NO IORG
Authors Posts by د.سالار عوسمان

د.سالار عوسمان

د.سالار عوسمان
48 POSTS 0 COMMENTS

2

ترس ژ هه‌ڵبژارتنان!..
رامان و ئه‌گه‌ر
د. سالار عوسمان
ب بهانه‌یه‌كا جودا، سه‌لیقه‌یا ترسێ ژ هه‌لبژارتنان ژ وێ حزبێ و یا دیتر دبهیستین، سه‌لیقه‌كا دیتر ژى زۆرتر یا وان حزبانه‌، كو ل قووناغێن پێشین دا زۆری لێكر و كێم ژ وان دۆراندندینه‌، تایبه‌ت بزاڤا گۆڕان، كو وان ل به‌ربوو نوونه‌رایه‌یا نه‌ڕه‌زایا خه‌لكى دكه‌ت و تنێ هه‌لبژارتن چاره‌سه‌ریه‌، هه‌ر بزاڤا گۆڕان نه‌، ئێكه‌تی و حزبێن توندره‌وێن كوردستانێ ژى: (كۆمه‌لا ئیسلامی)، جاران زۆری د بارێ هه‌لبژارتنان دا لێدكر و نها ژى ب شه‌ڕڤه‌ و ل بن لێڤان ڤه‌، نسه‌لیقه‌یا ترسه‌كێ ب گۆتارا میدیایان دهێته‌ بهیستن، كو یا ئه‌وێ یه‌ هه‌لویستى د ڤى بارى دا بكه‌ین و بپرسین:
ـ ترس ژ هه‌لبژارتنان بۆچى؟!..
ترس ژ هه‌لبژارتنان هۆكارگه‌له‌كی سیاسی، جڤاكی و ده‌روونی هه‌یه‌، به‌لێ هه‌ر هه‌مى هۆكار گرێدای زه‌مه‌نى یه‌، زه‌مه‌نێ هه‌لبژارتنان، هه‌ر بۆ نموونه‌ بارێ ده‌روونیێ بزاڤا گۆڕان ل پشتى هه‌ڵبژارتنا په‌رله‌مانێ عیراقێ، كو شۆك شكستی كێم ده‌نگێن نه‌سه‌قامگیریا ده‌روونی بۆ خولقاندن، یانژی گرفتێن ناڤخوه‌ى یێن به‌رده‌وام یێن ئێكه‌تیێ د ڤى زه‌مى دا، كو حه‌تا دێ گرفت كوورتر دبنه‌ڤه‌ و ئه‌وا ئێكه‌تیێ كرین، ترسی لێ بنیشیت و وه‌ك جاران سینگێ خوه‌ بۆ هه‌لبژاتنان نه‌ئینیته‌ پێش، ئه‌وه‌ به‌حسێ كۆمه‌لا ئیسلامی ژى ڕوون و ئاشكرایه‌، كو كۆمه‌له‌یه‌كا سیاسی یا توندره‌ون و كورد گۆتنا ده‌ستان كه‌شف بوویه‌ و ئێدى ب كه‌لك كۆمه‌لگه‌ها سیاسی یا مۆدیرن و حوكمڕانیا ژیانێ نائێن، له‌ورا ب ڕاده‌یه‌كى هه‌تره‌سیان ژ هه‌ڵبژارتنان چوویه‌، كو دلێ وان ژ وێ یه‌ جڤاكێ كوردی سزای دده‌ت، چونكو وه‌ك هه‌ڕه‌شا وانه‌ ل سه‌ر ژیانا جڤاكى!..
ده‌رفه‌ت ل ڤێره‌، هه‌كه‌ ب كورتیی ژى بیت، به‌حسێ چه‌مكێ (حوكمڕانی ژیانێ) بكه‌ین، حوكمڕانیا ژیانێ پیكهاتیه‌ ژ وى جۆره‌ حوكمڕانیێ، كو ب ئێكسانی سه‌حا ته‌ماما جڤاكى دكه‌ت و جوداهیان كۆمده‌كه‌ته‌ڤه‌ و كار ل پێناڤى ژیان و شكۆداركرنا ژیانێ دكه‌ت.
ـ پارتی د هه‌ڤكێشێ دا ل كیڤه‌یه‌؟..
هه‌ر تنێ پارتی، ده‌نگ بلند و زولاڵ پشتى هه‌لبژارتنان دكه‌ت د واده‌یا خوه‌ دا، ژ به‌رچێ:
ـ ژ به‌ر ئه‌وێ چه‌ندێ باوه‌ری ب ده‌نگێ جه‌ماوه‌رى، باوه‌رى ژى ب جه‌ماوه‌رێ خوه‌ هه‌یه‌، پارتی د باڕوه‌ربوونێ دا ته‌په‌ و ب چو حزبه‌كێ ناچیت، له‌ورا پشتى حه‌فتێ و دو سالێن ژیێ خوه‌ هه‌ر پیشه‌نگه‌، نه‌ك هه‌ر ل كوردستانێ ب تنێ، له‌ هه‌موو عێراقێ، هه‌قه‌ نه‌یارێن، ڤێ خه‌سله‌تا پارتی، دوور ژ ڕق، وه‌ك خوه‌ بخویننه‌ڤه‌!
ـ پارتی ئێكده‌سته‌، هندا ئێكده‌سته‌، دۆست و دوژمن حه‌یران كرینه‌، ئه‌و یێن فره‌ده‌ست كه‌فتینه‌ گیانێ ئێكتر و هه‌ر ده‌ست و باراش ل ئاشێ لێكدكه‌ن، گه‌له‌ك ژێ هه‌لچنی ل سه‌ر نه‌ئێكڕیزیا پارتی، به‌لێ خه‌ونپوویچ لێ ده‌رچوون!.
ـ پارتی خوه‌دى قه‌زیه‌یه‌، ئه‌رك هه‌یه‌ و دڤێت هه‌لبژارتن د ده‌مێ خوه‌ دا بهێته‌ كرن، حه‌تا بشێت ئه‌ركێن خوه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن، حزبا خوه‌دى قه‌زیه‌ ل گه‌ل ملله‌تێ خوه‌دایه‌ و ژ هه‌لبژارتنان ناترسیت!.
د دووماهیێ دا: پارتی، كو ئه‌ڤرۆ حه‌فتێ و دوه‌مین سالیادا خوه‌ دا به‌رز ڕادگریت، سه‌رده‌كه‌ڤیت، ژ به‌ر ئه‌وێ سه‌رڕاستترین حزبه‌ ل گه‌ل خوه‌ و د گه‌ل دۆست و دوژمنان ژى دا، سه‌رڕاست ده‌بیته‌ڤه‌ ژى!

