه‌حمه‌تن, ل ژێر كونترۆلا مرۆڤى نینن, به‌س ده‌رباسبوونا وان ژى بێگومانه‌
باوه‌ریا خوه‌ مرۆڤ ژ سه‌ر و هزرێن خوه‌ وه‌ردگریت, مرۆڤ چ ژ ده‌ست بده‌ت دڤیت سه‌ر و هزرێن خوه‌ ژ ده‌ست نه‌ده‌ت, و ل دووڤ وێ باوه‌ریێ و وى سه‌ر و هزروبیران دێ مۆرال و به‌رده‌وامیێ ده‌ته‌ وى تشتێ باوه‌رى پێ هه‌ى, وه‌كى دى رویدان و مژار به‌ر ب كیڤه‌چوون و كێ چ كر و كێ چ گۆت و چ هزر به‌لاڤ كر و چ ده‌سهه‌لات و كار ژ ده‌ست مرۆڤى چو وكێ چ ب ده‌ستكه‌فت و بووو خودان چ؟, ئه‌ڤه‌ هه‌مى نابیت چ ژوێ راستیێ بگوهۆرن یا د دل و سه‌رێ مرۆڤى دا, ئێك پله‌ ژى گومانێ چێناكه‌ن ل سه‌ر باوه‌رى و هه‌ول و خه‌بات و خو وه‌ستاندنا بده‌ستڤه‌ ئینانا هیڤى و ئاره‌زویا, ئه‌ڤه‌ هه‌مى دێ هینگى بیت ده‌مێ سه‌ركه‌فتن و مه‌مله‌كه‌تێ ئه‌شق و ڤیانێ و وه‌لاته‌كێ بخێر و بێر و ئازاد ب مرۆڤ و ئاخ و به‌رهه‌م ڤه‌ هه‌مى گاڤا د دل و سه‌رێ مرۆڤى دا یێ حازر بیت, هه‌ر كه‌سێ بۆیه‌ر و روودان گومان و سستیێ بۆ چێكه‌ن و هه‌ست ب په‌شێمانى و ڤه‌مانێ بكه‌ت ئه‌وى ژ رۆژا ئێكێ باوه‌ریه‌ كا راست و درست نه‌كریه‌ د دلێ خوه‌ دا, ل بن فه‌رمانا كاودان و كارڤه‌دانا دا دژیت, و ئه‌ڤه‌ مه‌ترسیه‌ و خرابیێن وێ ب دووماهى نائێن.

13

چاره‌ نڤیس
پیره‌ ژنه‌كێ وه‌سا هزر كر كو هه‌ستیێ ماسیێ یێ مای د حه‌فكا وێ دا و دێ پێ خه‌ندقیت، گه‌له‌ك نوژدار هاتن دا چاره‌سه‌ریێ بو بكه‌ن، لێ هه‌میان ئاموژگاریا وێ كر كو یا ئارام بیت و چ مه‌ترسی نینن، چونكی به‌س دخیالا خوه‌ دا وه‌سا یا دانای هه‌ستی یێ مای د حه‌فكێ دا، ئه‌گه‌ر نه‌ ئه‌و بخوه‌ چ هه‌ستی د حه‌فكا وێ دا نینن، لێ هندی نوژدار دهاتن دا باوه‌ریێ بو وێ ژنێ چێكه‌ن كو چ هه‌ستی د حه‌فكێ دا نینن، باوه‌ریا وێ نه‌ هات، و روژ بو روژ خرابتر لێهات، هه‌تا گه‌هشتیه‌ وی رادده‌ی دبیت بمریت بخه‌ندقاندن هه‌كه‌ نوژداره‌كێ نوی نه‌گه‌ هیتێ
نوژداره‌كێ نوی هات و ب دزیكیڤه‌ هه‌ستیه‌كێ ماسیێ كره‌ دناڤ ده‌ڤێ مه‌قه‌سا خوه‌ دا و پاشێ ئه‌و هه‌ستی دگه‌ل مه‌قه‌سێ ئێخسته‌ د حه‌فكا ژنكێ دا وه‌سا كو پێ نه‌حه‌سیێت، ئینا مه‌قه‌سا خوه‌ كێشا و ئه‌و هه‌ستی نیشا دا و گوتێ :ته‌ راست دگوت و ئه‌ڤه‌ من ئه‌و هه‌ستی ئینا ده‌ر و خلاس تو چێبوی، و ژنك رابوڤه‌…
