NO IORG
Authors Posts by ته‌حسين ناڤشكى

ته‌حسين ناڤشكى

ته‌حسين ناڤشكى
43 POSTS 0 COMMENTS

14

سه‌رباركه‌ك ژ سه‌رباركێن چاڤه‌رێكریێن سه‌ره‌كى یێن پشتى پرۆسێسا ریفراندۆمێ ل رۆژا 25 ـ 9 ـ2017 ل هه‌رێما كوردستانێ هاتییه‌ ئه‌نجامدان، تگژینا حوكمه‌تا ناڤه‌ندى یا ئیراقێیه‌ كو هه‌ر ژ وێ رۆژێ وه‌ره‌ هه‌تا ئه‌ڤرۆ سه‌ره‌ده‌رییا فه‌له‌یێ ل دێرێ حه‌رامكرى دگه‌ل هه‌رێما كوردستان ب ته‌ماشه‌ڤانییا ئه‌مریكا و ئالیێن دى دكه‌ت و رژده‌ كو حوكمه‌تا هه‌رێمێ ژ هندى ئه‌وا ژ سالا 2014 وه‌ره‌، ل گه‌ل هاتنا داعشێ ب ده‌ستڤه‌هیناى لێڤه‌ ببت دا كو ژ نوو دانوستاندنان ل دووڤ دستوورى ده‌گه‌ل بكه‌ت.
ره‌نگه‌ هه‌ڤكێش گه‌له‌ك ئالۆزه‌‌ و ژ چوارچۆڤه‌یێ ل هه‌ڤهاتنا سیاسى ده‌ركه‌ڤتییه‌، تایبه‌ت ب هه‌بوونا رۆلێ دژوارێ گرۆپێن (حه‌شدا شه‌عبى) كو ئێكێ تنێ دزانن، ئه‌و ژى گرێدایى لێڤه‌گه‌ڕێن دینى یێن شیعینه‌ ل ئیراقێ و ئیرانێ. واته‌ دێ وێ كه‌ن یا وان بڤێت و بۆ وان باشبت، نه‌ ئاریشه‌یه‌ چ لێدهێت وه‌لێبهێت، گرنگ ئایات و الله‌ رازیبن. ل ڤێره‌ هه‌ڤكێشه‌یه‌ك ژ سێكوژیێن سه‌ره‌كى (ئه‌مریاكا ـ ئیراق هه‌ڤگرتى ـ هه‌رێما كوردستانا ئیراقێ) پێكهاتى دهێته‌ هۆلێ، پشتى رۆلێ (داعشێ) و گرۆپێن دن یێن توندره‌و د هه‌ڤكێشێ دا كز بووى. ل دووڤ داخویانى و هه‌لوه‌ستێ ئیداره‌یا ئه‌مریكى وان وه‌سا دڤێت كو كورد و ئه‌ره‌ب و هه‌موو پێكهاته‌یێن دى د ئیراقه‌كا فیدرالى ـ دیمۆكراسى ـ هه‌ڤگرتى و هه‌ڤپشك پێكڤه‌ بژین و ئاریشه‌یێن خوه‌ بێى مایتێكرنا وه‌لاتێن دراوسى تایبه‌ت ئیرانێ، ب دایلۆكێ چاره‌ بكه‌ن و هه‌موو پێكڤه‌ به‌رێ چه‌كێ خوه‌ بده‌نه‌ (داعشێ) و گرۆپێن دى یێن توندره‌و دا كو خه‌ته‌را وان ل سه‌ر جیهانێ نه‌مینت. به‌رانبه‌ر ئه‌ره‌ب ب سننه‌ و شیعه‌ڤه‌ وه‌سا دبینن كو كورد پێگیریێ ب دستوورى و سه‌روه‌ریا ئیراقێ و ئێكگرتنا وێ بكه‌ن و خه‌له‌تییا ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ ب به‌تالكرنا ئه‌نجامێن وێ راستڤه‌ بكه‌ن داكو ژ نوو دانوستاندنان ل سه‌ر باده‌كێن ئه‌ڤه‌ ژ 2003 وه‌ره‌ ل سه‌ر دكه‌ن و چاره‌نه‌بووین بكه‌ن! كورد ژ ئالیێ خوه‌ وه‌سا دبینن كو ئه‌ڤه‌ بهتر ژ 100 سالانه‌ پشتى رێكڤتنا سایكس ـ پیكۆى سته‌م و غه‌در‌ ل ملله‌تێ كورد هاتییه‌ كرن؛ هه‌تا نها بێ ده‌وله‌ت ماینه‌ و مافێ وانه‌ پشتى هاتنا داعشێ و هه‌ڤركییا مه‌زهه‌بى و نه‌مانا ده‌ستهه‌لاته‌كا ناڤه‌ندى ب ناڤێ ئیراقێ ڤێ ده‌رفه‌تێ ژ ده‌ست نه‌ده‌ن و وان ژى ده‌وله‌تا خوه‌ یا نه‌ته‌وه‌یى هه‌بت.
ل دووڤ ڤان هه‌رسێ ته‌وه‌رێن ئه‌جنده‌یێن وان ژ هه‌ڤ دوور، تنێ رۆلێ هێزێ و به‌رژه‌وه‌ندییان و دیفاكتۆیى (امر الواقع) دمینت. واته‌ كیژ ئالى ب هێزه‌ ئه‌و دێ خوه‌ سه‌پینت كو ئه‌جنده‌یا به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ ب ده‌ستڤه‌ بینت. هه‌لبه‌ت ل ڤێره‌ رۆلێ ئه‌مریكا ژ هه‌ردو ئالیێن دن كاریگه‌رتره‌، ژ به‌ر كو وێ هه‌ڤركییه‌كا مه‌زنتر دگه‌ل ئیرانێ هه‌یه‌، تنێ حوكمه‌تێن ئیراقا فیدرال و هه‌رێما كوردستانێ یاریكه‌رێن بچووكن ئه‌مریكا بۆ ب ده‌ستڤه‌ هینانا به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ بكاربینت.
د ڤێ هه‌ڤكێشا ئالۆز دا، هه‌كه‌ كوردان شه‌نسه‌ك هه‌بت ژى دێ ب رێكا دیفاكتۆیى بت. ئافراندنا ڤى دیفكتۆى ژى بهتر ب هه‌ڤگرتن و رێكخستنا نامالیا كوردى دێ ب ده‌ستڤه‌هێت. لێ مخابن، نه‌ ئه‌ڤرۆ تنێ، ره‌نگه‌ د د رێژیا دیرۆكا نوو دا، هه‌ر ژ ده‌مێ ((شه‌ریف پاشاى)) ل كۆنگره‌یێ ((سیڤه‌رێ)) و ((خه‌یرى حه‌سه‌ن)) ل كۆنگره‌یێ ((لۆزانێ)) و هه‌تا نها كورد جاره‌كێ ب دبلۆماسسییه‌كا هه‌ڤگرتى نه‌چۆینه‌ پرسیارا مافێن گه‌لێ خوه‌ بكه‌ن. هه‌موو ده‌ما په‌رته‌ به‌لاڤبووینه‌ و دژمان شیاینه‌ وان ب ده‌ست ڤالایى بزڤڕینن و هه‌ر ده‌م بنده‌ست بمینن.
پشتى نێزیكى سه‌د سالان، واته‌ هه‌تا نها ژى كورد ب هه‌مان ده‌ردى دنالن، ریفراندۆما هه‌رێمێ جاره‌كا دى ب دوبه‌ره‌كى هاته‌ كرن، واته‌ بێى پشكداربوونا ته‌ڤ حزبێن هه‌رێمێ، نها ژى ژێكدزینا پارتێن كوردى ل پشت په‌رده‌یان به‌رده‌وامه‌ و بارێ گران كه‌تییه‌ سه‌ر كه‌ركووكێ وه‌ك ده‌ڤه‌ره‌كا پترۆلى و ستراتیژى بۆ هه‌موو ئالییان، ره‌نگه‌ شه‌ره‌كى مه‌زن ل وێرێ رووبده‌ت.
ره‌نگه‌ گۆره‌ى ره‌وشا هه‌یى، شه‌ره‌نیخا ئه‌جندایێن سێكوژى دومكه‌ت؛ وه‌ك ((چارلز داروینى)) گۆتى: ((مان بۆ یێ باشتره‌.)) ژ به‌ر كو چو ئه‌خلاقیات د سیاسه‌تێ دا نین. واته‌ ئه‌مریكا ئه‌وا د به‌رژه‌وه‌ندییا وان دا بت دێ وێ كه‌ت.. ژ ئالیێ خوه‌ڤه‌، ئیراق لسه‌ر دو رستان دله‌یزت، رستێن ئیرانى ـ ئه‌مریكى، ئه‌و ژى دێ بزاڤا بده‌ستڤه‌هینانا به‌هرا خوه‌ كه‌ت، ب كێماسى هه‌لبژارتنێن وان ل مه‌ها 4 ل 2018 بهێن كرن، كورد ژى دێ میننه‌ ل هیڤییا فریێ گاى و دیفاكتۆیى و بزاڤا رێكخستنا مالا كوردى همبه‌ر نه‌یارێ هه‌ڤپشك كو و چو حزبێن كوردى ل هه‌رێمێ ژ هه‌ڤ ناسناكه‌ت.

