NO IORG
Authors Posts by د.سالار عوسمان

د.سالار عوسمان

د.سالار عوسمان
53 POSTS 0 COMMENTS

10

ئه‌و لاپه‌رێن گه‌نج نه‌خوینن!..
سه‌ید تاهایێ نه‌هری چ گۆتیه‌ ده‌رباره‌ى مه‌لایان؟!..
د. سالار عوسمان
ـ سه‌ید تاهایێ نه‌هری، یان سه‌ید ته‌هایێ شه‌مزینانى
ـ سه‌ید ته‌هایێ شێخ محه‌مه‌د سه‌دیق عوبیدوللا تاها ئه‌حمه‌د)، ل سالا ١٨٩٣ ژ دایكبوویه‌ و ل سالا ١٩٣٩ وه‌غه‌ركریه‌، ئێكه‌ ژ كه‌سایه‌تیێن سیاسی یێن ره‌وشه‌نبیرێن كورد، كو ب مخابنى ڤه‌ وه‌ك پێدڤیه‌ بایه‌خه‌ك پێ نه‌هاتیه‌دان و به‌ره‌بابێ نها ژى، ژ به‌ر هندێ بایه‌خه‌كێ كێم دده‌نه‌ دیرۆكا نه‌ته‌وه‌یان، باش نانیاسن!!..
ـ به‌حسكرنا دروست ل هه‌ر كه‌سایه‌تیه‌كا مێژوویی، به‌حسكرن ل سه‌رجه‌م لایه‌نێن ژیانێ، كو ئه‌ڤه‌ پتر كارێ مێژوونڤێسانه‌ و تایبه‌تمه‌ندیا زانستیانه‌، ئه‌و لایه‌نێن جودا ڕۆهن و شرۆڤه‌ بكه‌ین، لێ ئه‌وا د ناڤ مه‌به‌ستا مه‌ دا، تایبه‌ت د ستوونه‌كا ڕۆژنامه‌نڤیسیانه‌ی ئاوان دا، كو مه‌ودایا زۆر كورته‌، ته‌نێ تیشكخستنه‌ سه‌ر ئێك كورته‌ گفتوگۆیه‌، كو سه‌ید ته‌هایێ نه‌هری ل گه‌ل پشكه‌كى ژ مه‌لایێن سه‌رده‌مێ خوه‌ كریه‌!..
ـ چیرۆك ئه‌ڤه‌یه‌: سه‌ید ته‌ها شه‌مزینانی ل ٢٣ ئه‌یاری سالا ١٩٢٣ دبیته‌ قایمه‌قامێ ره‌واندۆز، د ده‌مێ كاركرنێ دا بایه‌خه‌كێ زۆر دده‌ته‌ وارێ ره‌وشه‌نبیری، تایبه‌ت زمانێ كوردی و چاپخانه‌ و كرانه‌ڤه‌یێن كۆمه‌لایه‌تی، ل ناڤ وان هه‌ولان دا، كو بۆ زه‌مه‌نێ هینگى: (واته‌ ٩٥ سال به‌رى نها)، رامانه‌كا مه‌زن هه‌یه‌، دوچاری كێشه‌یان دبیت، ل گه‌ل مه‌لایێن وى ده‌مى، چونكو سه‌ید ته‌ها بڕیار دده‌ت خه‌لك و فه‌رمانگه‌ه تنێ ب كوردی سوحبه‌ت و نڤیسینان بكه‌ن، لێ ڤه‌دگیرن: ڕۆژه‌ك دچیته‌ جڤاكه‌كى زارۆ و دبێژنێ: چێتر ب عه‌ره‌بی سلاڤى ئێك نه‌كه‌ن و ب زمانێ كوردی سلاڤى ئێك بكه‌ن!.. وه‌سا باشه‌ نێزیك بینه‌ڤه‌ ژ چیرۆكا گفتوگۆیا د ناڤبه‌را سه‌ید تاهایێ نه‌هری و مه‌لایان.
ـ دیاره‌ سه‌ید ته‌هایێ نه‌هری، یان سه‌ید ته‌هایێ شه‌مزینانی ل سالا ١٩٢٦ قوتابخانا ره‌واندۆز یا سه‌ره‌تایی داده‌مه‌زرینیت و مه‌لایان، تایبه‌ت دو مه‌لا لێ ل هه‌للا دده‌ن و دبێژن: سه‌ید تاها زارۆیێن مه‌ خراب دكه‌ت و زانستێ شه‌یتانان فێر دكه‌ت، سه‌ید تاها بانگی دو مه‌لایان دكه‌ت و دبێژیتێ: ل قوتابخانێ وانه‌یێن ئایینی دهێنه‌ خواندن و هوون بخوه‌ دزانن ڤان وانانه‌یان بێژن، دو مه‌لا زۆر خوه‌شحالده‌بن و ده‌بنه‌ مامۆستایێ ڤێ قوتابخانێ و ئێدى كێشه‌كه‌ چاره‌سه‌ر ده‌بیت!.
ـ حكمه‌ت د ڤێ گفتوگۆیێ دا چیه‌؟!
١ـ بایه‌خێ زمانێ كوردی و خواندن ب زمانێ كوردی لایێ سه‌ید تاها، ل وى سه‌رده‌مى، واته‌ نێزیكى سه‌ده‌یه‌كێ به‌رى نها!..
٢ـ عه‌قلێ ڤه‌كرى یێ سه‌ید تاها و عه‌قلێ داخراویی یێ مه‌لایان و ڕاكێشانان بۆ سه‌ر ڕاسته‌رێ!.
٣ـ باوه‌ریبوونا سه‌ید ته‌هایى ب دیالگا ڕووبه‌ڕوو، كو ژ ڕوویێ سایكۆلۆژی ڤه‌، حه‌تا ئه‌وپه‌رێ هێزێ و ب رواب خوه‌بوونی تێدایه‌ و هه‌م دیسا ڕێزگرتنیشه‌ ل به‌رامبه‌ر!..
٤ـ پشكداریكرنا خه‌لكى پشكه‌كه‌ ژ چاره‌سه‌ریێ، ته‌نانه‌ت خه‌لكه‌ ناڕازی ژى ژ ئیداره‌ و بڕێڤه‌برن و گۆڕانكاری كۆمه‌ڵایه‌تی و كلتووری، چونكو دووماهى جار مه‌لا هاتنه‌ ناڤ پرۆسێ دا و بوونه‌پشكیه‌ك ژ پرۆسێ.
٥ـ ڕزگاركرنا ئایینى ژ زمانێ عه‌ره‌بی، چونكو ب درێژایا مێژوویێ، پشكا زۆرا نه‌حاڵیبوونا مرۆڤى ب سه‌رچاڤێ تێنه‌گه‌هشتن د زمانى، هه‌ر ل ڤێره‌ دا پێدڤیه‌ ئاماژه‌ بۆ ڕۆلی مه‌زنی مامۆستا هه‌ژار مۆكریانی بكه‌ین، ل وه‌رگێڕانا قورئانا پیرۆز بۆ زمانێ كوردی، كو ده‌رفه‌ته‌ بێ دودلی بێژم: ئه‌ڤ هه‌ولێن مه‌زن و پڕمان یێن مامۆستا هه‌ژار مۆكریانی حه‌تا نها شرۆڤه‌ و خوێندن بۆ نه‌هاتینه‌كرن و ڕۆژه‌كا دی تۆێژه‌ك به‌رسڤا ئه‌و پرسیاره‌ بده‌ته‌ڤه‌: ئه‌رێ هه‌ژار مۆكریانی بۆ قورئانا كریه‌ كوردی و مه‌به‌ست چبوو؟!..
٦ـ سه‌ید تاهایێ ڕۆناكبیر ل وێ ڕاستیێ ڕۆناهیێ تێگه‌هشتیه‌، كو زمان و هزر په‌یوه‌ندیه‌كا كوور ل ناڤ دا هه‌یه‌ و ئه‌وا ژێ بهێت باش بیر بكاته‌ڤه‌، دڤێت زمانێ ڕه‌وان بێ و ب كورتی بیرا نه‌ته‌وه‌یی دروست، بێ زمانێ نه‌ته‌وه‌یی چێنابێت و ئێدى ل ناڤ هه‌ر كه‌لله‌ سه‌رئێك دا زمانه‌ك هه‌یه‌ و دڤێت كه‌لله‌سه‌ری كورد زمانی كوردی تیدا بییت!..
سه‌رنج: مفا من ژ كتێبا (سه‌ید تاهایێ نه‌هری: ڕێبین سه‌عید مه‌لا:٢٠١٦) وه‌رگرتیه‌.

