NO IORG
Authors Posts by د.سالار عوسمان

د.سالار عوسمان

د.سالار عوسمان
51 POSTS 0 COMMENTS

31

هه‌ر قووناغه‌ك د ژیانا سیاسی و جڤاكی دا، ئه‌ركێن یێن تایبه‌ت ب خوه‌ ڤه‌ هه‌نه‌، هه‌نوكه‌ قووناغ قووناغا رزگاریا نیشتیمانی یه‌، كو خه‌سله‌ت و ئه‌دگارێن ڤێ قووناغێ مه‌ هه‌میان: حزب و حوكمه‌ت، تاك و گرۆپان ئه‌ركدار دكه‌ت، ده‌لیڤه‌ نینه‌ ئه‌م به‌حسێ هه‌می بیاڤان بكه‌ین، لێ ب له‌ز ب تنێ ئه‌م دێ به‌حسێ میدیایێ كه‌ین، كو بیاڤه‌كێ گه‌له‌كێ هه‌ستیاره‌ و تژی باندۆره‌، تایبه‌ت ل سه‌ر تاكى: هه‌ڤوه‌لاتی/ وه‌رگر. به‌ری هه‌ر تشته‌كی پێدڤیه‌ ئه‌م ئاماژێ ب ڕاستیه‌كێ بده‌ین: ڕاستی ژی ئه‌ڤه‌، كو میدیایا د كوردستانێ دا میدیایه‌كا سیاسی یه‌، خودان ڕوانگه‌هه‌كا سیاسیه‌ و ژ پێخه‌مه‌ت به‌رژه‌وه‌ندیێن سیاسی كار دكه‌ت، پشتی ڤێ ڕاستیێ، پێدڤیه‌ جاره‌كا دن پێناسه‌كێ بۆ میدیایێ بكه‌ین، ئه‌ركێن میدیایی د قووناغا ڕزگاریا نیشتیمانی دا بكه‌ین و بێژین: میدیا ئه‌ركداره‌ و مینا هه‌ر كایه‌ و بیاڤه‌كا جڤاكی پێدڤی ب هندێ یه‌ ب ئه‌ركێ خوه‌ یی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتیمانی ڕاببیت، لێ پرسیار ئه‌ڤه‌:ـ میدیا كوردی ب ئه‌ركێ خوه‌ ڕابوویه‌؟.ـ شیاییه‌ میدیایه‌كا وه‌لاتبین بیت ؟.. ـ شیایه‌ ئاریشان به‌ر ب چاره‌سه‌ریێ ڤه‌ ببه‌ت و ناكۆكیان به‌ر ب كۆكبوونا ڤه‌ كۆم بكه‌ت؟.. ـ ئه‌رێ میدیایا كوردی میدیایه‌كا نه‌ته‌وه‌ی یه‌، یانژی د ناڤبه‌را ئه‌رك و پیشه‌ییبوونێ دا ڕێیا خوه‌ ووندا و به‌رزه‌ كریه‌؟!.. ـ ئه‌رێ ب ڕاست پڕۆفیشنالی ڕێ ل ئه‌ركێ نه‌ته‌وه‌یی دگریت ؟!… ـ ئه‌ڤ كاره‌كته‌ركێ یه‌ كو ڕوئیا، میتۆد، ستراتیژ و سیاسه‌تا میدیایێ دیاردكه‌ت؟.. ئه‌ڤ كاره‌كته‌ر، كاره‌كته‌ره‌كا میدیاكاره‌ یانژی سیاسی یه‌؟!.. ـ میدیایا كوردی جڤاكی كوردی به‌ر ب چ ئاراسته‌ ڤه‌ و دواڕۆژه‌كا سیاسی دبه‌ت؟!.. به‌رسڤا هه‌می پرسیاران پێكڤه‌ ئه‌ڤه‌: میدیا به‌رپرسیه‌كا جڤاكی و سیاسی ئه‌ركداره‌ و ئه‌ركی هه‌ره‌ سه‌ره‌كی ژی گه‌هاندنا نه‌ته‌وه‌كی بێ ده‌وله‌ته‌ به‌ر ب سه‌ربه‌خوه‌یی. قووناغی ڕزگاریی نیشتیمانی كوردستان قووناغه‌كا سه‌خت، ئالۆز، گرفتدار و پڕ كێشه‌یه‌، بوویه‌ میدیاكار د ڤێ قووناغێ دا پێدڤیه‌ میدیاكاره‌كی هه‌ژی، ئاقلمه‌ند، دلسۆز و ب ته‌حه‌ممول بیت و نه‌ته‌وێ بێخیته‌ د ئه‌وله‌ویه‌تا ڕوئیا ڕۆژنامه‌ڤانی دا، چونكی دیرۆك وه‌ختی قووناغا ڕزگاریی نیشتیمانی تۆمار دكه‌ت، د گه‌ل دا میدیا و ڕۆل و ده‌ورێ میدیاكارى ژی تۆمار دكه‌ت!.. ل دووماهیێ دبێژین: میدیاكاریا قووناغبین میدیاكاره‌كی وه‌لاتبینه‌ و ب شاناز ژیڤه‌ دچنه‌ ناڤ دیرۆكێ دا، لێ مخابن هنده‌ك میدیاكار د ناچنه‌ ناڤ دیرۆكێ دا، چونكی نه‌ د ناڤ قووناغ و ئه‌ركێن قووناغێ دانه‌، نه‌ ژى د ناڤ ویژدانا نه‌ته‌وه‌كا بێ ده‌وله‌ت دایه‌..!.

67

ڕیفراندۆم پرسه‌كا سیاسی و دیمۆكراسی یه‌، پرسه‌كا سیاسییه‌ چونكو د ئه‌نجامی ڕیفراندۆمێ دا كێشه‌ سیاسی دهێته‌ ساخكرن، پرسه‌كا دیمۆكراسی یه‌ ژى چونكو گه‌ل بڕیار دده‌ت، ب ڕامانه‌كا دن پرسه‌كا د ناڤ: (وه‌لاتی ـ ماف) دا و ئێك ژ خه‌سله‌تێن ژیانا مۆدێرنێته‌ ژى كو جیهانا نوو شانازی پێڤه‌ دكه‌ت.
هه‌رێما كوردستانێ پێنگاڤ پێنگاڤ به‌ر ب ڕیفراندۆمێ ڤه‌ دچیت و ڕێبه‌ری ڤان پێنگاڤان ژی سه‌رۆك مسعود بارزانی یه‌، جیهانژی، ب جوداهیا بیروڕایان چاڤدێریا ڤێ پرۆسا هه‌ستیار: (ڕیفراندۆم)ێ دكه‌ت و ڕیفراندۆم بۆیه‌ بۆیه‌ره‌كا سیاسی و میدیایی و ته‌نانه‌ت هه‌والگری ژى، له‌ورا پێدڤیه‌ سیاسه‌تڤان و میدیاكارێن كوردستانێ ب هوشیاریی سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل ڤێ پرسا ڕیفراندۆم) بكه‌ن و خوه‌ نه‌ئیخنه‌ د ناڤ شاشیان و نه‌چنه‌ د ناڤ موزایه‌داتێن حزبی دا، چونكو:
1ـ تێگه‌هشتنێن شاش زیانێ دگه‌هینته‌ تێگه‌هشتنا وه‌لاتیان و ئارمانجه‌كا دروست دئێخته‌ ل سه‌ر رێیه‌كا نه‌دروست !..
2ـ موزایه‌داتێن حزبی زیانێ دگه‌هینیته‌ حزبێن سیاسی و پێكڤه‌ژیانا سیاسی و پرسیارا نێگه‌تیڤ ل سه‌ر ژیانا سیاسیا هه‌رێما كوردستانێ چێدكه‌ت !..
3ـ هه‌ردو پێكڤه‌: (شاشی و موزایه‌دات) زیانێ دگه‌هیننته‌ هه‌رێما كوردستانێ و دلێ نه‌حه‌زانێن كوردستانێ خۆش دكه‌ت.
كێنه‌ دژه‌ڕیفراندۆم ؟!..
هه‌ر كه‌س و لایه‌ن و حزب و ده‌وله‌ته‌ك، هه‌كه‌ دژی ڕیفراندۆمێ بیت، راسته‌وخوه‌ دژی دیمۆكراسیێ یه‌، بۆچى؟.. چونكی ڕیفراندۆم واته‌ گه‌ل، گه‌ل ژی واته‌ وه‌لاتی، وه‌لاتی ژی واته‌ ئازادی و ماف!.. له‌ورا هه‌ر ده‌نگه‌كێ ل دژی ڕیفراندۆمێ بیت، ده‌نگه‌كێ نه‌ دیمۆكراسی یه‌ و پێدڤیه‌ ئه‌م هه‌می پێكڤه‌، ب جیاوازیا نه‌ته‌وه‌یی و ئۆلی و سیاسی دژی دژه‌ ڕیفراندۆمێ بین!..
ـ دژی دژه‌ڕیفراندۆم، سه‌ركه‌فتنه‌كا مسۆگه‌ر
گه‌لێ كوردستانێ ل گه‌ل ڕیفراندۆمێ یه‌ و ل سه‌ر رێیه‌كا دروست و دیمۆكراسی پێنگاڤێن خوه‌ دهاڤێژێت و پشتقایمه‌ ب دیرۆك و دۆزه‌كا ڕه‌وا، ب هیڤی و ئومێده‌كا مه‌زن ڕووه‌ و دواڕۆژه‌كا گه‌ش د ته‌مامكرنا رێیا دای و دێ هه‌ر سه‌ردكه‌ڤیت، چونكو دیرۆك و ئه‌ڤرۆ و سبه‌هی ل گه‌ل كوردان دای، دیرۆكا وی شۆڕش بوو بۆ نه‌هێلانا زولمی و ئه‌ڤرۆیا وی ژى ڕێزگرتنه‌ ل ده‌نگێ وه‌لاتی و مافێن وان و سبه‌هی ژی سبه‌هیه‌كا ئاشتییانه‌یه‌ و دڤێت وه‌ك برا ل گه‌ل ده‌رڤه‌ی خوه‌ بژیت و ببیته‌ فاكته‌ره‌كێ ئارام د ناڤچی دا، ئه‌ڤه‌ ژی خه‌سله‌تا ڤی سه‌رده‌می یه‌ سیسی نوویه‌ و سه‌رده‌مێ نوو ژی ناهێته‌ زڤرین.
دووماهى په‌یڤ: هه‌می دژه‌ ڕیفراندۆم دێ ب شكستخواردوو دچنه‌ د ناڤ دیرۆكێ و كوردستان ژی ب شێوه‌كا سه‌ركه‌فتی ڕیفراندۆما خوه‌ ئه‌نجام دده‌ت و به‌ر ب سه‌رخوه‌بوونێ دچیت.