47

به‌ریا ریفراندۆمێ و پشتى ریفراندۆمێ، گۆتاره‌كا دوچق ژ ئالیێن سیاسى یێن پشكدارى د پرۆسیسا نه‌خریا ملله‌تێ كورد دا كرى بۆ رایا گشتى دهێته‌ ئاراسته‌كرن. چه‌قێ ئێكێ گۆتاره‌كا چاڤلێكه‌ر و گه‌له‌ك سۆزانه‌یه‌ (عاتفیه‌)، به‌هرا بهتر ناڤه‌رۆكا وێ باسێ كاره‌ساتێن به‌رى نها ب ده‌هان چه‌رخان ب سه‌رێ ملله‌تێ كورد هاتین سه‌د باره‌ دكه‌ن‌. یادووێ قه‌پخوازتنا ب هزره‌كا گۆتره‌ و ریسكانه‌ (مغامر) یه‌! واته‌‌ چ لێدهێت بلا وه‌لێبهێت و ئه‌وا دژمن همبه‌ر ریفراندۆما مه دكه‌ن‌، هه‌ر ژ فلان كاره‌ساتێ خرابتر نابت و ژ فیسان كاره‌ساتێ كامباختر نابت… هتد.
ئه‌ز ب خوه‌ نابینم ل سه‌ر ده‌مێ بلندبوونا پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندییان و كزبوونا بازارێ ده‌وله‌تا نه‌ته‌وه‌یى ئه‌ڤ جۆره‌ گۆتاره‌ نها خزمه‌تا كێشه‌یا كوردى بكه‌ت.. لاڤه‌لاڤ و راكێشانا سۆزا خه‌لكه‌كى همبه‌ر كێشه‌یه‌ك سیاسى ده‌ركارێن وێ وه‌ك سیاسه‌تڤانێن مه‌ دخوازن ره‌نگه‌ د به‌رژه‌وه‌ندیا ملله‌تێ كورد دا نه‌بن.
د درێژییا دیرۆكێ دا، كوردان ب رێژه‌یه‌ك گه‌له‌ك كێم مفا ژ ڤى جۆرێ گۆتارێ وه‌رگرتییه‌؛ ژ به‌ر كو ژبلى به‌رژه‌وه‌ندیان چو ئه‌خلافیات د سیاسه‌تێ دانینن‌. جڤاكێ نێڤده‌وله‌تى د درێژیا دیرۆكێ دا ئه‌ڤ هه‌لوه‌سته‌ همبه‌ر ملله‌تێ كورد دیاركرییه‌؛ هه‌تا نها چو بریارێن سیاسى كو رایه‌كا گشتى یا ده‌ولى لسه‌ر هه‌بت د خزمه‌تا ملله‌تێ كورد دا ده‌رنه‌كرینه‌. بریارا ئێكانه‌ نه‌ته‌وه‌یێن هه‌ڤگرتى د خزمه‌تا ملله‌تێ كورد دا ده‌رێخستى بریار 988 بوویه‌ ل بهار سالا 1991 وه‌ك بڕیاره‌ك ئینسانى ده‌رێخستییه‌ ژ بوو پاراستنا كوردان د هێلا 36 دا پشتى ژ به‌ر سته‌ما (رژێما به‌عس) كۆچا ملیۆنى به‌ره‌ڤ سینۆران كرى! ئه‌ڤجا ئه‌ڤ گۆتارا ئالیێن مه‌ یێن سیاسى ئاره‌سته‌ دكه‌ن، ژبلى خوه‌ كێمدیتن و لاوازیێ همبه‌ر داگیركه‌ران و خه‌لكێ دى ئه‌ز نابینم چو به‌رهه‌مێن دى هه‌بن.
كه‌واته‌ راسته‌ به‌رییا ریفراندۆم بهێتكرن، پرانیا سه‌ركرداتیێن هه‌رێمێ یێن سیاسى رژدبوون ل سه‌ر بریارا خوه‌ كو ب هه‌ر بهایێ هه‌یى، دڤێت ئه‌و ریفراندۆمێ بكه‌ن و چ لێدهێت بلا وه‌لێبهێت و كارتێن ئه‌نفالبوون و كیمیابارن و قركڕنێن ب كۆمى… هتد دكرنه‌ كارتێن به‌رگیریێ بۆ خوه‌ كو مافێ وانه‌ به‌رامبه‌ر ڤان قوربانى دان و كاره‌ساتان ئه‌و بگه‌هنه‌ مافێ خوه‌ یێ كو به‌ریا بهتر ژ سه‌د سالان ل دووڤ رێكڤتنا (سایكس ـ پیكۆ)ى هاتیه‌ ژ ده‌سات دان.
وه‌سا دیاره‌ به‌رپرسێن مه‌ وێ ژ بیردكه‌ن هه‌مان ئه‌ڤ ده‌وله‌تێن زلهێزبووینه‌ هینگێ ژى یان ب هاریكاریا وان یان ل به‌رچاڤێن وان ئه‌ڤ كاره‌ساته‌ ب سه‌رێ ملله‌تێ كورد هاتنه‌ و به‌رژه‌وه‌ندیان چاڤێن وان گرتنه‌ و هینگێ (ڤیتۆ)یێ خوه‌ دیاركریه‌ ده‌مێ نه‌یاره‌كێ ملله‌تێ كورد به‌رژه‌وه‌ندییێن وان زلهێزان تێكداین. نموومه‌: ئه‌رێ ما نه‌ هه‌ر ئه‌و (سه‌دام حسێن) بوویه‌ وان وه‌لاتان چه‌كێ ژه‌هراوى و قه‌ده‌غه‌ دایێ و دژى ملله‌تێ كورد ب كارهیناى و وان خوه‌ خوه‌ بێده‌نگكرى و پاشى ل سالا 1991 پشتى سه‌ددامى به‌رژه‌وه‌ندیێن وان تێكداین ژنوو هاتین و ئه‌و كرى یا كرى؛ هه‌تا نها ژى هه‌ر ئه‌و هه‌ڤیره‌ ئاڤێ ڤه‌دخۆت؟!
واته‌ ئه‌ڤ گۆتارا ره‌زیل و ئێكسپایرا سه‌ركرداتیا كوردى ئاره‌سته‌ى رایا گشتى دكه‌ت، تنێ ژ بهایێ وان دهینته‌ خوار، ژ به‌ر كو كێمیاباران و ئه‌نفال جاره‌كا دى تاوانباریا وان زلهێزان ل بیرێ دهینت و بۆ وان خۆیا دبت كو راسته‌ دنیا هاتییه‌ گوهه‌رتن ده‌وله‌تسه‌رێ شۆرشا ته‌كنۆ‌لۆژى؛ لێ هیشتا سه‌ركرداتیێن كوردان هه‌مان ئه‌قلیه‌تا به‌رییا 40-50 سالانه‌ و نزانن تنێ به‌رژه‌وه‌ندى د ئاخڤن وبازارێ سۆزێ ولاڤه‌لاڤێ گه‌له‌ك كزبوویه‌!.
ئه‌ز دبێژم هه‌كه‌ سه‌ركرداتیا هه‌رێما كوردستانێ د ڤان 26 سالێن ده‌ربازبووین دا، بۆ خوه‌ مفا ژ ده‌رفه‌تا زێرین دیتبا، ژێرخانه‌یه‌كا ئابوورى یا ب هێز، ل گه‌ل سوپایه‌كێ هه‌ڤگرتى، خورتكرنا سازیێن بنه‌مایێن ده‌مۆكراسیێ، ب هێزكرنا لۆبیه‌كێ ب هێز مینا لۆبیێ ئسرائیلێ؛ زێده‌بارى رێكخستنا ناڤمالیا كوردى و دادپه‌روه‌ریا جڤاكى به‌رده‌ستكربان، نها دا هه‌لوه‌ستێ جڤاكێ نیڤده‌وله‌تى و دژمنان ژى گه‌له‌ك ب هێزتر بت كو وه‌لاتێن زلهێز بهتر گرنگیێ بده‌نێ و دانپێدانێ ب ریفراندۆما هه‌رێمێ بكه‌ن، لێ مخابن ئه‌ڤه‌ هه‌مى نه‌هاته‌ كرن، تنێ قه‌پخوازتن و خوه‌كێمكرن بوونه‌ ده‌ستهه‌لاتێن هه‌لوه‌ستی د مه‌یدانێ دا.