16

د. سالار عوسمان
د ناڤبه‌را نێرینێ و ته‌ماشه‌كرنێ دا، سوحبه‌تێن گه‌لك خه‌لكى نه‌هاتیه‌ گۆتن هه‌یه‌ و ئێدى دڤێت ده‌ست ب گۆتنێن خوه‌ بكه‌ین، ته‌ماشه‌كرن، نێرین، ڕامان و تێڕوانین و، ڤێكچوون و جوداهیان، ئه‌ڤ هه‌موو چه‌مكانه‌، جۆرێ تێگه‌هشتنێن مرۆڤان پۆلین دكه‌ن، پرسیاریا نێزیك ئه‌ڤه‌یه‌: جوداهی چیه‌ ل ناڤبه‌را نێرینێ و ته‌مشه‌كرنێ؟ ئه‌گه‌ر نه‌ ته‌ماشه‌كرن پێكهاتی بیت بێی ل سه‌حكرنا ئاسۆیا وێ، ئه‌وا ب لێنێڕینێ سه‌حدكه‌نێ ب ستوونی یه‌، یا ئێكێ نه‌ پرسیارهه‌لگره‌ و نه‌ خوه‌ ژى ماندى دكه‌ت پشتى دانا به‌رسڤێ دا، لێ یا دوویێ، واتا نێڕینێ، ماندیه‌، هه‌لگری پرسیارێ و د گه‌ل خوه‌ ژى دا به‌رسڤ خولقینه‌یه‌!..
ئه‌ڤ كورته‌ پێشه‌كی یه‌ تنێ بۆ ئه‌وێ چه‌ندێ یه‌ حه‌تا بێژین: جڤاكێ كوردی پتر جڤاكه‌كێ ته‌ماشایی یه‌ و كێمتر نێرینه‌، پتر جڤاكه‌كێ ئاسۆی یه‌ و یێ دیتر ستوونی، جڤاكه‌كه‌ پرسیار، هێز و لڤینا پرسیارێ نه‌بوویه‌ خه‌ما وى و هه‌ر ب وێ پیڤدانێ یه‌ به‌رسڤ ژى بۆ وى نه‌بوویه‌ خه‌م!..
ل سه‌ر وێ بنه‌مایێ و ب پێی ئه‌وێ تێگه‌هشتنێ، جڤاكێ كوردی پتر ژ مه‌زنتر ده‌ستپێ دكه‌ت، نه‌ك ژ بچووكتر، ژیان ژ تشتێن مه‌زن دبینیت نه‌ك ژ تشتێن بچووك، ئه‌گه‌ر هه‌ڤكێشێ پێچه‌وان بكه‌ینه‌ڤه‌ و بپرسین: ئه‌رێ ژیان یا پێكهاتی نینه‌ ژ تشتێن بچووك؟.. ئه‌رێ تشتێن مه‌زن ژى هه‌ر ژ بچووك ده‌ست پێ ناكه‌ن؟.. ئه‌رێ وه‌ك دبێژن: دوورترین رێك ژ پێنگاڤێ ده‌ست پێ ناكه‌ت؟.. ئه‌رێ به‌رێخودانه‌ك به‌س نینه‌ بۆ ڕاكێشانا شۆخه‌كێ و ڕسته‌یه‌كی ژدل به‌س نینه‌ بۆ ئێكلاكرنا جه‌ده‌لا مه‌زن د ناڤبه‌را ئیمانێ و ئیلحادێ دا؟.. ئه‌رێ په‌یڤه‌ك، په‌یامه‌ك و ئیلحادێ چاڤه‌ك به‌س نینه‌ بۆ ئه‌وێ چه‌ندێ ئیكه‌ك ژێ زوویر بیت و ئێكه‌كێ دیتر ژێ ببیته‌ دۆست و قورتالكه‌ر؟..
ئه‌ز وه‌سا تێدگه‌هم ژیان پێكهاتیه‌ ژ تشتێن بچووك، هه‌ر بۆ نموونه‌ قه‌تره‌ئاڤا مرۆڤى و زینده‌كی، بارانه‌كا هوور، گڤاشتنا تبله‌كێ، كو ئه‌وێن هه‌نێ هه‌ر هه‌موو سه‌ر ب ژیانێ دا دگرن و ژ وى لایێ ڤه‌ په‌له‌پیتكا تفه‌نگێ، فه‌رمانا تاریا قه‌ددیسێ، ئه‌مری نه‌گریسی ئه‌میرێ، بڕیارا نه‌عادیلانه‌ یا حاكمه‌كى و غه‌زه‌با سیاسی یێ ده‌ستره‌ش هه‌لكێشانا مه‌رگێ ته‌ دكه‌ن و ئێدى ئه‌و تشتێن بچووكن مه‌زنن و ب رامانه‌كا دیتر ژ وانا ژى پشكا زۆرا تشتێن مه‌زنن د بنه‌ڕه‌ت دا بچووك دبن!!..
هه‌ر وه‌كو چاوا نێڕین و ته‌ماشه‌كرن پڕن ژ جواداهیێن تێگه‌هشتنێ، هه‌ر ب هه‌مان شێوه‌ چه‌مكێ مه‌زن و بچووك و جۆرێ تێگه‌هشتنێ پێدڤی ب لێكدانه‌ڤه‌یه‌كا ستوونی، جودا و نوو هه‌یه‌.
ئه‌ڤ تێگه‌هشتنا، كو پێ وه‌یه‌ ژیان پێكهاتیه‌ ژ تشتێن بچووك، هه‌ر ته‌نێ بوارێن جڤاكى ڤه‌ناگرێته‌ڤه‌، سه‌رجه‌م بوارێن جودا یێن ژیانێ ڤه‌ده‌گریت، ب بواره‌ زانستی ژى، زانستی ژى ژ ناڤ بچووك دا مه‌زنه‌، هه‌مدیسا بۆ حوكمڕانیێ ژى هه‌ر ڕاسته‌، فه‌رمانبه‌ره‌كێ پرسگه‌هێ، پۆلیسه‌ك و كارمه‌نده‌كێ بازگه‌ ژى دكاریت جوانترین نموونه‌ پێشكێش بكه‌ت و تێگه‌هشتنا مه‌ بۆ حوكمڕانیێ پڕ بكه‌ت ژ هێز و پێز و ڕێز!..
ئێدى ده‌ڤێت ژ بچووك ده‌ست پێ بكه‌ین و مه‌زن ژبیر بكه‌ینه‌ڤه‌، ئه‌گه‌ر مه‌ وه‌كر، مه‌زن و مه‌زنتر وه‌لات بنیات دانین و ب مه‌زنتر ژى ه‌چینه‌ ناڤ دیرۆكێ دا.