77

ل ده‌سپێكێ پیرۆزباهیێن گه‌رم بۆ كورد و كوردستانیان، هه‌می دیمۆكراسیخوازێن دونیایێ بۆ ب فه‌رمی بلندكرنا ئالایێ كوردستانێ ل كه‌ركووكێ و ب راستی ئه‌ڤ بۆیه‌ره‌ بۆیه‌ره‌كا مه‌زنه‌ و لاپه‌ڕه‌كێ گه‌شه‌ و دچێته‌ سه‌ر لاپه‌ڕه‌یێن پڕ شانازى یێن د دیرۆكێ دا. هه‌ر ل سه‌ر ڤێ بۆیه‌ریا دیرۆكی ده‌لیڤه‌كا باشه‌ ئه‌م به‌حسێ سێ چه‌مك و مژارێن جودا بكه‌ین، لێ پێكڤه‌ گرێدای به‌حس بكه‌ین. ئالای كوردستان: ناسنامه‌ و مه‌حرومییه‌ت بۆ مه‌ وه‌كی كوردستانیان ئالا ناسنامه‌یه‌، لێ ب درێژاییا دیرۆكێ مه‌حرومین ژ ڤێ ناسنامه‌یێ، هۆكار ژی ئه‌وه‌ كو دوژمنێن كوردستانێ نه‌هێلایه‌ ئه‌م ب ئازادی بژین، نه‌هێلایه‌ ئه‌م ب ئازادی ل سه‌ر خاك و وه‌لات و زێدێ خوه‌ ژیان و ژین و ژیار بكه‌ین، نه‌هێلایه‌ ناسنامه‌یا خوه‌، كو ئێك ژ وان ئالایه‌ بلند بكه‌ین، ئه‌ڤه‌ ژی بۆ داخراوێ ئه‌قلێ سیاسی یێ وان دزڤریت، هه‌تا نوكه‌ ژی ڤان ئه‌قلێن داخراو وه‌ك بوونه‌كا سیاسی نێگه‌تیڤ ل ناڤ وان و ل ناوچێ هه‌یه‌ و هۆكارێ هه‌می ئه‌ڤ خینڕشتنێن كو وه‌ك شه‌رمه‌زاریی دیرۆكێ ل گه‌ل خوه‌ هه‌لگرتیه‌، مه‌حرومییه‌تا كوردان بۆ بلندكرنا ئالایێ خوه‌ چیرۆكه‌كا دوور و درێژه‌ و هه‌تا نوكه‌ ژی به‌رده‌وامه‌، تایبه‌ت ل پارچه‌یێن كوردستانێ نه‌ ئازاد و بۆ نه‌هێلانا ڤێ مه‌حروومییه‌تێ ژى به‌ری هه‌ر تشته‌كی پێدڤیه‌ سیسته‌مێن سیاسی ئه‌قلێ خوه‌ بگوهۆڕن و به‌ر ی دیمۆكراسیێ بچن، لێ پرسیار ئه‌ڤه‌: سیسته‌مێن سیاسی ل به‌غدا، ته‌هران، ئه‌نقه‌ره‌ و دیمه‌شق دشێن ئه‌قلێ سیاسیێ خوه‌ بگوهۆڕن و به‌ر ب دیمۆكراسیێ بچن؟!.. كه‌ركووك: باژێرێ گرفتان و ئاشتیێ!.. له‌وه‌ته‌ی كه‌ركووك هه‌ی گفتوگۆ ل سه‌ر كه‌ركووك هه‌ی، له‌وه‌ته‌ی كه‌ركووك هه‌ی دوژمنێن كوردستانێ گرفت بۆ كه‌ركووك چێ دكه‌ن و كوردی ژى هه‌ر ده‌ستێ ئاشتیێ درێژ دكه‌ن، لێ گرفت هه‌ر نه‌هاته‌ چاره‌سه‌ركرن، چما؟!.. چونكی عه‌ره‌بێ حوكمڕان ل به‌غدا نه‌ نیازا چاره‌سه‌ركرنێ هه‌یه‌ و نه‌ ڤیایه‌ ب ئه‌قله‌كێ ئاشتیانه‌ دانوستان بكه‌ت، له‌ورا هه‌تا نوكه‌ گرفت هه‌ر مایه‌ و ئاشتی ژی نه‌هاتیه‌ به‌رقه‌راركرن، ئه‌رێ چاره‌ چیه‌؟!.. چاره‌ ئه‌وه‌ كو به‌ری كورد به‌غدایێ بیننه‌ سه‌ر رێیا ئاشتیێ، لێ ب تێگه‌هشتنه‌كا دیمۆكراسی. كه‌ركووك پشكه‌كه‌ ژ ئاریشه‌یێن ناڤخوه‌یا عێراقێ، لێ بۆیه‌ پشكه‌ك ژ ده‌ستتێوه‌ردانێن ئه‌قلیمی و پێدڤیه‌ كورد به‌ر هه‌ر لایه‌ن و ده‌وله‌ته‌كێ هێمن و لۆژیكیانه‌ به‌رخورد ل گه‌ل پرسی كه‌ركووكێ بكه‌ت، به‌لێ واز ل ڕه‌وایه‌تی و كوردستانییه‌تا كه‌ركووكێ نه‌كه‌ت!.. یاسا، یان موزایه‌دا سیاسی! راسته‌ بلندكرنا ئالایێ كوردستانێ ل كه‌ركووك ره‌هه‌نده‌كێ یاسایی هه‌یه‌، لێ هه‌میان، تایبه‌ت سیاسه‌تڤان و یاساناس و میدیاكارێن عێراقێ و كوردستانێ باش دزانن كو پرسا بلندكرنا ئالایێ كوردستانێ ل كه‌ركووك رێیا گونجایه‌ و كۆكه‌ ل گه‌ل یاسایێ، لێ هنده‌ك سیاسی یێن شۆڤینی و یاساناسی ته‌ره‌فگیر و میدیاكارێن فیتنه‌گێڕ به‌حسێ نه‌یاسایا ڤێ پرسێ دكه‌ن، لێ مه‌ره‌ما وان مه‌ره‌مه‌كا سیاسیه‌ نه‌ یاسایی و پتر موزایه‌داته‌ نه‌ك گفتوگۆیا سیاسی یه‌، له‌ورا پێویسته‌ یاساناسێن ئه‌كادیمی ب رژدى به‌رسڤا ڤان موزایه‌داتان بده‌ن و حه‌قیقه‌تا یاساییبوونا بلندكرنا ئالایێ كوردستانێ ل كه‌ركووكێ رونبكه‌ن. دووما په‌یڤ پێویسته‌ بێژێن: كورد و كوردستانی د به‌رده‌وامن ل سه‌ر رێیا خه‌باتا ئاشتییانه‌ و ئالایێ كوردستان ژی هه‌ر بلند و شه‌كاوه‌تر دبیت.