178

راسته‌ ژ دلسۆزییا خوه‌ ئه‌م گه‌له‌ك ره‌خنه‌یا حزبێن كوردى دكه‌ین، هه‌ر ئێكى ژ مه‌ ل دووڤ بۆچۆنێن خوه‌ تێبنى ل سه‌ر سیسته‌مێ حوكمرانییا وانا خه‌له‌ت هه‌نه‌؛ لێ ئه‌ڤه‌ وێ ناگه‌هینت كو ئه‌ڤ خه‌لكه‌ حه‌ز ژ وه‌لاتێ خوه‌ ناكه‌ت. ره‌نگه‌ گه‌له‌ك‌ ژ وى خه‌لكێ ره‌خنه‌یێ دكن دووربینتر ل ره‌وشێ ته‌ماشه‌ دكه‌ن، وه‌ك گۆتنا كوردى دبێژت: ((مار گه‌زتى ژ وه‌ریسى دترست!)) واته‌ ئه‌نجامێ وان كاره‌ساتێن د درێژییا دیرۆكێ دا هاتینه‌ سه‌رێ ملله‌تێ كورد، ئه‌و دترسن كو كاره‌سه‌ته‌ك كامباختر ببته‌ باجا دیاركرنا چاره‌نڤیسێ كوردستانێ د ڤێ قۆناغا نازك دا.
راسته‌ خه‌لكه‌ك ناڤخوه‌یى هه‌یه‌ ژ دلسۆزییا خوه‌ و خه‌لكێ بیانى ژ به‌ر به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ نها داخوازێ ژ ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ دكه‌ن كو نها گشتپرسى نه‌هێت ئه‌نجامدان یان هنده‌ك ژ وان فه‌رمانێن شۆڤینى دده‌ن كو هه‌ما دبنى دا نابت ملله‌تێ كورد بڕیارێ ل سه‌ر چاره‌نڤیسێ خوه‌ بده‌ت… پرسیارا ل ڤێره‌ دهێت: هه‌كه‌ هات و سه‌ركرداتییا هه‌رێمێ رژد بوو، ریفراندۆم هات ئه‌نجامدان و ملله‌ته‌كێ بنده‌ست چاره‌نڤیسێ خوه‌ دیار كر دێ چ رووده‌ت؟!.
راسته‌ ئه‌وا دژمنێن ملله‌تێ كورد دشێن دێ دژى كوردان كه‌ن و دلۆڤانیێ ب چو ره‌نگان پێ‌ نابن. ئه‌ڤێ بلا ئه‌م به‌رچاڤ وه‌ربگرین؛ لێ یا كامباختر ئه‌وه‌ ده‌مێ هه‌ر پرانییا سه‌ركرداتییا هه‌رێما كوردستانێ لسه‌ر هه‌لوه‌ستێ خوه‌ رژدبوو كو ریفراندۆم بهێته‌ كرن، فه‌ره‌ ئه‌م ئه‌قلانه‌ هزرا خوه‌ د ڤى هه‌لوه‌ستى دا بكه‌ین كو هه‌كه‌ مه‌ ده‌نگێن خوه‌ ب ((به‌لێ)) دان دێ چ رووده‌ت و هه‌كه‌ مه‌ ب ((نه‌خێر)) دان دێ چ رووده‌ت؟ هه‌لبه‌ت ده‌نگدانا نه‌خێر و بایكۆتكرن ژ ریفراندۆما دیرۆكى یا ملله‌تێ كورد د به‌رژه‌وه‌ندییا دژمنێن ملله‌تێ كورد دانه‌، ژ به‌ر كو ئه‌و دێ ب جۆش و خوه‌شى كه‌نه‌ گازى: كوردان نه‌ڤیا ببنه‌ ده‌وله‌ت، ڤێجا ما ئه‌م چ بكه‌ین؟
بلا ئه‌م هه‌مى ڤى هه‌لوه‌ستێ دژمنان لبه‌ر چاڤ وه‌ربگرین و لۆژیكى سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل واقعى بكه‌ین و كه‌یفا نه‌یاران نه‌هینین بێژین: ((به‌لێ بۆ سه‌ربه‌خوه‌ییا ملله‌ته‌كى د درێژییا دیرۆكێ دا مایى بن ده‌ست و كیانێ خوه‌ نه‌دیتى!)). ئه‌ڤه‌ هه‌مى نه‌ ژ به‌ر خاترا دز و گه‌نده‌لچى و قانوونشكێنێن د 26 سالن حوكمرانییا خوه‌یى ب رێڤه‌دبه‌ن و ئه‌ڤ خه‌لكه‌ ژ گه‌له‌ك مافێن وانێن ره‌وا بێبه‌هركرین، ره‌نگه‌ ((به‌لێ)) یا مه‌ ژ به‌رخاترا كێشه‌یه‌كا ره‌وایا ملله‌ته‌كى ب ناڤێ كوردستان دهێته‌ نیاسین كو دێ د دیرۆكێ دا هێته‌ تۆماركرن كو كوردان ب خوه‌ نه‌ڤیا ببنه‌ ده‌وله‌ت.
هه‌لبه‌ت دیرۆك چ راست چ دره‌و دلۆڤانیێ ب كه‌سێ نابت، سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل وان داتایان و پێزانینێن هاتینه‌ تۆماركرن دكه‌ت. واته‌ خودێ نه‌كه‌ت ل 25/9/ 2017 رێژه‌یا زێده‌تر نه‌خێر هینا، جڤاكێ نێڤده‌وله‌تى، هینگێ دێ بێژت هه‌وه‌ ده‌وله‌ت نه‌ڤیا.. راسته‌ نها جڤاكێ ده‌ولى به‌رییا دژمنان دانپێدانێ ب ریفراندۆما هه‌رێما كوردستانێ ناكه‌ن و پرانییا وان دژبه‌رن‌، لێ وه‌ك مه‌ گۆتى ئه‌و دێ ل پاشه‌رۆژێ سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل وى ئه‌نجامێ د دیرۆكێ دا هاتییه‌ تۆماركرن كه‌ن. ئه‌ڤجا دبێژم، ب چ قاس نها مه‌ ناكۆكى ل گه‌ل حزبێن كوردى و هه‌بت و ئه‌م نه‌دگه‌ل سیسته‌مێ خه‌له‌تێ حوكمرانییا وان بین، واقع ئه‌ڤه‌یه‌ و نه‌هاتییه‌ گوهه‌ڕتن، ئه‌ركێ هه‌ر كورده‌كییه‌ ل جیهانێ نها چاڤ ژ ڤێ هه‌میێ بگرت و بێژت به‌لێ بۆ ده‌وله‌ته‌كا كوردى، نه‌ ژبه‌ر خاترا به‌رپرسێن گه‌نده‌ل، ره‌نگه‌ ركمانى دگه‌ل دژمنێن ملله‌تێ كورد یێن شۆڤینى داكو سوباهى نه‌كنه‌ قیژى و هه‌وار كو كوردان ده‌وله‌ت نه‌ڤیا، ڤێجا ما چ گوننه‌ها مه‌یه‌؟!