16

د سالار عوسمان
به‌رى دوسێ رۆژان پارێزگه‌ها سلێمانیێ ل بازیان، سه‌ره‌كوه‌زیرێن هه‌رێما كوردستان (نێچیرڤان بارزانی)، د گۆتاره‌كێ دا ئاماژه‌ی ب چه‌مك و ده‌سته‌واژه‌یه‌كێ كر، كو هه‌ق ئه‌وه‌ ئه‌م هه‌موو، تایبه‌ت میدیای كوردی هه‌ڵوه‌سته‌ی له‌باره‌وه‌ بكات، هه‌لویسته‌یه‌ك ب ئاراسته‌یا زانستی و وه‌لاتبینیێ دا، چه‌مك و ده‌سته‌واژه‌ ژى: (كلتوورێ ره‌تكرنا هه‌موو تشتان!) بوو، كو ب بۆچوونا به‌نده‌ گه‌نگه‌شه‌كرن و ساخكرنا ڤێ ده‌سته‌واژێ كلیلا ڤه‌كرنا زۆر ژ ده‌رگه‌هێن داخستیه‌!
زانست چ دبێژیت؟..
زانستێ دژى ڕه‌هایێ، زانست ل ناڤ ڕێژه‌یی دا كار دكه‌ت و به‌رده‌وام دیوه‌كه‌یتر ژى دبینیت، گه‌ر ڕۆهن ژى نه‌بینیت، هه‌ولا بینین و ئاشكراكرنێ دده‌ت، كه‌واته‌ ئه‌و، حزب و میدیا كو هه‌موو تشتى ڕه‌ت دكه‌ت، په‌یره‌و و حزب و میدیایه‌كا شاشه‌، ژبلی شاشیێ ژى نه‌مایشكرنا جۆه‌كى ژ زولمێ دكه‌ت، چونكو دڤیت پشكه‌ك هه‌بیت و پشكه‌كا دیتر نه‌بیت، دڤێت تشته‌ك بوون بیت و ئه‌وێن دیتر نه‌بوون، ل ده‌مه‌كى هه‌موو هه‌نه‌ و بوونن، كه‌واته‌ ئه‌ڤ قسه‌ ژ بوونێ دكه‌ین، ڕه‌تكرنا بوونێ، تایبه‌ت بوونا حوكمڕانیێ، حوكمڕانیه‌ك، كو ده‌نگێ ملله‌تی پێیه‌، كو ل وێ سه‌ره‌تایێ ژى ملله‌ت ب خوه‌ بوونه‌ مه‌زنه‌، شاشى و ئیشكالیه‌ت و زولمه‌كه‌ و ئێدی دڤێت ئه‌ڤ كلتووره‌، كلتوورێ ره‌تكرنا هه‌موو تشتان) بهێته‌ به‌تالكرن، ئه‌ڤ به‌تالكرنه‌ ب گه‌نگه‌شه‌ و كار دهێته‌ كرن و حوكمه‌تێ ژى ئه‌و شیان و توانا هه‌یه‌، هه‌م زه‌مینا گه‌نگه‌شه‌یه‌كا دروست چێبكه‌ت و هه‌م ژى كارێن به‌رده‌وام و پتر بكه‌ت و ئاكام، مه‌ده‌نیانه‌ و سه‌رده‌میانه‌ دكاریت ئه‌ڤ كلتوورێ شاش چاره‌سه‌ر بكات.
ئه‌رێ وه‌لاتبینیی چو ژمه‌ دخوازیت؟..
وه‌لاتبینى ژى ڕێ نادات هه‌موو تشتان ڕه‌ت بكه‌ینه‌ڤه‌، وه‌لاتبینیی لێكگرێدانا جه‌مسه‌رێنت وه‌لاتانه‌، وه‌لاتی ژى یا هه‌مووانه‌ و كه‌واته‌ دڤێت هه‌موو هه‌بن، لێ هه‌ر كه‌س و لایه‌نه‌ك ب قه‌بارێ سروشتیێ یێ خوه‌، ئاشكرایه‌ دووماهى ملله‌ت حوكمه‌ت قه‌باره‌كێ مه‌زنه‌، چونكو ده‌نگێ ملله‌تی پێیه‌ و كه‌واته‌: وه‌لاتبینیی دژى كلتوورێ ره‌تكرنا هه‌موو تشت و ئه‌وا هه‌تا نها بانگه‌شه‌ و كاری بۆ ڤى كلتوورى كریه‌، دڤێت ئه‌و ڕاستیا رۆهن بزانیت، كو دژى وه‌لاتبیینیێ یه‌، دڤێت حزب ململانێ بكه‌ن، به‌لێ ل سه‌ر كیستێ حوكمه‌تێ نه‌،! دڤێت ده‌مێ بانگه‌شا هه‌ڵبژارتنان حزبان د جه‌نگێ مه‌ده‌نیانه‌یا دا ڕووبه‌ڕووبوونا ئێكتر دا بن بۆ كۆمكرنا زۆرترین ده‌نگان، لێ جه‌نگه‌كێ نیشتمانى، حوكمه‌ت و خه‌لكه‌كێ ژێ سوودمه‌ند بن، نه‌ك زیانمه‌ند، كو ب داخه‌ڤه‌ ئه‌ڤ جه‌نگێ مه‌ده‌نی یێ دیمۆكراسی هندی كه‌ڕدێ له‌ كوردستانێ سه‌ر دكێشیت بۆ دژایه‌تیا نیشتمان و حوكمه‌تێ و سازیێن فه‌رمى یێن وه‌لاتى!.
دووماهى په‌یڤ!..
دووماهى په‌یڤ ل ڤێره‌ ئه‌ڤه‌یه‌: كلتوورێ ڕه‌دكرنا هه‌موو تشتان ژ زه‌مه‌نێ دوویێ دا، یه‌خه‌یا خودانی دكه‌ت و خراپتر ژ هه‌مووان ئه‌وه‌ ل ئه‌ردى دده‌ت، واته‌ ژ وانه‌یه‌ دژاتى و ركابه‌ره‌یێ نه‌وێریت، چونكو دژى به‌رگه‌گر و ئاماده‌یه‌ بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌ڤێ، لێ ل سووڕانه‌وه‌یا دووێ دا، واته‌ د زه‌مه‌نێ دووێ دا خودانێ لوول ده‌دات، ئه‌وێن ل كوردستانێ، تایبه‌ت ل سلێمانیێ چه‌ند ساله‌كه‌ عه‌ڕڕاب و هه‌لگر و بانگه‌شه‌كاری ڤى كلتوورینه‌، پێناچیت دیرۆكا وان باش خویندبیته‌ڤه‌، ژبلى ل دیرۆكا وان باش نه‌هاتبیته‌ خواندن، ژ ڕوویێ زانستیی و وه‌لاتبینیێ ژى دا كێمده‌ست و كۆله‌وارن !!.

7

د.سالار عوسمان
ڕاسته‌ سۆز پشكه‌كا دانه‌بڕیا ژیانێ یه‌ و ڕۆچوویه‌ د ناڤ هوورده‌كاریێن خوه‌ اد، هه‌ست، بیر و كاردانه‌ڤه‌یێن مرۆڤى یه‌، لێ ل ب ره‌خ سۆزێ دا، ئه‌ڤه‌ پشكه‌كا رۆهنا ژیانێ یه‌ و ل گه‌ل خوه‌ دا ده‌ستێ سۆزێ ژى بۆ ڕاسته‌ڕێ دگریت، سۆز ، ئه‌گه‌ر ئه‌قل دگه‌ل ڕیێ نه‌چیت، ئه‌گه‌ر ده‌رگه‌هان بۆ ڤه‌نه‌كاته‌ڤه‌، له‌وانه‌یه‌ د تاریێ دا بمێنێته‌ڤه‌ و ل تاریكیێ ژى دا ده‌رگه‌ڤه‌كرن ئه‌سته‌م دبن!.. كه‌واته‌ ئه‌م ل به‌رامبه‌ر حه‌تمیه‌تا ڤه‌كرنا ده‌رگه‌هانین حه‌تا بگه‌هینه‌ ڕۆناهیێ، كه‌واته‌ بێ ڕۆناهی، د تارییێ دا ژیان نابیت و مرۆڤ به‌ردبیته‌ڤه‌!.. چه‌ند زۆرن ئه‌و نموونه‌یێن تاری یێن ناڤ دیرۆكێ، كو مرۆڤ هه‌لببیت، هه‌لببیته‌ڤه‌ ژ به‌ر ئه‌وێ چه‌ندێ نه‌شیایه‌ چراى بده‌ست ده‌رگه‌هان ڤه‌بكه‌ت، ب كورتی: به‌ربۆته‌وه‌، چونكو تنێ سۆز كارى بۆدكه‌ت!.
ئه‌ڤ كورته‌ پێشه‌كیه‌ بۆ وێ چه‌ندێ یه‌ داكو بێژم: ڕاسته‌ سۆز پشكه‌كه‌ ژ ژیانێ، به‌لێ ئه‌قڵ بیركه‌رێ ڕاستیێ یه‌، له‌ورا د هه‌ر پرۆسه‌یه‌كێ دا دڤێت بگه‌ڕێینه‌ڤه‌ بۆ په‌یوه‌ندیێن د ناڤبه‌را سۆز و ئه‌قل دا و ئه‌ڤ هه‌ڤكێشه‌ شیته‌ل بكه‌ین و بپرسین: ئه‌رێ كیژ ژ (سۆز، ئه‌قل) ڕابه‌رییا ئه‌وێن دیتر دكه‌ت؟..هه‌رده‌م ئه‌قل ڕابه‌رایه‌تیا سۆزێ كر، ئه‌و پرۆسه‌ د ێ بسه‌ركه‌ڤیت و به‌ره‌ڤاژى ژى دروسته‌..!.
وه‌لاتپارێزی به‌رخوركرنه‌ ل گه‌ڵ بهایان، له‌ورا دڤێت ئه‌قل ڕابه‌رایه‌تیێ بكه‌ت، ل كیڤه‌ ژى سۆز پێویست بیت، ده‌ڤێت هه‌ر ئه‌قل ئیدارا ئه‌وێ سۆزێ بده‌ت، ئه‌م پرسه‌ پرسه‌كا هه‌ستیاریی كلتووریه‌ و دڤێت كوورتر ژ نها هه‌یه‌ بهێته‌ گه‌نگه‌شه‌كرن، گه‌نگه‌شه‌ ژى ب وى ئاراسته‌ی بیت: (وه‌لاتپارێزیی واته‌ كاركرن ل ناڤ حه‌قلێ به‌هایێن مه‌زن).
ل كوردستانێ دیرۆكه‌كا خه‌ملاندى هه‌یه‌ ژ سۆزاتیا وه‌لاتپارێزیێ، ل هه‌ر گۆشه‌یه‌كێ ڤه‌ سه‌حا ڤان ڕازاڤان بهێته‌كرن، سه‌رنجڕاكێش، جهێ شانازیێ یه‌، پڕه‌ ژ هه‌لچوونا خوه‌ و هه‌ستان، لێ پرسیارا ڕژد ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌قل ژ كیڤه‌ د ڤێ خه‌ملاندى دایه‌؟!.. سۆز چ چنیه‌ڤه‌ و ئه‌رێ ته‌نێ ب باڵێ سۆزێ ڤه‌ دشێین بفڕین؟!.. زۆر ب كورتی: وه‌لات، ل گه‌ل ژى وه‌لاتپارێزیی ته‌نێ ب سۆز به‌ڕێڤه‌ ناچێت و دڤیتَ ئه‌قلى بێخه‌ینه‌ پێش ئه‌وێ سۆزێ و ب واتایه‌كا ڕۆۆهنتر دڤێت ئه‌قل ڕابه‌رایه‌تیا سۆزا وه‌لاتپارێزیێ بكه‌ت..!.
چ بكه‌ین باشه‌؟.. ئه‌ڤه‌ ژى پرسیارا هه‌رى مه‌زنه‌، ب لێكدانه‌ڤه‌یا ڕایا من، دڤێت وه‌لاتپارێزیێ ژ سۆزێ بگوهۆڕین بۆ كلتوورى، ئه‌ڤه‌ ژى كاره‌كی نه‌ ب ساناهى یه‌ و نه‌ ب زه‌حمه‌ته‌، ساناهی یه‌ گه‌ر نیاز هه‌بیت و زه‌حمه‌ته‌ ژى گه‌ر نیاز نه‌بیت و وه‌ك ده‌هان ئاریشه‌یێن دیتر نیڤ ته‌مام ل ناڤ نه‌ئێكلاكه‌ریێ دا ب رژدى دمینیته‌ڤه‌..!
ئه‌گه‌ر نیاز هه‌بیت، واته‌ ئه‌گه‌ر مه‌ خواست وه‌لاتپارێزیی ژ سۆزى ڤه‌ بگوهۆڕین بۆ كلتوورى، ئه‌و دڤێت ژ په‌روه‌ردێ ڤه‌، ژ خانه‌وادێ و قوتابخانه‌یان ڤه‌ ده‌ستپێ بكه‌ین و پێش هه‌ر پێنگاڤه‌كێ ژى موجامه‌لێ بكوژین، چونكو موجامه‌له‌ دایكا سۆزێ یه‌ و پشكه‌كێ زۆرێ تێكچوونا ڕه‌وشه‌كان به‌رهه‌مێ ته‌ڤلیبوونا وێ موجامه‌لێ یه‌، كو ئه‌ورۆپیان واز لێ ئێنا و ئه‌مه‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ژى حه‌تا نوكه‌ پێه‌ڤه‌ ده‌تلێینه‌وه‌..!.
په‌یڤین د ڤى باری دا گه‌له‌ك، سیاسه‌تمه‌داران ژى چاوا بیردكه‌نه‌ڤه‌، كلتوورێ سیاسیێ مه‌ د چ ئاسته‌كى دایه‌، په‌روه‌رده‌، میدیا، به‌رژه‌وه‌ندیێن تاكان و سه‌رجه‌مێ وان به‌هایان پشكه‌كا به‌رده‌وامه‌ پشكه‌ك ژى د بێ پێناسه‌یێ، یا ل نێڤ پێناسه‌یا ـ ل ناڤ دوكڤاندا (به‌رژه‌وه‌ندپارێز) ـ ماونه‌ته‌وه‌ و ده‌هان پرس و پرسیارێن دیتر، ئه‌گه‌ر بهیستین ل پێناڤێ دا كاره‌كی بنیاتی بكه‌ین، دڤێت به‌رسڤا ڕۆهن و بێ موجامه‌له‌ و دوور ژ سۆزێ: ئه‌قڵانی هه‌موو ئه‌و پرس و پرسیارانه‌ بده‌ینه‌ڤه‌، ئه‌گه‌ر مه‌ وه‌كر، ئه‌وى ده‌مى دكارین ده‌رگه‌هان بكه‌ینه‌ڤه‌!..به‌ڵێ ئه‌وى ده‌مى دكارین وه‌لاتپارێزیێ ژ سۆزه‌وه‌ بگوهۆڕین بۆ كلتوور..!