گه‌له‌ك جارا په‌سنا وان كه‌سا دئێته‌ دان یێت ب چاڤه‌كێ ئه‌رێنی ل دونیایێ دنێریت، شه‌نگستێ ئاڤاكرنا تاك و جڤاكی ژ ڤێ دیتنێ دئێت
لێ هزرا هه‌ر كه‌سه‌كی گه‌له‌ك ژڤێ چه‌ندێ مه‌زنتره‌ كو بێژین هه‌ما گرنگییه‌كه‌ و دڤێت لبه‌ر چاڤ وه‌ربگرین ژبو ژیانا تاك و كومه‌لایه‌تی، ژبه‌ر كو هه‌ر كه‌سه‌ك ئێخسیرێ هزرا خوه‌ یه‌، كا چه‌وا ئێك بێته‌ كه‌لامچه‌ كرن و ئێدی هندی تێ بخه‌بتیت دێ پتر شدیێت، ب وی ره‌نگی د ئێته‌ كه‌لامچه‌ كرن ب هێزا هزرا خوه‌ ژی
ژیان چ جارا خوه‌ ئێكلا ناكه‌ت بو كه‌سێ، خوه‌ش یان نه‌ خوه‌ش، هه‌ر جار خوه‌ ب ره‌نگه‌كی نیشا مروڤان دده‌ت، ڤێجا ئه‌گه‌ر مروڤی د هزرا خوه‌ دا وه‌سا دانا كو ژیان و مروڤ و قه‌ده‌ر هه‌می د به‌روڤاژی منن و نه‌ دبه‌رژه‌وه‌ندا من دا یه‌ و بێ شانسم، وی ده‌می ئه‌ڤ هزره‌ دێ بیته‌ كارڤه‌دانه‌كا راست و پراتیك لسه‌ر هه‌می ره‌فتارێت وی، و ب راستی ژی دێ ب ئه‌گه‌رێ هزرا خوه‌ یا نه‌رێنی توشی به‌دبه‌ختی بیت و دێ بینیت ژیان و مروڤ ل وی تاری و نه‌خوه‌ش بونه‌، و ره‌شبینی ئه‌ڤه‌ یه‌، ره‌شبینی ره‌شه‌ژیانێ دبه‌خشیت
دبیت ئه‌م گه‌له‌ك جاران حه‌سیدیێ ب وان كه‌سان دا دبه‌ین كو دل خوه‌ش و به‌خته‌وه‌ر و سه‌ركه‌فتی دئێنه‌ به‌رچاڤ د هه‌می بوارێن ژیانێ دا، یا شمه‌ڤه‌ گه‌له‌ك دیرن ژ وان به‌لا و ده‌رده‌سه‌ریێن نێزیكی مه‌، لێ ئه‌گه‌ر ب درستی ب هه‌لسه‌نگینین دێ بینین كو ده‌رده‌سه‌ریێن وی گه‌له‌ك پتر و گرانترن ژ یێن مه‌، لێ د هزرا خوه‌دا توشی به‌لا و ده‌رده‌سه‌ریێ نه‌بویه‌، ب هزره‌كا ئه‌رێنی و دله‌كێ ئارام و چاڤه‌كێ بهیڤی لبه‌ر سنگێ هه‌می مژار و بویه‌رێن نه‌خوه‌ش و ره‌فتارێن مروڤێن خراب و به‌د ره‌فتار د راوه‌ستیت

هیڤی چ جارا و بو چ كه‌سا نامرن و چ ژیێت ده‌ستنیشانكری بو هیڤیا نینن، لێ هنگی دمرن ده‌مێ مروڤی دهزا خوه‌دا مراندن، هه‌رده‌مێ مروڤی خوه‌ راده‌ستێ هزرا نه‌رێنی كر ئێدی هیڤیێن خێرێ نه‌ ژ چ مژارا و نه‌ ژ چ مروڤان نابینیت
ئه‌گه‌ر له‌ش ساخی و نه‌ساخیێت له‌شێ مروڤی گرێدایی هزرێت مروڤی بن، بزانه‌ كو دونیا هه‌می بو مروڤی وه‌كی له‌شێ مروڤی یه‌ بو مروڤی بخوه‌، دونیا و هندی تشێ تێدا وه‌كی له‌شێ مروڤی یێ دبن كاریگه‌ریا هزرا مروڤی بخوه‌ڤه‌

28