8

ده‌مێ لۆیسێ چاردێ ل فه‌ره‌نسایێ گۆتى: ((ئه‌ز ده‌وله‌تم)) وى باوه‌رنه‌دكر كو رۆژه‌كێ فیلۆسۆف و بلیمه‌ته‌كى وه‌ك ((مۆنتیسیگیۆیى)) دێ هێت، هه‌رسێ پێبكێن سیسته‌مێ حوكمرانیێ (ته‌شریعى ـ ته‌نفیزى ـ قه‌زائى)، د سیسته‌مێ هه‌ڤچه‌رخێ حوكمرانیێ دا، ل ژێر تیرۆژكێن هزرێن فیلۆسۆفێ بریتانى ((جان لۆك)) دیار كه‌ت كو ئێدى بۆ (لۆیسى) و چو كه‌سان د جیهانا دیمۆكراسى دا ده‌ست نادت كو ئه‌و هه‌رتم ده‌وله‌تبن. واته‌ ((مۆتسیگیۆیى)) درووشمێ شاه لۆیسى ب دورستى به‌ره‌ڤاژكر و دیار كر كو ((خه‌لك ده‌وله‌ته‌)) و هه‌ر كه‌س تنێ ئه‌ندامه‌كه‌ ژ وێ ده‌وله‌تێ و ماف و ئه‌ركێن وى ب وه‌كهه‌ڤى بهێن پاراستن.
پشتى پتر ژ 250 سالان ((مۆنتیسگیۆیى)) فه‌ره‌نسى ئه‌ڤ فلیێ مرۆڤایه‌تى كرى و خه‌لكه‌كى بۆ خوه‌ مفا ب رێژه‌ ژێ وه‌رگرتى، لێ هێشتا گۆتنا لویسێ چاردێ ل پرانیا وه‌لاتێن رۆژهه‌لاتا ناڤین ده‌ستهه‌لاته‌، بیرا گه‌له‌كا ژ مه‌ ل درووشمێ ده‌وله‌تا سه‌ددامى دهێت كو ل سه‌ر ده‌زگه‌هێن فه‌رمى ب فۆنته‌ك دیار نڤیسیبوو: ((ده‌مێ سه‌دامى گۆت ئانكۆ ئیراقێ گۆت)). پشتى كه‌تنا په‌یكه‌رێ سه‌ددامى بهتر ژ 14 سالان، لێ هێشتا ل ئیراقێ كه‌سه‌ك یان گرۆپه‌ك ده‌ستهه‌لاتن‌، لێ ب ره‌نگه‌كى دى گۆتنا ل سه‌رى مه‌ دیار كرى دهێته‌ په‌یره‌وكرن و دووماهیێ هه‌ر ئه‌وه‌ یا حزبا سه‌ركێش دبیژت. واته‌ په‌رله‌مانتۆ ل سه‌ر پشكێن به‌هرێن حزبان دهێن هه‌لبژارتن و ل دووڤ سیسته‌مێ هه‌لبژارتنان كو به‌ریا هینگێ بریار ل سه‌ر دهێت دانێ. پرانیا حزبان ژى وان ئه‌ندامێن خوه‌ دهه‌لبژێرن ئه‌وێن تنێ دزانن په‌سن و ستایشا وان حزبان بكن و ببنه‌ به‌ر په‌رێن ئاسمانان، وه‌ك ئاغایێن به‌رێ ئه‌وێ جاره‌كێ ژى بژیت بۆچى ئه‌زبه‌نى؟ ئه‌وى گویزا مزگه‌فتێ بڕى ب چو ره‌نگان بۆ په‌رله‌مانى ناهێت هه‌لبژارتن.
هه‌لبه‌ت هه‌رێما كوردستانێ ژى پارچه‌ یه‌كه‌ ژ ڤێ (مه‌نزۆما) گشتى ل ئیراقا پشتى دكتاتۆرى كو چو ئه‌ندامان مافێ ئاخاڤتنێ د په‌رله‌مانى دا نینه‌،‌ هه‌كه‌ ده‌ربرینێ ژ سیاسه‌تا حزبا وى نه‌كه‌ت، باشبت خرابت وى باوه‌رى پێ هه‌بت پێ نه‌بت، دڤێت ئه‌و وێ بێژت یا حزبا وى فه‌رمان كرى، هه‌كه‌ نه‌ ئه‌و دێ تووشبت.
ئه‌ز د چارچۆڤه‌یێ ڤێ نێرینێ دا دبێژم ماده‌م ئه‌ندام په‌رله‌مانێن مه‌ تنێ ئۆرگانێن حزبێن خوه‌نه‌ و تنێ رۆبۆتن د ده‌ستێن سه‌ركرداتیێن حزبان دا، ئه‌ڤا دو سالان‌ دهێته‌ كرن پشتى په‌ڕله‌مان هه‌ر ب شه‌ڕنیخا حزبێن هه‌رێمێ هاتى ژ كارئێخستن تنێ ده‌م بۆهراندن و خاپاندنا خه‌لكه‌كیه‌. واته‌ په‌رله‌مان هه‌بت نه‌بت ب چو ناچت، تنێ هه‌لامه‌ته‌ دا كو بۆ خۆیانى و بیانیان دیاربكن كو ئه‌م ژى وه‌لاته‌ك دیمۆكراسینه‌. لێ خه‌لكێ بیانى ژ مه‌ باشتر ئه‌ڤێ دزانت؛‌ هه‌كه‌ دا رۆژه‌كێ ژ رۆژان داخوازیا كاراكرنا په‌رله‌مانى ژ مه‌ كه‌ن و هه‌كه‌ كارا نه‌كربایه‌ ژى دا ب فه‌رمان كارا كن، لێ نها تنێ (داعش) بۆ وان گرنگه‌، هندى ناكۆیێن هه‌رێمێ كارتێكرنێ ل به‌ره‌یێ دژى (داعشێ) نه‌كن بۆ وان تشته‌ك نۆرماله‌ حزبێن هه‌رێمێ پیكبهێن یان پێكنه‌هێن؛ هه‌كه‌ وه‌سا نه‌با ئه‌ڤه‌ سه‌رێ دوسالانه‌ په‌رله‌مانێ هه‌رێما كوردستانێ ژكارئێخستى، نها ئه‌مریكا و رۆژئاڤا پێنگاڤه‌ك وه‌ها هاڤێژتبى، به‌ره‌ڤاژ هه‌مى یێ دبێژن كرنا ریفراندۆمێ وه‌ك مافه‌كێ ره‌وایێ ملله‌تێ كورد ل هه‌رێمێ دێ به‌رژه‌وه‌ندیێن وان و هه‌رێمێ تێكده‌ت.

136

ب راستى من ل به‌رنه‌بوو نها تشته‌كى ل سه‌ر گه‌نجه‌كى ب ناڤێ ((شاسوار عه‌بدلواحد)) وه‌ك خودانێ كۆمپانیا (نالیا) یا بازرگانى و ژ نشكانڤه‌ هاتیه‌ د مه‌یدانا سیاسى دا بنڤیسم، هه‌تا پشتى پرۆسا ریفراندۆما چاڤه‌رێكرى بداویبهێت، لێ مه‌زنكرنا حزبێن عیراقێ ب گشتى و هه‌رێمێ ب تایبه‌تى مژارا ڤى گه‌نجى ئه‌ز پالدام كو ئه‌ز ژى ڤان رێزكان وه‌ك بۆچوونه‌ك دى بنڤیسم.
خالا بالكێش د ڤێ مژارێ دا، هه‌ر ئالیه‌كێ سیاسى په‌یدابوونا ڤى گه‌نجى دكه‌ته‌ چێكریێ ئالیه‌كى سیاسى یان بهتر د ئیراقێ و هه‌رێمێ دا و چو ئالى ب رۆهنى نابێژن: ((شاسوار)) ژ سه‌ر مه‌ریخێ نه‌هاتیه‌، پشتى چوویه‌ ئه‌مریكا و ل گه‌ل هنده‌ك به‌رپرسێن بلندێن ئیداره‌یا وى وه‌لاتێ زلهێز روونشتی و زڤڕى هه‌رێمێ،‌ بڕیارا هه‌لوه‌ستێ ڤه‌لڤینا ((نه‌خێر له‌ ئێستا)) دا بۆ ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ دایه‌.
واته‌ نها سه‌ره‌ده‌رییا ئه‌مریكا دگه‌ل كوردان، هێشتا سه‌ره‌ده‌رییه‌ك مژدار و پراگماتییه‌، ئارمانجا وێ یا سه‌ره‌كى، (پێشمه‌رگه‌ى و شه‌ڕڤانان) د ناڤ دو وه‌لاتێن داگیركه‌رێن كوردستانێ دا بكاردهینت و هاریكارییا وانا له‌شكه‌رى و دارایى بكه‌ت دا كو هێزا ((داعشێ)) و گرۆپێن دى یێن (ته‌كفیرى) و خه‌ته‌ر ل سه‌ر ئه‌مریكا و رۆژئاڤا بشكێنت و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ یێن ئابۆرى و سیاسى ل ده‌ڤه‌رێ بپارێزت. ئاكۆ‌ هندى وێ پێچێببت، نها ژ ئه‌ڤێ پێڤه‌ د ئیراقێ و سووریێ دا؛ وه‌ك دو وه‌لاتێن خوه‌دى سه‌روه‌رى و سینۆرێن خوه‌ هه‌ین ناده‌ته‌ كوردان و سیاسه‌تا وان هه‌ر ل ده‌ستپێكێ ده‌ربڕینێ ژ ڤێ دیتنێ دكه‌ت‌.
((شاسوار عبدالواحد)) وه‌رقه‌یا ئێكێ یا گڤاشتنێیه‌ ئه‌مریكا به‌رانبه‌ر حزبێن هه‌رێما كوردستانێ بكاردهینت، ژ به‌ر كو وێ گومانا هه‌ى ئه‌ڤ حزبێن حوكمرانییا هه‌رێمێ دكن بشێن ئێدى ب ڤى ده‌ستودارى هه‌رێما كوردستانێ برێڤه‌ببن. نوونه‌رێ ئه‌مریكا به‌رى دو سالان ده‌مێ قه‌یرانا ژ كاركه‌ڤتنا په‌ڕله‌مانێ هه‌رێمێ په‌یدابووى، ئه‌ڤه‌ ب رۆهنى گۆتبوو هه‌موو حزبێن هه‌رێما كوردستانێ، پشتى د كۆمبوونه‌كا وان دا ئاماده‌بووی: ((هه‌كه‌ هه‌وه‌ بڤێت مالا خوه‌ جاره‌كا دى ب ده‌ستێن خوه‌ وێران نه‌كه‌ن هوون دێ د ناڤ خوه‌ دا پێكهێن)). پشتى هینگێ ئه‌مریكا و رۆژئاڤا ئه‌ڤه‌ دو ساله‌ ته‌ماشه‌ڤانێن ره‌وشا هه‌رێمێ بووینه‌ كو هه‌تا نها نه‌گه‌هشتینه‌ وێ باوه‌ریێ كو حزبێن كوردى دێ پێكهێن و پێكڤه‌ د خزمه‌تا گه‌لێ خوه‌ و ئه‌مریكا دا به‌رده‌وامیێ ب كاروانێ ئارامیێ و پێشكه‌ڤتنێ دن.
ل دووڤ گۆتنا پێشییان ((ئه‌ڤه‌ هرچه‌ و ئه‌ڤه‌ ده‌وسه‌)) ئه‌مریكا پالپشتییا گه‌نجه‌كى وه‌كى ((شاسوار عه‌بدالواحد))ى دكه‌ت كو سیاسه‌تا وێ نها دژى ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێیه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ ئه‌نجامبدن، ئه‌ڤه‌ ژى نه‌تشته‌كى به‌رزه‌یه‌ وه‌ك رۆژا نیڤرۆ ئاشكه‌رایه‌. ئه‌ڤجا تاوانباركرنا حزبێن ئیراقێ و هه‌رێمێ ب په‌یدابوونا ڤى گه‌نجى لسه‌ر ستێجا شانۆیا سیاسى ل هه‌رێمێ د كیستێ وان دمینت، ژ به‌ر كو راستییا وێ ئه‌ڤه‌ بزاڤا ئه‌مریكانه‌ دا كو به‌رژه‌وه‌ندیێن وێ ل ده‌ڤه‌را مه‌ تێكنه‌چن. واته‌ ((شاسوار)) به‌رهه‌مێ شكه‌ستنا حزبێن هه‌رێما كوردستانێیه‌ د ئیداره‌یا ناڤخوه‌یى دا، ئه‌مریكا بكاردهینت وه‌ك وه‌ره‌قه‌یا ئێكێ یا گڤاشتنێ لسه‌ر هه‌مى حزبێن هه‌رێما كوردستانێ، بێى جوداهى، هه‌كه‌ سه‌رنه‌گرت، دبت وه‌ره‌قه‌یێن دن ژى ل به‌ر ده‌ست هه‌بن كو ئه‌مریكا د ده‌مێ گونجاى دا بكاربهینت، تنێ به‌رژه‌وه‌ندیێن وان تێكنه‌چن و كوردان گه‌له‌ك سه‌ربۆهرێن تال و شرین هه‌ر ژ سالا 1975 هه‌تا نها د گه‌ل ئه‌مریكا ژ ڤى جۆرى هه‌نه‌، لێ هه‌كه‌ پیرێ بۆ خوه‌ ئاقل ژ سه‌ر بۆهرێ وه‌رنه‌گرتبت، ڤێجا خه‌لكێ بێ ده‌ستهه‌لات چ بكه‌ت؟!