17

د سالڤه‌گه‌را دامه‌زراندنا كۆڤارا ڕامان دا
پێشنیازه‌ك
د سالار عوسمان
كۆڤارا ڕامان دچیته‌ د بیست و سێ سالیا ژیێ خوه‌ دا، پیرۆزباهی و ده‌ستخۆشی ل هه‌موو وا برێزان ژ ده‌سپێكێ حه‌تا نها، كار كرنه‌ و ڕامان ـ گه‌هاندنه‌ ڤێ رۆژێ، ئه‌ڤرۆیه‌ك، كو بۆ هه‌میان، تایبه‌ت بۆ ڕه‌وشه‌نبیران جهێ شانازیێ یه‌.
زه‌مه‌نێ دامه‌زراندنا ڕامان و پتر ژ رامانه‌ك..!
به‌ریا بیست ودو سالان، ل پیرمام بووین، شه‌ڕێ نه‌گریسی ناڤخوه‌یی ئه‌م ل وێرێ كۆمكرین، ب سه‌ر خه‌م و چاڤه‌رێ دا كه‌تبووین، د وی ده‌مێ دژوار دا پارتی دیمۆكراتی كوردستان هزر ل دامه‌زراندنا كۆڤاره‌كا ره‌وشه‌نبیری كریه‌ و ناڤێ وێ كرنه‌ (ڕامان)، بڕیارا دروست ل ده‌مه‌كێ دژوار دا رامان و ده‌لاله‌تا خوه‌ هه‌یه‌، كورتترین رامان ئه‌ڤه‌یه‌، (پارتی دروست هزردكه‌ت)، دروست هزر دكه‌ت ب تێگه‌هشتنه‌ك، كو ره‌وشه‌نبیری د گه‌ل ژیانێ دا ڕی دكه‌ت و پتر ژ خوه‌ ژى خه‌سله‌تا (بنیات)ی هه‌یه‌ و نابیت ل بن هه‌ر بهانه‌كێ فشار و دژواریه‌كێ دا بیت، كو شه‌ڕ و ئه‌نجامێن شه‌ڕ قورستر و زه‌حمه‌ترینه‌، پشت ل ره‌وشه‌نبیری بهێته‌كرن، ب واتایه‌كا دیتر پشتكرن ل ره‌وشه‌نبیری پشتكرنه‌ ل بنیات…!
ڕامان، كۆمكرنا قه‌له‌مێن جودا..!
ل وی ده‌می واته‌ ل سالا (١٩٩٦) ڤه‌ حه‌تا نها ڕامان تو په‌یوه‌ندیه‌ك ب پارتی دیمۆكراتی كوردستان ڤه‌ نه‌مایه‌، چاوا و ل به‌رچی؟… پارتی هه‌ر ته‌نێ بڕیارێ دا و بۆدجه‌ی پێدڤی بۆ دابینكر و ئێدى لێی ڤه‌كێشا، ئارمانج ژى ئه‌و بوو، حه‌تا ڕامان ببیته‌ ماله‌ك بۆ هه‌می پێنڤیسان، نه‌ك هه‌ر ل كوردستانا باشوور ب ته‌نێ، به‌لكی ل هه‌ر چار پارچه‌ێن كوردستانێ و تاراوگه‌یش، ئه‌ڤ تێگه‌هشتنا پارتی، وه‌ك بڕیارا دامه‌زراندنا كۆڤاره‌ك، تێگه‌هشتنه‌كا دروست بوو، بگره‌ پتر ژى، چونكی ره‌وشه‌نبیریا: (بنیات) نابیت بكه‌ڤیته‌ د نێڤ ململانا حزبی دا، بگره‌، ڕامان ڕێك ئه‌وه‌ی كر و ل وێرێ ژى دا گه‌هشته‌ گوپیتكێ و زێده‌ڕۆیی ناكه‌ین گه‌ر وه‌بێژین: ئه‌گه‌ر شانازیه‌ك هه‌بیت ل ڤی واری دا، وارێ كۆكۆمكرنا جوداهیانه‌، ئه‌و ب پله‌یا یه‌كه‌م یا ڕامان ـ ـه‌ هه‌ر ئه‌و ژى بوو، بووه‌ هۆكاری ئه‌وه‌ی، كه‌ سنووربڕ بیت و جوگرافیا بكه‌ت و ل هه‌می پێنڤیسێن ره‌سه‌ن یێن كوردی هه‌بیت، ڕامان ل وێ ده‌رێ یه‌..!.
ڕامان، پتر ل كۆڤارێك..!.
كو ڕامان ئه‌وه‌ دیدگا بیت، كو ڕامان ژ پێخه‌مه‌ت هاته‌ دامه‌زراندن و بڤێت سنووربڕ هه‌میان كۆمبكه‌ت كو ڕامان سازنده‌یی بكات و بڤێت پێخه‌مه‌ت ل ئێكترگه‌هشتن ده‌ستێ چاره‌سه‌ر بیت و نیشتمانیانه‌ بیر بكه‌ته‌ڤه‌، شایه‌ن و شایسته‌یى ئه‌ڤه‌یه‌، ئێدی ببیته‌ ده‌زگه‌هه‌كێ كلتووریی فره‌ لق و ئه‌و ئه‌ركه‌ ب مه‌زنى و ئه‌ستوى بگریت، كو ل ده‌سپێكێ دا ناڤ مه‌ لێدانا (بنیات..!)
پێشنیاز دكه‌ین، وه‌ك چاوا پارتی دیمۆكراتی كوردستان ل ده‌سپێكا دامه‌زراندنا ڕامان ـ ڤه‌ بڕیاره‌ك دروست دا و ڕامان ـ كریه‌ بڕانده‌كا ره‌وشه‌نبیری و لێی ڤه‌كێشایه‌ڤه‌ نها ژی هه‌ر وه‌ بكه‌ت و بڕیار بده‌ت بكه‌ته‌ ده‌زگه‌هه‌كێ كلتووری فره‌ لقی فره‌ ئه‌ركی كلتووریی كوردی و باشتر بچیته‌ د نێڤ ژیانێ دا، چونكو ژیان ل كوردستانێ پێدڤی ب (بنیات)ـه‌..!.

