NO IORG
Authors Posts by كاوه‌ عه‌بدولعه‌زيز

كاوه‌ عه‌بدولعه‌زيز

كاوه‌ عه‌بدولعه‌زيز
3 POSTS 0 COMMENTS

10

كاوه‌ عبدالعزیز*

قه‌ده‌را وه‌لاتیێن د ناڤ وه‌لاتێن خودان پترۆل دا دژین هه‌ژارى و كێم ده‌رامه‌تى یه‌، قه‌ده‌را خه‌لكێ كوردستانێ ئه‌وه‌ د وه‌لاته‌كێ پترۆلى دا دژین كو دبێژنێ عیراق و خه‌لكه‌ك ژ نه‌ته‌وه‌كا دى ئیداره‌ و برێڤه‌برنا وى وه‌لاتى دكه‌ن و ب دیمۆكراسیا پرانیێ هه‌ر تشتێ دڤێت دبۆرینن ودكه‌ن، و قه‌ده‌را ل سه‌ر قه‌ده‌رێ ئه‌وه‌ ژنوى ئه‌و وه‌لات د بن كونترۆلا وه‌لاته‌كێ دیڤه‌یه‌ دبێژنێ ئیران، هه‌كه‌ هنده‌ك ببێژن مانێ كوردستانێ ژى پترۆلا خوه‌ یا هه‌ى و جودا ژ یا عیراقێ دفرۆشیت، قه‌ده‌را مه‌زن ئه‌وه‌ هه‌رێمێ چو ده‌رگه‌هێن ده‌ره‌كى نینن ژبلى وه‌لاته‌كى كو دبێژنێ توركیا، وى وه‌لاتى ژى ژبلى به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌، به‌رژه‌وه‌ندیا ئێك به‌نى ئاده‌م نه‌ڤێت، نه‌خاسمه‌ ملله‌ته‌كێ وه‌كو ملله‌تێ كورد.
پسیار ل ڤێرێ ئه‌وه‌ ئه‌رێ دێ ره‌وشا ئابوورى یا خه‌لكێ كوردستانێ یا چاوابیت د ناڤ ڤان هه‌مى قه‌ده‌ران دا.
ب دیتنا من نه‌ نها و نه‌ به‌رى نها ژى هیچ كه‌سه‌كى به‌رژه‌وه‌ندیێن هه‌رێمێ و خه‌لكێ وێ نه‌ڤیاینه‌، ژبلى خه‌لكێ وێ بخوه‌ و مخابن گه‌له‌ك جاران هنده‌ك به‌رپرس و لایه‌نێن هه‌رێمێ ژى به‌رژه‌وه‌ندیێن به‌رته‌نگ یێن كه‌سۆكى و ناڤچه‌گه‌رى و حزبى زال كرینه‌ ل سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیێن بلند یێن نه‌ته‌وه‌یى و نیشتمانى. له‌ورا ژى زۆر پێدڤى و گرنگه‌ ده‌ستهه‌لاتدارێن هه‌رێمێ بیر ل گرێنتیكرنا ئابوور و داهاتێ هه‌رێمێ بكه‌ن و پشتبه‌ستنێ ل سه‌ر شیانێن خوه‌ بكه‌ن.
گه‌له‌ك جاران ئه‌م كورد ژ باب و باپیران ڤه‌دگوهێزین و دبێژین هیڤیا ل ده‌را خوه‌لیا ل سه‌را، یان ب وه‌ریسێ كه‌سێ نه‌چه‌ دارا، هندى چاڤێ مه‌ ل داهاتێ عیراقێ بیت و ئه‌م بخوه‌ ب كێر خوه‌ نه‌هێین و داهات و ئابوورێ‌ خوه‌ پێشنه‌ئێخین و گه‌ش نه‌كه‌ین دێ ره‌وشا ئابوورى و داهات و مووچێ فه‌رمانبه‌ران هه‌ر د مه‌ترسیێ دابیت و ئه‌ڤ سیناریۆیێن رۆژانه‌ دهێنه‌ نمایشكرن ل ناڤ په‌رله‌مانێ عیراقێ و جادا سیاسی به‌غدا دێ دوباره‌ بن و دێ ڤه‌رێژ و كارتێكرنا وێ كێمكرنا شایستێن دارایی و ئابوورى یێن هه‌رێمێ بن ئه‌وێن یاسایی و دستوورى و ل دووماهیێ ژى دێ كارتێكرنێن ده‌روونى و جڤاكى یێن خراب ژێ په‌یدابن.