53

سه‌رهلدانا ١٩٩١ تژییه‌ ژ رامان و په‌ند و عیبره‌تان، بۆ مه‌ وه‌كی كورد و بۆ دوژمنان ژی، مه‌زنترین رامان ئه‌وه‌ كو سیاسه‌تا ئینكاركرن ل بوونا هه‌ر نه‌ته‌وه‌كی سیاسه‌ته‌كا فاشله‌، مه‌زنترین په‌ند و عیبره‌ت ژی ئه‌ڤه‌ كو ئێكریزی بنیاته‌كا موكمه‌ بۆ هه‌ر سه‌ركه‌فتنه‌كی، ب ڕامانه‌كا دی كورد ما و دوژمن ژناڤچوو، شۆڕش سه‌ركه‌فت و به‌عسیان شكستن خوار، ئێكڕیزی ژى كلیلا ڤێ راستیێَ یه‌، راستیا سه‌ركه‌فتنا سه‌رهه‌لدانێ، كو نوكه‌ مه‌ هه‌می ل ژێر سایه‌ و سیبه‌را ڤێ سه‌ركه‌فتنێ دژین و پێنگاڤ بۆ دواڕۆژه‌كا گه‌ش دهاڤێژین.
سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی د په‌یاما خوه‌ دا بۆ سالڤه‌گه‌را سه‌رهلدانێ و ل دو چه‌مكا جودا: (ده‌رفه‌ت و ته‌حه‌دییات) ده‌رگه‌ه بۆ گه‌نگه‌شه‌كا سیاسی ڤالا دكه‌ت، كو هه‌ژی هه‌لویسته‌كرنێ یه‌، تایبه‌ت كو د ناڤ په‌یامێ دا گه‌شبینی هه‌یه‌: (پاشه‌رۆژه‌كا گه‌ش و ڕۆهن چاڤه‌ڕێی وه‌لاتێ مه‌ یه‌ و سه‌رهلدان و خوینا پێشمه‌رگه‌ه و قوربانیدانا گه‌ل ئه‌نجامه‌كى به‌رهه‌م دهینیت)، له‌ورا پێدڤیه‌ ئه‌م ل سه‌ر هه‌ردو چه‌مكان هه‌لویسته‌كا كورت بكه‌ین.
ده‌رفه‌ت: ڤه‌كرنا ده‌رگه‌هێ دونیایێ بۆ دۆزا كوردی. نوكه‌، تایبه‌ت پشتی سه‌ركه‌فتنا پێشمه‌رگه‌ى ل سه‌ر داعشێ، ده‌رگه‌هێ دونیایێ، تایبه‌ت ده‌رگه‌هێن وه‌لاتێن زلهێز بۆ كوردان و دۆزا كوردی و ئارمانجا سیاسییا كوردی هاتییه‌ ڤه‌كرن و ب ڕامانه‌كا دی دونیا د كوردستانێ دایه‌، چونكی كوردستان و پێشمه‌رگه‌ وه‌ك دو په‌یڤێن جیهانی ل زهنیه‌تا سیاسه‌تا جیهانی جێگیر بوویه‌ و نوونه‌راتیا جیهانێ ل شه‌ڕێ تیرۆرێ دا دكه‌ن.
ده‌رفه‌ت زێڕینه‌، لێ ئه‌قلی زێڕین دشێت ده‌رفه‌تا زێڕین بكه‌ته‌ به‌رهه‌مێ زێڕین، مخابن هنده‌ك پارتێن سیاسی، تایبه‌ت pkk، هه‌رده‌م دژی ده‌رفه‌تێ نه‌، ئه‌ڤ خه‌سله‌تا pkk نه‌ خه‌سله‌ته‌كا نوویه‌، به‌لگه‌ ژى ئه‌ڤه‌: پشتی سه‌رهه‌لدانا سالا ١٩٩١ ـ ژی دژی ئێكه‌م په‌رله‌مان و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ڕابوو و گه‌له‌ك زیان گه‌هانده‌ وه‌لاتى و ده‌سكه‌فتێن سه‌رهلدان و وه‌لاتیێن باشوورێ كوردستانێ!.
ل سه‌ر هه‌ر كورده‌كی ئه‌ركه‌ ده‌رفه‌تێ بكاته‌ به‌رهه‌م، لێ دیسان دبێژین، ئه‌قلی زێڕین ده‌رفه‌تێ دكه‌ته‌ به‌رهه‌م و به‌رهه‌م ژی دئێخیته‌ د خزمه‌تا به‌رژه‌وه‌ندیا بلندا نه‌ته‌وه‌یی دا، پارتیا دیمۆكراتا كوردستانێ هه‌رده‌م ب ئه‌قله‌كێ زێڕین ده‌رفه‌تا سیاسی دكه‌ته‌ به‌رهه‌مێ نه‌ته‌وه‌یی، ل ده‌سپێكا شۆڕشا ئیلۆنێ هه‌تا نوكه‌ پارتی خودانا بیرۆكا شۆڕشێ یه‌، خودانێ ڕێككه‌فتنا ١١ ئادارێ و ئۆتۆنۆمیێ یه‌، خودانا بیرۆكا فیدرالیه‌تێ یه‌ ل سه‌رده‌مێ شۆڕشا ئیلۆنێ، خودانا بیرۆكا هه‌لبژاردنێ یه‌ ل گۆتارا سه‌رۆك بارزانی ل ڕۆژا ئازادیا كۆیه‌ ل سه‌رهه‌لدانا ١٩٩١، ب پشكداریی ل گه‌ل ئیكه‌تییا نیشتیمانیا كوردستانێ، خودانا دامه‌زراندنا په‌رله‌مان و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ یه‌، خودانا گوهۆڕینا ئالایێ عێراقێ یه‌، خودانا پاراستن و بلندكرنا ئالایێ كوردستانێ یه‌، خودانا جێگیركرنا سیسته‌ما فیدرالیه‌تێ یه‌ د ناڤ دستوورێ عێراقێ دا، خودانا زۆرترین به‌ره‌ڤانی و شه‌هیده‌ له‌ شه‌ڕێ داعشێ و نوكه‌ ژى خودانا پڕۆژه‌ێ سه‌ربه‌خوه‌ی یه‌، ئه‌ڤ هه‌می نموونه‌ و زێده‌تر ژى ڤێ ڕاستیێ دسه‌لمینن كو پارتیا دیمۆكراتى كوردستانێ خودان ئه‌قله‌كا ڕۆهن و زێڕینه‌ و دواڕۆژه‌كا ڕۆهن و زێڕین ژی چاڤه‌ڕێی پارتی یه‌!…
ل گه‌ل ئه‌قلێ زێڕین دا ئێكڕیزی ده‌رفه‌تان به‌رهه‌مدار دكه‌ت، له‌وما ل سه‌ر هه‌ر پارته‌كی، ل سه‌ر هه‌ر ڕه‌ۆشه‌نبیره‌كی پێدڤیه‌ پێخه‌مه‌ت ئێكڕیزی د كار و خه‌باتێ دا به‌رده‌وام ببیت، پێویسته‌ بۆ نه‌ته‌وه‌كا بێ ده‌وله‌ت ئێكڕیزی ببته‌ كه‌لتوور و ل ناڤ هه‌می بیاڤان دا كه‌لتوورێ ئێكڕیزیێ بهێته‌ شرۆڤه‌كرن و كویر كویر بچیته‌ ناڤ قه‌ناعه‌تا هه‌ر تاكه‌كێ كوردی دا، چونكی ئێكڕیزی هه‌ر ب ته‌نێ نه‌ درووشمه‌، به‌لكی جێبه‌جێكرنه‌ و جێبه‌جێكرن ژى پێدڤی ب قه‌ناعه‌تێ یه‌ !..

 