13

د. سالار عوسمان
ل ده‌سپێكێ، به‌رى كو به‌حسێ هه‌ردو چه‌مكێن حوكمه‌تا ب هێز و كوردستانا ب هێز و په‌یوه‌ندیا د ناڤبه‌را وان دا بكه‌ین، پێدڤیه‌ ئاماژێ ب وێ ڕاستیێ بده‌ین، كو ل به‌رچاڤ وه‌رنه‌گرتنا ئه‌وێن دیتر، ب تایبه‌ت بۆ هه‌رێما كوردستانێ و سروشتێ سیاسی و حوكمڕانی یێ خراب و دیسا خاترخاترینه‌ و پۆست به‌خشین ژى دوور ژ ئیستیحقاقاتا هه‌ڵبژارتنێ خرابیه‌كا دیتره‌!.. كه‌واته‌ نها ئه‌م یێن به‌حسێ دو خرابیان دكه‌ین: (نه‌ ل به‌رچاڤوه‌رگرتن و خاترێنه‌)، كو ل قووناغێن پێشین هه‌ردو خرابی، ل ڤێره‌ یان ل وێرێ، د ڤێ گۆشێ دا یان یا دیتر دا ئه‌زموون كر و خرابیا لێككه‌فتى یا مه‌ هاته‌ دیتن، له‌ورا پێدڤیه‌ د پێكئینانا ڤێ جارێ دا كابینه‌یا حوكمه‌تا هه‌رێمێ دا، ژ ڤان دو خرابیان راببوورین و ب كورتی بكه‌ینه‌ ڕێزێ ل ده‌نگده‌رى: هه‌ڤوه‌لاتی بگرین و ب ره‌خ ڤه‌ ژى د سروشتێ سیاسیه‌تمه‌دارێن هه‌رێما كوردستانێ پتر بگه‌هین، پتر تێبگه‌هین بۆ تێگه‌هستنا ڕاست یا پارتی و ئێكه‌تی دو حزبێن ب هێزن و حه‌تا نها ئیدارا كوردستانێ كریه‌ و هه‌ر دڤێت ئه‌و زۆرترین مل بده‌نه‌ به‌ر ئه‌ركێن خوه‌ و ل ناڤ ئه‌ركێن خوه‌ دا ژى ب ڕێڤه‌برنا حوكمه‌تێ، لێ خه‌لكى ژیان دڤێت، ب رامانه‌كا دیتر خه‌لك د ڕوانگه‌یا ژیانا خوه‌ دا سه‌حا سیاسه‌تێ و حوكمڕانیێ دكه‌ت و ئه‌وا نوخبا سیاسی ل ته‌ك ژیانا خوه‌ ب ئه‌ركێن مه‌زنێن دیتر ژى ڕابكه‌ت، په‌یڤینا پوخته‌ ئه‌وه‌: خه‌لكى ژیانه‌كا هه‌ژى دڤێت، خه‌لكى سه‌قامگیریی و ژیانا و ئارامی و ته‌بایی دڤێت و نوخبه‌ ژى ب تێگه‌هشتنا داخوازا جڤاكى و ژیانیا جڤاكى، كوردستانه‌كا ب هێزی دڤێت، ئه‌ڤه‌ ژى، واته‌ هه‌م ژیانا هه‌ژى و هه‌م كوردستانا ب هێز، ب حوكمه‌ته‌كا ئێكده‌ست و ئێك دید و ئێك بڕیار بهێته‌ دروستكرن.
نه‌ریته‌كا دیمۆكراسی یه‌ و حزب، پشكه‌كا وان پشكدار دبن د حوكمه‌تێ دا، كو دیاره‌ ل هه‌رێما كوردستانێ ژى هه‌ر وه‌سا بوویه‌ و هه‌ر ژى دێ دۆمكه‌ته‌ڤه‌، به‌لێ دڤێت ئه‌ڤ جاره‌، حزب ب تێگه‌هشتنه‌كا جودا پشكدار بن و ڕۆنتر بَیژم: نابیت بۆ وێ ئێكێ پشكدار ببن حه‌تا حوكمه‌تێ بنه‌جه بكه‌ن، میدیا حزبان دڤێت بێخن بۆ بڵاڤكرنا ژه‌هرا دژایه‌تیا حوكمه‌تێ، ب كورتی نابیت پشداریكرنا حزبان د حوكمه‌تێ دا ل سه‌ر حسابا لاوازكرنا حوكمه‌تێ بیت، دیسا نابیت پشكداریا حزبان د حوكمه‌تێدا ئێكده‌ستیی و ئێك بڕیاریێ حوكمه‌تێ بێخیته‌ د مه‌ترسیێ دا، ئێدى قووناغه‌كا نوویه‌ و دڤێت، پشتى وێ هه‌موو ململانێ هیچلێشیننه‌بووه‌، حزب د وێ راستیێ گه‌هشتبن، كو كوردستانیه‌كا ب هێز، واته‌ حوكمه‌ته‌كا ب هێز، حوكمه‌تا ب هێز ژى تێگه‌هشتن و بنه‌ما و میكانیزما خوه‌ هه‌یه‌ و دڤێت حزب، گه‌ر حه‌زا كوردستانه‌كا ب هێزن، هاریكاربن د دروستكرن و پێكهێنانا كابینا نوو و كابینا نوو ژى ب هه‌مان گیان و تێگه‌هشتن هاریكار بن د پێشكێشكرنا باشترین نموونا حوكمڕانیێ دا، حه‌تا دووماهى جار ئه‌م هه‌موو ببینه‌ خودان حوكمه‌ته‌كا ب هێز!..
ب پشتراستى ڤه‌ حوكمه‌تا ب هێز دكاریت كوردستانه‌كا ب هێز بنیات بدانیت و ئه‌نجام د ناڤ وێ هه‌ڤكێشێ دا ژیان و خزمه‌تگوزاری یێن خه‌لكی ژى باشتر دبیت و تێگه‌هشتنێن ناڤخوه‌ و ده‌رڤه‌ ژى ئه‌رێنیتر دبن سه‌باره‌ت هه‌رێما كوردستانێ و ناڤوده‌نگێن یێن خوه‌ یێن سیاسی..
ئه‌ڤ قووناغه‌ یا گرنگه‌، هه‌موو، ناڤخوه‌ و ده‌رڤه‌ ل هیڤیا كوردستانه‌كا ب هێزن و ڕێك و ئه‌دره‌سێ ڤێ كوردستانا ب هێزه‌ ژى حوكمه‌ته‌كا بهێزه‌، پرسیار ئه‌ڤه‌یه‌: حزب چ دكه‌ن و ب كیژ تێگه‌هشتن به‌رخورد ل گه‌ل گرنگیا قووناغێ دكه‌ن؟.. ئه‌رێ حوكمه‌ت بۆ خوه‌ و به‌رژه‌وه‌ندیێن حزبێن خوه‌ بكاردئینن، یان بۆ كوردستانه‌كا ب هێز و ژیانه‌كا هه‌ژى یه‌ بۆ خه‌لكى؟!.. به‌رسڤا ڤێ پرسیارێ ڕه‌هه‌ندێ نیشتیمانی و ئه‌خلاقی و وژدانی لێ دبێته‌ڤه‌ و بلا ئه‌م هه‌موو چاڤه‌ڕێ بكه‌ین و بزانین كیژ حزب ملى دده‌ته‌ به‌ر به‌رپرسیێن مه‌زن و كیژ حزب ژى، نه‌ مه‌سئولانه‌ ل سه‌ر كورسیێن پۆسته‌یێن حوكمه‌تێ دروونیت و ل هه‌مان ده‌م دا مژوولى بنكۆلكرنا كورسیێن خوه‌ یه‌!!..
دووماهى په‌یڤ ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌نجامێ دووماهى هه‌لبژاتنان زۆر ڕاستیی ده‌رێخست، ل سه‌رێ هه‌موو ئه‌وان ڕاستیان ژى، ئه‌و ڕاستیه‌ بوو، كو خه‌لك ده‌نگ ب حزبه‌كێ دده‌ت، كوردستانێ دروست بكه‌ت نه‌ك بیڕوخێنیت!..

6

د. سالار عوسمان
ئه‌م هه‌موو گه‌هشتینه‌ وێ راستیا ڕۆهن، كو د ڤى سه‌رده‌مێ ب له‌ز و ئالۆز دا، ل ناڤ فه‌زائو و به‌ریكانه‌یا میدیایی دا، سۆسیالمیدیا هه‌م ل پێشه‌وه‌یه‌ و هه‌م خوه‌دى زۆرترین كاریگه‌ری یه‌، ئه‌گه‌رێ وێ ژى ئه‌وه‌ كو هه‌ڤوه‌لاتی ژ كه‌سه‌كێ وه‌رگر بوویه‌ نوونه‌ر، ب رامانه‌كا دیتر هه‌ڤوه‌لاتی هێزا لایه‌نى یه‌، هێزا نڤیسین و ده‌ربڕینێ و ڕاڤه‌كرن و تێگه‌هشتنێ و لڤینا ئیدیۆمانه‌.
د ناڤ وێ كاریگه‌ریێ دا، كو دبیت بناڤكه‌ین ب: (كاریگه‌ریا سۆسیالمیدیایێ)، شه‌ره‌كێ به‌رده‌وام هه‌یه‌، كو حزبێن سیاسی ل پشتن و ئه‌و جوگرافیا میدیایى یا نوو، ژ جوگرافیایه‌كا په‌یوه‌ندی یا جڤاكى ڤه‌گوهاستیه‌ بۆ جوگرافیایه‌كا سیاسی و پتر ژ وێ ژى كرینه‌ جوگرافیه‌كا حزبی و ژ وێ خراپتر ژى كرینه‌ مه‌یدانا وى شه‌ڕی، كو هنده‌ جاران بهایێن جڤاكى ب ڕادده‌یه‌ك تێدا دهێته‌ پێشێلكرن، مرۆڤ شه‌رم ژ دیتنا وى!..
دبیت دوێ چه‌ندێ بگه‌هین كو حزب د ململانێ دانه‌، دبیت ژى د وێ چه‌ندێ ژى بگه‌ین كو ململانا سیاسی و حزبی، تایبه‌ت د قووناغه‌كا هه‌ستیار دانه‌، ـ بۆ نموونه‌ ل ده‌مێ بانگه‌شا هه‌ڵبژارتنان دا ـ ده‌گه‌هیته‌ ئاسته‌كى، ئێدى هه‌ر حزبه‌ك و دڤێت ژ پێناڤى سه‌ركه‌فتنێ ململانێ بكه‌ت، حه‌تا ڤێره‌ ئاسایى یه‌ و حزب ژبۆ سه‌ركه‌فتنێ، بۆ گه‌هشتنا ده‌سه‌لاتێ، ململانێ دكه‌ن و ململانێ بخوه‌ ژى ساخله‌ته‌كا دیمۆكراسی یه‌ و نابیت ژى ده‌ستژێ به‌رده‌ین، لێ ئه‌وا نه‌ ئاسایی چیه‌؟ شه‌ڕێ پێشێلكرنا بهایێن وێ یه‌!..
سیاسه‌ت، به‌رێ سیاسه‌تێ ل ململانا سیاسی یه‌، به‌رێ سیاسه‌تێ و ململانا سیاسى یا جڤاكى یه‌، به‌رێ وێ جڤاكێ مرۆڤى یه‌، ئه‌ڤجا ئه‌و مرۆڤه‌ هه‌ر نه‌ته‌وه‌ و ئایین و ئایینزان و ژیبوونه‌كا هزری و حزبی هه‌بیت، مرۆڤه‌ و خودان به‌ها وزینده‌وه‌ركێ ڕێزلێنگرتى یه‌ و نابیت ژ پێناڤى هه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیه‌كا هزری و سیاسی و حزبی، ل په‌نایا ململانا سیاسیه‌، بهایێن وێ بهێنه‌ پێشێلكرن!..
شه‌ڕی پیس ب پێشێلكرنا بهایان ب ڕۆهنی د ناڤ سۆسیالمیدیا دا دهێته‌ دیتن و دڤێت حه‌تا زووه‌ ڕێی لێبگیرێت، ئه‌م نها به‌حسێ بهایێ مرۆڤى و جڤاكێ كوردی دكه‌ین و بگره‌ سه‌حبه‌تێ ل گه‌ف و مه‌ترسیه‌كێ دكه‌ین، كو دووماهى جار ئه‌م هه‌مى، ب باش و ناباى ڤه‌ زیانێ ژێ دبینین، ئاخر كو جڤاك، بهایێن مرۆڤى، گیانی پێكڤه‌ژیانێ پێشێل بكه‌ین و ب شێوێندرێن، ئێدى پانتایێ بۆ كارێ سیاسی ژى به‌رته‌نگ دبیته‌ڤه‌ و ژینگه‌ها سیاسی ژى ژه‌هراوی دبَت، چونكو ئه‌وا سیاسه‌ت برێڤه‌ دبه‌ت: (مرۆڤ، بهایان، جڤاك، پیكڤه‌ژیان و چه‌مكێن هه‌ڤشێوه‌)، كو ئه‌و هه‌موو چه‌مك پێشێلكرن و شێواندن، پرسیار ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌رێ سیاسه‌ت، حوكمڕانی، برێڤه‌برنا وه‌لاتى، خاكپارێزی، په‌روه‌رده‌كرنا به‌ره‌بان و ته‌بایا جڤاكى چ ب سه‌رى دهێت و وه‌لات به‌ر ب كیڤه‌ دچیت؟!…
شه‌ڕی پیس پێشێلكرنا بهایان، ب تایبه‌ت یێن ل ناڤ سۆسیالمیدیایێ، كو كاریگه‌رترینیانه‌، جڤاك و سیاسه‌ت ژى وێران دكه‌ت و ڕێگرتن ل وى شه‌ڕى، ئه‌ركه‌كێ پیرۆزێ هه‌موو لایه‌كى یه‌، ب تایبه‌تی ئه‌ركێ ئه‌وانه‌، كو د خه‌ما شكۆداریا مرۆڤى بن و سه‌ركه‌فتنا وه‌لاتى و به‌ها یێن به‌رز!!..