64

د هه‌ر كاره‌كێ ژیانێ دا، تایبه‌ت كارێن كۆمى و ب هه‌ڤپشكى دهێن ئه‌نجامدان، هه‌كه‌ باوه‌رى د ناڤبه‌را دو ئالییان دا یان ێده‌تر مژداربوو یان نه‌ما، هینگێ پرۆژه‌یێ هه‌ڤپشك ژ قۆناغا براینى و دۆستینیێ به‌ره‌ڤ خانه‌یا دژمنكارى و دژواریێ دچت. به‌هرا بهتر ژى ئه‌ڤه‌ د خزمه‌تا چو ئالییان دا نینه‌، ژبلى دژمن و نه‌حه‌زێن وان كو به‌رده‌وام كار ل سه‌ر دكن دا كو ئارمانجێن وان ب ده‌ستڤه‌ بهێن.
د درێژیا دیرۆكێ دا باه‌رییه‌كا وسا د ناڤبه‌را كوردان دا و پاشى نه‌یارێن وان دا په‌یدانه‌بوویه‌ كو تاك و جڤاك پشتا خوه‌ پێگه‌رم بكن كو بزاڤا رزگاریخوازییا كوردى دێ كاروانێ خوه‌ به‌ره‌ڤ باشتر هاژۆت و دێ گه‌هت ئارمانجێن خوه‌ یێن ژ ده‌ستداین، ئه‌ڤ ره‌فتاره‌ ژ نه‌خوه‌شیا په‌نجه‌شێرێ كه‌مباختره‌ كو داویێ دبته‌ ئه‌گه‌رێ مرنا خه‌ونان و به‌رده‌وامیا مانا ملله‌ته‌كى نێزیكى 40 ملیۆن مرۆڤان ل دوماهیا كاروانێ پێشكه‌ڤتنێ و بێ ئالا ل ناڤ وه‌لاتێن هه‌ڤگرتى.
هه‌كه‌ ئه‌م ڤان 26 سالێن حوكمدارییا زڕخۆسه‌ر (شبه مستقل) تنێ تۆمار بكین، دێ بینین چو جاران باوه‌رییه‌ك وسا مكوم‌ ل ناڤبه‌را حزبێن كوردى په‌یدانه‌بوویه‌. واته‌ هه‌ر ده‌م هه‌ر ئێكى مارێ وى دبن كه‌فشیڤه‌یه‌، نیازا وى ئه‌وه‌ به‌رده‌ته‌ بن پێن برایێ خوه‌ و ب زووترین ده‌م خوه‌ ژێ رزگار بكه‌ت. ژ به‌ر هندێ ئێكه‌مین سه‌ربۆرا نه‌خرى یا هه‌لبژارتنێن حزبێن هه‌رێما كوردستانێ ل بهارا 1992، بوونه‌ ئالۆزى، دوماهیێ نه‌چاربوون كو ب سیسته‌مێ 50-50 چاره‌ بكه‌ن، ئه‌نجامێ وێ ئاگرێ شه‌ڕێ براكوژیێ پشتى هینگێ ب دو سالان هه‌لبوو، په‌رله‌مان ژ كار كه‌ڤت‌ و پتر ژ جاره‌كێ هات‌ داگیر كرن، هه‌تا نها ژى خه‌لكێ مه‌ یێ باجا وێ قۆناغێ ددت و رۆژ بۆ رۆژێ ره‌وش یا یا كامبختر لێ دهێت.
پشتى مالوێرانییه‌كا دوور و درێژ، ب هزاران كوشتى، بریندار و تالاكرن و پێلێنانا مافێ مرۆڤى و… هتد پارتێن كوردى ژ ركا خوه‌ نه‌هاتن‌ خوار و ڤایرۆسێ بێباوه‌ریێ خورتتر لێ هات، هه‌تا ئه‌مریكا فه‌رمانكرى و ل سالا 1998 هه‌ردو ئالیێن شه‌ڕكه‌ر برینه‌ وه‌لاتێ خوه‌ ل ژێر چاڤدێریا وه‌زیرا ده‌رڤه‌ یا ئیدارا ئه‌مریكى ل وى ده‌مى ((مالرین ئۆلبرایت)) پێكهیناین.
راسته‌ ئه‌مریكا ژ بوو پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ (پارتى و ئێكه‌تى) ب هۆشدارى پێكئینان، لێ هه‌ر نه‌شیا، ب هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كێ هه‌یى باوه‌ریێ د ناڤبه‌را وان دا په‌یدا كت كو ره‌وش وه‌ك جاران بزڤڕت، لێ ب بۆهرینا ده‌مى، هه‌ردو ئالى راده‌ستى دیفاكتۆى ((ئه‌مر الواقع)) بوون، رێكڤتننامه‌یا پێكهاتنێ و حه‌رامكرنا شه‌ڕێ براكوژیێ ئیمزاكر. سه‌ره‌رایى ناكۆكیێن هه‌ین، هه‌تا نها به‌رده‌وامه‌ و دبت هه‌ردو ئه‌گه‌رن كو هه‌تا نها شه‌ره‌كێ دى یێ براكوژیێ روونه‌ده‌ت.
تشتێ به‌رچاڤ چێبووى، دیاره‌ هنده‌ك ده‌نگ هێشتا د دیفاكتۆیێ هه‌یى نه‌گه‌هشتینه‌‌ كو چو ئالى نكارن ب هێزا له‌شكرى ئالیێ هه‌ڤڕك ژ ناڤببن، ژ به‌ر هندێ ره‌وته‌ك ب ناڤێ ((بزاڤا گۆڕان)) پشتى هینگێ ژ (ى-ن-ك) جودا بوو، ب هه‌ناسه‌یه‌ك ته‌نگ ل سه‌ر نه‌بوونا باوه‌ریێ، هه‌ر مانه‌ د وێ هزرێ دا كو ئه‌و دشێن ئالییه‌كێ ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ ل ژێر درووشمێن بریقه‌دار ژ ناڤببن!
ئه‌وا ((گۆڕان)) دزانت، خه‌لكه‌كێ دى ژى دبت ژ وان باشتر دزانن. لێ جودایى ئه‌وه‌ ئه‌و ئالى بهتر د واقعى دگه‌هن و گه‌هشتنه‌ وێ باوه‌ریێ كو نها ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ د ده‌ست (پارتى و ئێكه‌تیێ) دایه‌، سه‌ره‌رایى گه‌نده‌لییا وان و ژه‌نگی بوونا وان لسه‌ر كورسیكا ده‌ستهه‌لاتێ، لێ ئالترناتیڤێ وان نها هه‌ر ئه‌و هه‌ردو ب خوه‌نه‌، ژ به‌ر كو مه‌ ئه‌و جڤاكێ هشیار و خودان ئیراده‌ نینه‌ ب هه‌ڤڕا رابن و مینا بهارا ئه‌ره‌بى گوهه‌ڕتنان بكن.
واته‌ هنده‌ك جاران مرۆڤ دبێژته‌ یارێ دایێ ژى بابۆ. ده‌مێ نه‌شێت گوهڕینان بكت، باشتره‌ د ڤێ قۆناغێ دا واقعێ هه‌یى قه‌بوول بكن و ب هه‌ر ره‌نگێ هه‌یى باوه‌ریێ په‌یدابكن، دا كو چو به‌هانه‌یان بۆ ده‌ستهه‌لاتێ نه‌هێلن بهتر قه‌یرانان ب قه‌یرانان چاره‌ بكت و دوماهیێ ببنه‌ ((چووچكا ویتویتانى و مالا خوه‌ ژى خراب بكن و یا مه‌ ژى ل ره‌خ دانن))!