ب درێژاییا دیرۆكێ كورد و ته‌حه‌دییات پێكڤه‌نه‌، ل به‌رامبه‌ر هه‌ر پێنگاڤه‌كا كورد ته‌حه‌دییه‌ك هه‌بوویه‌، ئه‌ڤه‌ ژی به‌لگه‌یه‌ ل سه‌ر زولم و مه‌زلومیه‌تێ: زولما داگیركه‌ران و مه‌زلومییه‌تا كوردان، چونكی پێنگاڤێن كوردان پێنگاڤێن ماف و ئازادیێ یه‌ و یا داگیركه‌ران ژی به‌روڤاژی بۆ نه‌دانا ماف و بنده‌ستكرنێ یه‌، لێ كوردان خه‌بات كر و نه‌وه‌ستییا، نه‌ وه‌ستییا هه‌تا ده‌نگێ خوه‌ گه‌هانده‌ هه‌می جیهانێ، نوكه‌ ده‌نگێ كوردان نه‌ هه‌ر ل ناڤ شكه‌فت و چیایێن كوردستانێ یه‌، ل ناڤ هه‌می ناڤه‌ندێن دیپلۆماسێین دونیایێ دا ده‌نگه‌كا زه‌لاله‌ و ب كورتی كورد شییا ب ئیراده‌كا نه‌ته‌وه‌یی رێكا سه‌خت، رێكا ته‌حه‌دییاتێ ببڕیت، له‌ورا دشێین بێژین هه‌نوكه‌ قۆناخ قۆناغا دووماهیێ یه‌، واته‌ قۆناغا ته‌كمیلكرنێ یه‌، ته‌كمیلكرنا ڤێ رێیا سه‌خت.
سه‌رهلدان ئێك ژ ته‌حه‌دییاتا دیرۆكی بوو كو ژیان گوهۆڕی، ژیانه‌كا بنده‌ست گوهۆڕی بۆ ژیانه‌كا ئازاد، پشتی سه‌رهلدان ژی هه‌تا نوكه‌ ته‌حه‌دییات به‌رده‌وامن، ته‌حه‌دییات دووڤ ته‌حه‌دییات، هه‌ر ته‌حه‌دییات ژی ڕامان و مه‌غزایا خوه‌ هه‌یه‌، له‌روا دشێین بێژین ته‌حه‌دییات رێیا سه‌خت كورتتر دكه‌ت و هه‌كه‌ ئه‌م بخوازین دووماهیا رێیا سه‌خت ببینین پێدڤیه‌ دووماهیا ته‌حه‌دییاتان ژی ببینین!!..
ـ ته‌حه‌دییات چ پێویسته‌؟
ئه‌ڤ پرسیاره‌: (ته‌حه‌دییات چ پێویسته‌ ؟!..) پرسیاره‌كا لۆژیكی یه‌ و پێویسته‌ هه‌ر كورده‌ك ڤێ پرسیارێ ژ خوه‌ بكه‌ت، تایبه‌ت ڤان كوردێن دلسۆز كو د وارێ سیاسه‌تێ دا كاردكه‌ن، له‌ورا بۆ به‌رسڤا ڤێ پرسیاری ئه‌م دبێژین:
ـ به‌رى هه‌ر تشته‌كێ سایكۆلۆژیا، سایكۆلۆژیا ته‌حه‌دییاتێ!
بۆ ڤان ژینگه‌ها سیاسی كو ل كوردستانێ هه‌نه‌، پێویسته‌ به‌ری هه‌ر تشته‌كی كورد خودان سایكۆلۆژیایا ته‌حه‌دییاتێ بیت، چونكو ده‌وروبه‌ری سیاسی نه‌ ده‌وروبه‌ره‌كا ساخله‌م و دروسته‌، مرۆڤ دشێت ب سایكۆلۆژییا ته‌حه‌دییاتێ ڤان ده‌وروبه‌ران نه‌یا دروست دروست بكه‌ت، ئه‌ڤ ژی ب میكانیزمه‌كا ئاشتییانه‌، ته‌نامه‌ت هه‌كه‌ به‌رگری و به‌ره‌ڤانیێ و شه‌ڕ ژی بكه‌ت، پێویسته‌ هه‌ر ب میكانیزم و زهنیه‌ته‌كا ئاشتییانه‌ به‌ره‌ڤانیێ و شه‌ڕ بكه‌ت.
ـ تێگه‌هیشتن ل دوژمن!..
پێویسته‌ ئه‌م دوژمنێ خوه‌ باش بناسیین، ئه‌قل و سروشت و ستراكچه‌را هزرا وان، دیرۆك و جوگرافیا و ئارمانجێت دوور و نێزیكێ وان، پشتی ناسینان ته‌حه‌دییات دهێته‌كرن، تا بشێین ته‌حه‌دییات به‌ر ب سه‌ركه‌فتنێ ببه‌ین، چونكو عیبره‌ت ل ته‌حه‌دییاتێ ده‌سكه‌فته‌ نه‌ موغامه‌كا بێ ئه‌نجام، له‌ورا پێویسته‌ بێژین: سیاسه‌تڤانێ ئاقل موته‌حه‌دییه‌كا ئاقله‌ و ئارمانجێن وی ده‌سكه‌فته‌ نه‌ موغامه‌ره‌!..
ـ گه‌ل و ئێكڕیزیی..
بۆ هه‌ر ته‌حه‌دییاته‌كا گه‌ل پێویسته‌، گه‌ل ژی ب ئێكڕیزی، هه‌ر پێنگاڤه‌ك بێ گه‌ل و بێ ئێكڕیزی پێنگاڤه‌كا شكستخوواریه‌ و به‌ری ده‌سپێك دمریت، بۆیه‌ ل سه‌ر مه‌ هه‌میان ئه‌ركه‌ كلتوورا ئێكڕیزی بكه‌ینه‌ كلتووره‌كا نیشتیمانی پیرۆز، چونكو پشكه‌ك ل تراژیدیا كوردان تراژیدییا ناكۆكییانه‌، بۆیه‌ پێخه‌مه‌ت دوباره‌نه‌كرنا تراژیدیان و ب ئارمانجێ ب ده‌ستهینانا سه‌ركه‌فتنێن مه‌زن پێویسته‌ ئه‌م ئێكڕیز بین!..
ـ ئیراده‌كا نه‌ته‌وه‌یی.
بۆ مفاوه‌رگرتن ژ ده‌رفه‌تان، بۆ ته‌حه‌دییاتا پڕ ده‌سكه‌فت، بۆ سه‌ركه‌فتنێن مه‌زن پێویست ب ئیراده‌كا نه‌ته‌وه‌یی مه‌زن هه‌ی، نوكه‌ گه‌لی كوردستانێ ب ڕێبه‌رایه‌تی سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی خودان ڤێ ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌ییه‌ و ل سه‌ر رێكه‌كا دروست پێنگاڤێن دروست دبڕیت، دیاره‌ ژ بلی ئاریشه‌یه‌ت ده‌ره‌كی كو ب درێژاییا دیرۆكێ هه‌ی، هه‌نده‌ك ئاریشه‌یێن ناڤخۆ ژی هه‌نه‌، كو ب بۆچوونا من چاره‌سه‌ریا ڤان ئاریشان ژی، تایبه‌ت یێن ناڤخوه‌ ته‌حه‌دییات پێویسته‌، لێ ته‌حه‌دییاته‌كا ئاشتییانه‌، ته‌حه‌دیاته‌ك ئێسكی ئێكودو نه‌شكێنین !..
ئه‌ز گه‌شبینم ل دواڕۆژێ، چونكی مه‌ پتریا رێیا سه‌خت ته‌مام كرییه‌ و كێم مایه‌، كورد نوكه‌ دۆزه‌كا جیهانینیه‌، درگه‌ه و ده‌رفه‌ت بۆ كوردان ل سه‌ر پشتن، لێ ب مه‌رجه‌ك كورد ئێكڕیز و خودان ئیراده‌ بن!..