15

د. سالار عوسمان
پێدچێت حه‌تا نها كورد، تایبه‌ت د ناڤا ئه‌ده‌بیاتێن سیاسی یێن خوه‌ دا په‌یڤینه‌ك د بارێ (گوێگریی) دا نه‌كربیت، یان لانی كه‌م خه‌وش ل منه‌ و من و لبه‌رچاڤێ من نه‌كه‌فتیه‌!.. ب هه‌رحال، ل ڤێره‌، به‌نده‌ و تاقه‌ت تشته‌كێ ده‌باره‌ى بێژین و داخوازیارین ببیته‌ ده‌رازینكه‌ك بۆ به‌حسلێكرنه‌كا كوورتر.
پێدچیت ئێك ژ پێناسه‌یێن زولم گوهلێنه‌گرتن بیت، كه‌واته‌ ئه‌و خوینا هاتیه‌ ڕێژتن، پشكه‌ك ژ ئه‌نجامێ گوهلێنه‌گرتنێ بوویه‌، تایبه‌ت ئه‌و ده‌سه‌لاتدارێن وه‌سان دخوازن، هه‌قێ وان هه‌میان هه‌بیت باخڤن بۆ خه‌لكى نینه‌ باخڤن، به‌ دیوه‌كه‌یتریشه‌وه‌، كه‌واته‌ دیمۆكراسی پێكهاتیه‌ ژ ئاخڤتنه‌كرنه‌كا وه‌كو ئێك بۆ هه‌موویان و ل دووماهیێ ژى گوهلێگرتن ل ئه‌نجامێ وێ!..
گرفتا گوهلێنه‌گرتنێ گرفته‌كا كوورا دیرۆكی یه‌، ئه‌و ده‌مێ ئاده‌م سێڤێ دخۆت گوهڵیناگریت، ئه‌و ده‌مێ قابیل هابیلێ برا دكوژیت، كه‌سی ژ وان ناخوازیت گوه ل ئه‌وێن دیتر بگرن، دووماهیا هاتنا ئیسلامێ ژى ئه‌ڤ گرفته‌ چاره‌سه‌ر نابیت، (و اژا قرێ القرێن فاستمعوا و أنصتوا/ الاعراف 204)، ئه‌ڤه‌ ژبلى وێ هه‌مى خوینا ل ناڤ وێ دیرۆكێ دا ڕژیایه‌، كو پشكا زۆرا وێ ئه‌و گوهلێنه‌گرتنه‌، ب وێ واتایێ، كو ئه‌و دڤێت هه‌بیت و ئه‌وی ن دتر نه‌، ئه‌و و ئه‌وێن دیتر، ئه‌و هه‌ڤكێشه‌ پڕ جه‌ده‌لا دونیایێ ب خوه‌ڤه‌ مژوول كریه‌، نها ژى هه‌روه‌سایه‌، ئه‌و ل ناڤبه‌را من و ئه‌وێن دیتر دا، هه‌موو من ـ ئێك د ئیك ده‌م دا ئه‌و و ئه‌وێن دیتره‌، كه‌واته‌ مه‌حكومین ب ئێكه‌ڤه‌بین و گوهلێگربین!..
ل ناڤ كوردان دا، تایبه‌ت د ناڤ ئه‌ده‌بیاتێن سیاسی دا، گوهلێگرتن نه‌بوویه‌ كلتوور، نه‌ك هه‌ر نه‌بۆیه‌ كلتوور، بگره‌ نه‌ بۆیه‌ مژاره‌ك ژى بۆ به‌حسه‌لێكرنێ، باوه‌رناكه‌م توێژینه‌یه‌ك د وى باری دا هه‌بیت، پێویسته‌ د ئێك ده‌م دا سیاسیێ كورد هه‌م گوهلێگر بیت و هه‌رده‌م ژى د چێكرنا كلتووری دا گوهلێگرتنێ ڕۆلێ خوه‌ ببینیت، گوهلێگر بیت ب وێ تێگه‌هیشتنێ، كو ئه‌وێن دیتر، ته‌نانه‌ت ئه‌وێن موخالیفه‌ ژى هه‌نه‌، ڕۆلى ببینیت د چێكرنا كلتوورێ گوهلێگری ژى دا ب وێ تێگه‌یشتنا، كو ئه‌وێن دیتر ژى، ته‌نانه‌ت ئه‌ندامێن خوه‌ ژی هه‌ر جێبه‌جێكاره‌كێ بێ ڕا و بۆچوون نینه‌، به‌لكو جێبه‌جێكاره‌كێ خوده‌ى ڕا و بۆچوونن، له‌ ئاكامی هاڤكێشێ دا ئه‌ندامان سایكۆلۆژیایا پشكداری بۆ دروست دبێت و هه‌ست ب بوونا خوه‌ دكه‌ن، ئاخر سایكۆلۆژیا پشكداریێ و هه‌ستكرن بوونا مرۆڤى نێزیك دئێخیته‌ڤه‌ ل سه‌ركه‌فتنێ، ئاشكرایه‌ ڕێژه‌یه‌ك ل سه‌رنه‌كه‌فتنا پارتێن سیاسی یێن كوردستانێ بۆ نه‌بوونا وێ سایكۆلۆژیایێ و هه‌سته‌ دڤه‌گه‌ڕیته‌ڤه‌، واته‌ مه‌ پێدڤى ب وێ چه‌ندێ هه‌یه‌ هه‌ستیا بوون و پشكداریێ ل ناڤ تاكان دا دروست بكه‌ین، حه‌تا هه‌موویان پشكدار بن ل بنیاتنانى دا، حه‌تا هه‌موو هه‌ست بكه‌ن نیشتمان یا هه‌مووانه‌، ئه‌ڤه‌ ژى كلتوورێ گوهلێگریێ گه‌ره‌كه‌، ببیته‌ گوهلێگر بین، هه‌ژ ماڵ حه‌تا قوتابخانه‌ و مزگه‌فت و ئۆرگانێن سیاسیی، گوهلێگر بین ه‌تا چێژ ژ ژیانێ وه‌ربگرین، چونكو پشكه‌كێ كه‌می ژیان ل لایێ مه‌ و ڕێژا زۆر یا ل لایێ ئه‌وێن دیتره‌!..
گوهلێگری ل ڤێره‌ ده‌ست پێدكه‌ت، كو ئه‌وان وه‌سا بڤیت دووماهیا هه‌ر ڕسته‌یه‌كێ خاله‌ك هه‌یه‌، دووماهیا هه‌ر ڕسته‌یه‌كێ، واته‌ دووماهیا هه‌ر خاله‌كێ، ڕسته‌یه‌كا دیتر دهێت و ئێدى نۆره‌ی ئه‌وێن دیتره‌، كه‌واته‌ ب نۆره‌ من دڤێت ب وى و ئه‌وى ده‌ڤیت ب ئه‌وێن دیتر و ئێدى ئاوایێ ژیانێ پڕ دبیت ژ خال، د ڕستا نوو دا، د بینین و تێگه‌هشتنا جودا دایه‌.
ئه‌ڤ مژاره‌ به‌رێ وێ ئێكێ كو مژاره‌كا سیاسی بیت، مژاره‌كا مه‌عریفیی، كلتووریی و فه‌لسه‌فی یه‌، له‌ورا ده‌ڤێت ڕۆناكبیران، تایبه‌ت ڕۆناكبیرێن سیاسی د ده‌رباره‌ی دا بدوێن و سازنده‌یی بۆ بكه‌ین، ئه‌گینا وه‌ك نها دێ كه‌ڤینه‌ ناڤ جه‌نگه‌ڵی گوهلێنه‌گرتن د ناڤ ئێكتر دا و دونیا ژى پڕ دبیت ژ ژاوه‌ژاو، ئاخر ژاوه‌ژاو ژیان و ڕۆناهیا وان دڤه‌مرینت!..