84

د هه‌ڤركیا ژیانێ دا، هنده‌ك جاران، مرۆڤ ب ده‌ستێ خوه‌ هنده‌ك هه‌ڤرك و به‌ڤلان بۆ خوه‌ چێدكه‌ت و زێده‌ى قه‌باره‌یێ وى مه‌زن دكه‌ت، پشتى هینگێ ئێدى ل گوهێن مرۆڤى سواردبت و چاره‌نڤیسێ مرۆڤى دئێخته‌ دهاتوباتێ دا. ئه‌ڤه‌ ژى به‌هرا بهتر سه‌را كورسیێ و مالێ دنیایێ دو لایه‌ن یان بهتر ل هه‌ڤدو دبنه‌ ره‌شه‌ و سه‌رباركێن كامباخ د دووڤ دا‌ دهێن. ئه‌ڤ هه‌ڤڕكیه‌ ژى ژ ڤالاهیه‌كێ ناهێت، دبت بهتر ژ هه‌ڤیره‌كێ كه‌ڤن دهێت وێ ئاڤێ ڤه‌دخۆت و هه‌ڤڕكى به‌رده‌وامدبت.
د ڤێ هه‌ڤڕكیێ دا، هه‌ر ده‌مه‌كی مرۆڤى ب گۆتاره‌كا ته‌ڤایى یان تاكى ئالییه‌ك یان كه‌سه‌ك كره‌ ئارمانجا په‌یڤێن زڤر و بزاڤا شكاندنا وى كر و كۆرانه‌ ب لاوازیا لۆژیكێ ئه‌قلى ئه‌و كه‌س شكاند و بریندار كر، هینگێ ئالیێ هێرشبه‌ر مسۆگه‌ر هزره‌كێ بۆ وى ئالیێ كریه‌ ئارمانجا هێرشا خوه‌ دكه‌ت كو ئه‌و ئالى گه‌فه‌ ل سه‌ر وى و دبت ل پاشه‌رۆژێ شكه‌ستنێ به‌رامبه‌ر وى هه‌ڤركى بینت و ئه‌و ببته‌ میارتخوه‌رێ وى، ئه‌وا ئه‌و نه‌شیاى بكت هه‌ڤركێ نوو، بۆ خوه‌ مفاى ژ شاشى و كێماسێن وان وه‌ربگرت و بكت.
هه‌ر ژ كه‌ڤندا ئه‌ڤ ره‌وشه‌ د ناڤ پرانییا ته‌خه‌یین جڤاكێ كوردستانى دا بازاره‌كێ به‌رده‌وامه‌، هه‌تا د دیرۆكا هه‌ڤچه‌رخ دا ئه‌ڤ هزرا نه‌رێنى چۆیه‌ د ناڤ هه‌یكه‌ل و ته‌ڤگه‌رێن حزبى و سیاسى دا و چو جاران تاكێ كورد داگێڕان بۆ كوڕێ نفشێ خوه‌ ب خوه‌شى نه‌كره‌، لێ هه‌رده‌م ساناهى و داگێران بۆ بیانیان كریه‌ و خوه‌ كریه‌ به‌نده‌ و خزمه‌تكارێ وان؛ وه‌كى ڤیاى بۆ وى كریه‌ و ب ده‌ستێ خوه‌ وه‌لاتێ خوه‌ وێرانكریه‌.
ئه‌ڤرۆ ل هه‌رێما كوردستانێ ئه‌ڤ بازاڕه‌ د ناڤبه‌را پارتێن كوردى دا گه‌رمتر لێ هاتیه‌ و هه‌ر ئێك ژ ئالیێ خوه‌ یێ دى تاوانبار دكت كو چه‌ته‌ و خزمه‌تكارێ دژمنانه‌ و تنێ ئه‌و كوردپه‌روه‌ر و خه‌باتكه‌ره‌ و كێشه‌یا كوردى گه‌هاندیه‌ قۆناغا ب ده‌ستڤه‌هینانا ئارمانجێن نه‌ته‌وه‌یى. راستیا وێ هه‌كه‌ تنێ نیڤه‌كا بزاڤا ئازادیخوازیا كوردى، ب دروستى بۆ گه‌هشتنا ئارمانجێن نه‌ته‌وه‌یى یێن ستراتیژى هاتباكرن، نها به‌ریا رێكه‌ڤتنا (سایكس ـ پیكۆى) ئه‌م گه‌هشتبووینه‌ ئارمانجێن خوه‌ یێن ده‌ستنیشانكرى.
ده‌ستودارێ پتر ژ سه‌د سالێن خه‌باتا كوردان د دیرۆكا نوو دا شاهده‌ كو كوردان كێماسیه‌ك مه‌زن هه‌یه‌ كو هه‌رده‌م‌ بوویه‌ ئاسته‌نگه‌ك د دریا فاكته‌رێن ناڤخوه‌یى دا؛ هه‌تا نها فاكته‌رێن خویانى هاریكار نه‌بووینه‌ كو خوه‌ ل سه‌ر فاكته‌رێن بیانى بسه‌پینن و ده‌وله‌تا كوردى ژ دایك ببت. واته‌ هه‌كه‌ ل پێشیا فاكته‌رێن ده‌رڤه‌ فاكته‌رێن ناڤخوه‌یى هاریكار نه‌بن، هه‌مى ده‌ما ره‌وش دێ بۆ ژ دایكبوونا ده‌وله‌تا كوردى فالنجى بت و ژدایكبوونا وێ هه‌كه‌ هه‌بت ژى دێ ب نشته‌رگه‌ریه‌كا قه‌یسه‌رى بت.
مه‌ بڤێت یان نه‌ڤێت د درێژیا سه‌د سالێن بۆهرى دا، هه‌مى بزاڤێن حزبێن كوردى كرین چ ب درووشمێن دینى یان عه‌شائیرى یان نه‌ته‌وه‌یى، بزاڤێن چه‌پ و راستى… هتد، شكه‌ستن ب ده‌ستڤه‌هینانا ئارمانجێن خوه‌ دایه‌ و نه‌كارینه‌ كیانه‌كێ كوردى ب رێكا خوه‌ چێكن و خوه‌ ل سه‌ر فاكته‌رێن ده‌رانى بسه‌پینن.
ل دووڤ ره‌وشا نها، هندى حزبێن كوردى پێداچۆنه‌كێ ب سیاسه‌تا خوه‌ دا نه‌كن و رێڤه‌به‌رێن وان ژ بورجێن خوه‌ یێن عاجى په‌یانه‌بن، دانپێدانێ ب یێ دى نه‌كن و ره‌وشه‌نبیریا هه‌ڤدو خائینكرنێ ژ سه‌رێ خوه‌ ڤالانه‌كن، تنێ ئارمانجا وان رزگاركرنا ملله‌تى نه‌بت ژ هه‌ر ترسه‌كا نه‌چاڤه‌رێكرى و گه‌هشتنا ئارمانجێن ره‌وایێن نه‌ته‌وه‌یى، ملله‌ت به‌ر ده‌وام دێ ل ژێر حوكمرانیا ڤان حزبێن كلاسیكى نالت وخه‌باتا بۆ ده‌وله‌تێ دهێته‌كرن دێ د ناڤ ده‌ستێن هه‌موویان دا بته‌ دوشه‌‌شا سۆتى.