ئه‌م دچووینه‌ پاڵه‌تیێ, جار بۆ دروینا نۆكا یان نیسكا یان گولبه‌رۆژان، یان هه‌ر ده‌خل و دانه‌كێ هه‌با, ئاخفتن و سوحبه‌ت و خه‌م و خیالا پالا هه‌می ل سه‌ر به‌رۆكا شۆلێ وان بوو, كا حه‌تا كیڤه‌ چوو و چ مایه‌؟ كى ما برێڤه‌ و كێ به‌رۆكا خوه‌ خلاسكر؟ هنده‌ك مرۆڤێن دانعه‌مر و رویهسپى ژى دبه‌رهه‌ڤبوون, سه‌ربۆر د پاله‌تیێ دا هه‌بوون, هه‌مى گاڤا شیره‌ته‌ك دكر و ئاخفتنه‌ك هه‌بوو بۆ پاڵا هه‌میان دا بشێن به‌رۆكا خوه‌ خلاس بكه‌ن, دابێژنێ: هشیار بن به‌رێ خوه‌ نه‌ده‌نێ كا به‌رۆكا هه‌وه‌ چ مایه‌, و سه‌حكه‌نه‌ ئه‌وا هه‌وه‌ دروى و خلاس كرى دا بزانن هوون گه‌له‌ك یێن چووى و قووناغێن مه‌زن یێن ڤه‌بڕین, هه‌كه‌ هوون هه‌ر سه‌حكه‌نه‌ ئه‌وا ماى دێ (قه‌ده‌مێن) هه‌وه‌ شكێن…
د رێنمایێن هزرى و پراكتیكى دا بۆ هه‌مى مرۆڤان, و ژ بۆ مه‌ره‌ما خوه‌ پێگه‌هاندن و پێشكه‌فتن و سه‌ركه‌فتن و بده‌ستڤه‌ئینانا ئارمانج و هیڤیان, ئه‌وه‌ كو هزر د وان كه‌ره‌سته‌یان و وان ده‌لیڤه‌یان دا بهێته‌كرن ئه‌وا مرۆڤى هه‌یى, به‌رێ خوه‌ دان بۆ وى تشتێ هه‌بیت، ئه‌وا ل به‌ر ده‌ستێ مرۆڤى
كه‌س نینه‌ حه‌زا گه‌هشتنا چاره‌نڤیسێ خوه‌ نه‌بیت و ئه‌و چاره‌نڤیس یێ ئابوورى بیت یان جڤاكى یان سیاسى یان هه‌ر واره‌كێ دى یێ ژیانێ, هه‌میان دڤێت بگه‌هنه‌ خه‌ون و ئاره‌زویێن خوه‌ د دلێ وان دا ببنه‌ راستى, لێ ل گه‌ل ڤێ چه‌ندێ دێ بینى كو بارا پتر ب وان خه‌ونان شاد نابن و ناگه‌هنێ, هه‌تا دگه‌هیته‌ وى رادده‌ى كو ژبیر دكه‌ین هنده‌ك خه‌ونێن هه‌ین, هه‌كه‌ ئێكى ئینا بیرا وان ئه‌و ژى دێ پشكداربن د وێ بیرئینان دا ئاخفتنا ل سه‌ر و بۆ خوه‌ خۆشیه‌كێ ژى ژێ دبینن، چنكى به‌حسێ ئاره‌زو و ئه‌ڤینه‌كا وان یا كه‌ڤن هاته‌كرن, وان خه‌ون پێڤه‌ ددیتن, لێ به‌رێ خوه‌ یێ ژ وان هیڤیان وه‌رگێراى، چونكى یێن گه‌هشتیه‌ وێ باوه‌ریێ كو ئه‌و فاكته‌رێن پێدڤى بۆ گه‌هشتنا وان و هیڤیێن وان نینن و هندى به‌رێ خوه‌ دده‌نه‌ خه‌لكى و ده‌ورو به‌رێن خوه‌ وه‌سا دبینن كو تشتێ وان هه‌ی وى نینه‌, ڤێجا سار دبیت ژ وێ هیڤیا وى هه‌ى دراوه‌ستیت
ئه‌ڤ ره‌نگێ هزركرنێ گه‌له‌كێ خه‌له‌ته‌, یا پێدڤى و دروست ئه‌وه‌ مرۆڤ بهێت هندى خالێن هێزێ هه‌نه‌ وان بهژمێریت و ل ده‌سپێكێ سه‌حكه‌تێ كا وى چ هه‌یه‌, چ كه‌ره‌سته‌ و ده‌لیڤه‌ ل به‌ر سینگێ وى هه‌نه‌ و جارێ هزر د وى تشتى دا نه‌كه‌ت یێ ژ وى كێم و نه‌یى, هه‌كه‌ به‌س بنفیسیت (یان وه‌كى به‌رێ ب تزبیا بهژمێریت) دێ بینى وى هند خالێن هێزێ و ده‌لیڤه‌ یێن هه‌ی دێ تێرا وى كه‌ن بگه‌هیته‌ وێ یا وى دڤیت, هه‌كه‌ ئه‌م نه‌بێژین 100% ژى به‌س رێژه‌كا باش یا سه‌ركه‌فتنێ دێ بده‌ستڤه‌ئینیت