17

د سالار عوسمان
ل ناڤبه‌را هه‌ر سێ چه‌مكێن: (بژاره‌ ـ أختیار) و (هه‌لبژارتن ـ أنتخابات) و (ده‌سته‌بژێر ـ نخبه‌)، په‌یوه‌ندیه‌كا فه‌لسه‌فیی یا كوور هه‌یه‌، به‌حسكرنا وان د ده‌رفه‌ته‌كا ئاوا دایه‌، ژ وانا ژى حه‌قێ وێ كووراتیێ ناده‌ن، لێ ئه‌گه‌ر ته‌نێ ژ ڕوویێ سیاسی ڤه‌ ژێ بده‌ن، دبیت بێژین: بژاره‌ ل ده‌سپێكێ گفتوگۆیه‌ ل گه‌ل خوه‌ و بڕیارێ و هه‌م دیسا په‌یوه‌ندیێن وان د ناڤبه‌را خوه‌ و بڕیارێ دا، هه‌لبژارتن به‌رپرساتیا خوه‌یه‌ د گه‌ل ئه‌وێن دیتر دا و ده‌سته‌بژێر ژى ئه‌ون، كو ڕابه‌رایه‌تیا كلتووری ئه‌وێ پرۆسا ئاڵۆز دكه‌ن، كو دووماهی جار ڕێخستنا ژیانا هه‌موویان لێ به‌رهه‌مدهێت.
ئه‌ڤ چه‌مكانه‌ ل كوردستانێ باش نه‌هاتینه‌ رۆهنكرن، مه‌ هه‌مووان ژى خه‌مسارى تێدا كریه‌، ب تایبه‌ت ئه‌وێن ڕێبه‌رایه‌تیا كلتوورێ سیاسی دكه‌ن، واته‌ ده‌سته‌بژێر، خوه‌ هه‌قه‌ هه‌ر ب ره‌خ وێ به‌حسكرنێ ڤه‌ بیت، بپرسین: ئه‌رێ ده‌سته‌بژێر هه‌س، ئه‌گه‌ر هه‌س ل كێنه‌؟..دیسا دبێژینه‌ڤه‌ په‌یوه‌ندیه‌كا فه‌لسه‌فیی یا كوور د ناڤبه‌رێ دا هه‌یه‌، ئاخر كو بژاده‌ یا ساخله‌م بیت، هه‌ڵبژارتن ژ سۆز دووردكه‌ڤیت و پتر دبیته‌ پرۆسه‌یه‌كا ئه‌قلانی، به‌لێ ژلایێ مه‌ڤه‌ ئه‌گه‌ر ته‌مام پێچه‌وانه‌ ژى نه‌بیت، نێزیكى پێچه‌وانه‌یێ یه‌، ئه‌رێ ئه‌و نینه‌ دبینین، ل به‌ر وێ بژارده‌یا ساخله‌م نینه‌، واته‌ خوه‌ د بڕیارێ ژى دا زۆر جاران دروست نینه‌، له‌ورا هه‌لبژارتن پڕه‌ ژ سۆز و هه‌ڵچوونێ و هندی كه‌ڕه‌دێ ل سڤكاتیێ ژى تێده‌په‌ڕینێت و نێزیكى شه‌ڕى دبیت!، كه‌واته‌ دبیت ده‌سته‌بژێر ده‌ست ب وێ ڕێبه‌رایه‌تیكرنێ بكه‌ت!..
بژارده‌ هه‌م چێژه‌ هه‌م ژى به‌رپرسیایه‌تی یه‌، چێژه‌ د حاله‌تێ ئیكێ دا و به‌رپرساتیى یه‌ ژى د حاڵه‌تی دوویێ دا، واته‌ ئه‌و ده‌مێ دبیته‌ هه‌لبژاتن، كه‌واته‌ ل دووڤ وێ تێگه‌هشتنێ، هه‌لبژارتنا حزبه‌كێ سه‌ره‌تا پرۆسه‌یه‌كا تاكی یه‌، لێ دووماهیێ دبیته‌ هه‌موو، ب واتایه‌كا دیتر، تو: تاك بڕیار دده‌ی، به‌لێ چاره‌نڤیسێ هه‌مووان دئێخیته‌ ده‌ستێ ئه‌وێن دیتر، ئه‌وێن دیتر ئه‌و حزبا تو هه‌لدبژێرى.
هه‌لبژارتن دبیت ببێته‌ كلتوور، واته‌ دڤێت ئه‌قلانیه‌تێ بكه‌ت، بێگومان ئه‌وێ چه‌ندێ دكه‌ت، چونكی ئه‌م دزانین كوردستان و ناڤچه‌ ژى ژینگه‌هه‌كا سیاسیی سۆزێن هنده‌ ئه‌قلیێ بن، له‌ورا ژى مرۆڤێ كورد ژى بۆ خۆیه‌، واته‌ پتر ژ سۆزا خوه‌ به‌رخورد دكه‌ت، قه‌بوول دكه‌ت و ره‌ت دكه‌ته‌ڤه‌، ستایشێ دكه‌ت و ڕه‌خنێ دگریت، ستایش حه‌تا ئاستێ نه‌مه‌عقوول و هه‌م دیسا ڕه‌خنه‌ ژى حه‌تا ئاستێ نه‌ مه‌عقوول، كه‌واته‌ مه‌ پێویستی ب وه‌سیه‌تێ هه‌یه‌، وه‌سه‌یه‌ت كه‌س ناده‌ت نه‌گریت و هه‌موو هه‌قه‌ك ژى نه‌ئێخته‌ ب تنێبوونێ و ئێك باوه‌شه‌یه‌!..
د ڤێ هه‌ڤكێشێ دا، كو هه‌ڤكێشه‌یه‌كا ب بها یا فره‌ئالۆزه‌، دڤێت ده‌سته‌بژێر، تایبه‌ت ده‌سته‌بژێرێ سیاسی كوردستان دوگمه‌یا كراس كێم بكه‌نه‌ڤه‌، واته‌ دبیت سینگێ وان فره‌هتر بكه‌ن و پتر به‌رگه‌گر بن!.. سیاسیێ سه‌ركه‌فتى ئه‌و سیاسی یه‌، كو ب سینگفره‌هى و به‌رگه‌گرن، په‌نجه‌را هه‌ڤسویان دبینن و ته‌نیێ د باخچا ماڵێن خوه‌ دا سه‌ح ناكه‌نه‌ گولا، كه‌واته‌ ل هه‌ر په‌نجه‌ره‌كێ دبینین و ل هه‌ر باخچه‌یه‌ك گولێن دیتر ژى هه‌نه‌!..
پشكه‌كا زۆرا گرفتێن به‌شه‌ریه‌تێ ب گفتوگۆیێ چاره‌سه‌ر كرینه‌، ل ڤێره‌، واته‌ ل كوردستانێ گفتوگۆ یا كێمه‌، هه‌كه‌ هه‌شبێ باش و ساخڵه‌م به‌ڕێڤه‌ نه‌چیت، بۆیه‌ تێگه‌هشتن و تێكگه‌هشتن كێمه‌، هه‌ر ئه‌ڤه‌ یه‌ ژى بوویه‌ هۆكاری وێ چه‌ندێ، كو پشكه‌كێ زۆرێ گرفته‌كان وه‌ك خوه‌ بمینێته‌ڤه‌ و بگره‌ هنده‌كان ژى كه‌له‌كه‌یان كریه‌ و ئاڵۆزكاون ب سه‌ر ئێكتر دا!..كی چاره‌سه‌ریان دكه‌ت؟!.. بێگومان ئه‌وێن د سیاسه‌تێ دا ئه‌وان ژى دبینن، واته‌ ئه‌و سیاسیێن باوه‌ریا وان یا كوور، واته‌ قه‌ناعه‌تا ته‌مام ب وێ ڕاستیا فه‌لسه‌فی هه‌یه‌ هه‌یه‌، كو د په‌نجه‌رێن دیتر ژى دا ببینین هه‌س و له‌ باخچێن دیتر ژى گوڵ هه‌س!..