ل بیرا مه‌یه‌ ل سالێن پشتى سه‌رهلدانێ هه‌تا بریارا 986 و رێكه‌فتنا گاز به‌رامبه‌ر خوارن د ناڤبه‌را حوكمه‌تا عیراقێ و نه‌ته‌وێن ئێكگرتى دا، خه‌لكێ كوردستانێ ب ره‌نگه‌كێ گشتى ببوونه‌ كه‌سێن به‌رهه‌مهێنه‌ر و بوهۆسته‌كا ئاخێ نه‌مابوو هه‌كه‌ مسته‌كا نوكا یان نیسك و گه‌نمى لێ نه‌هاتبا چاندن، هه‌ر وه‌سا هژماره‌كا ئێكجار مه‌زن ژ ته‌رش و كه‌وال و په‌ز و مه‌ر و مالاتى دهاتنه‌ ب خودانكرن، سه‌ره‌رایی دو دۆرپێچ ژى ل سه‌ر خه‌لك و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ هه‌بوون ئێك ژلایێ حوكمه‌تا به‌غدا ڤه‌ و یادى ژلایێ جڤاكێ نێڤده‌وله‌تى ل سه‌ر عیراقێ هه‌میێ و هه‌رێم ژى ل گه‌ل.
له‌ورا دڤێت وان رۆژان ژبیرنه‌كه‌ین و هه‌ر ده‌م ئه‌و رۆژێن سه‌خت ل بیرا مه‌بن داكو وه‌سا بیر نه‌كه‌ین هه‌كه‌ر عیراقێ بۆدجه‌ ژمه‌ برى، دێ ژ برسان مرین و دبیت باشتر ب كێر خوه‌ بهێن و ل شوونا جڤاك و كه‌سێن به‌كاربه‌ر بین ببینه‌ جڤاكه‌كێ به‌رهه‌مهێنه‌ر.
هه‌روه‌سا دێ بیته‌ هانده‌ر و فاكته‌ره‌كێ بهێز كو سازیێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ زووتر و بله‌زتر بیر ل كاراكرنا یاسا چاكسازیێ بكه‌ن و هۆسا داهاته‌كێ مه‌زنتر بهێت ژ وان 320 ملیارێن ب منه‌ت و نه‌خۆشى و ب ڤێ چه‌ندێ ئه‌و داگێران و ته‌نازولێن هه‌رێم بۆ به‌غدا دكه‌ت دێ هێنه‌ قه‌ره‌بووكرن و باشتر و هه‌كه‌ داهات یێ كێم ژى بیت بتنێ ب عه‌داله‌ت و دادپه‌روه‌رى بهێته‌ به‌لاڤكرن خه‌لك دێ یێ رازى بیت.
*ئابوورناس و مامۆستایێ زانكۆیێ

74

گه‌له‌ك وه‌لات و ملله‌تان سه‌روه‌ت و سامانێن باش هه‌نه‌ كو تێرا هه‌موو تاكێن وه‌لاتی بكه‌ت ب خوشگوزه‌رانی بژین، لێ خراب ب كارئینانا وی و نه‌دادپه‌روه‌ری د به‌لاڤكرنێ دا و هه‌بوونا ده‌ستهه‌لاته‌كا گه‌نده‌ل و سیسته‌مه‌كێ ب رێڤه‌برنێ یێ خراب و نه‌بوونا چاڤدێریێ ل سه‌ر چاوانیا مه‌زاختیان، وه‌كریه‌ ئه‌و ملله‌ت ب ره‌نگه‌كێ گشتی د هه‌ژاریێ دا بژین و ب تنێ هژماره‌كا كێم وه‌كو مشه‌خور ل سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیا گشتی خوه‌ قه‌له‌و بكه‌ن و گرێنتیا نفشێن ل دووڤ خوه‌ ژی دا بكه‌ن بێی هێچ دودلی یان ترس وه‌كو دبێژن پارێزه‌رن و دزێن سامانی نه‌ د ئێك ده‌م دا.