ئه‌ز ب پشتراستى دبێژم كو مه‌ گه‌له‌ك تشت یێن ژ ده‌ستداین، چونكى مه‌ هزرا كرى ئه‌م نه‌شێن بده‌ستخوه‌ڤه‌ بینین و هندى ئه‌ڤ هزره‌ ژى بۆمه‌ چێبووى ژ به‌ر هندێ یا بۆمه‌ چێبووى، چونكى ئه‌م به‌رێ خوه‌ ناده‌ینه‌ یا مه‌ هه‌ى! به‌لكى ئه‌م هه‌ر یێ ل وێ دگه‌ریێن یا مه‌ نه‌یى! ئێ پا چ جاران خلاس نابن, ڤێجا (قه‌ده‌م) ل مه‌ دشكێن و ل جهێ ئه‌م پێشڤه‌بچین، ئه‌م نزانین دێ چكه‌ین و دمینین ل پاش و ده‌م دلۆڤانیێ ب كه‌سێ نابه‌ت.

16

چاره‌نڤیس
خیانه‌ت
دو به‌قا پشتی ل جهێ وان ئاڤ نه‌مای پێكڤه‌ ل جهه‌كی دگه‌ریان یا ب ئاڤ بیت دا تێدا بژین، ئێك ژ وان بركه‌كا ئاڤێ دیت یا كویر و تژی ئاڤ بوو، گازی هه‌ڤالا خوه‌ كر و گۆتێ وه‌ره‌ خودێ ده‌رگه‌هه‌ك ڤه‌كر بۆ مه‌، جهه‌كێ وه‌كی مه‌ دڤیا مه‌ بۆ خوه‌ ڤه‌دیت، یا باشه‌ ئێدی ئه‌م بۆ خوه‌ د ڤێرێ دا بژین، به‌لێ پا هه‌ڤالا وێ گۆتێ: وه‌سا یا ب ساناهی نینه‌، پا هه‌كه‌ ئه‌م هاتین و د ڤێرێ دا ژیاین و ئاڤێ خیانه‌ت ل مه‌ كر و هێدی هێدی ل كێمێ دا و زها بوو؟! و ئه‌م ژی دێ ل گه‌ل چینه‌خار و پاشێ كی دێ د هه‌وارا مه‌ ئێت و مه‌ ژ ڤێ بیرا كوور ئینیته‌ده‌ر؟!! دڤێت ڤێ هزرێ بكه‌ین دا خوه‌ پشتراست بكه‌ین بۆ رێیا زڤرینێ …
ئه‌ڤه‌ ژیانه‌ و یا به‌رده‌وامه‌، مرۆڤ د بزاڤا ژیانێ دا د كێشمه‌كێشێ دایه‌، و چ جاران چ كار بۆ چ مرۆڤان ل سه‌ر ره‌نگه‌كی و ئاسته‌كی نامینن، و چ جاران هیڤی و ئۆمێدێن وی ب دووماهی نائێن، چه‌ند تشته‌كێ بده‌ست ڤه‌ بهێت دچیته‌ قووناغه‌كا دی یا هیڤی و ئۆمێدا و مرۆڤ بۆ هه‌می هیڤی و ئۆمێدان ژی پێدڤی ب هنده‌ك كه‌سێن دی و لایه‌نێن دی یه‌، سروشتێ ژیانێ ئه‌وه‌ كو مرۆڤ ئێكودو تمام دكه‌ن، كه‌س ب ته‌نا سه‌رێ خوه‌ نه‌شێت ببیته‌ هه‌می تشت، نه‌شێت هه‌می هیڤیا بجه بكه‌ت، له‌ورا راست و چه‌پ چاڤێ وی یێ ل كه‌سه‌كی ده‌ستێ خوه‌ بكه‌ته‌ ناڤ ده‌ستێ وی دا، و سۆزه‌كا هه‌ڤپشكیا به‌رژه‌وه‌ندیا ژی بێت دێ قه‌بوول كه‌ت، چونكی كاودان و هه‌وجه‌یی وه‌سا دخوازیت ده‌ستێ خوه‌ بێخیته‌ ده‌ستێ وی دا.