77

پشتی هه‌لكرنا ئالایێ كوردستانێ ل پێشوازیا سه‌رۆك بارزانی ل فرۆكه‌خانا ئه‌تاتورك ل ئه‌سته‌نبۆلێ/توركیا، دیسا پرسا ئالایێ كوردستانێ و مژارێن په‌یوه‌ندار ب ئالایێ هایه‌ به‌ر به‌حس و شرۆڤه‌ و داخۆیانیێن جودا.
به‌ری هه‌ر تشته‌كی پێدڤیه‌ ئه‌م بێژین: ئالا سیمبوله‌، ناسنامه‌یه‌، پیرۆزی یه‌، بنه‌مایه‌كا سه‌ره‌كى یه‌ ژ بنه‌مایێن نه‌ته‌وه‌یی، تایبه‌ت بۆ نه‌ته‌وا كورد، وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌كا بێ ده‌وله‌ت، وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌كا خودان تراژیدیا دیرۆكی و تژی ژ كاره‌سات، بوویه‌ كه‌لتۆره‌كێ ئالاناسیا مه‌ كوردان كه‌لتۆره‌كێ پیرۆزه‌ و ل سه‌ر مه‌ هه‌میان، تایبه‌ت ره‌ۆشه‌نفكر و سیاسه‌تمه‌دار و میدیاكاران، ئه‌ركه‌كێ پیرۆزه‌ بایه‌خ و گرنگی ب ڤێ كه‌لتۆرێ: (كه‌لتۆرێ ئالاناسی) بده‌ین. لێ بایه‌خه‌كێ زانستی ب ڕونگه‌كا كورستانی.
ڕاستییه‌كا ته‌حل هه‌یه‌ و پێدڤی ب ئاماژه‌كرنێ یه‌، ڕاستی ژی ئه‌ڤه‌: (كه‌لتۆری ئالاناسی) ب شێوه‌كێ ستوونی كوور نه‌چوویه‌ د ناڤ جڤاكێ كوردی دا و هه‌تا نوكه‌ ژى ب شێوه‌یه‌كێ ئاسۆیی دهێته‌ به‌حسلێكرن و شرۆڤه‌كرن، دیاره‌ ئه‌ڤ ڕاستییه‌، ڕاستیه‌كا ته‌حله‌ و ل هه‌مان ده‌مى كێماسیه‌كا كه‌لتۆری یه‌ و پێدڤی ب چاره‌سه‌ركرنه‌كا ب له‌ز هه‌یه‌.
كێنه‌ ئه‌وێن ل دژی ئالایێ كوردستانێ دراوه‌ستن؟!..
١ ـ دوژمنێن ته‌قلیدی، هه‌وله‌كا بێ به‌رهه‌م!..
ب درێژاهیا دیرۆكێ دوژمنێن ته‌قلیدی یێن كوردان ل دژی ئالایا كوردستانێ نه‌، دژبوونا ئالاى دژبوونا بوونێ یه‌، چونكی كورد بوونه‌ خودان زمان و خاك و دیرۆك و دابونه‌ریتا خوه‌، ڤان دوژمنێن ته‌قلیدی ل ڕێیا دژایه‌تیا ئالایێ دژاتیا كوردان دكه‌ن، ب ڕامانه‌كا دی ژی دژایه‌تیا كوردان دژایه‌تیا ئینسانیه‌تێ یه‌، چونكی كورد پشكه‌كن ژ دیرۆكا مرۆڤاتیێ.
دوژمنێن ته‌قلیدی ل هه‌ر ده‌ر و زه‌مانه‌كی ب شێوازێ جودا ل دژی ئالایێ كوردستانێ كار دكه‌ن، لێ كارێ وان بێ به‌رهه‌م بوونه‌، چونكی ئالایێ كوردستانێ ڕۆژ ب ڕۆژ بلندتر و گه‌شتر دچیته‌ د ناڤ هه‌می نێڤه‌ناڤه‌ندێن نێڤده‌وله‌تی یا فه‌رمی و ئه‌ڤ ده‌سكه‌فته‌ ژى بۆ سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێما كوردستانێ دڤه‌گه‌ڕێت.
هه‌ر نوكه‌ ئالایێ كوردستانێ ئالایه‌كێ ناسیاره‌ ل هه‌می جیهانێ دا، ئالایا نه‌ته‌وه‌كا خودان پێشمه‌رگه‌یه‌ كو به‌رسینگێ داعش گرت و به‌ره‌ڤانی ژ ئاشتیێ و ژیانێ و هه‌می مرۆڤایه‌تیێ دكه‌ت.
٢ـ كوردێن ل دژی ئالایی، خه‌م و پرسیاره‌كا نه‌ته‌وه‌یی!
حه‌یف و مخابن هنده‌ك كورد، كو ناڤێ وان كورده‌ و ئه‌ز ب خوه‌ گومانێ ب كوردبوونا وان دكه‌م، دژی ئالایێ كوردستانێنه‌ و ل ڕێیا دژاتیا ئالایێ برین و ده‌رزان دئێخنه‌ د ناڤ جاسته‌ و ڕوحا كوردان دا و ئێكریزیا كوردان تێكدده‌ن!.. مه‌ره‌ما وان هه‌ر چ بیت، نۆڕین و پاساوا وان هه‌ر چ بیت. خه‌م و پرسیاره‌كا مه‌زنه‌، ئه‌رێ بۆچى كورده‌ك هه‌بیت دژی بوونا خوه‌، دژی نه‌ته‌وا خوه‌؟!..
ئه‌ڤ جۆره‌ كورده‌ ژ دوژمنێن ته‌قلیدی پڕ ئازارترن و پێدڤیه‌ ئه‌م هه‌می پێكڤه‌، مه‌زن و بچووك، وه‌لاتی و حزب، ئه‌ڤان كوردان، كو دشێین ناڤێ وان بكه‌ینه‌ (كورێن نه‌كورد !!) ریسوا و پرۆتستۆ بكه‌ین و ده‌لیڤێ نه‌ده‌ینه‌ چ كورده‌كی ل بن هه‌ر ناڤنیشان و ڕامانه‌كێ ل دژی ئالایا كوردستانێ بیت، چونكی پیرۆزیی: ئالا، یا هه‌ر كه‌سه‌كی یه‌، یا هه‌ر ڕه‌نگ و ده‌نگ و نه‌ته‌وه‌ و ئۆله‌كی یه‌ كو ل كوردستانێ دژین، كوردستان نه‌ یا كوردانه‌ ب ته‌نێ ، یا هه‌میانه‌، ئالا ژی ئالایێ كوردستانێ یه‌ و یات هه‌میانه‌، له‌ورا پێدڤیه‌ ئه‌م هه‌می پێكڤه‌ و ئێك ده‌ست و ئێك ده‌نگ و ئێك هه‌لوێست و ئێكڕیز به‌ره‌ڤانیێ ل پیرۆزیێ، ل ناسناما خوه‌ بكه‌ین. ئالایێ كوردستانێ بكه‌ین.
دوماهیك ئه‌ز حه‌ز دكه‌م بێژم: ل ناڤ په‌كه‌كێ: پارتییا كرێكارێن كوردستانێ هنده‌ك كه‌س و ده‌نگ هه‌نه‌ ب توندی ل دژی ئالایێ كوردستانێ كاردكه‌ن، پێدڤیه‌ كه‌س و ده‌نگێن دلسۆز ل ناڤ په‌كه‌كێ ڕێ ل ڤان كه‌س و ده‌نگێن خراپ بگرن، هه‌تا هه‌می پێكڤه‌ ل بن سیبه‌را ئالایێ كوردستانێ پێنگاڤان به‌ر ب دواڕۆژه‌كا گه‌ش بدانن!..

29

ـ جارا ئێكێ بوو ل باكوورێ كوردستانێ ب شێوه‌یه‌كێ فه‌رمی كۆنفرانس ل سه‌ر چاره‌سه‌ریا فیدرالیێ بۆ پرسگرێكا كوردی بهێته‌ سازكرن.
ـ ڤه‌كۆله‌ر ل هه‌ر چار پارچه‌یێن كوردستانێ پشكدار ببوون، هه‌تا بشێن نۆڕین و رامانێن هه‌می كوردان كۆم بكه‌ن..
ـ ڤه‌كۆلین ل سه‌ر پۆلینكرنه‌كا زانستی هاتبوویه‌ پۆلین و پارڤه‌كرن.
ـ پڕانیا ڤه‌كۆله‌ران بسپۆر و شاره‌زا و ئه‌كادیمیست بوون.
ـ ژبلی سیسته‌مێ فیدرالیێ، پرسا سه‌رخۆبوون پرسه‌كا سه‌ره‌كیا كۆنفرانسێ بوو، ب ڕامانه‌كا دن ڕونگه‌ها فیدرالیه‌تێ دا بۆ باكوورێ كوردستانێ و ڕوانگه‌ها سه‌رخۆبوون بۆ باشوورێ كوردستانێ ته‌وه‌رێن سه‌ره‌كه‌ بوون.
ـ میتۆدا هزری یا كۆنفرانسێ میتۆده‌كا ئاشتیانه‌ بوو، ئاشتی وه‌ك دیالۆگ، ئاشتی وه‌ك چاره‌سه‌ر، ئاشتی وه‌ك پێكڤه‌ژیانێ، كو ئه‌ڤ میتۆده‌ یێ چاره‌سه‌ركرنا هه‌می ئاریشانه‌، تایبه‌ت بۆ دۆزا كوردی، كو دۆزه‌كا مرۆڤی و سیاسی و كلتووری یه‌.
ـ كۆنفرانس ژ لایێ ده‌زگه‌هه‌كێ كلتووری ـ میدیایی ڤه‌: (كۆڤارا ده‌نگ) كو پتر ژ (٢٨) سالانه‌ د ڕێیا خه‌باتێ دایه‌، هاته‌ دارخستن، كو ئه‌وێ ژی رامانا خوه‌ هه‌یه‌، كورتترین رامان ژی ئه‌ڤه‌یه‌: (ئه‌م دشێین به‌ری دانوستانێن سیاسی، گه‌نگه‌شا ره‌ۆشه‌نبیری بكه‌ین)، وه‌ك دیاره‌ گه‌نگه‌شا ره‌ۆشه‌نبیری باندۆره‌كا مه‌زنتر ل سه‌ر جڤاكی چێدكه‌ت، باندۆره‌كا ئه‌رێنی ب ئاراسته‌یا كۆمكرنا هه‌می جوداهییان.
ژ بلی ده‌ستخۆشیلێكرنا كۆڤارا ده‌نگ، ده‌لیڤه‌كا باشه‌ ئه‌م بێژین:
ـ لێكنزیككرنا هه‌ر چار پارچێن كوردستانێ گه‌له‌ك گرنگه‌، لێ ب ئه‌قلیه‌ته‌كا ئاشتییانه‌. ئه‌م دشێین به‌حسی هه‌می مافێن كوردان بكه‌ین و وه‌بكه‌ین ده‌وله‌تێن پێوه‌ندارژی گوهدارى مافێ كوردان بن، گرنگه‌ ئه‌م بزانین چێكرنا سایكۆلۆژییا گوهداركرنێ بۆ ده‌وله‌تان ده‌سكه‌فته‌كا مه‌زنه‌، چونكی هه‌تا گوهداری چێنه‌بیت و نه‌بیته‌ كلتوور چ ئاریشه‌ ناهێنه‌ چاره‌سه‌ركرن!..
ـ میدیا، تایبه‌ت میدیایێن كوردستانی دشێت ڕۆله‌كێ مه‌زن هه‌بیت بۆ تێكه‌لكرنا كوردان ل هه‌ر ده‌ر و بۆ هه‌ر پرس و مژاره‌كی، لێ ب تێگه‌هشتنه‌كا نه‌ته‌وه‌یی، جهێ ڕه‌خنه‌گرتنێ یه‌ كو پشكه‌ك ژ میدیایان، تایبه‌ت میدیایێن باكوورێ كوردستانێ ب ڕۆلێ خوه‌ ڕانا بن!..پشكه‌ك ژ میدیایێ باشوورێ كوردستان ژی برینا دخه‌نه‌ ناڤ كوردان و ئاریشان زێده‌تر دكه‌ن!..
ـ ئامه‌د گرنگه‌، ئامه‌د نوونه‌رایه‌تی پتر ل (٢٠) ملیۆن كوردان دكه‌ت، پێدڤیه‌ پتر و پتر بزاڤ و چالاكی هه‌بیت، بزاڤ و چالاكی ژ هه‌می وار و بیاڤان.
دووماپه‌یڤ: ئه‌ڤ قۆناغه‌ قۆناغه‌كا پر هه‌ستیاره‌ د دیرۆكێدا، قۆناغا گۆهڕینانه‌، گۆهڕینا سیاسه‌ت و میتۆد و جوگافیان، بوویه‌ پێویسته‌ هه‌ولێر نه‌ هه‌ر ته‌نێ هه‌ولێر بی و ئامه‌ دژی نه‌ هه‌ر ته‌نێ ئامه‌د بی و مهاباد و قامشلۆ ژی، هه‌روه‌سا پێدڤیه‌ هه‌ر بوسته‌كا كوردستانێ هه‌می كوردستان بیت و كوردستان ژى هی هه‌میا بیت و مه‌زنیا ڤێ قۆناغێ و ئه‌ركێن وێ نۆڕین و ڕامانه‌كا مه‌زن بۆ هه‌می كوردان چێكه‌ت!..