ئه‌م ل هه‌رێما كوردستانێ ژ مه‌ردینیا خودایی مه‌زن ل گه‌ل ئاخ و وه‌لاتێ مه‌ گه‌له‌ك سه‌روه‌رت و سامانێن باش یێن هه‌ین كو ملله‌تێ مه‌ هه‌كه‌ سیسته‌مه‌كێ كارگێری یێ دروست هه‌بیت و حوكمه‌ته‌كا ته‌كنوقرات و دادپه‌روه‌ری د به‌لاڤكرنا داهاتان دا هه‌بیت، دێ شێین ب باشترین شێوه‌ ژیانا خوه‌ ببه‌ینه‌ سه‌ر و ئه‌و چینا گه‌نده‌ل ل گه‌ل هه‌موو ته‌خێن دی یێن جڤاكی دێ ب خوه‌شگوزه‌رانی ژین و هه‌موو پێدڤیێن ژیانێ ژی دێ ب ساناهی ب ده‌ست هه‌موو وه‌لاتیان كه‌ڤن، لێ ژ به‌ركو ئه‌وا ل سه‌ری مه‌ ئاماژه‌ پێدایی نه‌بوویه‌ له‌ورا سامانێ مه‌ هه‌موو یێ ب رێیێن نه‌ شه‌رعی و دروست دچیت و جڤاكێ یێ د باره‌كێ ده‌رونی و ئابووری یێ نه‌ ئارام دا دژیت.
ل هه‌رێما كوردستانێ پتریا پوست و پایان ب رێیێن نیاسینی و حزبایه‌تی و عه‌شیره‌تی و به‌رژه‌وه‌ندگێری دهێنه‌ دانان، نه‌كو ب شاره‌زایی و لێهاتی و باوه‌رنامه‌ و تایبه‌تمه‌ندی و سیڤی و سه‌ربووڕ، له‌ورا په‌یڕه‌وكرنا سیسته‌مێ ب رێڤه‌برنا كارۆبارێن وه‌لاتیان و خزمه‌تگوزاری ل سه‌ر ئاستێ هه‌موو یه‌كێن كارگێری ب شاشی و نه‌باشی ب رێڤه‌ دچیت و گلله‌ و گازندێن وه‌لاتیان ژی د زورن، نه‌بوونا یاسا و رێسا و رێنمایێن پێدڤی ل گه‌ل چارچووڤێ ده‌ستهه‌لاتداریا هنده‌ك رێڤه‌به‌ر و به‌رپرسان به‌ره‌لایه‌ك د كارێ وان دا په‌یداكریه‌ و ده‌لیڤا بكارئینانا نه‌دروست یا كورسیكا خوه‌ ب كاردئینن و ل دووڤ حه‌ز و ڤیان و به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ یا كه‌سوكی كاردكه‌ن، هه‌كه‌ر هنده‌ك رێنما و قانوون هه‌بن ژی هه‌ر وه‌كو لاستیكی دكێشن و به‌ر دده‌ن و كا چه‌وا بۆ وی باشه‌ وه‌سا ب كار دئینن.