ل ڤێرێ یا من دڤێت بێژم ئه‌وه‌ كو مرۆڤ هه‌ر كه‌س و هه‌ر لایه‌نه‌كێ كو ببینیت وه‌كه‌ ده‌لیڤه‌ و ده‌رفه‌تا چاره‌سه‌ریێ و پشكداركرنێ یه‌ ژبۆ بجهئینانا هیڤیێن خوه‌، دڤێت بزانیت كو ئه‌و كه‌س و ئه‌و لایه‌ن دێ ل دووڤ به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ و ل دووڤ دیتنا خوه‌ پێشڤه‌ ئێت و ده‌ستێ خوه‌ ده‌ته‌ ڤه‌، وی ده‌می هاریكاری و پشكداریا وی دێ یا به‌رده‌وام بیت هه‌تا به‌رژه‌وه‌ندیا وی به‌رده‌وام بیت، پشتی هینگی دێ بدووماهی ئێت و سه‌رخاترا مرۆڤی زێده‌تر ژ رێژا وی دڤێت پێشڤه‌ نائێت و زێده‌تر ژ شیانێن خوه‌ ژی پێشكێش ناكه‌ت.
ژ بلی ڤێ چه‌ندێ ژی د هزرا خوه‌ ژی دا گه‌له‌ك جیاوازیا دێ دانیت، ئه‌و تشتێ د سه‌رێ مرۆڤی دا به‌رژه‌وه‌ندی و باشی، دبیت د سه‌رێ وی دا مه‌ترسی و خرابی بن، ئه‌و تشتێ د سه‌رێ مروڤی دا ده‌لیڤه‌یێن بده‌ستڤه‌ ئینانا ده‌ستكه‌فتان و گه‌هشتنا هیڤیان دبیت ل ده‌ف وان كه‌س و لایه‌نان ریسكا ژ ده‌ستدانا ده‌ستكه‌فتان و شكه‌ستن بیت، به‌لێ پا ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ هه‌میێ را یێ بێده‌نگه‌ و دبیت رێژه‌كا باش ژی یێ پێشڤه‌ هاتی و پشكداری یاكری، و یێ بوویه‌ لایه‌نێ تمامكرنێ و سۆزا هاریكاریێ ژی یادای، ئه‌ڤه‌ هه‌می ژ به‌ر هنده‌ك تایبه‌تمه‌ندی و به‌رژه‌وه‌ندیێن دی كو بۆ وی پێدڤینه‌.
ژ به‌ر ڤان راستیێن ل سه‌ری مه‌ دیار كری دڤێت د ژیانا خوه‌دا هه‌ر رێكه‌كا بهلبژێرن و بچینێ بو چاره‌نڤیس و به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ دڤێت هێلا زڤرینێ ژی ژبیر نه‌كه‌ین، چونكی زۆر جار رێكا چارێ و ئالیه‌تا گه‌هشتنا هیڤیان بخوه‌ ژی دبیته‌ مه‌ترسی و خیانه‌تێ دكه‌ت ل دووڤ تێگه‌ه و به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ و دبیته‌ به‌لا و ده‌ردێ ژهه‌میان مه‌زنتر و ل نك خوه‌ ژی وه‌سا یه‌ كو كاره‌ك نۆرمال و باش ئه‌نجامدده‌ت، ژبه‌ر كو ب به‌رچاڤك و تێگه‌هێ خوه‌ دبینیت و دڤێت ئه‌م نۆرمال ببینین، چونكی ئه‌و نه‌ ئه‌مین.