84

ژیان یا بێ گرفت و ئاریشه‌ نینه‌، د ناڤ ژیانێ ژی دا سیاسه‌ت نه‌ د بێ گرفت و ئاریشه‌نه‌، له‌ورا ئاریشه‌ پشكه‌كا ژیانێ یه‌، فه‌لسه‌فه‌یا هه‌می ئۆل و گرۆپێن هزری و سیاسی و چڤاكی ژى ب درێژاهیا دیرۆكێ هه‌ولدانه‌ پێخه‌مه‌ت كێمكرن و چاره‌سه‌ركرنا ئاریشان، لێ ئاریشه‌ هه‌ر دمینێت و هه‌ول و خه‌باتا وێ ژى هه‌ر دمینێت. سیاسه‌ت مینا ژیانێ ئاریشه‌یێن خوه‌ هه‌نه‌، چونكی د كورتترین ناساندنا وێ دا سیاسه‌ت واته‌: بڕێڤه‌برنا وه‌لات و ڕێخستنا په‌یوه‌ندیانه‌ د ناڤبه‌را وه‌لاتیان و حوكمه‌تێ دا، كو تژیه‌ ژ ڕامان و بیروڕایێن جودا. ل كوردستانێ ئاریشه‌یا سیاسی پشكه‌كا ژیانێ سیاسی یه‌، چونكو هزرێن سیاسی یێن جودا، ئایدیۆلۆژیایێن جودا بوونه‌كا سیاسییه‌ ل كوردستانێ و ڕه‌نگه‌كه‌ د كه‌ڤاڵێ سیاسی دا، كه‌ڤاله‌ك د ئه‌رێنى دا ئه‌م دشێین بێژین: دیمۆكراسی و د نه‌رێنی دا ئه‌م دشێین بێژین: ئاریشه‌یێن دیمۆكراسی و سیاسی، بوویه‌ ده‌سپێك پێدڤیه‌ ئه‌م شانازیێ ب كه‌ڤالێن پڕڕه‌نگێ سیاسی بكه‌ین و پشتی ڤێ شانازیێ ژی ئه‌ركه‌ ل سه‌ر شانێ مه‌ هه‌میان ئه‌م خه‌باتێ بكه‌ین ل پێناڤى چاره‌سه‌ریا ئاریشه‌یێن سیاسى. بۆ چاره‌سه‌ریا ئاریشه‌یێن سیاسی ڕۆلی حزبێن سیاسی گرنگه‌ و ئه‌م دشێین بێژین ڕۆله‌كا بنیاتی یه‌، چما؟ چونكی حزبێن سیاسی سه‌رچاوه‌یێ بڕیارا سیاسی یه‌، تایبه‌ت د جڤاكێ كوردی دا، كه‌ تا هه‌نووكه‌ ژی حزب بڕیارده‌ره‌، حزب ئاراسته‌یێن سیاسی دیاردكه‌ت، حزب نه‌خشه‌یێ حوكمه‌ت و په‌رله‌مانى دنه‌خشێنیت. ئه‌م ل باشوورێ كوردستانێدا د ناڤ كۆمه‌كا ئاریشه‌یێن سیاسی دژین، هه‌نووكه‌ ئاخافتنێ دروست ئه‌ڤه‌، ئه‌م به‌حسێ ئاریشه‌یێن دوهی نه‌كه‌ین، به‌لكی به‌حسێ چاره‌سه‌رییان بكه‌ین بۆ سوبه‌هی، ب ڕامانه‌كا دی پێدڤیه‌ ئه‌م هه‌می شیانێن خوه‌ بكاربینین بۆ ده‌ربازبوون ل دوهی و گه‌هشتن ب سوبه‌هی، سوبه‌هی واته‌ چاره‌سه‌ر، سوبه‌ هى واته‌ لێكنزیككرنا جوداهیێن سیاسی، سوبه‌هی واته‌ لێكتێگه‌هشتنێن حزبان ل سه‌ر ناكۆكیێن حزبی. بۆچوونا من ئه‌ڤه‌: د كوردستانێ دا دو میتۆدێن سیاسی هه‌نه‌، میتۆدێ ئێكێ میتۆدێ چاره‌سه‌ریێ یه‌، میتۆدی دوویی مێتۆدێ چێكرنا ئاریشانه‌، نموونه‌ گه‌له‌ك ل به‌ر ده‌ستێ مه‌ هه‌نه‌، ته‌ڤگه‌را گۆڕان ئێك ژ ڤان حزبانه‌ كو خودان میتۆدا چێكرنا ئاریشانه‌ و هه‌ر و هه‌ر د ناڤ ئاریشان دا سیاسه‌تێ دكه‌ت و مفای ژ ئاریشێن سیاسی وه‌ردگریت و خوه‌ پێ ده‌وله‌مه‌ند دكه‌ت، كو ب ره‌ئیا من نه‌ بۆ خوه‌ و نه‌ بۆ كوردستانێ، ژ بلی زیان و زه‌ره‌ران چ قازانج تێدا نینه‌!!..بۆ میتۆدێ دوویێ ژى، میتۆدا چاره‌سه‌ریا سیاسی نموونا خوه‌ هه‌یه‌ و ئه‌م دشێین ئێكگرتوویا ئیسلامی ب نموونه‌ بهێنینه‌وه‌، كو ل ناڤ هه‌می ئاریشه‌یێن سیاسی ل دووڤ چاره‌سه‌ریێن سیاسی دگه‌ڕێت و هه‌لوێستا وان، تایبه‌ت ل پرسا په‌رله‌مان و كاراكرنا په‌رله‌مانێ دا زۆر ڕۆن و ئاشكرا و خودان خه‌مخۆریه‌، خه‌مۆریه‌كا سیاسی كو ل هه‌ژى پێزانین و ڕێزگرتنێ یه‌ و هه‌می ئه‌ڤ سیاسی و ڕۆژنامه‌ڤان ژی كو ڕه‌خنێ ل ئێكگرتوویا ئیسلامی یا كوردستان دگرن، یان دژی چاره‌سه‌را سیاسی كار دكه‌ن، یانژی ل سیاسه‌تێ نزانن و نه‌خینده‌وارێن سیاسین…!! دووماهی په‌یڤ ئه‌ڤه‌یه‌: كوردستان یا ب هێزه‌ و دشێت ب سه‌ر لاوازیێن خوه‌ بسه‌ركه‌فیت. كوردستان ره‌نگێ دیمۆكراسیێ پتره‌ و دشێت ڕه‌نگێت نه‌ دیمۆكراسیێن خوه‌ ژی بگۆهۆڕێت بۆ دیمۆكراسیێ، كوردستان ئاریشه‌یێن سیاسی هه‌یه‌، لێ دشێت ب حیكمه‌ت و لێزانینا خوه‌ و ب هه‌ولێن دلسۆزێن كوردستانێ ب گیانی پێشمه‌رگانه‌ ڤان هه‌می ئاریشان چاره‌سه‌ر بكه‌ت و ده‌رگه‌هى بۆ سوبه‌هی ڤه‌كه‌ت..!!!.

