NO IORG
Authors Posts by ته‌حسين ناڤشكى

ته‌حسين ناڤشكى

ته‌حسين ناڤشكى
61 POSTS 0 COMMENTS

28

ته‌حسین ناڤشكى
پشتى ده‌نگێ هنده‌ك خوانده‌ڤانان، تایبه‌ت گه‌نجێن خوینگه‌رم گه‌هشتیه‌ من كو هه‌كه‌ ئه‌ز بشێم رۆمانا دیرۆكى یا نڤیسه‌رێ ئه‌ره‌ب (د. ئه‌حمه‌د خالد مسته‌فا) ب ناڤونیشانێن ئه‌نتیخریتۆس (مه‌سیحێ ده‌جال) پاچڤه‌ (ترجمه‌) كمه‌ ده‌ڤۆكا بادینى دێ تشته‌ك باش ل ره‌وشه‌نبیریا پرتووكخانا كرمانجى زێده‌بت. من ژدل هزر د دخوازیا وان به‌رێزان دا كر. لێ به‌ریا ئه‌ز بڕیارا دوایێ بدم، من ده‌ست بخودانا رۆمانا ناڤهیناى ب رێكا پرتووكخانه‌یا ئه‌لكترۆنى كر و وه‌سا ته‌كنیكا وێ یا سه‌ره‌كى بۆ من دیاربوو كو نڤیسه‌رى ئاڤاهیێ تێكستێ خوه‌ ژ 13 چیرۆكان پێكهینایه‌ هه‌ر ژ ده‌ستپێكا مرۆڤایه‌تیێ هه‌تا نها ب رێكا ماسكێ ((بۆبى فرانك)) وه‌ك ڤه‌گێرێ سه‌ره‌كیێ رۆمانێ هه‌مى چیرۆكان ب شێوازه‌ك ژیوارى ئاشۆپى فنتازى ڤه‌دگێرت و خوانده‌ڤانى ب خوه‌ڤه‌ گرێدده‌ت.
د سیاقێ خواندنا من دا بۆ ڤێ پرتووكێ، هه‌ر ل ده‌ستپێكێ كۆمه‌كا تێبینیان بۆ من په‌یدا بوون. هه‌ژى گۆتنێیه‌. به‌ریا ئه‌ز رۆمانا مه‌سیحێ ده‌جال ب دواى بینم، گه‌نجه‌كى ژ وان گه‌نجێن خوانده‌ڤانێن وێ پرتووكێ ب ناڤێ ((كڤان ئه‌ترووشى)) ژ نشكانڤه‌ دانه‌یه‌ك ژ وێ پرتووك ب سوپاسیڤه‌ بۆ من كر دیارى، من ژى ب فه‌ر دیت كو وێنه‌یێ وێ دیاریێ دگه‌ل ڤێ نڤیسارێ به‌لاڤبكم و هنه‌ك تێبینێن خوه‌ ده‌ربارى رۆمانا ((ئه‌نتیخریستۆس)) بێخم به‌رچاڤێن خوانده‌ڤانێ هێژا و ره‌نگه‌ هه‌ر ئیكى ژ وان ژى دیتنێن خوه‌ هه‌بن.