9

د. سالار عوسمان
پشكا سیێ و دووماهیێ
سیاسییشۆ، گرفت و چاره‌سه‌رى
وه‌ك به‌ری نها مه‌ به‌حس كری، سیاسییشۆی خودی ئه‌و كه‌سێ دره‌وینه‌، كو ل نێڤ ئه‌سمانێ ڕاستیێ دا نه‌مایش دكه‌ت، چنكو د شه‌نكه‌ست دا، سیاسه‌ت وه‌ك هونه‌ره‌ك بۆ ژیانێ و ڕێخستنا په‌یوه‌ندیێن مرۆڤی، جڤاك و ده‌وله‌ت ڕاستیه‌كا ژیاریی و ژیانێ یه‌، كه‌واته‌ نها ئه‌م ل هه‌مبه‌ر گرفتێ داینه‌، گرفتا ئه‌و سیاسییه‌ درۆزنانه‌ی، كو ل ناڤچه‌كا مه‌ و ل ته‌ڤایا ڕۆژهه‌ڵاتا ناڤین زۆرن و ب ڕاده‌یه‌كى د ناڤ دره‌وا دانه‌، ناچێبیت به‌حسا ڤان كه‌م وكورتیان نه‌كه‌ین و پێدڤیه‌ چاره‌سه‌ری بۆ بهێته‌ دیتن.
سیاسییشۆی خوه‌ دێ ل نێڤ به‌رژه‌وه‌ندیا گشتی دا ڕاوی به‌رژه‌وه‌ندییێن تایبه‌تی و كه‌سی دكه‌ت و ل ناڤ گۆما لێخن و بۆگه‌ندا باسكه‌مه‌له‌ لێدده‌ و هه‌ر ئه‌و ب خوه‌ نه‌خه‌ندقیت، گرنگ نینه‌ كێ دێ خه‌ندقیت، ئێ پا نه‌ ئه‌وه‌ وه‌ك دبێژن (له‌ پڕ بوونه‌ كوڕ)، وه‌سا دیاره‌ دبیته‌ دیارده‌ و كوڕی زۆر ژى لێكه‌فتن، كه‌واته‌ ل جه‌م سیاسییشۆدا هه‌رده‌م نه‌حه‌قیه‌كا زاڵ و حه‌قه‌كێ مه‌زلووم هه‌یه‌..!.
چاره‌سه‌رى چیه‌؟..
چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌، به‌ری هه‌ر تشت بێینه‌ ده‌نگ، به‌لێ ده‌نگه‌كێ ڕاست، وه‌لاتبین و بێ به‌رژه‌وه‌ندیی، هه‌ر د ڤێرێ دا ده‌رفه‌ته‌ به‌حسا ئه‌وان بكه‌ین، كو ئه‌وێن ڕه‌خنێ دگرن، یان ئه‌وێن نه‌ڕاستیه‌كێ دئێخه‌نه‌ڕۆ، ئه‌رێ ل ڤێ خستنه‌ڕوویێ دا مه‌به‌ستا وان وه‌لات و به‌رژه‌وه‌ندیا گشتییه‌؟.. یان ئه‌وژی دره‌وێ دكه‌ن و دڤێن ل په‌نایا به‌حسكرنا ڕاستیێ دا به‌رژه‌وه‌ندیێن كه‌سێن خوه‌ مسۆگه‌ر بكه‌ن، ئه‌گه‌ر وه‌سا بیت، ئه‌و ژی سیاسییشۆیه‌كێ دی یێن دره‌وینن، له‌وما پێدڤیه‌ هشیارتر و هوورتربین و ڕاست و چه‌پ یا ڕه‌خنه‌یان و نیازمه‌ندیه‌ ئاشكرا و نه‌ئاشكراكرنان ببینین..!.
چاره‌سه‌رى ئه‌وه‌، به‌راهیێ حزب ژ خوه‌ ده‌ست پێ بكه‌ن، چنكی سه‌رێ حزبێ باش دزانێت، كی شۆ ده‌كه‌ت بۆ خوه‌ و بۆ كێ شۆ دكه‌ت ژ پیخه‌مه‌ت وڵات و به‌رژه‌وه‌ندیێن بالا، سه‌رێ حزبێ باش ده‌زانیت كی پڕ بۆیه‌ كوڕێك و كێیش كوڕ بووه‌ و ونها هێزا كۆمكرنا وێ، نه‌ك خه‌ڵكه‌، پشتی حزبان، ڕۆڵێ جڤاكی دهێت، تایبه‌ت د پرۆسه‌یا هه‌ڵبژارتنان دا، ب كورتی پێدڤیه‌ جڤاك ڕێ ل سیاسیی درۆزن بگریت و نه‌هێڵێت درۆزن ل ناڤ فه‌زایا ڕاستییا سیاسه‌تێ دا، وه‌ك هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنه‌ره‌ك هه‌ڵیانخه‌ڵه‌تێنێ وان بخاپینیت، چنكی سیاسییشۆ هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنه‌ر و فریوده‌ره‌كی َ ده‌مكى یه‌ و د ده‌مه‌كێ دا،كو به‌رژه‌وه‌ندیێ ئه‌و بخوازیت ل ناڤ خه‌لكه‌ دایه‌ و ل دووڤ دا خه‌ڵك نابینیته‌ڤه‌، خوه‌ ئه‌گه‌ر سه‌حا پانۆرامای ڕوودانێن كوردستانێ بكه‌ین، زۆر ب زه‌ڵالی دیاره‌ كی د گه‌ل ملله‌تێ خوه‌ دا یه‌ و كی ژی د ناڤ ژیانێ دایه‌، یان ل ده‌مێن زه‌حمه‌ت ونه‌خۆش دا كوردستان ب جێهێشتیه‌ و ل شێنه‌یی دا هاتیه‌، یان سه‌دان نموونه‌ هه‌نه‌ د ده‌مێ شه‌ری دا ل ده‌مێ هه‌ستیار و ئێكلاكه‌ر دا، پێدڤیه‌ بێژیته‌ دوژمنی: نه‌خێر..!.
میدیا دكاریت سیاسیشۆ و كه‌سێن به‌تال پڕ نه‌كه‌ت، به‌س نها دكه‌ت و پرسیار ژى ئه‌ڤه‌یه‌: بۆچی دكه‌ت وژ پێخه‌مه‌ت چ و ئارمانج چیه‌؟!.. ئه‌ڤ پرسیاره‌ بۆ هندێ یه‌ هه‌یا كو بێژین: میدیا دكاریت پشكه‌ك بیت ژ چاره‌سه‌ریا ئاریشه‌ وكرێزان، به‌لێ پرسیار ئه‌وه‌ دێ كه‌ت یان نه‌ ؟!.. ل نك من وه‌ره‌ ناكه‌ت بۆچى؟!.. هه‌تا د سیاسیا ڕاستگۆیان بده‌ت، بۆ وه‌ده‌كه‌ت؟!.. دیسا ئه‌ڤه‌ ژی پرسیاره‌ و پێدڤیه‌؟ خودان میدیاكان پرسیار بده‌نه‌ڤه‌..!
دووماهیێ پێدڤیه‌ بێژین: ئه‌ڤ بابه‌ته‌:(سیاسییشۆ) بابه‌ته‌كه‌ گه‌له‌ك په‌یڤینیان ل دووڤ خوه‌ ب جهدهێلیت و پرسیار و دووڤچوونان هه‌لدگریت، جارێ بلا هه‌تا ڤێرێ به‌س بێت، خودێ هاریكاربیت، ئه‌م دێ جاره‌كا دی ئێینه‌ڤه‌ خزمه‌تا وه‌.

10

شۆسیاسی!..
پشكا دوویێ
د. سالار عوسمان
جۆرێن شۆسیاسى..
جارێ به‌ری كو به‌حسێ جۆرێن شۆسیاسى بكه‌ین، پێدڤسه‌ به‌حسێ جیاوازیا نێڤبه‌را هه‌ردو تێگه‌هێن شۆسیاسى و شۆ یا سیاسی بكه‌ین، شۆسیاسى، وه‌ك پێشتر مه‌ گۆت: ئه‌و كه‌سه‌، كو پیخه‌مه‌ت ئارمانجه‌كی َدا شۆ یێ دكه‌ت، لێ شۆ یا سیاسی پێكهاتیه‌ ژ ته‌ڤایا وان خه‌بتین و بزاڤ و كریارێن سیاسی یێن كو زیهنییه‌ت دئافرینیت و ئارمانجا وێ چێكرنا تێگه‌هشتنه‌كا سیاسی یه‌ ب ئاراسته‌یا كۆمكرنا زۆرترین كه‌سان ل دۆرێن وێ ئاراستێ، ب كورتی د شۆسیسى دا كه‌س، تاك ڕۆڵگێڕه‌ و ل شۆ یا سیاسی كریار، دیاره‌ ژی جیاوازی نێڤبه‌را كه‌س و كریار و ته‌ڤایا گه‌نگه‌شه‌یێن فه‌لسه‌فیێن پڕ شرۆڤه‌یێن نێڤبه‌را وان ژی بابه‌ته‌كێ چه‌ند كویر و ئاخفتنان هه‌ڵدگریت، وه‌سا كوور كو دبێژیته‌ مه‌: ئه‌وێن شۆ یا كار دكه‌ن، ته‌نانه‌ت ئه‌وێن د ناڤ كار و كریارێ ژی دا بن، مه‌رج نینه‌ كار بكه‌ن!..
د ناڤ ده‌قێن ئاینی دا زۆر به‌حسێ كه‌س و كریار و پێوه‌ندیێن نێڤبه‌را وان هاتیه‌ كرن، ئاینان ب ڕوونی لایه‌نگری كریارانن، هنده‌ك ژ زانایان وه‌ باوه‌رن: ئه‌گه‌ر ته‌ نیازا كاره‌كێ هه‌بوو و هۆكار و ئه‌گه‌ره‌ك هه‌بوو ل ده‌رڤه‌ی د ده‌سه‌ڵات دا و ته‌ نه‌كر، خودا زانایه‌ و دێ هه‌ر خێرا وێ بۆ ته‌ نڤیسیت، به‌ڵێ ئه‌گه‌ر كار، یان عیباده‌ته‌ك ژی ته‌ كر، لێ دلێ ته‌ ل سه‌ر نه‌بوو، دیسا خوه‌دا زانایه‌ و بۆ ته‌ نانڤیسیت، مه‌به‌ستا من ژ ڤێ نموونا ئایینی، ئه‌وه‌ دا بێژم خودا و ئایین ژی نه‌ دگه‌ڵ شۆ و نمایشا دره‌و و پێكه‌نینا خاپینه‌ر و ده‌ستلملانێ یا سه‌خته‌ نه‌!..
جۆرێن شۆسیاسى (٢) دو جۆرن:
١- شۆسیاسی یێ بابه‌تی.
٢- شۆسیاسی یێ خودی، زاتی
١- شۆسیاسی یێ بابه‌تی: ئه‌و سیاسیی نه‌، كو پێخه‌مه‌ت بابه‌ت، پرسگرێك، ئارمانج و به‌رژه‌وه‌ندیێن بلند شۆ دكه‌ن و دوورونێزیك، مه‌به‌ستا وان خوه‌ و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ نینه‌ و بگره‌ هنده‌ك جاران ژی زیان و زه‌ره‌رێ ژی لێ دكه‌ن، كه‌واته‌ شۆسیاسى یێ بابه‌تی قه‌زیه‌داره‌، قه‌زیه‌یك ل ده‌سته‌ و پیخه‌مه‌ت وێ كێشه‌یێ دا شۆ دكه‌ت، له‌وما مه‌زن دهێنه‌به‌رچاڤ و مه‌زن شۆ دكه‌ت و ل زهنیه‌تا خه‌لكێ ژی دا مه‌زنه‌ و هه‌ر ب مه‌زنی دمینیته‌ڤه‌!..
٢- شۆسیاسی یێ خوه‌یه‌تى، زاتی: ئه‌و كه‌سن، كو د ناڤ پێگه‌هێن سیاسیه‌تێ دانه‌، به‌ڵام مه‌رج نینه‌ سیاسی بن، به‌لێ ئه‌و كه‌سن، كو ژبه‌ر خوه‌ و به‌رژه‌وه‌ندیێن زاتیێن خوه‌ شۆ دكه‌ن، بچووكن و بۆ په‌رده‌پۆشكرنا بچووكێن خوه‌ و چاره‌سه‌ركرنا هه‌موو ئه‌و گرێیێن ب بچووكی ێی ڤه‌ ئالاندینه‌ شۆ دكه‌ن، ئه‌ڤه‌ ژبلی كو ل جه‌م خوه‌ بچووكن، بچووك دهێنه‌ به‌رچاڤێ خه‌لكی ب ئاگه‌ه و هشیار و هه‌ر ب بچووكی ژی دێ مینن، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ل پۆستێن مه‌زن ژی بن، چونكی مه‌رج نینه‌ پۆست یێن بچووك مه‌زن بكه‌ت، به‌روڤاژی یێن مه‌زن پۆست، پایه‌، ته‌نانه‌ت دانیشتنێن ئاسایی ژی مه‌زن و بایه‌خدار دكه‌ن!..