ژلایه‌كێ ل دور بیاڤێ دارایی: سیسته‌مێ دارایی و ئابووری د حوكمرانیێ دا ب هه‌ر دوو لایێن خوه‌ ڤه‌ (داهات و مه‌زاختی) ب مه‌به‌ستا دارایا گشتی دهێت، له‌ورا كه‌رتێ گشتی واته‌ حوكمه‌ت ژێ به‌رپرسیاره‌ و هه‌موو سه‌روه‌ت و سامانێ گشتی یێ ڤی خه‌لكێ ئه‌مانه‌ته‌ د ده‌ستێ ده‌ستهه‌لاتێ دا و هه‌رده‌مێ ب باشتی سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل بكه‌ت و چو بیاڤ و ده‌راڤكێن رشتن و به‌رزه‌بوونا داهاتی نه‌بن وه‌كو گه‌نده‌لیا دارایی، دێ داهاتێ گشتی شێت ب باشی تێرا مه‌زاختیێن گشتی بكه‌ت و ره‌وشا ژین و ژیارا وه‌لاتیان دێ گه‌له‌ك یا باش بیت ژلایێ خوه‌شكوزه‌رانیێ ڤه‌ و ب ساناهی دێ ژێرخانه‌كا ئابووری یا توكمه‌ن ل كوردستانێ په‌یدابیت كو نفشێن داهاتی ژی ب شیانێن باب و باپیرێن خوه‌ د سه‌ر بلندبن.
ده‌رباره‌ی سیسته‌مێ چاڤدێریێ: گه‌له‌ك یا پێدڤیه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ هه‌موو سازیێن په‌یوه‌ندیدار ب چاڤدێریكرنا دارایی و ئابووری و سیسته‌مێ كارگێری د كارا و ئه‌كتیڤ بن، ب نموونه‌ دڤێت ده‌سته‌یا ده‌ستپاكیێ ب شیان و وێره‌كی چاڤدێریا هه‌موو لایه‌ن و سازیێن حوكمه‌تێ بكه‌ت ل سه‌ر چاوانیا بجهئینانا كارو ئه‌ركێن خوه‌ یێن ب رێڤه‌برنێ و مه‌زاختنێ، دیسان لیژنا ده‌ستپاكیێ ل په‌رله‌مانی دڤێت دوور ژ به‌رژه‌وه‌ندیێن حزبی و لایه‌نگیری و به‌رته‌نگ ب تنێ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیا گشتی كار بكه‌ت و ب شه‌ڤ و رۆژ چاڤ و گوهێن وێ د ڤه‌كری بن داكو گه‌نده‌لیێ ب ئێكجاری نه‌مینیت یان هه‌ر چونه‌ جارێ كێم ببیت.
ب ڤان خالان ئه‌م دێ شێن ل پاشه‌رۆژێ بۆ خوه‌ و نفشێن داهاتی ده‌وله‌ته‌كێ درۆست كه‌ین كو شیانێن باش یێن خوه‌ برێڤه‌برنێ هه‌بن و ل رۆژهه‌لاتا ناڤین ببیته‌ رۆگه‌ها راكێشانا وه‌به‌رهێنانا بیانی و نافخۆ و تێكرایێ داهاتێ گشتیێ نه‌ته‌وه‌یی و داهاتێ تاكه‌ كه‌سی ل دووڤ پیڤه‌ر و ستانداردێن وه‌لاتێن پێشكه‌فتی بیت، لێ هه‌كه‌ ئه‌و خال نه‌هێنه‌ ب جه ئینان دبیت كاودانێن ده‌ڤه‌رێ و سیاسه‌تا رۆژه‌ڤێ یا گونجایی بیت بۆ راگه‌هاندنا ده‌وله‌ته‌كا سه‌ربه‌خوَ لێ دێ ده‌وله‌ته‌كا گه‌نده‌ل بیت و ژیێ وێ گه‌له‌ك یێ درێژ نابیت و ئه‌و خوزیا ب هزاران سال خه‌لكێ مه‌ ل هیڤیێ دێ بیته‌ خه‌یال و خوزیان ل جاران ڤه‌گێرینین.