29

چاره‌نڤیس
بارسڤكی
شیڤانا، ئه‌و (حه‌كیم) و زانایێ ناڤدار دبێژیت: كه‌سه‌ك ل رێكێ دچوو و كه‌رێ وی كه‌فته‌ د كورتكه‌كێ دا، نه‌شیا بینیته‌ ده‌ر، پشتی بێهیڤی بووی كو نه‌شێت بینیته‌ ده‌ر و دانا یێ مرنێ یه‌، داخوازا هاریكاریێ ژ گوندیان كر، دا بهێن هاری وی ئاخێ راده‌نه‌ سه‌ر، ژبه‌ركو دێ مریت و دا بێهن ژێ نه‌ئێت، ب ڤێ ئێكێ دێ ژ بنئاخكرنا كه‌رێ خوه‌ خلاس بیت و بۆ گوندیان ژی باشه‌ دێ ئه‌و كویراتی تژی بیت، رێك دێ ئێته‌ راستڤه‌كرن، وان هندی ئاخ دهاڤێته‌ سه‌ر پشتا كه‌ری وی ئاخ ل سه‌ر پشتا خوه‌ دهاڤێت بهژاندنێ، و ئه‌و ئاخ دكه‌فته‌ بن پێن وی، و هۆسا ئه‌و ئاخ پێپه‌س دكر و هێدی هێدی بلند دبوو، كه‌ر ب سه‌ر ئاخێ كه‌فت، و كوورك ژی تژی بوو هه‌می!!. به‌س ب نه‌هێلانا وێ ئاخێ ل سه‌ر ملێن خوه‌، كه‌ر د ناڤا جڤاكێن مه‌دا یێ بوویه‌ نموونێ كرێتیێ و مه‌ته‌لێن خراب، لێ ل ڤێرێ ڤی زانایێ بلیمه‌ت كره‌ نموونێ خلاسكرن و چاره‌نڤیسێ هه‌روهه‌ر. كه‌س نینه‌ نه‌كه‌ڤیته‌ بن بارێ ژیانێ، بارێ به‌رپرساتیا، بارێ ده‌وروبه‌ران، بارێ ئارێشا، بارێ بریارا، بارێ ده‌رئه‌نجامێ بریارا، لێ دڤێت ب هشیاری سه‌ره‌ده‌ری دگه‌ل بهێته‌كرن، چونكی بارێ مرۆڤی شانازیه‌ هه‌كه‌ ژبه‌ر جهێ مرۆڤی یان به‌رپرسایه‌تیێ بیت، هندی گران ژی بیت و پێڤه‌ بوه‌ستیێت ژبه‌ر كو یێ ل هیڤیا هنده‌ك ده‌رئه‌نجامان، وه‌ستیان و نه‌خۆشیان ژبیر دكه‌ت و هنده‌ك جاران خۆشیێ ژی ژ وان وه‌ستیانان دبینیت، حه‌تا دگه‌هیته‌ وی راددێ كو بۆ خوه‌ شانازیێ ژی ب هنده‌ك هه‌لویستێن خوه‌ستاندن و ده‌رده‌سه‌ریا دبینیت.
ئه‌ڤه‌ هه‌می ل لایه‌كی، و ژ لایه‌كێ دی، و ئه‌وا من مه‌ره‌م پێ هه‌ی، ئه‌وه‌ كو ده‌مێ هنده‌ك بۆ مرۆڤی باری درست دكه‌ن و هنده‌ك تشتێ بڤێت بهاڤێژنه‌ سه‌ر پشتا مرۆڤی، ب هه‌ر مه‌ره‌مه‌كا هه‌بیت ژی بار باره‌، و ژده‌ستێ كه‌سه‌كێ دی دێ یا ب زه‌حمه‌ت و زۆر بیت، لێ ل ڤێرێ نموونێ به‌رخوه‌دانێ و قه‌بوولنه‌كرنا بارێ ده‌ره‌كی دێ ب ده‌ربرین و لێدوانا ده‌ست پێكه‌ت، و ئێكه‌م په‌یڤا بێته‌ گۆتن هه‌كه‌ ئه‌م كۆلانكی ببێژین (ما شخۆ نه‌ ئه‌ز كه‌رم قه‌بوول بكه‌م؟!!!) و ده‌ست ب هه‌ولا هه‌لویستێ پێدڤی ئێته‌كرن.