19

پشكا ئێكێ
د. سالار عوسمان
نزانم ئه‌ڤ زاراڤه‌: (سیاسیشۆ) كو ل مه‌ د ڤێره‌ دا دارێتیه‌، چه‌ند ل گه‌ل وان كه‌سان دگونجیت، كو مه‌به‌ستا مه‌یه‌ د ده‌باره‌ى وان به‌حس بكه‌ین، مه‌ دڤێت به‌حسێ وان كه‌سان بكه‌ین، كو د ناڤ پێگه‌هێ سیاسی دا (شۆ) دكه‌ن، كه‌واته‌ په‌یڤینا مه‌ تایبه‌ته‌ ب بوار و پێگه‌هێ سیاسی، به‌رى هندێ كو ب كویراتى بچینه‌ دناڤ دا و به‌حس لێ بكه‌ین، یا باش ئه‌وه‌ هنده‌ زاراڤ و چه‌مكان ڕوهن بكه‌ینه‌ڤه‌.
شۆ چیه‌؟
شۆ: (Show)، كو ل ناڤ فه‌رهه‌نگان دا، (نیشادان)، (نمایشكرن) د به‌رامبه‌ر دا دانایه‌، د ڕوانگه‌یا ئارمانجا ڤێ گۆتارێ دا، پێكهاتیه‌ ژ كۆما وان لیڤن و نواندن و نه‌مایشا مه‌به‌ستدار په‌یامهه‌لگرانه‌، كو دڤێت د كورتترین ده‌م دا زۆرترین قه‌ناعه‌ت كۆم بكه‌ته‌ڤه‌.
شۆكار كی یه‌؟
ئه‌و كه‌سێ شۆكاریێ دكه‌ت: (شۆكار)، كه‌سه‌كه‌ د ناڤ پیگه‌هێ سیاسه‌تێ دا، كه‌واته‌ مه‌رج نینه‌ سیاسی بیت، ئه‌رێ ده‌مێ وێ ژى نه‌هاتیه‌ بپرسین،:
ـ سیاسیی كی یه‌ و ئه‌وێن د ناڤ پیگه‌هێ سیاسه‌تێ دا كار دكه‌ن كینه‌؟..
ـ ئه‌رێ دروسته‌ بێژینه‌ هه‌موویان سیاسی؟!..
ـ ئه‌رێ ئه‌ڤان ژى پێویستی ب پۆلینكرنێ هه‌یه‌؟!..
به‌لێ پێویستی ب پۆلینكرنێ هه‌یه‌، چونكو چه‌ندین نه‌خوێنده‌وار ـ دیاره‌ مه‌به‌ستامه‌ نه‌خوێنده‌وارێ سیاسی یه‌ ـ، هه‌مدیسا چه‌ندین چه‌ن گه‌مژه‌ و منجڕ و خۆهه‌ڵواسیو ب سیاسه‌ت وا د ناڤ پێگه‌هێ سیاسه‌تێ دانه‌، كه‌ چی نه‌ك هه‌ر هیچ تشته‌كى ژێ نزانن و هیچ تشته‌كى ژێ چێناكه‌ن ژى، به‌لكو سیاسه‌ت و ڕوویێ حزبێن خوه‌ نه‌شیرین كریه‌.
ـ ئه‌وێن هه‌نێ بۆچى وه‌دكن؟!..
ـ بۆ هنده‌ منجڕن وازناهینن؟!..
ـ حزب وان نانیاسیت؟!
ـ ئه‌رێ هه‌كه‌ حزب وان نه‌نیاسیت بۆچى وان دوور نائێخیته‌ڤه‌، یان ژى هه‌ما ب كێمى كێم بۆچى سنۆره‌كی بۆ نادانیت؟!..
ـ ئه‌رێ خه‌لك، خه‌لك چاوا سه‌حدكه‌نێ؟!..
ـ ئه‌رێ ب ڕاستى خه‌لكى ئه‌و خۆش دڤێن؟، یان هه‌ما موجامه‌له‌یا وان دكه‌ن و مه‌عده‌نێ وان دنیاسن؟!..
ئه‌ڤ پرسیارانه‌ و ده‌هان پرسیارێن دیتر ڕاماندكێشنه‌ ناڤ گه‌نگه‌شه‌ و گفتوگۆیه‌كا كویر، لێ زۆر ب كورتی و وه‌ك به‌رسڤه‌كا كۆمكرى بۆ وان هه‌موو پرسیاران، دڤێت ب خه‌مه‌كا كویرتر ڤه‌ بێژین: جڤاكێ كوردی یێ شێوێنراوه‌، دوهێ دوژمنان و ئه‌ڤڕۆ ژى بێبه‌رنامه‌یی و ململانا خرابی یا مه‌ یا ناڤخوه‌ دا، وه‌ل جڤاكى كریه‌، كه‌سێن گه‌مژه‌ ببیته‌ سیاسی و دوعاخوین ببیته‌ دكتۆر و ڕۆژنامه‌نڤیس ببیته‌ جاسووس و ب كورتی، زۆر ب كورتی:
جڤاكه‌ك د برا سزادانێ دا، چه‌پلان بۆ خیانه‌تكاران لێدده‌ت، ب دڵنیای ڤه‌ ئه‌و جڤاكه‌ شێوێنراوه‌، له‌ورا د جڤاكێ شێوێنراو دا هه‌موو ئه‌و حاڵه‌ت، دیارده‌، تێگه‌هشتن، به‌رخورد و كه‌سانێن دبنێ و هه‌نه‌ و به‌رده‌وام ژى هه‌نه‌، به‌لێ گرنگ ئه‌وه‌ ئه‌م به‌حس لێ بكه‌ین و و ده‌نگبینین، ئێكێ د كارى دا، بگره‌ ژ ئه‌ركێن هه‌ره‌ سه‌ره‌كی یێن نڤیسه‌ران ئه‌وه‌ بپه‌یڤیت، ده‌نگهه‌لبڕی، هاوار بكه‌ت و ڕسته‌یێن نه‌هاتینه‌ گۆتن بێژیت، به‌لێ گۆتنه‌كێ وه‌ڵات قازانج ژێ بكه‌ت، نه‌ك هنده‌ كه‌سه‌ك، چونكو دووماهی جار هه‌مى كه‌س دچن و وه‌لات ده‌مینیته‌ڤه‌!..
كێشه‌یا مه‌ یا مه‌زن ل گه‌ل ره‌وشه‌نبیرێن ئۆپۆزیسیۆنێ ئه‌وبوو، نها ژى هه‌ر ئه‌ڤه‌یه‌، كو ڕه‌خنه‌یێن وان، ده‌نگهه‌لبڕین و هاوارێن وان بۆ وه‌لاتى نینه‌، چونكو گه‌ر بۆ وه‌لاتى بایه‌، هه‌موو یێن وه‌كو ئێك ددیت و وه‌لاتی كه‌ر و پارچه‌ نه‌دكر!.. هه‌ر ئه‌و، و ئه‌وێن دیتر ژى دبێ خه‌تا نینن، هه‌رگیز نڤیسه‌ر و ره‌وشه‌نبیرێن ده‌سه‌لاتێ ژى و ئۆپۆزیسیۆن، ڕازی و نه‌ڕازی هه‌موویان وه‌كیه‌ك نه‌دیتیه‌، له‌ورا نها، ل سایا ڤان هه‌موو ده‌قێن سیاسی، ڕه‌خنه‌یین زڤر ب گژیه‌كداچووانێ دا هه‌مووان دماندوونه‌، هه‌مووان حه‌تا كرنه‌ نه‌شیرینكرى و نها ئه‌م هه‌موو دماندووینه‌، شكه‌ستن مه‌ نه‌ڤێت پارچه‌یێن شكه‌تى و په‌رتێن وان كۆم بكه‌ینه‌ڤه‌، كۆمكرنا ڤان هه‌موو پارچێن شكه‌ستى، كو د ئه‌نجام دا پارچه‌یێن نیشتمانن حیكمه‌ته‌ك دڤێت، حیكمه‌ته‌ك خۆنه‌بین و وه‌لاتبین بیت!..