78

ده‌مه‌كێ درێژه‌ ناكۆكی و هه‌ڤركی ژ ئه‌گه‌رێ سیاسه‌تێن جودا یێن ئابووری و پترۆلێ كه‌فتینه‌ د ناڤبه‌را هه‌ردو حوكمه‌تێن به‌غدا و هه‌ولێرێ دا، هه‌تاكو د به‌رئێك هه‌لچوون گه‌هشتنه‌ وی ئاستی كو حوكمه‌تا فیدرال ب ئێكجاری به‌هرا هه‌رێما كوردستانێ ژ بودجه‌ و مووچێن فه‌رمانبه‌ران ب بڕیت و دورپێچه‌كا دارایی دانیته‌ سه‌ر گه‌ل و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، ئێدی حوكمه‌تا هه‌رێمێ ژی نه‌چاربووی تاك لایه‌ن و بێی رازه‌مه‌ندیا حوكمه‌تا فیدرال پترۆلا خوه‌ ل بازارێن نێڤده‌وله‌تی ب فرۆشیت، پشتی هه‌ردوو لا ژ ڤێ ره‌وشێ زه‌ره‌رمه‌ند بووین جاره‌كا دی بزاڤێن ئاسایكرنا ره‌وشێ دهێنه‌كرن.
ژ ئه‌نجامێ پێگڤه‌ نه‌كاركرنا هه‌ردوو لایان د سێكته‌رێ پترۆلێ دا زه‌ره‌ره‌كا مه‌زن ب داهاتێ عیراقێ كه‌فت و ژ ئه‌نجامێ وێ ئابوورێ گشتی یێ عیراقێ و هه‌رێما كوردستانێ ب ملیارێن دۆلاران توشی زیانێ بوو، داهاتێ گشتی ب ره‌نگه‌كێ به‌رچاڤ داكه‌فت و دورپێچا ئابووری و داراییا به‌غدا ژی ل سه‌ر هه‌رێمێ بۆ ده‌مێ نێزیكی 10 مه‌هان گه‌شه‌یا ئابووری و بزاڤا بازرگانی ب ره‌نگه‌كێ دیار و به‌رچاڤ ل هه‌ر سێ پارێزگه‌هێن هه‌رێمێ تووشی هه‌ژاندنه‌كێ كر و هه‌تا راده‌یه‌كێ باش ئاستێن بێكاریێ ل هه‌رێمێ بلندكرن و به‌رهه‌مێ نافخۆ كێمكر، ئانكو ژ ئه‌گه‌رێ ناكۆكیان هه‌ردو لایه‌نێن به‌غدا و هه‌ولێرێ د زه‌ره‌رمه‌ند بوون.
پشتی گه‌له‌ك دانووستاندنان و فشارێن حوكمه‌تا ئه‌مریكی و نه‌ته‌وێن ئێكگرتی ل سه‌ر هه‌ردو لایان و پشتی دانا ده‌لیڤه‌كێ بۆ حوكمه‌تا نوو یا عیراقێ ب سه‌رۆكاتیا حه‌یده‌ر عه‌بادی بۆ ده‌مێ سێ مه‌هان كو ل سیاسه‌تێن به‌رێ یێن مالكی ب زڤریت و پێداچوونه‌كێ د وان برگان دا ب كه‌ت یێن گرێدایی سزادانا هه‌رێمێ، جاره‌كا دی شاندێن هه‌رێمێ و به‌غدا بزاڤێن لێك نێزیكرنێ دان و پشتی سه‌ره‌دانا وه‌زیرێ پترۆلا عیراقێ عادل عه‌بدولمه‌هدی بۆ هه‌رێما كوردستانێ و كومبوونێن وی ل گه‌ل سه‌رۆكێ هه‌رێمێ و سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ شیان ب گه‌هنه‌ رێككه‌فتنه‌كێ، لێ ئه‌ڤ رێككه‌فتنه‌ هه‌تا راده‌یه‌كی نه‌ رێككه‌فتنه‌كا ئێكلایه‌نكه‌ره‌ هه‌كه‌ر نیاز د باش نه‌بن و ب تایبه‌ت پشتی توپه‌ چوویه‌ د گوَره‌پانا به‌غدادا.