ئه‌ڤ په‌یڤا من به‌ری نوكه‌ گۆتی، ژ به‌ر هندێ بوو كو هه‌كه‌ مه‌سه‌له‌ ببیته‌ ژیان و چاره‌نڤیس، كه‌ری ژی هه‌لویست دێ هه‌بیت، حاشا ئه‌ز ڤێ په‌یڤێ دوباره‌دكه‌م، و مه‌نه‌ڤێت و ژمه‌ زێده‌یه‌ بێژینه‌ كه‌سێ ببه‌ ئه‌ڤ گیانداره‌، به‌س نموونێ هندێ یه‌ كو ئه‌گه‌ر تو ل رێكا چاره‌نڤیسێ خوه‌بی و هه‌ولا گه‌هشتنا خه‌ون و هیڤیێن خوه‌بی، هندی كه‌سه‌ك یان لایه‌ك باره‌كی بۆ ته‌ چێكه‌ت و تشته‌كێ نوو بهاڤێژیته‌ سه‌ر پشتا ته‌، پێدڤیه‌ تو خوه‌ دبن وی باری ڤه‌ بهژینی و جاره‌كا دی وی باری بێخیه‌ بن پێت خوه‌، نه‌به‌س خوه‌ ژێ خلاس بكه‌ی، به‌لكی بكاربینی بۆ هه‌ول و كوششا خوه‌، و قازانجه‌كا به‌روڤاژی ژێ بكه‌ی.
كه‌س ژ ئه‌رك و رۆلێ خوه‌ ڤه‌نابیت، كارێ هنده‌كا ئه‌وه‌ به‌س بشێن بارگرانیێ په‌یداكه‌ن، و هونه‌رڤانێن چێكرنا بارانه‌، بسپۆری یا پێ هه‌ی، ژبه‌ر كو پێ دژیت، شێوێ ژیانا وی ئه‌ڤه‌یه‌، به‌س یا گرنگ بوو مرۆڤی هه‌لویست و سه‌ره‌ده‌ریا مرۆڤی یه‌، راوه‌ستیانا ل به‌ر ڤێ هێرش و لێمشتا ده‌وروبه‌رانه‌، چ پووته‌ ب چ دربا نه‌كه‌م یێ ژڤێرێ و وێرا هه‌ دئێن، بۆ خوه‌ نه‌كه‌مه‌ خه‌م، دێ هه‌ر هه‌بن، نابمه‌ ئێخسیرێ وان، ئێخسیرێ چاره‌نڤیس و دۆزا خوه‌مه‌.

11

چاره‌نڤیس
ئه‌رك
د رۆژه‌كا پاییزی یا سار دا، جۆتیاره‌ك چووبوو ناڤ زه‌ڤیا خوه‌ دا كارێ خوه‌ یێ جۆتیاریێ ئه‌نجامبده‌ت، به‌رێ خوه‌ دایێ كو چیچكه‌كا بچووك یا ل نیڤه‌كا رێكێ خوه‌ درێژ كری ل سه‌ر پشتا خوه‌ و پیێن خوه‌ هه‌ردو یێن بلند كری، جۆتیاری ده‌ست ب كارێ خوه‌ یێ جۆت و كێلێ نه‌ كر و راوه‌ستیا و ته‌ماشه‌یی ڤێ چێكرییا بچووك و لاواز و ئه‌وا پیچه‌ك ب په‌ر و چه‌نگێن خوه‌ دئێته‌ دیتن كا ئه‌ڤه‌ بۆچی هۆسا یا شه‌پرزه‌یه‌ و چ دكه‌ت؟ و پسیار ژێ كر: (ته‌ خێره‌ بۆچی ته‌ وه‌سا خوه‌ پالدایه‌ و ل سه‌ر پشتێ خوه‌ درێژكریه‌ ب ڤی ره‌نگی؟!!) چووچكێ به‌رسڤ دا و گۆتێ (من یا زانی كو دێ ئه‌ڤرۆكه‌ عه‌سمان كه‌ڤیت له‌وا من هۆكر).
جۆتیار پێ كه‌نی و گۆتێ (ما هه‌كه‌ عه‌سمان بكه‌ڤیت دێ خوه‌ ب پێت ته‌ یێن بچووك و زراڤ ڤه‌ گریت؟ و هه‌ما دێ پێت ته‌ شێن عه‌سمانی پارێزن؟!!.
چووچكا وێره‌ك گۆتێ: (هه‌ر كه‌سه‌ك ژ مه‌ مه‌جبۆره‌ شیانێن خوه‌ هه‌میان بمه‌زێخیت، ئه‌م به‌ر پرسین ژڤێ ب تنێ…).