24

پارتی چما سه‌ركه‌فت؟
به‌رسڤه‌ك بۆ پارتی و دژه‌ پارتیان
د.سالار عوسمان
زێده‌باری هه‌می دژایه‌تیێن هه‌مبه‌ر پارتی هاتیه‌كرن، پارتی چما سه‌ركه‌فت؟!.. پرسیاره‌كه‌ و پێدڤیه‌ پارتیی و دژه‌ پارتیی ژ خوه‌ بكه‌ن و هه‌ریه‌ك، دوور ل ستایش و هه‌لچوون، دوور ل ئافه‌رین و ڕق به‌رسڤا خوه‌ بده‌ن.
پرسیاره‌كه‌ و ئاخفتنێن زۆر هه‌ڵده‌گرێت، لێ زۆر ب كورتی، چار له‌ گرنگترین هۆكارێن سه‌ره‌كیێن سه‌ركه‌فتنا پارتی ده‌ستنیشان ده‌كه‌ین:
ئێك: نوونه‌رایه‌تیكرنا دۆزێن نه‌ته‌وه‌ی (قه‌زیه‌داریی)
پارتی نوونه‌راتیا ڕاسته‌قینه‌یا قه‌زیانه‌ته‌وه‌یی دكه‌ و له‌و نوێنه‌رایه‌تیكردنه‌یش سه‌رڕاسته‌ و گه‌ل و دژه‌گه‌ل ده‌زانن، كه‌ ئه‌وه‌ی ڕێبه‌رایه‌تیا ئه‌ڤێ كێشێ دكه‌ت پارتی دیمۆكراتی كوردستانه‌ و د ناڤ ڤێ هه‌ڤكێشا پڕ سه‌رئێشه‌یه‌دا (بارزانی) بوویه‌ سیمبۆلا ئه‌ڤێ نوونه‌رایه‌تیكرنێ.
دویێ: سه‌رۆك و ئێكگرتوویی پارتی
پارتی دیمۆكراتی كوردستان خاوه‌ن سه‌رۆكێكی كاریزمیی ڕه‌گدا كۆتاوه‌ د ناڤ دیرۆكێ دا، هه‌مدیس حزبێكی ئێكگرتوو و یه‌كده‌ست و یه‌كڕوئیایه‌، كه‌ دیاره‌ ئه‌م خواسیه‌ته‌ بونه‌هێز بۆ نێڤخوه‌یاحزبێ و ترس بۆ نه‌یارێن وێ!.
ئه‌گه‌ر ب هووری بچینه‌ نێڤ دیرۆكا پارتی، تایبه‌ت خیلافاتێن سیاسیێن نێڤ مێژوویا پارتی، دگه‌هینه‌ چه‌ندین ڕاستیان:
١ـ ئه‌وێن ژ پارتی جودابووین، پشكه‌ك د گرێدای پرسێن كه‌ساتی و زاتی بوون، نه‌ك مه‌سه‌له‌ ئایدۆلۆژی و سیاسی و نه‌ته‌وه‌یی.
٢ـ پشكه‌كا دن ژی په‌شیمان بوونه‌وه‌ و یاداشت و ده‌نگ و وێنه‌ ل به‌رده‌ستن!.
٣ـ پشكه‌كا دى ژی بوونه‌ جاش و خائین، ئه‌ڤجا هه‌ر ل كیڤه‌ بوون و هه‌ر ناڤونیشانه‌ك هه‌لگرتبیت!..
٤ـ پارتی هه‌ر وه‌ك خوه‌ مایه‌ڤه‌ و دێ ده‌مینته‌ڤه‌، چونكی پارتی ژ دایكبوون و ڕابوونه‌كا سیاسیی سروشتیی و قه‌زیه‌ ئه‌و دروست كریه‌، نه‌ك به‌رژه‌وه‌ندیی و ڕق و هه‌ڵچوون!
یا سیێ: دلسۆزیا ئه‌ندامێن پارتی.
ژ دلسۆزیا خوه‌، ئه‌ندامێن پارتی ناچنه‌ چ حزبه‌كا دیتر، چونكو په‌روه‌رده‌ی ڕێباز، نه‌هج و نێرینه‌كا سیاسیی ئه‌وتۆن، كو ته‌نێ خاك و نه‌ته‌وه‌ و قه‌زیێن مه‌زن دبینن و هیچیتر، دیاره‌ خاك و نه‌ته‌وه‌ و قه‌زیه‌ی ڕاست هه‌ر ده‌مینه‌ و گیان دڵسۆزی ژی دگه‌ل دا هه‌لدكێشیت!..
ئه‌ندام و جه‌ماوه‌ری پارتی هێنده‌ دڵسۆزن، حزبێن دیتر چاڤێ وان پێ نارابت و ل جڤینێن نێڤ خوه‌یێن خوه‌ وه‌ك نموونه‌ێن سه‌ركه‌فتی به‌حس دكن و هه‌نده‌ك جار لۆمه‌ی ئه‌ندامێن خوه‌ دكه‌ن، كو چو نه‌وه‌ك ئه‌ندامێن پارتی په‌رۆش و دڵسۆز و سه‌رڕاست نین!..
چار: ڕاستگۆیا پارتی
پارتی حزبه‌كا ڕاستگۆیه‌، دگه‌ل ملله‌تێ خوه‌ و ل گه‌ل دوژمنێ خوه‌ ژی ژ پێخه‌مه‌ت گه‌لێ خوه‌ دا و بۆ ئارمانجا گه‌لێ خوه‌ دبێژیته‌ هه‌موو دوژمنێن خوه‌:(نه‌خێر)، له‌وما دوژمنێن وێ ژی ڕوویێ وان ته‌نێ ل پارتی یه‌، سه‌حكه‌نه‌ دیرۆكێ و قووناغێن وێ ببینن، دوژمن چاوا سه‌ره‌ده‌ریێ د گه‌ل پارتی كریه‌ و پارتی ژى چاوا به‌ره‌ڤانی ژى كریه‌، بپرسن: كێ شۆڕشی هه‌لكر، كێ شه‌ڕی مه‌زن كر، كێ وه‌ ل دوژمنی كرچۆك بۆ دانوستان دابدانه‌، كێ گۆتیه‌ دوژمنێن جودا: ئێدی به‌سه‌، كێ شه‌ڕی ده‌ستووری كر، كێ شه‌ڕی گوهۆڕینا ئاڵایێ عێراقی كر؟، كێ ناڤ و پێگه‌ها پێشمه‌رگه‌ی پاراست، كێ گۆته‌ به‌غدایێ: ئێدی قه‌بوول ناكه‌ین پاشكۆ بین، كێ ئه‌فسانه‌یا داعشێ تێكشكاند؟، كێ داخوازا سه‌ربه‌خوه‌یێ كره‌ واقیع و ب به‌لگه‌ و دیكیۆمێنت، كێ پشتی خیانه‌تا شانزه‌ی ئۆكتۆبه‌ر هه‌رێما كوردستانێ و قه‌واره‌یا وێ پاراست، كێ به‌ڵانسا سیاسیا جیهانێ ل قازانجا كوردستانێ كۆمكر، ئێدی ئه‌ڤه‌یه‌ پارتی، كو شه‌ڕى ب شه‌ڕى دكه‌ت و كو سیاسه‌تێ ب سیاسه‌تێ دكه‌ت و كو ئاشتی ژی هه‌لبژارت، سه‌رڕاست و ده‌نگبڵند ئاشتی دكه‌!..
پارتی ژ پیخه‌مه‌ت بده‌ستڤه‌ئینانا مافێن گه‌ل و نه‌ته‌وا خوه‌ دا، نه‌ك هه‌ر سازشێ ناكه‌، به‌لكی هه‌تا گیانبه‌خشین ژی دچیت، له‌وما گه‌ل و دژه‌گه‌ل ده‌زانن، كو پارتی حزبه‌كا ڕاستگۆیه‌، به‌رپرسیاری دستۆیى خوه‌ ڤه‌ دگریت و ل ناڤخوه‌ ژى دا، بۆ باشیێ دبێژیت باش و بۆ خراپیێ دبێژیت خراپ، نه‌ باشیان دده‌ته‌ ناڤ چاڤێن گه‌لێ خوه‌ و نه‌ خوه‌ ل خرابیان ژی بێ به‌ری دكه‌ت، لێ به‌لێ د هه‌ردو حاڵه‌تان دا مه‌به‌ستا وێ چاره‌سه‌ریه‌، چونكو بۆ نه‌هێلانا خرابیان، بۆ پتركرنا باشییان پێدڤی ب گیانێ چاره‌سه‌ر هه‌یه‌، ئه‌وه‌ پارتیه‌ هه‌رده‌م ده‌ستێ چاره‌سه‌ر بۆ نێڤ خوه‌ و ده‌رڤه‌ درێژ دكه‌ت، ب رامانه‌كا دی پارتی وه‌ك هنده‌ك ل حزبان ل نێڤ عوقده‌ دا ناژیت و ڕاستگۆیانه‌ به‌رخوردیێ د گه‌ل هه‌میان دا دكه‌ت!..
ل دووماهیێ دا دبێژم: ئه‌ڤ چار خه‌سله‌تێن پارتی، ل هۆكارێن سه‌ره‌كیێن سه‌ركه‌فتنا پارتیه‌، له‌وما پێدڤیه‌ پارتی و ئه‌وێن دژی پارتی باش د ڤێ ڕاستیێ بگه‌هن كو: (قه‌زیه‌داریی نه‌ته‌وه‌یی، سه‌رۆك و یه‌كگرتوویی پارتی، دڵسۆزیی ئه‌ندامه‌كانی و ڕاستگۆیی) سه‌ركه‌فتنه‌كا مه‌زنتر ل دووڤ دایه‌!!…