ناڤه‌رۆكا رێككه‌فتنا هه‌ولێر و به‌غدا هاتیه‌ دیاركر ل سه‌ر سێ ته‌وه‌رێن سه‌ره‌كی و پاشان ل سه‌ر بنیاتێ ڤێ رێككه‌فتنێ چاره‌نڤیسێ ئێكلاكرنا هه‌موو ناكوكیێن به‌غدا و هه‌ولێرێ دێ دیاربیت، خالا ئێكێ یا ڤێ رێككه‌فتنێ دڤێت حوكمه‌تا به‌غدا پێشینه‌كێ ب كوژمێ 500 ملیۆن دۆلاران بۆ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ب هنێریت و ژلایێ خوه‌ ڤه‌ حوكمه‌تا هه‌رێمێ رۆژانه‌ قه‌بارێ 150 هزار به‌رمیلێن پترۆلا خاڤ بێخیته‌ ل بن كۆنترۆلا حوكمه‌تا به‌غدا و ئه‌و ب رێیا سۆمۆ ب فرۆشیت، خالا سیێ شانده‌كێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ سه‌ره‌دانا به‌غدا بكه‌ت ب مه‌ره‌ما ئێكلاكرنا هه‌موو باده‌كێن هه‌لاویستی دناڤبه‌را هه‌ردوو لایان دا.
پرسیار ئه‌وه‌ جارێ ئه‌ڤ رێكه‌فتنه‌ هه‌تا چ راده‌ د به‌رژه‌وه‌ندیا خه‌لكێ كوردستانێ دایه‌؟
ب دیتا من ل دووڤ بهایێن ئه‌ڤرۆ یێن پترۆلێ ل بازارێن جیهانی كو گه‌هشتیه‌ نزمترین ئاستێ خوه‌ دچار سالێن بوری دا و ل بازارێن جیهانی گه‌هشتیه‌ ده‌ردورێن 75 دۆلاران، حوكمه‌تا هه‌رێمێ هه‌ر به‌رمیله‌كا پترۆلێ ب 111 دۆلاران ل سه‌ر حوكمه‌تا به‌غدا هژمارتیه‌، ئانكو 150 هزار به‌رمیل لێكدانی 30 رۆژ د هه‌یڤێ دا و لێكدانی 111 دۆلار دێ سه‌ر جه‌م بیته‌ 449. 500 ملیۆن دۆلار، لێ هه‌كه‌ر هه‌رێم 150 هزار به‌رمیلان ب بهایێ بازارێ جیهانی ب فرۆشیت دێ داهاتێ وان ب تنێ گه‌هیته‌ 337. 500 دۆلاران و هوسا ئه‌ڤ رێككه‌فتنه‌ د به‌رژه‌وه‌ندیا هه‌رێما كوردستانێ دایه‌ هه‌كه‌ر پێشینه‌یا 500 ملیۆن دۆلاری هه‌یڤانه‌ بۆ هه‌رێما كوردستانێ بهێته‌ مه‌زاختن.
دگه‌ل فرێكرنا ڤی كوژمێ پاره‌ی ژ به‌غدا بۆ هه‌ولێرێ هه‌تا راده‌یه‌كی دێ شیانێن دابینكرنا مووچان به‌رده‌ست بن و دگه‌ل داهاتێ نافخۆ و ئه‌و پترۆلا دمینته‌ دبن كۆنترۆلا هه‌رێما كوردستانێ ڤه‌ كو 150 هزار به‌رمیلن دێ شێن قه‌یرانا دارایی ل سه‌ر هه‌رێمێ سست كه‌ن و جاره‌كا دی باوه‌ریا ئابووری ل ناڤ كۆمپانی و خه‌لك و وه‌به‌رهێنه‌ر و به‌لێنده‌ران زڤرینن، لێ هه‌تا ره‌وشا ئابووری یا جاران ب زڤیت حوكمه‌تا هه‌رێمێ پێدڤی ب هه‌موو وی پاره‌ی هه‌یه‌ ئه‌وێ ژلایێ به‌غداڤه‌ هاتیه‌ برین و به‌هرا كوردستانێ یا 10 مه‌هێن چووی بوو.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com