كه‌س نینه‌ ژ مرۆڤێن ب هش و ل سه‌ر حه‌مدا خوه‌ و ب ئاقل هه‌كه‌ بریارا راست نه‌زانیت، به‌رپرسایه‌تیێن مه‌زن و بچووك هه‌می ددیارن، چ فه‌لسه‌فێن مه‌زن پێ نه‌ڤێن حه‌تا مرۆڤ ئه‌ركێن خوه‌ بزانیت، ئه‌و ئه‌رك چ به‌رانبه‌ر مرۆڤی بخوه‌ بن یان خێزان و نێزیك و ده‌ردورێن خوه‌، یان ژی به‌رانبه‌ر وه‌لات و گه‌ل و جڤاكێ خوه‌، ل به‌رانبه‌ری ژیانێ
لێ دو ئارێشه‌ دكه‌ڤنه‌ درێیا هه‌می مرۆڤان دا، یا ئێكێ: بارا پتر سه‌حدكه‌نێ كا خه‌لكه‌كی دی چاوا وی ئه‌ركێ بجهدئینیت؟ و كا خوه‌ هاڤێتیه‌ وان ئه‌ركێن گشتی و به‌رفره‌‌هتر ژیێن كه‌سۆكی یان نه‌؟ هه‌كه‌ دیت كو یێ خوه‌ هاڤێتیێ دبیت ئه‌و ژی خوه‌ بهاڤێژیتێ و دێ پێكۆلێ كه‌ت خوه‌ ژ گازندا خلاس بكه‌ت، هه‌كه‌ دیت لاوازیه‌ك یا هه‌ی و ژ ده‌ردورێن وی بخوه‌ ژی ده‌ست نه‌برنێ و ب وان ئه‌ركێن گشتی نه‌رابوونه‌، دێ وه‌سا بۆ وان دانیت كو بۆ خوه‌ گه‌له‌ك دشاره‌زانه‌ و ب ئاقلن، و چاڤێ وان یێ ل به‌رژه‌وه‌ندییا وان و بكێر خوه‌ دئێن، ئه‌و زه‌مانه‌ یێ زكره‌شی تێدا ب ئاقلی و هوشمه‌ندی دئێته‌ ل قه‌له‌مدان، ڤێجا ئه‌و ژی دێ پێكۆلێ كه‌ت (ل دووڤ زانینا خوه‌) بۆ خوه‌ یێ شاره‌زا بیت وه‌كی خه‌لكی و خوه‌ ناكێشیته‌ وان ئه‌ركێن گشتی.
یا دووێ: هه‌ركه‌سێ د ئه‌ركێن گشتی دا كێموكاسی هه‌بن، یان هه‌كه‌ هنده‌ك كه‌سان هه‌ست ب كێماسیێ كر د هنده‌ك كاران دا، وان نه‌ڤێت كه‌سه‌كێ دی یێ تمام بیت و سروشتێ خوه‌ یێ كریه‌ ئه‌و كو (ته‌عنا) داننه‌ هه‌ر كه‌سێ دی یێ ب دروستی و ب ئه‌ركێ خوه‌ رابیت، ڤێجا ژبه‌ر ڤان مۆرال شكێنا جه‌ساره‌تا پێرابوونا هه‌می ئه‌ركان نینه‌، دا نه‌بێژن یێ بێ فامه‌ و كا چ شخوه‌یه‌ و ب كێر خوه‌ نائێت، ئه‌رك پیرۆزی نه‌، شه‌ره‌فن، كه‌رامه‌تن، ناڤ و مانن، ژیانن، مرۆڤ ب وان مرۆڤه‌، ڤێجا هه‌ر ئێك ژمه‌ كا چ كه‌فته‌ ئالێ وی پێدڤیه‌ ب هه‌می ئه‌مانه‌ت و درستی و بجهبینیت، نه‌بێژین شیانێن من تێرا چ ناكه‌ن، ل ڤینا خوه‌ بكێم نه‌هژمێرین، و ل هه‌می ئالیان ژی گازی و قیامه‌ت بن ده‌نگ و بانگ و گازی بن به‌س ب ئه‌ركێ خوه‌ نه‌رابین و مرۆڤێن ره‌شه‌چی بن، نابیت پله‌كێ ژی ژ هیمه‌تا خوه‌ بێته‌ خار، گوهێ خوه‌ نه‌ده‌ته‌ پالێن نه‌هێلانا باوه‌ری و مۆرالا، دڤێت درووشمێ مه‌ ئه‌و بیت (ئه‌ز دێ ئه‌ركێ خوه‌ بجهئینم هه‌كه‌ خوه‌ ئێك بجهنه‌ئینت و خوه‌ ئێكی باوه‌ری پێنه‌بیت ژی).

website security
Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com