4

ترس ژ هه‌ڵبژارتنان!..
رامان و ئه‌گه‌ر
د. سالار عوسمان
ب بهانه‌یه‌كا جودا، سه‌لیقه‌یا ترسێ ژ هه‌لبژارتنان ژ وێ حزبێ و یا دیتر دبهیستین، سه‌لیقه‌كا دیتر ژى زۆرتر یا وان حزبانه‌، كو ل قووناغێن پێشین دا زۆری لێكر و كێم ژ وان دۆراندندینه‌، تایبه‌ت بزاڤا گۆڕان، كو وان ل به‌ربوو نوونه‌رایه‌یا نه‌ڕه‌زایا خه‌لكى دكه‌ت و تنێ هه‌لبژارتن چاره‌سه‌ریه‌، هه‌ر بزاڤا گۆڕان نه‌، ئێكه‌تی و حزبێن توندره‌وێن كوردستانێ ژى: (كۆمه‌لا ئیسلامی)، جاران زۆری د بارێ هه‌لبژارتنان دا لێدكر و نها ژى ب شه‌ڕڤه‌ و ل بن لێڤان ڤه‌، نسه‌لیقه‌یا ترسه‌كێ ب گۆتارا میدیایان دهێته‌ بهیستن، كو یا ئه‌وێ یه‌ هه‌لویستى د ڤى بارى دا بكه‌ین و بپرسین:
ـ ترس ژ هه‌لبژارتنان بۆچى؟!..
ترس ژ هه‌لبژارتنان هۆكارگه‌له‌كی سیاسی، جڤاكی و ده‌روونی هه‌یه‌، به‌لێ هه‌ر هه‌مى هۆكار گرێدای زه‌مه‌نى یه‌، زه‌مه‌نێ هه‌لبژارتنان، هه‌ر بۆ نموونه‌ بارێ ده‌روونیێ بزاڤا گۆڕان ل پشتى هه‌ڵبژارتنا په‌رله‌مانێ عیراقێ، كو شۆك شكستی كێم ده‌نگێن نه‌سه‌قامگیریا ده‌روونی بۆ خولقاندن، یانژی گرفتێن ناڤخوه‌ى یێن به‌رده‌وام یێن ئێكه‌تیێ د ڤى زه‌مى دا، كو حه‌تا دێ گرفت كوورتر دبنه‌ڤه‌ و ئه‌وا ئێكه‌تیێ كرین، ترسی لێ بنیشیت و وه‌ك جاران سینگێ خوه‌ بۆ هه‌لبژاتنان نه‌ئینیته‌ پێش، ئه‌وه‌ به‌حسێ كۆمه‌لا ئیسلامی ژى ڕوون و ئاشكرایه‌، كو كۆمه‌له‌یه‌كا سیاسی یا توندره‌ون و كورد گۆتنا ده‌ستان كه‌شف بوویه‌ و ئێدى ب كه‌لك كۆمه‌لگه‌ها سیاسی یا مۆدیرن و حوكمڕانیا ژیانێ نائێن، له‌ورا ب ڕاده‌یه‌كى هه‌تره‌سیان ژ هه‌ڵبژارتنان چوویه‌، كو دلێ وان ژ وێ یه‌ جڤاكێ كوردی سزای دده‌ت، چونكو وه‌ك هه‌ڕه‌شا وانه‌ ل سه‌ر ژیانا جڤاكى!..
ده‌رفه‌ت ل ڤێره‌، هه‌كه‌ ب كورتیی ژى بیت، به‌حسێ چه‌مكێ (حوكمڕانی ژیانێ) بكه‌ین، حوكمڕانیا ژیانێ پیكهاتیه‌ ژ وى جۆره‌ حوكمڕانیێ، كو ب ئێكسانی سه‌حا ته‌ماما جڤاكى دكه‌ت و جوداهیان كۆمده‌كه‌ته‌ڤه‌ و كار ل پێناڤى ژیان و شكۆداركرنا ژیانێ دكه‌ت.
ـ پارتی د هه‌ڤكێشێ دا ل كیڤه‌یه‌؟..
هه‌ر تنێ پارتی، ده‌نگ بلند و زولاڵ پشتى هه‌لبژارتنان دكه‌ت د واده‌یا خوه‌ دا، ژ به‌رچێ:
ـ ژ به‌ر ئه‌وێ چه‌ندێ باوه‌ری ب ده‌نگێ جه‌ماوه‌رى، باوه‌رى ژى ب جه‌ماوه‌رێ خوه‌ هه‌یه‌، پارتی د باڕوه‌ربوونێ دا ته‌په‌ و ب چو حزبه‌كێ ناچیت، له‌ورا پشتى حه‌فتێ و دو سالێن ژیێ خوه‌ هه‌ر پیشه‌نگه‌، نه‌ك هه‌ر ل كوردستانێ ب تنێ، له‌ هه‌موو عێراقێ، هه‌قه‌ نه‌یارێن، ڤێ خه‌سله‌تا پارتی، دوور ژ ڕق، وه‌ك خوه‌ بخویننه‌ڤه‌!
ـ پارتی ئێكده‌سته‌، هندا ئێكده‌سته‌، دۆست و دوژمن حه‌یران كرینه‌، ئه‌و یێن فره‌ده‌ست كه‌فتینه‌ گیانێ ئێكتر و هه‌ر ده‌ست و باراش ل ئاشێ لێكدكه‌ن، گه‌له‌ك ژێ هه‌لچنی ل سه‌ر نه‌ئێكڕیزیا پارتی، به‌لێ خه‌ونپوویچ لێ ده‌رچوون!.
ـ پارتی خوه‌دى قه‌زیه‌یه‌، ئه‌رك هه‌یه‌ و دڤێت هه‌لبژارتن د ده‌مێ خوه‌ دا بهێته‌ كرن، حه‌تا بشێت ئه‌ركێن خوه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن، حزبا خوه‌دى قه‌زیه‌ ل گه‌ل ملله‌تێ خوه‌دایه‌ و ژ هه‌لبژارتنان ناترسیت!.
د دووماهیێ دا: پارتی، كو ئه‌ڤرۆ حه‌فتێ و دوه‌مین سالیادا خوه‌ دا به‌رز ڕادگریت، سه‌رده‌كه‌ڤیت، ژ به‌ر ئه‌وێ سه‌رڕاستترین حزبه‌ ل گه‌ل خوه‌ و د گه‌ل دۆست و دوژمنان ژى دا، سه‌رڕاست ده‌بیته‌ڤه‌ ژى!