39

… به‌رسڤێن كورت بۆ مالیكی ل دووماهیا ژماره‌ی ڕۆژنامه‌ی ئاوێنه‌ (٥٦٣ ـ ٢٠١٧/١/٣١)، نووری مالیكی دبێژیت: (چاوا سه‌ركرده‌ ده‌وله‌تێ ل سه‌ر بنه‌مایێ دژاتیكرنا كه‌سه‌كى داده‌مه‌زرێنێت؟!)، جارێ به‌ری هه‌ر تشته‌كی ئه‌م بپرسین: ـ ئه‌رێ چ خێره‌ ڕۆژناما ئاوێنه‌ هند په‌رۆشه‌ بۆ مالیكی و ئاخافتنێن وی؟! جاره‌كا دی ژى دپرسین: ـ ئه‌رێ هه‌تا نها ڕۆژناما ئاوێنه‌ چ جاران پرسیار ژ خه‌لكێ كوردستانێ كریه‌، بۆچوونێن وان ل سه‌ر مالكی چنه‌ ؟!.. پرسیار گه‌له‌كن ل سه‌ر ڕۆژناما ئاوێنه‌ و ئارمانجێن وان، لێ نوكه‌ ده‌لیڤه‌ نینه‌ و بۆ خه‌له‌كه‌كا دی ئه‌م دشێین به‌حسی ڤێ مژارا هه‌ستیار بكه‌ین..! ـ مالكی: ئه‌جێنده‌یا سیاسی..! مالیكی وه‌ك به‌رسڤدانه‌ك بۆ سه‌رۆك بارزانی دبێژی: (چاوا سه‌ركرده‌ ده‌وله‌تێ له‌ سه‌ر بنه‌مایێ دژاتیكرای كه‌سێك داده‌مه‌زرێنیت؟!)، ئه‌م ژی وه‌ك به‌رسڤدانه‌ك بۆ مالكی دبێژین: د سیاسه‌تێ دا كه‌سبوون نیه‌، ئه‌وا هه‌ی ئه‌جێنده‌یا سیاسی یه‌، ب ڕامانه‌كا دی كه‌سێن سیاسی نه‌ كه‌سێن جڤاكینه‌، به‌لكو كه‌سێن سیاسین و خودان ئه‌جینده‌یێن سیاسینه‌. ئاشكرای ژى ئه‌جێنده‌یا سیاسیا وه‌لاتى، حزب و گرۆپ و ئاراسته‌یێن سیاسی بڕێڤه‌ دبه‌ت. ـ بارزانی دژی دیكتاتۆریه‌تێ یه‌! بارزانی د هه‌می ژیانا خوه‌ دا دژی كه‌سێ نه‌بوویه‌ وه‌كی كه‌سه‌كێ جڤاكی، لێ به‌رده‌وام دژی دیكتاتۆریه‌تێ بوویه‌، ل هه‌ر سه‌رده‌م و زه‌مانه‌كى دا، ل هه‌ر ده‌ر و جهه‌كى دیكتاتۆریه‌ت هه‌بووبێ، بارزانی ب توندی دژی ڤێ دیكتاتۆریه‌تێ ڕابوویه‌، ڕابوونا بارزانی ل هه‌مبه‌ر دیكتاتۆریه‌تێ دیرۆكه‌كا كوور و درێژ هه‌یه‌ و ئه‌ڤ دیرۆكه‌ بۆ مه‌ وه‌كی چرایه‌كى یه‌ د ڕێكا خه‌باتێ دا و دێ هه‌ر و هه‌ر به‌رده‌وام بین ل سه‌ر ڤێ ڕێكا ڕۆهن و هه‌می شیانێن سیاسی و دیپلۆماسی و سه‌ربازی و میدیای ژى دئێخیته‌ د خزمه‌تا ڤان ئارمانجێن پیرۆز دا. ـ شه‌ڕ، شه‌ڕی هزرێ یه‌! نه‌ هه‌ر ئه‌ڤرۆ ب تنێ، به‌لێ دوهێ و سبوهى ژى شه‌ڕێ مه‌ شه‌ڕێ هزرێ یه‌، شه‌ڕێ نه‌هج و ئه‌جێنده‌یێن سیاسی یه‌، ئه‌م نه‌ ل دژی چ میلله‌ت و كه‌س و جوگرافیایه‌كێ ینه‌، لێ به‌رده‌وام دژی هزرێن شۆڤینینى، دژی هزرێن شه‌ڕه‌نگێزین، دژی هزرێن دیكتاتۆریه‌تێ ینه‌، كو ئه‌ڤرۆ مالیكی ئێك ژ وانه‌، ب كورتی مالیكی چ پاشه‌ڕۆژ بۆ نینه‌، چونكو پاشه‌ڕۆژ بۆ دیكتاتۆریه‌تێ نینه‌، ب ڕامانه‌كا دی پاشه‌ڕۆژ بۆ میلله‌تێ مه‌یه‌، چونكی ئه‌م ل سه‌ر رێكه‌كا دروست دچین، ڕێكا مه‌ ڕێكا دیمۆكراسیه‌تێ یه‌ و دیمۆكراسیه‌ت دێ سه‌ركه‌ڤیت، چونكو د كورتترین پێناسه‌ دا دیمۆكراسیه‌ت واته‌: گه‌ل، گه‌ل ژی دێ هه‌ر سه‌ركه‌فتی بیت..!. ـ ئه‌كرادێن مالكی..!. د ناڤ هنده‌ك حزبێن كوردی دا، ل ناڤ هه‌نده‌ك په‌رله‌مانتار و ب ناڤ ره‌ِۆشه‌نبیر پشته‌ڤانی بۆ مالكی هه‌ی، نه‌ك هه‌ر ب ته‌نێ پشته‌ڤانی، به‌لكو سه‌ردان و دیدار و جڤین، جڤینێن ئاشكرا و نه‌ ئاشكرا ل گه‌ل مالكی سازدكه‌ن، باشترین ناڤ بۆ وان كه‌سان: (ئه‌كرادێن مالكی) یه‌!!.. ڕۆژه‌ك دێ هێت دێ هه‌می تشت ئاشكرا بن، ڕۆژه‌ك دێ هێت به‌لگه‌نامه‌ و دیكیۆمێنت ل سه‌ر ڤان په‌یوه‌ندیان (په‌یوه‌ندی د ناڤبه‌را مالكی و ئه‌كرادێن مالكی) ئاشكرابن و ڕه‌ش و سپی، باش و جاش بۆ هه‌می خه‌لك ئاشكرا بیتن..! ـ ئه‌كرادێن مالیكی دژی بارزانی ـ ن…. چما؟ چونكو: ـ بارزانی نوونه‌رایی دیرۆكه‌كا نه‌ته‌وه‌یی دكه‌ت. ـ بارزانی هه‌لگری دۆزا كوردی یه‌. ـ بارزانی ب پشته‌ڤانیا ملله‌تی خوه‌ به‌یداخی سه‌ربه‌خۆیی بلند كریه‌. ـ بارزانی دبێژیت نه‌خێر، نه‌خێر بۆ دوژمنێن كوردان، جا دوژمن ل به‌غدا بن، یانژی ل هه‌ر پایته‌خته‌كی دنیایێ. بن. ـ بارزانی كار دكه‌ت بۆ شكاندنا ئه‌جینداێن ناڤخۆیی سیاسیی گوماناوی. ـ دووماهى په‌یڤ: مالكی و كه‌سێن وه‌كو وى وه‌ك مالكی، وێنه‌یێ دیكتاتۆریه‌تێ نه‌ ل یرۆكێ دا، لۆژیك و تێگه‌هشتنا مۆدێرن بۆ سیاسه‌تێ دبێژن: زه‌مه‌ن زه‌مه‌نێ وێنه‌یێن دیمۆكراسیێ یه‌، دێ هه‌ر دیمۆكراسی ژی سه‌ركه‌فتی بیت و مالكی و ئه‌كرادێن مالكی و هه‌می نه‌هجێن مالیكیانه‌ د چنه‌ د ناڤ تاریێ د یرۆكێدا..!!.