هه‌لبه‌ت پشتى من رۆمان ب داوى هیناى، من نه‌ڤیا ڤێ رۆمانا دیرۆكى تێكه‌ل ب ئاشۆپ و فانتازیێ و قاره‌مانێن وێ ژ ئنس و جنان پێكهاتین و وه‌رگێرم زمانێ كوردى، ژ به‌ر كو من وه‌سا دیت زیانا مژارێ پرتووكێ ژ مفایێ وێ بهتره‌؛ ژ به‌ر ڤان ئه‌گه‌رێن ل ژۆرى خویادبن:
1-وه‌سا دیاره‌ كو رۆماننڤیسى ب نه‌فه‌سه‌ك به‌رته‌نگا تیۆریا پیلانێ (نڤریه‌ المۆامره‌) رۆمان دارشتیه‌ و فۆكسێ هزر و دیتنێن خوه‌ ب گۆشه‌یه‌ك به‌رته‌نگ و تاك لایانه‌ ئێخستیه‌ سه‌ر دیرۆكا ماسۆنیێ كو ب گیانێن شه‌یتانێن هه‌ر ژ دیرۆكا مرۆڤایتیێ ل ده‌ڤه‌را بابلا نه‌مرۆدى و براهیم پێغه‌مبه‌ر په‌دابووین؛ هه‌تا نها به‌رده‌وام، ژبلى دیرۆكا پر كاره‌ستا جیهانا ئه‌ره‌بان و ئیسلامێ، ته‌ڤ كاره‌ساتێن جیهانى ژ شه‌ڕێن سلێمان پێغه‌مبه‌ر دژى ئیبلیسێ مه‌زن لۆسیفه‌ر و هاریكارێن وى؛ هه‌تا دگه‌هته‌ مۆسا پێغه‌مبه‌ر و موحه‌مه‌د پیغه‌مبه‌ر، هه‌ڤڕكیا وان دگه‌ل بیژیێ لۆسیفه‌ر ب ناڤێ مه‌سیحێ ده‌جال ((ئه‌نتیخریستۆس)) تێ ناڤكرن كو فتنا مه‌زنا ئیمام ئۆسمانى و جه‌نگێن خاچپه‌رێسان و پۆچبوونا ئمپراتۆریا ئۆسمانى ژ سه‌رده‌مێ سلێمان ل قانوونى ده‌ستپێكرى، لژێر سیبه‌ر ئیبلیس جهوو ب ناڤێ ((ماستیم))؛ هه‌تا گه‌هشتیه‌ شۆڕشێن ئه‌مریكا و ئۆرۆپى تایبه‌ت داگیركرنا ئه‌مریكا ژ ئالیی چه‌رمسپیناڤه‌ و چه‌وساندنا چه‌رمسۆركان و ڤه‌كرنا بازارێ كۆلێن ره‌شێن ئافریكایێ و هه‌ردو جه‌نگێن جیهانى و داگیركرنا فلستینێ هه‌موو بۆ ماسۆنیان و جهوویان كو ب گیانێن شه‌ڕخوازێن ئیبلیسێن دنیا ناڤدكت دزڤڕینت، بێى كو ئاماژێ ب خوه‌دیێ جیهانا پر ئالۆز و ئێخسیرێن كولتۆرێ گه‌نیێ رۆژهه‌لاتا ناڤین بده‌ت كو ئه‌و ب خوه‌ ب پله‌یا ئێكێ به‌رپرسبوونه‌ ب شكه‌ستنا ئیسلامێ د به‌رفره‌هه‌بوونا ئمبراتۆریا خوه‌ دا یان شه‌روشۆرێن ناڤخوه‌یى دا پشتى مرنا پێغه‌مبه‌رێ ئیسلامێ موحمه‌د سلاڤ لسه‌ر بن. رۆماننڤیسێ گه‌نج ئه‌ڤان هه‌میان ب تێكه‌لكرنا رۆلێن قاره‌مانێن ئنس و جن و شه‌یتان دكه‌ته‌ كۆلاجه‌ك واقعى خه‌یالى كو وه ل خوانده‌ڤانى بكه‌ت پێڤه‌ بهێت گرێدان بێى كو هزرێ د نیازا سه‌ره‌كى یا نڤیسه‌رى دا بكه‌ت كو نیازا وى ئه‌وه‌ ب گۆشه‌یه‌ك به‌رته‌نگ تنێ رۆلێ خرابكارێ جهوویان د دیرۆكا مرۆڤایه‌تیێ ده‌ ل قه‌له‌مبده‌ت و بێى كو جوداهیه‌ك مه‌زن بێخت د ناڤبه‌را جهوویان و سه‌هیۆنیێن تونده‌روه‌دا و ته‌ڕوهشك ل ژێر فشارا هه‌موو تشت ره‌شه‌ و ره‌نگێن سپى و خوه‌لیكى نینن سۆتینه‌!