19

د سالار عوسمان
به‌رى دوسێ رۆژان پارێزگه‌ها سلێمانیێ ل بازیان، سه‌ره‌كوه‌زیرێن هه‌رێما كوردستان (نێچیرڤان بارزانی)، د گۆتاره‌كێ دا ئاماژه‌ی ب چه‌مك و ده‌سته‌واژه‌یه‌كێ كر، كو هه‌ق ئه‌وه‌ ئه‌م هه‌موو، تایبه‌ت میدیای كوردی هه‌ڵوه‌سته‌ی له‌باره‌وه‌ بكات، هه‌لویسته‌یه‌ك ب ئاراسته‌یا زانستی و وه‌لاتبینیێ دا، چه‌مك و ده‌سته‌واژه‌ ژى: (كلتوورێ ره‌تكرنا هه‌موو تشتان!) بوو، كو ب بۆچوونا به‌نده‌ گه‌نگه‌شه‌كرن و ساخكرنا ڤێ ده‌سته‌واژێ كلیلا ڤه‌كرنا زۆر ژ ده‌رگه‌هێن داخستیه‌!
زانست چ دبێژیت؟..
زانستێ دژى ڕه‌هایێ، زانست ل ناڤ ڕێژه‌یی دا كار دكه‌ت و به‌رده‌وام دیوه‌كه‌یتر ژى دبینیت، گه‌ر ڕۆهن ژى نه‌بینیت، هه‌ولا بینین و ئاشكراكرنێ دده‌ت، كه‌واته‌ ئه‌و، حزب و میدیا كو هه‌موو تشتى ڕه‌ت دكه‌ت، په‌یره‌و و حزب و میدیایه‌كا شاشه‌، ژبلی شاشیێ ژى نه‌مایشكرنا جۆه‌كى ژ زولمێ دكه‌ت، چونكو دڤیت پشكه‌ك هه‌بیت و پشكه‌كا دیتر نه‌بیت، دڤێت تشته‌ك بوون بیت و ئه‌وێن دیتر نه‌بوون، ل ده‌مه‌كى هه‌موو هه‌نه‌ و بوونن، كه‌واته‌ ئه‌ڤ قسه‌ ژ بوونێ دكه‌ین، ڕه‌تكرنا بوونێ، تایبه‌ت بوونا حوكمڕانیێ، حوكمڕانیه‌ك، كو ده‌نگێ ملله‌تی پێیه‌، كو ل وێ سه‌ره‌تایێ ژى ملله‌ت ب خوه‌ بوونه‌ مه‌زنه‌، شاشى و ئیشكالیه‌ت و زولمه‌كه‌ و ئێدی دڤێت ئه‌ڤ كلتووره‌، كلتوورێ ره‌تكرنا هه‌موو تشتان) بهێته‌ به‌تالكرن، ئه‌ڤ به‌تالكرنه‌ ب گه‌نگه‌شه‌ و كار دهێته‌ كرن و حوكمه‌تێ ژى ئه‌و شیان و توانا هه‌یه‌، هه‌م زه‌مینا گه‌نگه‌شه‌یه‌كا دروست چێبكه‌ت و هه‌م ژى كارێن به‌رده‌وام و پتر بكه‌ت و ئاكام، مه‌ده‌نیانه‌ و سه‌رده‌میانه‌ دكاریت ئه‌ڤ كلتوورێ شاش چاره‌سه‌ر بكات.
ئه‌رێ وه‌لاتبینیی چو ژمه‌ دخوازیت؟..
وه‌لاتبینى ژى ڕێ نادات هه‌موو تشتان ڕه‌ت بكه‌ینه‌ڤه‌، وه‌لاتبینیی لێكگرێدانا جه‌مسه‌رێنت وه‌لاتانه‌، وه‌لاتی ژى یا هه‌مووانه‌ و كه‌واته‌ دڤێت هه‌موو هه‌بن، لێ هه‌ر كه‌س و لایه‌نه‌ك ب قه‌بارێ سروشتیێ یێ خوه‌، ئاشكرایه‌ دووماهى ملله‌ت حوكمه‌ت قه‌باره‌كێ مه‌زنه‌، چونكو ده‌نگێ ملله‌تی پێیه‌ و كه‌واته‌: وه‌لاتبینیی دژى كلتوورێ ره‌تكرنا هه‌موو تشت و ئه‌وا هه‌تا نها بانگه‌شه‌ و كاری بۆ ڤى كلتوورى كریه‌، دڤێت ئه‌و ڕاستیا رۆهن بزانیت، كو دژى وه‌لاتبیینیێ یه‌، دڤێت حزب ململانێ بكه‌ن، به‌لێ ل سه‌ر كیستێ حوكمه‌تێ نه‌،! دڤێت ده‌مێ بانگه‌شا هه‌ڵبژارتنان حزبان د جه‌نگێ مه‌ده‌نیانه‌یا دا ڕووبه‌ڕووبوونا ئێكتر دا بن بۆ كۆمكرنا زۆرترین ده‌نگان، لێ جه‌نگه‌كێ نیشتمانى، حوكمه‌ت و خه‌لكه‌كێ ژێ سوودمه‌ند بن، نه‌ك زیانمه‌ند، كو ب داخه‌ڤه‌ ئه‌ڤ جه‌نگێ مه‌ده‌نی یێ دیمۆكراسی هندی كه‌ڕدێ له‌ كوردستانێ سه‌ر دكێشیت بۆ دژایه‌تیا نیشتمان و حوكمه‌تێ و سازیێن فه‌رمى یێن وه‌لاتى!.
دووماهى په‌یڤ!..
دووماهى په‌یڤ ل ڤێره‌ ئه‌ڤه‌یه‌: كلتوورێ ڕه‌دكرنا هه‌موو تشتان ژ زه‌مه‌نێ دوویێ دا، یه‌خه‌یا خودانی دكه‌ت و خراپتر ژ هه‌مووان ئه‌وه‌ ل ئه‌ردى دده‌ت، واته‌ ژ وانه‌یه‌ دژاتى و ركابه‌ره‌یێ نه‌وێریت، چونكو دژى به‌رگه‌گر و ئاماده‌یه‌ بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌ڤێ، لێ ل سووڕانه‌وه‌یا دووێ دا، واته‌ د زه‌مه‌نێ دووێ دا خودانێ لوول ده‌دات، ئه‌وێن ل كوردستانێ، تایبه‌ت ل سلێمانیێ چه‌ند ساله‌كه‌ عه‌ڕڕاب و هه‌لگر و بانگه‌شه‌كاری ڤى كلتوورینه‌، پێناچیت دیرۆكا وان باش خویندبیته‌ڤه‌، ژبلى ل دیرۆكا وان باش نه‌هاتبیته‌ خواندن، ژ ڕوویێ زانستیی و وه‌لاتبینیێ ژى دا كێمده‌ست و كۆله‌وارن !!.