23

د ناڤبه‌را چێبوون و چهه‌بوونێ دا !..
چیرۆكا حه‌ساده‌تا شۆپنهاوه‌ر و دایكا وی
د سالار عوسمان
ئارتور شۆپنهاوه‌ر ( 1788 ـ 1860) و فه‌لسه‌فه‌یه‌كا، تایبه‌ت ڕوانگه‌هه‌ك و تێگه‌هشتنێن وی بۆ ژیانێ، بێئومێدی، ڕه‌شبینی و هه‌ولێن وی یێن به‌رده‌وام پێخه‌مه‌ت به‌خشینا رامانه‌كێ بۆ ژیانێ و خه‌ونێن وێ، به‌حسكرنا ڤی بابه‌تێ گرنك ل ڤێ گۆتارێ دا جهێ وێ نابه‌، لێ ئه‌وا مه‌به‌ستا من ژێ ئه‌وه‌ من دڤێت بێژم، حه‌ساده‌تا دنێڤبه‌را شۆپنهاوه‌ر و دایكا وی یه‌، تایبه‌ت ئه‌و حه‌ساده‌تا دایكا وی ل هه‌مبه‌ر شۆپنهاوه‌ر هه‌بوو، كو د ئه‌نجام دا وه‌ها ل شۆپنهاوه‌رێ فه‌یله‌سۆفی ئه‌ڵمانی كرد، بێئومێدتر سه‌رێ خوه‌ بدانێته‌ كۆشا بێئامانی ژیان و بپرست: (وه‌رن بپرسین كا ئه‌م چنه‌، نه‌ك كا مه‌ چ هه‌یه‌ ؟!..)، ئاخر چیبوون و چهه‌بوون، هه‌ر پرس پرسیارێكا فه‌لسه‌فی ڕاگوزه‌ر نینه‌، ته‌مه‌ت هندێ ـ د هه‌مان ده‌مدا. پرسیاره‌كا ئه‌خلاقیی ویژدانیی ئینسانیه‌ و هه‌می به‌هایێن وێ، ته‌نانه‌ت تێگه‌هشتن ل به‌هایێن وێ ژی دئێخته‌ هه‌مبه‌ر پرسیار و لێپرسینێ، ئه‌ڤ دو چه‌مكه‌ی:(پرسیار، لێپرسین)، كو ل جڤاكا كوردی دا كێمبایه‌خترین چه‌مكه‌ دنێڤ كایا كلتووری دا، له‌وما پێویسته‌، ئه‌گه‌ر نا ژی ده‌رفه‌ت نه‌به‌ ـ له‌ ده‌رفه‌ته‌كا دی دا به‌رسڤا ئه‌ڤان پرسیارێن ئیشكالیه‌یش بده‌ینه‌ڤه‌:(ئه‌گه‌رێن كێمبایه‌خیا هه‌ردو چه‌مكان پرسیار، لێپرسینه‌وه‌ ل جڤاكێ كوردی دا بۆچی ڤه‌دگه‌رێته‌ڤه‌؟..).
دنێڤبه‌را چیبوون و چهه‌بووندا مه‌ودایه‌كا به‌رفره‌ هه‌یه‌ بۆ گه‌نگه‌شه‌، ل كورتترین پێناسه‌دا چێبوون تو یێ وه‌ك خوه‌، لێ چهه‌بوون مه‌رج نینه‌ تو بی، ب رامانه‌كا دیتر چهه‌بوون توی دنڤێبه‌را دره‌و و ڕاستیێ دا، ناڤه‌نده‌ك، كو سه‌دان پێناسه‌ێن ته‌ئویلدار ل دۆر خوه‌ كۆمدكه‌ت. ئاخفتنا مه‌ ل سه‌ر حه‌ساده‌تا دایكا شۆپنهاوه‌ره‌، (دایكه‌كا به‌دخولق و نه‌یاباش ڕۆماننڤیسه‌كا ب شیان و ب هێز بوو، حه‌ساده‌ته‌كا نامه‌قوول و توند ب شیانێن ئه‌ده‌بیی یێن كورێ خوه‌ دبر و دگۆت: كێ گوه لێ بوویه‌ دخێزانه‌كێ دا دو بلیمه‌ت هه‌بن؟!.. ).
ئاریشه‌یا د ناڤبه‌را شۆپنهاوه‌ر و دایكا وی دا، تایبه‌ت حه‌ساده‌تا دایكێ، بابه‌تێكێ گرنگه‌، لێ كێم ئاخفتن ل سه‌ر هاتیه‌كرن (چه‌ندین جاران بوویه‌ كێشمه‌كێش و ده‌مه‌ته‌قیان و لێكدابڕان و ….. ….. حه‌تا، كو دایكا وی ژبه‌ر تووڕه‌بوونا وێ، شۆپنهاوه‌رێ كورێ خوه‌ ب پله‌كانه‌كاندا هاڤێته‌ خارێ، چنكی شۆپنهاوه‌ر گۆتبوو، كو ناڤداریا دایكا وی ب ئه‌گه‌را وی بوویه‌ ناڤداریا فه‌لسه‌فه‌یا وێ ئه‌ڤه‌یه‌، نه‌كو ژبه‌ر ڕۆمانێن وێ بوویه‌).
حه‌ساده‌ت ب ڕێژه‌یه‌كا جودا جودا د ناڤ هه‌ر مرۆڤه‌كێ دا هه‌یه‌، كو هنده‌ك جاران جۆر و ئارمانجا حه‌ساده‌تێ پێناسه‌یا حه‌ساده‌تا مرۆڤی ژی دكه‌ت، بۆ نموونه‌ حه‌ساده‌تا فێربوون، لێ به‌لێ ب مه‌رجه‌كێ زیان وزه‌رار ب ئه‌وندی نه‌گه‌هینیت و ل سه‌ر بنه‌مایا دروست بیت، دكارین وی ده‌می نافێ وێ بكه‌ین: حه‌ساده‌تا سپی، چنكی حه‌ساده‌ته‌كه‌ نه‌ك هه‌ر زیانبه‌خش نینه‌، به‌ڵكی خێری بۆ جڤاكى ژی هه‌یه‌.
حه‌ساده‌ت د شه‌نگه‌سته‌ دا ب هه‌ست، ڕه‌فتار و كارێن خراب دهێته‌ گوهارتن، كو ل كورتترین پێناسه‌دا پێكهاتیه‌ ژ: دڵخۆشنه‌بوون ب خۆشیا ئه‌وێن دیتر.
ئه‌ڤ ده‌رده‌ د ناڤ كوردان دا زۆره‌، مه‌به‌ستا من ده‌ردێ حه‌ساده‌تێ یه‌، به‌لێ حه‌ساده‌ت ده‌رده‌ و سه‌رده‌كێشێت بۆ خرابیان و ئه‌گه‌ر نه‌هێته‌كرن چاره‌ كرن، سه‌رده‌كێشێت بۆ تاوان.
د نێڤ ماڵباتاندا ژی حه‌ساده‌ت هه‌یه‌، لێ د ناڤ گرۆپ و حزباندا زێده‌تره‌، هۆكار ژی ئه‌ڤه‌ كو د ناڤ گرۆپ و حزبان دا به‌رژه‌وه‌ندی زێده‌ترن، كه‌واته‌ حه‌ساده‌ت و به‌رژه‌وه‌ندی په‌یوه‌ندی پێكه‌ڤه‌ هه‌یه‌، ئایین ئانكو ئوول و د ووڤدا یاسایان ژی پشكه‌ك ژ ڤی ده‌رده‌ی: حه‌ساده‌ت چاره‌سه‌ر كریه‌، لێ ئه‌وێن دكارن باشتر رۆلێ خوه‌ ببینن د چاره‌سه‌ریێ دا، مرۆڤ ب خوه‌ یه‌، تایبه‌ت لایه‌نێ ڕوحانیێ مرۆڤ، له‌وما دبینین مرۆڤێن رۆحانی كێمتر حه‌ساده‌ت هه‌نه‌ ل ئه‌وێن دیتر، ب تایبه‌ت ئه‌وێن پێ یێن وان د نێڤ به‌رژه‌وه‌ندیێن مادی دا هه‌نه‌ زۆرترین حه‌ساده‌ت تێدانه‌ و حه‌ساده‌تا ڕه‌ش و سپی لێ تێكه‌ل بوویه‌!..
دایكه‌ك ئیره‌یی، ئانكو حه‌ساده‌ت ب كورێ خوه‌ ببه‌و ل مالی ده‌ربئێخیت، كوڕ ژی نكاریت ل ڤێ ڕاستیێ بگه‌هه‌ كو دایك، ئه‌گه‌ر شاشیه‌ك بكه‌ت، ره‌نگه‌ حیكمه‌تێك ل شاشیا وێ دا هه‌بیت، یان هه‌ر ددانبه‌ خوه‌دا گریه‌ك به‌رامبه‌ر ب دایكا خوه‌ جۆره‌كه‌ ژ ئه‌ده‌ب و ئه‌مه‌كداری، جا كوڕ :فه‌یله‌سۆف و دایكیش ڕۆماننڤیس!… دكارن چیرۆكا حه‌ساده‌تا ناڤبه‌را وان دا مه‌ رابگریت، ڕاگرتنه‌كا بارگاوی ب چه‌ندین پرسیار، تایبه‌ت پرسیارا شۆپنهاوه‌ر: (وه‌رن بپرسن، كو ئه‌م كینه‌ و ئه‌م چیینه‌، نه‌ك ئه‌وا مه‌ چ هه‌یه‌؟!..).
ئه‌م چ نه‌؟!.. بۆ هنده‌ ڕقن و ڕقاوی و ڕقهه‌ڵگر و ڕقئه‌ستوورین هه‌مبه‌ری ئێك، ئاینامه‌، كلتوورامه‌، نیشتمانێ مه‌، به‌ها و ڕه‌فتار و تێگه‌یشتنێن مه‌ ل ناڤبه‌ر ـ ئه‌م چیینه‌ و مه‌ چ هه‌یه‌ ـ ل كووده‌رێ و به‌ر ب كیڤه‌ دێ مه‌ به‌ت ؟!..
تێبینی
ده‌قێن ناڤ كڤانێ دا ل :(هێنری تۆماس، دانالی تۆماس: به‌سه‌رهاته‌ نه‌مره‌كان ل فه‌لسه‌فێ دا هاتیه‌ وه‌رگێران، وه‌رگێڕانا دڵشاد كازم، ده‌زگه‌ها توێژینه‌وه‌ و بلاڤكریان؟ موكریانی، 2006، ل 255ـ 268) هاتیه‌، وه‌رگرتن.

website security