45

به‌رى ده‌مه‌كێ درێژ، من و هه‌ڤاله‌كى ره‌وشه‌نبیر و نها پایه‌ك باش بۆ خوه‌ د ناڤ حزبه‌كا هه‌رێمێ دا وه‌رگرتى گه‌نگه‌شه‌ كر و من ژێ پرسى: برا گیان تو چۆیه‌ د ناڤ وێ حزبا دگه‌ل بیر و بۆچوونێن ته‌ نه‌گونجد دا، نابێژیه‌ من دێ چ لێ زێده‌كى؟! تو نابینى ئه‌ڤه‌ جۆره‌كێ هه‌ڤدژیا هه‌لوه‌ستیه‌ ل ده‌ڤ ته‌ ژى په‌یدابووى‌؟!
به‌رسڤا داى: حه‌یران، ئه‌ز وه‌ك ته‌ هزرناكم.. راسته،‌ ئه‌ز چوویمه‌ د ناڤ رێزێن (…) دا، لێ من سۆز و په‌یمان ژێ ڕه‌‌ داینه‌ كو ب بیر و باوه‌ر د گه‌ل دا بم؛ پاشى دێ بۆ ته‌ دیار كم كو گوهۆڕینێن سه‌رده‌مانه‌ د حزبا خوه‌ دا بكم؛ ژ به‌ر كو دلێ من د سۆژت، ده‌مێ دبین د ڤێ ره‌وشێ دا پرانیا خه‌لێ مه‌ رخنه‌ و گازنده‌یان لێ دبارینت!
من ژى ب گرنژینڤه‌ گۆتێ:
-كه‌كۆ، مه‌زنان گۆتیه‌: ((چۆتیارۆ چیه‌ تو دچینى؟ گۆت هه‌كه‌ شین بوو دێ بینى))!
سال هاتن و هه‌یڤ بۆهرین، به‌رى ئه‌و حزبێ بگوهۆڕت، حزبێ هه‌ڤالێ مه‌ وه‌ك وێ ڤیایى گوهۆڕى.. باشترین به‌رسڤا وى نها بێده‌نگیه؛ هه‌ر وه‌ك ل كوردستانێ ناژیت! ئه‌ڤ هه‌لوه‌سته‌ بۆ مه‌ دیار دكت كو ئه‌و وه‌سا هزردكت، هه‌كه وى‌ ره‌خنه‌یه‌ك د ناڤ حزبا خوه‌ دا كر، حزب دێ وێ گاڤێ پایه‌ و ده‌ستكه‌ڤتیێن وى ژێ ستینت. ئه‌و ب خوه‌ من گومانا هه‌ى وه‌سا ساناهى هه‌ر حزبه‌ك ئه‌ندامه‌كى خوه‌ سزابده‌ت؛ ژ به‌ر كو حزبێن رۆژهه‌لات ب ته‌بیعه‌تێ خوه‌ چو جهێن گه‌له‌ك گرنگ ناكنه‌ د ده‌ست ته‌خه‌یا ره‌وشه‌بیران دا، تایبه‌ت ره‌وشه‌نبیرێن دئاخڤن، هندى وه‌فادارێن حزبا خوه‌ بن، هه‌كه‌ نه‌گه‌هنه‌ وێ باوه‌ریێ كو ره‌وشه‌نبیرێ وان 180 نومره‌یان ژ هه‌لوه‌ستێ خوه‌ یێ ره‌وشه‌نبیرى زڤڕیه‌ و خوه‌ د قالبێ (ده‌ستپلینا) حزبێ دا مۆهر كریه‌.
ئه‌ز باوه‌ر دكم حزب ب خوه‌ دزانن هه‌ر ره‌وشه‌نبیره‌كى بهایێ وى چه‌نده‌ و دێ چاوا سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل كن؟! هه‌كه‌ ئه‌م ته‌ماشه‌ى وان ره‌وشه‌نبیرێن واقعێ ئابۆرى وه ‌لێ كرین كو خوه‌ كرینه‌ ئێخسیرێن حزبان، ده‌مێ دئاخڤت مرۆڤ دزانت گه‌وهه‌رێ هزر و دیتنێن وى ئازاد و ڤه‌كرینه‌؛ لێ واقعێ حزباتیێ وه‌ ل وى كرییه‌ كو به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ تێكنه‌دت و ب ده‌ڤى گۆتاره‌كا دى بێژت، وه‌ك كه‌ردیكلكى (نعام)ێ سه‌رێ خوه‌ بكه‌ته‌ د ئاخێ را، ژ ویڤه‌ كه‌س نابینت!
هه‌ر ژ به‌ر ڤێ دوانیێه (ازدواجى)‌ ژ منڤه‌، كێم ره‌وشه‌نبیر نه‌بن، وه‌ك دى ره‌وشه‌نبیر د حزبێن رۆژهه‌لاتى دا د په‌راویزكرینه‌ و بانه‌ك نزم وه‌ك بانێ زنجێن گوندان بۆ هاتیه‌ ئاڤاكرن‌ و زێده‌تر بیاڤێ ناده‌نێ كو سه‌رێ خوه‌ د حزبێ دا بلند بكت.‌ ئه‌ز دوور نابینم، هه‌كه‌ هشیارى و ئیراده‌ بۆ ره‌‌وشه‌نبیرێ كوردستانێ چیبوو، به‌رڤ دیارده‌یێ چۆ و ده‌نگێ وانێ نه‌رازیبوونێ د ناڤ هه‌یكله‌ێ حزبێن واندا بلند بوو و ب ئه‌مانه‌ت ده‌نگێ راسته‌قینه‌یێ رایا گشتى گه‌هانده‌ سه‌ركرادتیێن خوه‌، هینگێ حزب ژى نه‌چارن گوهداریا وان بكن و هنده‌ك گوهۆرینێن گه‌وهه‌رى د خزمه‌تا گشتى دا د سیاسه‌تا خوه‌ دا بكن.
ئه‌ز ڤێ ئاخاڤتنێ دبێژم، ژ به‌ر كو پرانیا ره‌وشه‌نبیرێن كوردستانێ هاتینه‌ حزبیكرن، ئه‌وێن خوه‌ دیاردكن كو بێلایه‌ن و سه‌ربه‌خوه‌نه‌، ئه‌و د وه‌همه‌كێ دا ژین، ژ به‌ر كو هه‌ر چو نه‌بت ئه‌و دگه‌ل كێشه‌یا وه‌لاته‌كێنه‌ ب ناڤێ (كوردستان) دهێته‌ نیاسین. واته‌ هه‌كه‌ خوه‌ ئه‌و ب فۆرمه‌ ژى نه‌بته‌ حزبیێ حزبه‌ك كوردستانى، ئه‌و ئۆتۆماتیكى حزبیێ كوردستانا مه‌زنه‌.
وسا دهێته‌ دیار كرن، پتر ژ حزبه‌كا نه‌ته‌وه‌یى ل كوردستانێ په‌یدابوویه‌ و درووشمێ وان رزگاركرنا كوردستانا مه‌زنه‌ و ب پار‌چه‌یێ كی ژى رازینابن، بێى بارودوخێن هه‌ر پارچه‌یه‌كا كوردستانێ ل به‌ر چاڤ وه‌ربگرن و سه‌ربۆهرێن وه‌لاتێن جیهانێ بهینن بیرا خوه‌ كو هه‌ر وه‌لاته‌ك د ده‌مه‌كى دا رزگار بوویه‌، نموونه‌ وه‌لاتێن ئه‌ره‌بانه‌، هه‌تا نها (فلستین) مایه‌ و ب دروستى رزگار نه‌بوویه‌، به‌رامبه‌ر پتر ژ بیست وه‌لاتێن ئه‌ره‌بان خودان سه‌روه‌رى و ئالانه‌ ل نه‌ته‌وه‌یێن هه‌ڤگرتى.

41

ل پێشیێ رێزگرتن بۆ هه‌موو چایچى و كرێكار و خوهڤه‌مالێن وه‌لاتێ من كو مه‌ره‌ما من ژ ڤێ نڤیسارێ ئه‌و نینه‌ بهایێ وان كێم بكم، دبت مه‌ره‌ما من پهتر پێ ئه‌وه‌ كو دیار بكم هه‌رده‌م ته‌خێن بنده‌ستێن جڤاكینه‌، ده‌ربرینێ راسته‌قینه‌ ژ واقعێ هه‌یى دكن، ژ به‌ر كو بهتر ئه‌و ئێشوئازاران دبینن و قوربانییان ده‌ن و خودان سه‌ربۆرێن سه‌خت و دژوارن.. ژ ئالییه‌كێ دن، رۆژه‌ڤا نها یا كوردستانێ وه‌ها كارتێكرنا خوه‌ كرییه‌ كو پرانیا خه‌لكێ مه‌ شۆپاندنا ره‌وشا شێلیا نها بكن و هه‌ر ئێك وه‌ك خوه‌ ببت‌ سیاسه‌تڤان و هزر و بۆچۆنێن خوه‌ دیار بكن. واته‌ گرنگه‌ رێز ل ڤان جۆره‌ دیتن و بۆچۆنان بهێت گرتن.
فه‌رمانبه‌ره‌كى وه‌سا بۆ من ڤه‌گێڕا كو ئه‌وى داخواز ژ چایچیێ ده‌زگه‌هێ خوه‌ كر كو چایه‌كێ بۆ وى بینت. چایچى ب هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كى هه‌یى داخوازیا وى پشتگوهكر… پاشى وى فه‌رمانبه‌رى دوباره‌ داخواز ژێ كر. چایچى كره‌ تڕانه‌ و وه‌ها به‌رسڤا وى دا كو ئه‌وى هزر كر دێ ئه‌و ژى خوه‌ گرت هه‌تا پشتى 25 ئه‌یلۆلێ، كانێ دێ چ ل دنیایێ هێت، پاشى ئه‌و دێ چایێ وه‌ك به‌رێ بۆ هه‌موویان ئینت!
مه‌ره‌ما من ل ڤێره‌ ئه‌وه‌ كو هه‌مى تشت ل هه‌رێما كوردستانێ ب ره‌وشێن سیاسى و ئابوورى و له‌شكری ڤه‌ گرێداینه‌. د بیست و شه‌ش سالێن ده‌ربازبوویى دا، مه‌ دیتیه‌ كو هه‌ر ئالیه‌كى ژ ئالیێن سه‌رى مه‌ دیار كرین كێماسیه‌ك كه‌ڤتبتێ واته‌ له‌نگى دكه‌ڤته‌ ته‌ڤ بیاڤێن ژیانێ و هزر شێلى دبن مه‌ژى ره‌شبین و مژوول دبن و هه‌ر ئێك ل دووڤ وێ ره‌شبینیێ ل بنێ به‌ڕیێ ته‌ماشه‌ دكت و پرته‌ك عه‌ڤرى ژى دكه‌ته‌ هۆره‌بایه‌ك به‌فرا سۆر به‌رى سه‌د سالان ل كوردستانێ باراندى.
ئه‌ڤ چاڤه‌رێبوون و مژوولكرن و ره‌شبینیه‌ مرۆڤێ كورد به‌ره‌ڤ كه‌سۆكیه‌كا هه‌رفتى و باوه‌رى ب خوه‌ نه‌یى بریه‌ و ژناڤدایا وى هێدى هێدى دقه‌ورت، بێى كو وى ئاگه‌ه ژ خوه‌ هه‌بت، پرانیا پرنسیپ و به‌هانه‌یێن خوه‌ ژ ده‌ست دده‌ت؛ مینا كه‌سێ مارى گه‌زتى ئێدى ژ قه‌توه‌ریسان ژى دترست و ئیراده‌ و شیانێن وى دكه‌ڤنه‌ د گومانێ دا كو ئێدى ئه‌و بشێت خوه‌ ل به‌ر خه‌ته‌ر و ئاتافێن نه‌چاڤه‌رێكرى بگرت و ئارمانجێن هنده‌ سالن ژ ده‌ستداین ب ده‌ستڤه‌ بینت.
راسته‌ كرێكاره‌ك یان فه‌رمانبه‌ره‌ك نه‌خودان هشیاریه‌ك ره‌وشه‌نبیریا كاریگه‌ر و بلنده‌ كو ره‌وشێ ب شێوه‌یه‌ك زانستى شرۆڤه‌ بكت، لێ بلا ژ بیر نه‌كین كو هه‌ر مه‌دیایه‌كا پیشه‌یى و بێلایه‌ن، به‌رى بۆچۆنا هه‌ر به‌رپرسه‌كى وه‌ربگرت، دیتن و بۆچوونێن ته‌خێن بنى یێن جڤاكى وه‌ردگرن و به‌ره‌ڤ سه‌رى دچن. هه‌ر وه‌سا تێكستێن و ئه‌ده‌بێ نه‌مه‌ر و خه‌لاتێن بلندێن جیهانى وه‌ردگرن، قاره‌مان و كاره‌كته‌رێن وانێن سه‌ره‌كى، كه‌سانێن پشتگوهخستى و بنبێژنگێن جڤاكینه.‌
هه‌ر ده‌ستهه‌لاته‌كێ بڤێت راستیێ وه‌ربگرت دا كو كورسیا خوه‌ بپارێزت، فه‌ره‌ هزر و دیتنێن ته‌خێن بنى و په‌روازیكرى وه‌ربگرن و ل سه‌ر دیتنا ئاقلدار و شیره‌تكارێن خوه‌ بچێترین، ژ به‌ر كو پرانیا ئاقلدار و شیره‌تكارێن به‌رپرسێن وه‌لاتێن گۆشه‌گیر و تۆتالیتارى، كه‌سانێن ته‌فشۆیێن به‌رۆكا خوه (انتیهازى)‌ نه‌ و مریدێن به‌رپرسانه‌ و هه‌موو ده‌مان به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ دپارێزن و تنێ ئالیێ سپى بۆ سه‌یدایێن خوه‌ دبێژن دا كو مانا وان د حاشیا ئه‌زبه‌نى دا به‌رده‌وامبت. ئه‌زبه‌نى ژى هینگێ ب خوه‌ دحه‌سیێن كو پرانیا وان شیره‌تكاران دره‌وینن، ده‌مێ كورسیكا وان دهه‌ژیێت!