9

د.سالار عوسمان
ڕاسته‌ سۆز پشكه‌كا دانه‌بڕیا ژیانێ یه‌ و ڕۆچوویه‌ د ناڤ هوورده‌كاریێن خوه‌ اد، هه‌ست، بیر و كاردانه‌ڤه‌یێن مرۆڤى یه‌، لێ ل ب ره‌خ سۆزێ دا، ئه‌ڤه‌ پشكه‌كا رۆهنا ژیانێ یه‌ و ل گه‌ل خوه‌ دا ده‌ستێ سۆزێ ژى بۆ ڕاسته‌ڕێ دگریت، سۆز ، ئه‌گه‌ر ئه‌قل دگه‌ل ڕیێ نه‌چیت، ئه‌گه‌ر ده‌رگه‌هان بۆ ڤه‌نه‌كاته‌ڤه‌، له‌وانه‌یه‌ د تاریێ دا بمێنێته‌ڤه‌ و ل تاریكیێ ژى دا ده‌رگه‌ڤه‌كرن ئه‌سته‌م دبن!.. كه‌واته‌ ئه‌م ل به‌رامبه‌ر حه‌تمیه‌تا ڤه‌كرنا ده‌رگه‌هانین حه‌تا بگه‌هینه‌ ڕۆناهیێ، كه‌واته‌ بێ ڕۆناهی، د تارییێ دا ژیان نابیت و مرۆڤ به‌ردبیته‌ڤه‌!.. چه‌ند زۆرن ئه‌و نموونه‌یێن تاری یێن ناڤ دیرۆكێ، كو مرۆڤ هه‌لببیت، هه‌لببیته‌ڤه‌ ژ به‌ر ئه‌وێ چه‌ندێ نه‌شیایه‌ چراى بده‌ست ده‌رگه‌هان ڤه‌بكه‌ت، ب كورتی: به‌ربۆته‌وه‌، چونكو تنێ سۆز كارى بۆدكه‌ت!.
ئه‌ڤ كورته‌ پێشه‌كیه‌ بۆ وێ چه‌ندێ یه‌ داكو بێژم: ڕاسته‌ سۆز پشكه‌كه‌ ژ ژیانێ، به‌لێ ئه‌قڵ بیركه‌رێ ڕاستیێ یه‌، له‌ورا د هه‌ر پرۆسه‌یه‌كێ دا دڤێت بگه‌ڕێینه‌ڤه‌ بۆ په‌یوه‌ندیێن د ناڤبه‌را سۆز و ئه‌قل دا و ئه‌ڤ هه‌ڤكێشه‌ شیته‌ل بكه‌ین و بپرسین: ئه‌رێ كیژ ژ (سۆز، ئه‌قل) ڕابه‌رییا ئه‌وێن دیتر دكه‌ت؟..هه‌رده‌م ئه‌قل ڕابه‌رایه‌تیا سۆزێ كر، ئه‌و پرۆسه‌ د ێ بسه‌ركه‌ڤیت و به‌ره‌ڤاژى ژى دروسته‌..!.
وه‌لاتپارێزی به‌رخوركرنه‌ ل گه‌ڵ بهایان، له‌ورا دڤێت ئه‌قل ڕابه‌رایه‌تیێ بكه‌ت، ل كیڤه‌ ژى سۆز پێویست بیت، ده‌ڤێت هه‌ر ئه‌قل ئیدارا ئه‌وێ سۆزێ بده‌ت، ئه‌م پرسه‌ پرسه‌كا هه‌ستیاریی كلتووریه‌ و دڤێت كوورتر ژ نها هه‌یه‌ بهێته‌ گه‌نگه‌شه‌كرن، گه‌نگه‌شه‌ ژى ب وى ئاراسته‌ی بیت: (وه‌لاتپارێزیی واته‌ كاركرن ل ناڤ حه‌قلێ به‌هایێن مه‌زن).
ل كوردستانێ دیرۆكه‌كا خه‌ملاندى هه‌یه‌ ژ سۆزاتیا وه‌لاتپارێزیێ، ل هه‌ر گۆشه‌یه‌كێ ڤه‌ سه‌حا ڤان ڕازاڤان بهێته‌كرن، سه‌رنجڕاكێش، جهێ شانازیێ یه‌، پڕه‌ ژ هه‌لچوونا خوه‌ و هه‌ستان، لێ پرسیارا ڕژد ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌قل ژ كیڤه‌ د ڤێ خه‌ملاندى دایه‌؟!.. سۆز چ چنیه‌ڤه‌ و ئه‌رێ ته‌نێ ب باڵێ سۆزێ ڤه‌ دشێین بفڕین؟!.. زۆر ب كورتی: وه‌لات، ل گه‌ل ژى وه‌لاتپارێزیی ته‌نێ ب سۆز به‌ڕێڤه‌ ناچێت و دڤیتَ ئه‌قلى بێخه‌ینه‌ پێش ئه‌وێ سۆزێ و ب واتایه‌كا ڕۆۆهنتر دڤێت ئه‌قل ڕابه‌رایه‌تیا سۆزا وه‌لاتپارێزیێ بكه‌ت..!.
چ بكه‌ین باشه‌؟.. ئه‌ڤه‌ ژى پرسیارا هه‌رى مه‌زنه‌، ب لێكدانه‌ڤه‌یا ڕایا من، دڤێت وه‌لاتپارێزیێ ژ سۆزێ بگوهۆڕین بۆ كلتوورى، ئه‌ڤه‌ ژى كاره‌كی نه‌ ب ساناهى یه‌ و نه‌ ب زه‌حمه‌ته‌، ساناهی یه‌ گه‌ر نیاز هه‌بیت و زه‌حمه‌ته‌ ژى گه‌ر نیاز نه‌بیت و وه‌ك ده‌هان ئاریشه‌یێن دیتر نیڤ ته‌مام ل ناڤ نه‌ئێكلاكه‌ریێ دا ب رژدى دمینیته‌ڤه‌..!
ئه‌گه‌ر نیاز هه‌بیت، واته‌ ئه‌گه‌ر مه‌ خواست وه‌لاتپارێزیی ژ سۆزى ڤه‌ بگوهۆڕین بۆ كلتوورى، ئه‌و دڤێت ژ په‌روه‌ردێ ڤه‌، ژ خانه‌وادێ و قوتابخانه‌یان ڤه‌ ده‌ستپێ بكه‌ین و پێش هه‌ر پێنگاڤه‌كێ ژى موجامه‌لێ بكوژین، چونكو موجامه‌له‌ دایكا سۆزێ یه‌ و پشكه‌كێ زۆرێ تێكچوونا ڕه‌وشه‌كان به‌رهه‌مێ ته‌ڤلیبوونا وێ موجامه‌لێ یه‌، كو ئه‌ورۆپیان واز لێ ئێنا و ئه‌مه‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ژى حه‌تا نوكه‌ پێه‌ڤه‌ ده‌تلێینه‌وه‌..!.
په‌یڤین د ڤى باری دا گه‌له‌ك، سیاسه‌تمه‌داران ژى چاوا بیردكه‌نه‌ڤه‌، كلتوورێ سیاسیێ مه‌ د چ ئاسته‌كى دایه‌، په‌روه‌رده‌، میدیا، به‌رژه‌وه‌ندیێن تاكان و سه‌رجه‌مێ وان به‌هایان پشكه‌كا به‌رده‌وامه‌ پشكه‌ك ژى د بێ پێناسه‌یێ، یا ل نێڤ پێناسه‌یا ـ ل ناڤ دوكڤاندا (به‌رژه‌وه‌ندپارێز) ـ ماونه‌ته‌وه‌ و ده‌هان پرس و پرسیارێن دیتر، ئه‌گه‌ر بهیستین ل پێناڤێ دا كاره‌كی بنیاتی بكه‌ین، دڤێت به‌رسڤا ڕۆهن و بێ موجامه‌له‌ و دوور ژ سۆزێ: ئه‌قڵانی هه‌موو ئه‌و پرس و پرسیارانه‌ بده‌ینه‌ڤه‌، ئه‌گه‌ر مه‌ وه‌كر، ئه‌وى ده‌مى دكارین ده‌رگه‌هان بكه‌ینه‌ڤه‌!..به‌ڵێ ئه‌وى ده‌مى دكارین وه‌لاتپارێزیێ ژ سۆزه‌وه‌ بگوهۆڕین بۆ كلتوور..!

23

د سالڤه‌گه‌را دامه‌زراندنا كۆڤارا ڕامان دا
پێشنیازه‌ك
د سالار عوسمان
كۆڤارا ڕامان دچیته‌ د بیست و سێ سالیا ژیێ خوه‌ دا، پیرۆزباهی و ده‌ستخۆشی ل هه‌موو وا برێزان ژ ده‌سپێكێ حه‌تا نها، كار كرنه‌ و ڕامان ـ گه‌هاندنه‌ ڤێ رۆژێ، ئه‌ڤرۆیه‌ك، كو بۆ هه‌میان، تایبه‌ت بۆ ڕه‌وشه‌نبیران جهێ شانازیێ یه‌.
زه‌مه‌نێ دامه‌زراندنا ڕامان و پتر ژ رامانه‌ك..!
به‌ریا بیست ودو سالان، ل پیرمام بووین، شه‌ڕێ نه‌گریسی ناڤخوه‌یی ئه‌م ل وێرێ كۆمكرین، ب سه‌ر خه‌م و چاڤه‌رێ دا كه‌تبووین، د وی ده‌مێ دژوار دا پارتی دیمۆكراتی كوردستان هزر ل دامه‌زراندنا كۆڤاره‌كا ره‌وشه‌نبیری كریه‌ و ناڤێ وێ كرنه‌ (ڕامان)، بڕیارا دروست ل ده‌مه‌كێ دژوار دا رامان و ده‌لاله‌تا خوه‌ هه‌یه‌، كورتترین رامان ئه‌ڤه‌یه‌، (پارتی دروست هزردكه‌ت)، دروست هزر دكه‌ت ب تێگه‌هشتنه‌ك، كو ره‌وشه‌نبیری د گه‌ل ژیانێ دا ڕی دكه‌ت و پتر ژ خوه‌ ژى خه‌سله‌تا (بنیات)ی هه‌یه‌ و نابیت ل بن هه‌ر بهانه‌كێ فشار و دژواریه‌كێ دا بیت، كو شه‌ڕ و ئه‌نجامێن شه‌ڕ قورستر و زه‌حمه‌ترینه‌، پشت ل ره‌وشه‌نبیری بهێته‌كرن، ب واتایه‌كا دیتر پشتكرن ل ره‌وشه‌نبیری پشتكرنه‌ ل بنیات…!
ڕامان، كۆمكرنا قه‌له‌مێن جودا..!
ل وی ده‌می واته‌ ل سالا (١٩٩٦) ڤه‌ حه‌تا نها ڕامان تو په‌یوه‌ندیه‌ك ب پارتی دیمۆكراتی كوردستان ڤه‌ نه‌مایه‌، چاوا و ل به‌رچی؟… پارتی هه‌ر ته‌نێ بڕیارێ دا و بۆدجه‌ی پێدڤی بۆ دابینكر و ئێدى لێی ڤه‌كێشا، ئارمانج ژى ئه‌و بوو، حه‌تا ڕامان ببیته‌ ماله‌ك بۆ هه‌می پێنڤیسان، نه‌ك هه‌ر ل كوردستانا باشوور ب ته‌نێ، به‌لكی ل هه‌ر چار پارچه‌ێن كوردستانێ و تاراوگه‌یش، ئه‌ڤ تێگه‌هشتنا پارتی، وه‌ك بڕیارا دامه‌زراندنا كۆڤاره‌ك، تێگه‌هشتنه‌كا دروست بوو، بگره‌ پتر ژى، چونكی ره‌وشه‌نبیریا: (بنیات) نابیت بكه‌ڤیته‌ د نێڤ ململانا حزبی دا، بگره‌، ڕامان ڕێك ئه‌وه‌ی كر و ل وێرێ ژى دا گه‌هشته‌ گوپیتكێ و زێده‌ڕۆیی ناكه‌ین گه‌ر وه‌بێژین: ئه‌گه‌ر شانازیه‌ك هه‌بیت ل ڤی واری دا، وارێ كۆكۆمكرنا جوداهیانه‌، ئه‌و ب پله‌یا یه‌كه‌م یا ڕامان ـ ـه‌ هه‌ر ئه‌و ژى بوو، بووه‌ هۆكاری ئه‌وه‌ی، كه‌ سنووربڕ بیت و جوگرافیا بكه‌ت و ل هه‌می پێنڤیسێن ره‌سه‌ن یێن كوردی هه‌بیت، ڕامان ل وێ ده‌رێ یه‌..!.
ڕامان، پتر ل كۆڤارێك..!.
كو ڕامان ئه‌وه‌ دیدگا بیت، كو ڕامان ژ پێخه‌مه‌ت هاته‌ دامه‌زراندن و بڤێت سنووربڕ هه‌میان كۆمبكه‌ت كو ڕامان سازنده‌یی بكات و بڤێت پێخه‌مه‌ت ل ئێكترگه‌هشتن ده‌ستێ چاره‌سه‌ر بیت و نیشتمانیانه‌ بیر بكه‌ته‌ڤه‌، شایه‌ن و شایسته‌یى ئه‌ڤه‌یه‌، ئێدی ببیته‌ ده‌زگه‌هه‌كێ كلتووریی فره‌ لق و ئه‌و ئه‌ركه‌ ب مه‌زنى و ئه‌ستوى بگریت، كو ل ده‌سپێكێ دا ناڤ مه‌ لێدانا (بنیات..!)
پێشنیاز دكه‌ین، وه‌ك چاوا پارتی دیمۆكراتی كوردستان ل ده‌سپێكا دامه‌زراندنا ڕامان ـ ڤه‌ بڕیاره‌ك دروست دا و ڕامان ـ كریه‌ بڕانده‌كا ره‌وشه‌نبیری و لێی ڤه‌كێشایه‌ڤه‌ نها ژی هه‌ر وه‌ بكه‌ت و بڕیار بده‌ت بكه‌ته‌ ده‌زگه‌هه‌كێ كلتووری فره‌ لقی فره‌ ئه‌ركی كلتووریی كوردی و باشتر بچیته‌ د نێڤ ژیانێ دا، چونكو ژیان ل كوردستانێ پێدڤی ب (بنیات)ـه‌..!.