69

میدیا یا كوردی ل گه‌ل هه‌می پێشڤه‌چوونێن به‌رچاڤ كو پشتی سه‌رهه‌لدانا سالا ١٩٩١ ب خوه‌ڤه‌ دیتی، ئاریشه‌یێن جودا ژی هه‌نه‌، ئێك ژ ڤان ئاریشه‌یێن به‌رچاڤ، كو زیانه‌كا مه‌زن گه‌هاندیه‌ پرۆسا سیاسی ل هه‌رێما كوردستانێ، ئاریشه‌ی ناپه‌رپرسیاتیێ یه‌، ب ڕامانه‌كا دی میدیا كوردی نه‌ ل ئاستێ به‌رپرسیاریا سیاسی یه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ، هه‌رێمه‌ك كو ل قووناغا به‌ر ب ده‌وله‌تێ دایه‌، بێگومان قووناغا به‌ر ب ده‌وله‌تبوونێ هه‌ستیارترین قوناغا ژیانا نه‌ته‌وییێن بێ ده‌وله‌تن. هه‌كه‌ ب كورتی به‌حسا ئه‌ركێن قووناغا به‌ر ب ده‌وله‌تبوونێ بكه‌ین، دشێین بێژین:
١. ئێكڕیزی و ئێكهه‌لوێستیا لایه‌نێن سیاسی: ب مخابنى ڤه‌دا میدیا كوردی كاری بۆ نێزیككرنا لایه‌نێن سیاسیێن نه‌كر، به‌لكو به‌روڤاژی كاری بۆ ژێكدوورخستنا لایه‌نێن سیاسی یێن كوردستانى كر. ٢. ئاشتیا جڤاكی: ئاشتیا جڤاكی گه‌له‌ك پێدڤیه‌ بۆ قووناغا به‌ر ب ده‌وڵه‌تبوونێ، میدیایا كوردی د ڤى وارى ژى دا نێگه‌تیڤانه‌ كاركریه‌ و ئاریشێن جڤاكی قوڵتر لێكرینه‌. ٣. ئاسایشا نه‌ته‌وه‌یی: ئاسایشا نه‌ته‌وه‌یی بنگه‌هه‌كێ گرنگه‌ بۆ قووناغا به‌ر ب ده‌وله‌تبوونێ، میدیا كوردی ل سه‌رده‌مێ هه‌ڕه‌شه‌ و جه‌نگى دا نه‌شییا وه‌ك پێدڤی پشته‌ڤانیا پێشمه‌رگه‌ و هێزێن ئاسایشێ بكه‌ت، به‌لكو هنده‌ك جاران ل دژی پێشمه‌رگه‌ى و پیرۆزیێن نه‌ته‌وه‌یی پێنگاڤێن نه‌حه‌زان ب قازانجا دوژمنان ددان. ٤. كۆمكرنا شیان و زانینێ: هه‌می زانین و وارێن زانستی و شیانێن وان ل دۆر ئارمانجا ب ده‌وله‌تبوونێ ئێك ژ ئه‌ركێن میدیایى یه‌، لێ میدیا یا كوردستانێ نه‌شیا ڤان هه‌می شیان و زانینێ لێك كۆم بكه‌ت و بێخیته‌ د خزمه‌تا ڤێ قووناغا هه‌ستیار دا. ٥. ئابووریه‌كا ب هێز: بۆ ده‌وله‌تبوونێ ئابووریه‌كا ب هێز پێدڤیه‌كا گه‌له‌كا فه‌ره‌، لێ میدیا یا كوردی نه‌شیا وێنه‌یێ دروستێ ئابووری و پێشڤه‌چوونێن ئابووری یێن كوردستانێ شرۆڤه‌ بكه‌ت. ٦. قانوون و سه‌روه‌ریه‌كان: قانوون كلیلا سه‌ركه‌فتنێ یه‌ د هه‌می واران دا، تایبه‌ت بۆ ب هێزكرنا سازیێن حوكمه‌تی و په‌یوه‌ندیا ڤان سازیان ل گه‌ل وه‌لاتیان، میدیا كوردی د وارێ قانوونێ ژی دا گه‌له‌ك كێموكاسی هه‌نه‌ كو هه‌ژی ڕه‌خنه‌گرتنێ یه‌. ئه‌ڤ هه‌ر شه‌ش خالانه‌ كو مه‌ ب كورتی به‌حس كرن، شه‌ش خالێن سه‌ره‌كینه‌، كو میدیای كوردی دئێخیته‌ ل هه‌مبه‌ر به‌رپرسیاریه‌كا مه‌زن، لێ ب هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كى و پێخه‌مه‌ت هه‌ر ئارمانجه‌كا دیار و نه‌ دیار میدیا كوردی ناشیایه‌ ب ئه‌ركێن خوه‌ یێ تژی ل به‌رپرسیاریێ رابیت. خوه‌ هه‌كه‌ به‌رسڤا میدیاكارێن كوردستانێ ئه‌ڤه‌ بیت: (كو پیشه‌یی كاركرنه‌)، ل ڤێره‌ ئه‌م دبێژین: پیشه‌ییبوون نه‌ ل دژی ولاتی یه‌، میدیاكار دشێت ئه‌ركه‌ێن وه‌لاتى و ئه‌ركێن پیشه‌یی تێكهه‌لى ئێكودو بكه‌ت و به‌ر ب ده‌وله‌تبوونێ ڤه‌ بچیت، چونكێ ده‌وله‌تبوون چاره‌سه‌ریا هه‌می ئاریشان دكه‌ت، ب ئاریشا پیشه‌ییبوونێ و پیشه‌ینه‌بوونێ ژى. دووماهیێ ئه‌ز دبێژم: میدیا كوردی، تایبه‌ت میدیا سیاسی ركابه‌ر ل سه‌ر شۆپه‌كا شاش دچیت و پێدڤی ب ریفۆرمێ یه‌، به‌ری هه‌ر ریفۆرمه‌كێ ژی ریفۆرم ل تێگه‌هشتنا وان بۆ هه‌ستیاریا قووناغا به‌ر ب ده‌وله‌تێ یه‌!! پرسیار ئه‌ڤه‌: ئه‌رێ ئه‌و دشێن ڤێ ریفۆرمێ بكه‌ن؟ به‌رسڤ ئه‌ڤه‌یه‌: هه‌كه‌ ئه‌و شیان واز ل سیاسه‌تێ بینن و ب ته‌نێ كارێ میدیاى بكه‌ن، خوه‌ نه‌ ئێخنه‌ د ناڤ به‌رژه‌وه‌ندیا حزبێن سیاسی دا، به‌لێ ئه‌و دشێن!!. لێ هه‌كه‌ واز ل سیاسه‌تێ نه‌ئینن، نه‌خێر نه‌شێن و وه‌ك میدیایا فتنه‌چى هه‌ر دێ مینن و… مینن!!.

45

ل رۆژا ٢٠١٧/١/١٥ و ل سه‌ر بانگهێشتا كۆمكار: (كۆمه‌لا كاركه‌رێن كوردستانێ ل ئه‌ورۆپا)، ل ئه‌لمانیا و ل باژێرێ برێمه‌ن ب پێشكێشكرنا سیمیناره‌كێ ب ناڤونیشانێن (سه‌ربه‌خوه‌یی د نێرینا باشۆری كوردستانێ دا) ل گه‌ل نڤیسه‌ر و جڤاكناس و زانایێ ب ناڤوده‌نگێ توركیا (ئیسماعیل بێشكچی) پشكدار بووین و ژ ئه‌نجامێ چار ده‌مژمێران گه‌نگه‌شه‌ و گۆهۆڕینا بیر و ڕایان، ئه‌ز گه‌هیشتمه‌ وێ قه‌ناعه‌تا موكوم، كو:

١. سه‌ربه‌خوه‌یی گرنگترین پرس و پرسیاره‌ ل ده‌ف هه‌می كوردان، تایبه‌ت سیاسی و میدیاكار و ره‌وشه‌نهزرێن وه‌لاتپارێز. ٢. هه‌می كورد و هه‌می كوردستانی، ب ره‌نگێن جودا، سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی ب رێبه‌رێ پرسا سه‌ربه‌خۆیێ دزانن. ٣- پرسا سه‌ربه‌خۆیا كوردستانێ چوویه‌ ناڤ هه‌ر مالباته‌كێ، قووناغێن گه‌نگه‌شێ ده‌ربازكرینه‌ و ل قووناغا چاڤه‌ریكرنێ و جێبه‌جێكرنێ دایه‌. ٤- كوردێن ده‌رڤه‌ی وه‌لاتى، دو چاڤه‌رێ و داخوازی هه‌نه‌، ده‌سپێك كاركرن بۆ راگه‌هاندنا سه‌ربه‌خۆیێ و پشتی سه‌ربه‌خۆیێ، میكانیزمه‌ك بۆ چاره‌سه‌ركرنا ئاریشه‌یێن ناڤخۆیا كوردستانێ بهێته‌ ده‌ستنیشانكرن، به‌روڤاژی كوردێن ناڤخۆ، كو ده‌سپێك داخوازیا چاره‌سه‌ریا ئاریشه‌یێن ناڤخۆى دكه‌ن هه‌تا بشێین ب ته‌بایی و ئێكریزیێ پێنگاڤان بۆ سه‌ربه‌خۆیی بهاڤێژین. ٥- میدیا كوردی بۆ پرسا سه‌ربه‌خۆیێ نه‌شیایه‌ ب رۆلێ خوه‌ یێ گرنگ رابیت، هه‌كه‌ هه‌ر چ نه‌بیت، لێ ئه‌ڤ ره‌خنه‌ ب توندی یا هه‌ى و فه‌ره‌ میدیاكارێن كوردستانێ، ب تایبه‌ت به‌رپرسێن ژماره‌ ئێك حسابه‌كا هوور بۆ ڤێ ره‌خنێ بكه‌ن، چونكی بنه‌مایێ ڤێ ره‌خنه‌یێ دلسۆزیه‌ و زێده‌تر نه‌!!. ٦. تێكهه‌لی و په‌یوه‌ندیه‌كا نه‌ باش د ناڤبه‌را ره‌وشه‌نبیرێن ناڤخوه‌ و ده‌رڤه‌ی وه‌لاتێ دا هه‌یه‌، كو پێدڤی ب چاره‌سه‌ریه‌كا ب له‌ز هه‌یه‌. ٧- د ناڤبه‌را ره‌وشه‌نبیرێن هه‌ر چار پارچێن كوردستانێ دا، نه‌ په‌یوه‌ندی، نه‌ دیالۆگ، نه‌ كارێن هه‌ڤپشك ل ئاستێ ڤیانێ نین و شیان پیدڤیه‌ !. ٨. كوردێن ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی دشێن باشتر باندۆر و كاریگه‌ریێ ل سه‌ر بیانیان چێكه‌ن، د ڤێ واری دا كێماسیه‌كا مه‌زن هه‌ی و پێدڤی ب چاره‌سه‌ركرنێ یه‌ !.. دووماهیك، گه‌له‌ك سوپاس بۆ (كۆمكار) ێ بۆ گرنگترین پرس و پرسیار : (سه‌ربه‌خۆییا كوردستانێ) كو ئه‌م ل ژێر ئالایێ كوردستانێ كۆمكرین.

website security