31

هنده‌ك جاران، ب هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كێ هه‌بت، مرۆڤ تێدكه‌ڤت كو بڕیاره‌كا ب له‌ز د ره‌وشه‌كا هه‌لچوونى (انفعالى) یا نه‌چاڤه‌رێكرى دا دده‌ت و گه‌له‌ك ب زه‌حمه‌ت ژ وێ بڕیارێ لێڤه‌ببت.. ئه‌ڤه‌ سه‌ره‌رایى كو پشتى هینگێ خوه‌دیێ مرۆڤى ژى دزانت كو ئه‌ یێ شاشه‌ د وێ بڕیارێ دا؛ لێ تێدكه‌ڤت و دووڤبه‌ردانێ ژ بڕیارا خوه‌ ناكه‌ت و به‌رده‌وام ل سه‌ر هه‌لوه‌ستێ خوه‌ یێ تاكى رژددبت.. به‌هرا بهتر ژى داویا ڤى جۆره‌ هه‌لوه‌ستى ئه‌نجام په‌شێمانى و مالۆێرانیه‌.
ئه‌ڤ جۆره‌ ره‌فتاره‌‌ به‌هرا بهتر د جڤاكێن بابسالارى و گرتى دا به‌ربه‌لاڤه‌، ژ به‌ر كو هه‌ردم بڕیار تنێ بریاڕا سه‌میانێ مالێ، سه‌ركێشێ ئووجاخێ و ئه‌شیرێیه‌، كه‌سانێن ل ده‌وروبه‌رێن وى، ب هه‌ر پالده‌ره‌كێ هه‌یى، نه‌وێرن هه‌لوه‌ستێ خوه‌ یێ راسته‌قینه‌ كو هه‌ڤدژى گۆتنا وى‌ دیار بكن و وژدانا خوه‌ ته‌نابكن، ژ به‌ر كو یان هه‌ر ژ زاڕۆكینى، ئه‌و ئه‌ده‌بداینه‌ و ترساندینه‌؛ دڤێت وه‌ك رۆبۆتى ل سه‌ر هه‌مان میتۆدێ وى بچن، دا كو به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ ژ ده‌ستنه‌دن، چونكى هه‌كه‌‌ راستى هاته‌ گۆتن و هه‌لوه‌ستێ خوه‌ هه‌ڤدژى هه‌لوه‌ستێ كه‌سێ تێكه‌تى دیار كر، هینگێ كه‌سێ راستى گۆتى دبته‌ دسه‌رداچوویى و نفرین لێدهێنه‌ باراندن.
ل وه‌لاتێن خودان سه‌ربۆهر و هشیار، ئه‌ڤ جۆره‌ هه‌لوه‌سته‌ هه‌كه‌ هه‌بن ژى دكێمن، ژ به‌ر كو ده‌ستۆر و قانوونێن وان وه‌لاتان ئه‌و ده‌ستهه‌لات نه‌داینه‌ چو كه‌سان كو ره‌ها و سه‌ر به‌خوه‌ بڕیاران بده‌ت، ژبلى ده‌ربرینا هه‌لوه‌ستێ خوه‌ د ناڤ جڤات و سازیێن شه‌رعى یێن جڤاكى دا. واته‌ ده‌مێ ئه‌و دیتنا خوه‌ ده‌رباره‌ى مژاره‌كێ دیار دكت، هینگێ دمینته‌ ل سه‌ر هه‌لوه‌ستێن هه‌ڤچه‌په‌رێن وى، كانێ چه‌ند ل گه‌ل دانه‌ و چه‌ند نێزیك بۆچوونا وى نه‌ و چ قاس دگه‌ل نینن؟ كه‌واته‌ هه‌تا ئه‌و كه‌سێ خودان جهه‌ك بلند و كاریگه‌ر د جڤاكى دا ل سه‌ر دیتنا خوه‌ رژد ژى بت، هینگێ ب رێكا ده‌نگدانێ دێ مژارێ (حسم) كن ب داوى هینن. ل په‌ى ڤێ دیتنێ، هنده‌ك جاران د ناڤ وان جڤاكان دا دیار دبت كو كه‌سه‌ك نه‌ ژ حزبه‌كییه‌؛ لێ دبت د هنده‌ك هه‌لوه‌ستان دا دیتنا وى نه‌ ل گه‌ل دیتنا حزبا وى بت و ل گه‌ل حزبه‌كا دى بت، لێ رێز ل بۆچوونا وى دهێته‌ گرتن و تووشى گڤاشتن و دووڤچۆنێن قانوونى نابت.
راسته‌ كرمانج دبێژن: ((هه‌ر سه‌ره‌ك ئاقله‌كه‌)) لێ ئه‌ڤ گۆتنه‌ تنێ گۆتنه‌ و د كیستێ خه‌لكه‌كى دمینت، ژ به‌ر كو د جڤاكێ مه‌ دا پێگیرى پێ ناهێته‌ كرن و كه‌س ژ مه‌ زوو ب زوو دانپێدانێ ناكت كو ئه‌و یێ شاشه‌ و كه‌سه‌ك ژ وى كێمتر یێ دروسته‌، باشترین هه‌لوه‌ست ئه‌وه‌ كه‌سێ شاش بووى دێ بۆ خوه‌ هنده‌ك هێجه‌تان هینت و دێ هه‌ر هه‌قیێ بۆ خوه‌ ده‌ینت. نموونه‌ ده‌مێ مامۆستایه‌ك ده‌رسێ دبێژت و تووشى خه‌له‌تیه‌كێ دبت و قوتابیه‌ك خه‌له‌تیا وى دگرت، شوونا ئه‌و ده‌ستخوه‌شیێ ل قوتابى بكت كو شاشیا وى زانیه‌، نه‌رمترین به‌رسڤ، دێ ب گرنژینڤه‌ وه‌سا دیار كت كو وى قوتابى جه‌رباندن، كانێ ئه‌و دێ زانن وى خه‌له‌تى كریه‌ یان نزانن، یان دێ ل وى قوتابى حه‌یتینت و ره‌فتارا توندوتووژیێ دگه‌ل كه‌ت و ئێدى گه‌له‌ك ب زه‌حمه‌ت قوتابى جاره‌كا دى جساره‌تكن كو شاشى و كێماسیێن وى مامۆستاى دیار بكن.
كه‌واته‌ هندى ئه‌م خودانێن خوه‌ و ڤى جۆره‌ هه‌لوه‌ستى بین و یا كێم بۆ خوه‌ نه‌دانین و یێ به‌رامبه‌ر ژى وژدانا خوه‌ ته‌نانه‌كه‌ت و نه‌بته‌ خودان هه‌لوه‌ست و رووب روو بۆچوونا خوه‌ بۆ یێ د سه‌ر خوه‌ دا ب وێره‌كى نه‌بێژت، تاك و جڤاكێن مه‌ هه‌ر دێ مینن بێ هه‌لوه‌ست و مه‌یدان دێ بۆ گیانێن دكتاتۆرى و ته‌خێن سه‌ر ده‌ست مینت.

website security
Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com