17

د. سالار عوسمان
پێدچێت حه‌تا نها كورد، تایبه‌ت د ناڤا ئه‌ده‌بیاتێن سیاسی یێن خوه‌ دا په‌یڤینه‌ك د بارێ (گوێگریی) دا نه‌كربیت، یان لانی كه‌م خه‌وش ل منه‌ و من و لبه‌رچاڤێ من نه‌كه‌فتیه‌!.. ب هه‌رحال، ل ڤێره‌، به‌نده‌ و تاقه‌ت تشته‌كێ ده‌باره‌ى بێژین و داخوازیارین ببیته‌ ده‌رازینكه‌ك بۆ به‌حسلێكرنه‌كا كوورتر.
پێدچیت ئێك ژ پێناسه‌یێن زولم گوهلێنه‌گرتن بیت، كه‌واته‌ ئه‌و خوینا هاتیه‌ ڕێژتن، پشكه‌ك ژ ئه‌نجامێ گوهلێنه‌گرتنێ بوویه‌، تایبه‌ت ئه‌و ده‌سه‌لاتدارێن وه‌سان دخوازن، هه‌قێ وان هه‌میان هه‌بیت باخڤن بۆ خه‌لكى نینه‌ باخڤن، به‌ دیوه‌كه‌یتریشه‌وه‌، كه‌واته‌ دیمۆكراسی پێكهاتیه‌ ژ ئاخڤتنه‌كرنه‌كا وه‌كو ئێك بۆ هه‌موویان و ل دووماهیێ ژى گوهلێگرتن ل ئه‌نجامێ وێ!..
گرفتا گوهلێنه‌گرتنێ گرفته‌كا كوورا دیرۆكی یه‌، ئه‌و ده‌مێ ئاده‌م سێڤێ دخۆت گوهڵیناگریت، ئه‌و ده‌مێ قابیل هابیلێ برا دكوژیت، كه‌سی ژ وان ناخوازیت گوه ل ئه‌وێن دیتر بگرن، دووماهیا هاتنا ئیسلامێ ژى ئه‌ڤ گرفته‌ چاره‌سه‌ر نابیت، (و اژا قرێ القرێن فاستمعوا و أنصتوا/ الاعراف 204)، ئه‌ڤه‌ ژبلى وێ هه‌مى خوینا ل ناڤ وێ دیرۆكێ دا ڕژیایه‌، كو پشكا زۆرا وێ ئه‌و گوهلێنه‌گرتنه‌، ب وێ واتایێ، كو ئه‌و دڤێت هه‌بیت و ئه‌وی ن دتر نه‌، ئه‌و و ئه‌وێن دیتر، ئه‌و هه‌ڤكێشه‌ پڕ جه‌ده‌لا دونیایێ ب خوه‌ڤه‌ مژوول كریه‌، نها ژى هه‌روه‌سایه‌، ئه‌و ل ناڤبه‌را من و ئه‌وێن دیتر دا، هه‌موو من ـ ئێك د ئیك ده‌م دا ئه‌و و ئه‌وێن دیتره‌، كه‌واته‌ مه‌حكومین ب ئێكه‌ڤه‌بین و گوهلێگربین!..
ل ناڤ كوردان دا، تایبه‌ت د ناڤ ئه‌ده‌بیاتێن سیاسی دا، گوهلێگرتن نه‌بوویه‌ كلتوور، نه‌ك هه‌ر نه‌بۆیه‌ كلتوور، بگره‌ نه‌ بۆیه‌ مژاره‌ك ژى بۆ به‌حسه‌لێكرنێ، باوه‌رناكه‌م توێژینه‌یه‌ك د وى باری دا هه‌بیت، پێویسته‌ د ئێك ده‌م دا سیاسیێ كورد هه‌م گوهلێگر بیت و هه‌رده‌م ژى د چێكرنا كلتووری دا گوهلێگرتنێ ڕۆلێ خوه‌ ببینیت، گوهلێگر بیت ب وێ تێگه‌هیشتنێ، كو ئه‌وێن دیتر، ته‌نانه‌ت ئه‌وێن موخالیفه‌ ژى هه‌نه‌، ڕۆلى ببینیت د چێكرنا كلتوورێ گوهلێگری ژى دا ب وێ تێگه‌یشتنا، كو ئه‌وێن دیتر ژى، ته‌نانه‌ت ئه‌ندامێن خوه‌ ژی هه‌ر جێبه‌جێكاره‌كێ بێ ڕا و بۆچوون نینه‌، به‌لكو جێبه‌جێكاره‌كێ خوده‌ى ڕا و بۆچوونن، له‌ ئاكامی هاڤكێشێ دا ئه‌ندامان سایكۆلۆژیایا پشكداری بۆ دروست دبێت و هه‌ست ب بوونا خوه‌ دكه‌ن، ئاخر سایكۆلۆژیا پشكداریێ و هه‌ستكرن بوونا مرۆڤى نێزیك دئێخیته‌ڤه‌ ل سه‌ركه‌فتنێ، ئاشكرایه‌ ڕێژه‌یه‌ك ل سه‌رنه‌كه‌فتنا پارتێن سیاسی یێن كوردستانێ بۆ نه‌بوونا وێ سایكۆلۆژیایێ و هه‌سته‌ دڤه‌گه‌ڕیته‌ڤه‌، واته‌ مه‌ پێدڤى ب وێ چه‌ندێ هه‌یه‌ هه‌ستیا بوون و پشكداریێ ل ناڤ تاكان دا دروست بكه‌ین، حه‌تا هه‌موویان پشكدار بن ل بنیاتنانى دا، حه‌تا هه‌موو هه‌ست بكه‌ن نیشتمان یا هه‌مووانه‌، ئه‌ڤه‌ ژى كلتوورێ گوهلێگریێ گه‌ره‌كه‌، ببیته‌ گوهلێگر بین، هه‌ژ ماڵ حه‌تا قوتابخانه‌ و مزگه‌فت و ئۆرگانێن سیاسیی، گوهلێگر بین ه‌تا چێژ ژ ژیانێ وه‌ربگرین، چونكو پشكه‌كێ كه‌می ژیان ل لایێ مه‌ و ڕێژا زۆر یا ل لایێ ئه‌وێن دیتره‌!..
گوهلێگری ل ڤێره‌ ده‌ست پێدكه‌ت، كو ئه‌وان وه‌سا بڤیت دووماهیا هه‌ر ڕسته‌یه‌كێ خاله‌ك هه‌یه‌، دووماهیا هه‌ر ڕسته‌یه‌كێ، واته‌ دووماهیا هه‌ر خاله‌كێ، ڕسته‌یه‌كا دیتر دهێت و ئێدى نۆره‌ی ئه‌وێن دیتره‌، كه‌واته‌ ب نۆره‌ من دڤێت ب وى و ئه‌وى ده‌ڤیت ب ئه‌وێن دیتر و ئێدى ئاوایێ ژیانێ پڕ دبیت ژ خال، د ڕستا نوو دا، د بینین و تێگه‌هشتنا جودا دایه‌.
ئه‌ڤ مژاره‌ به‌رێ وێ ئێكێ كو مژاره‌كا سیاسی بیت، مژاره‌كا مه‌عریفیی، كلتووریی و فه‌لسه‌فی یه‌، له‌ورا ده‌ڤێت ڕۆناكبیران، تایبه‌ت ڕۆناكبیرێن سیاسی د ده‌رباره‌ی دا بدوێن و سازنده‌یی بۆ بكه‌ین، ئه‌گینا وه‌ك نها دێ كه‌ڤینه‌ ناڤ جه‌نگه‌ڵی گوهلێنه‌گرتن د ناڤ ئێكتر دا و دونیا ژى پڕ دبیت ژ ژاوه‌ژاو، ئاخر ژاوه‌ژاو ژیان و ڕۆناهیا وان دڤه‌مرینت!..

website security