2-ره‌نگه‌ هه‌ر نڤیساره‌كا دهێت دارشتن، تایبه‌ت رۆمان ده‌مێ نڤیسه‌رێ وێ ب ئێك گۆشه‌ى جیهانێ تێرا ببینت هینگێ ئه‌و رۆمان بابه‌تیا خوه‌ ژده‌ست دده‌ت و دكه‌ڤته‌ د چوارچۆڤه‌یێ نڤیسارێن ئالیگر و شۆڤینى دا. ژ به‌ر كو هه‌ر رۆمانه‌ك جیهانى خه‌لاتێ نۆبه‌ل ب ده‌ستڤه‌هیناى ب هزرێن خوه‌ یێن بابه‌تى و مرۆڤدۆستانه‌ ب ده‌ستڤه‌هینایه‌. واته‌ ئه‌و رۆماننڤسیێ دیتنه‌ك ره‌گه‌زپه‌رسى هه‌بت خه‌ونا وى یا ڤى خه‌لاتى نابت راستى و دێ هه‌ر مینت خه‌ون.
3-راسته‌ رۆمانڤیسى گه‌نجینه‌ك پێزانینێن دیرۆكێ كرینه‌ كه‌رسته‌یێ ئاڤاهیێ رۆمانا ئه‌نتخریستۆس، لێ خوانده‌ڤان هزردكه‌ت ئه‌ڤه‌ لێكۆلینه‌ك دیرۆكییه، بێى كو ژێده‌رێن وێ بهێن ده‌ستنیشانكرن. دڤیا هه‌ر چاوابا نڤیسه‌رى هنده‌ك ژێده‌ر و ده‌همه‌ن (په‌راویز) وه‌ك رۆهنكرن بۆ هنده‌ك پێزانیێن خوه‌ یێن دیرۆكى دیاركربان، دا كو ل دووڤ دیتنا ره‌خنه‌گرێ ماركسى جۆرج لۆكاش ئه‌مانه‌تا خوه‌ یا دیرۆكى ژ ده‌ست نه‌دابا. ئه‌ڤه‌ كو سه‌ره‌رایى هندێ كو ئه‌و بهتر ژ جاره‌كێ جه‌ختێ لسه‌ر وێ خالێ دكه‌ت كو وى ته‌ڤ پێزانینێن خوه‌ ژ ژێده‌رێن باوه‌ریپێكه‌ر وه‌رگرتینه‌.
4-دبت راستبت كو دكتورێ رۆماننڤیس ئه‌و پێزانین ژ ژێده‌ران وه‌رگرتینه‌، لێ ئه‌و ژێده‌رێن دژى جهوویان و ماسۆنیێ و دبت دینێن دى ژى ژبلى بسورمانه‌تیێ وه‌رگرتینه‌ و یێن نه‌رێنى و د خزمه‌تا ئه‌ره‌بان و ئیسلامێ دا پشتگوهكرینه‌، ئه‌ڤه‌ ژى به‌ره‌ڤاژى په‌یاما مرۆڤایه‌تیا رۆماننڤیسێ ئاشتیخواز و پێكڤه‌ژیانێیه‌ كو مینا ئازرینه‌ره‌كى ئه‌و ره‌شوسپیا د رۆمانا خوه‌ ده‌ ب نه‌رینه‌ك مژارانه‌ وێنه‌ بكه‌ت.
5-ب دیتنا من، ئه‌و خوانده‌ڤانێ هشیارییه‌كا ته‌مام یا ره‌وشه‌نبیرى نه‌بت، دێ كه‌ڤته‌ بنر كۆنترۆلا په‌یاما تاك لایه‌نانه‌یا نڤیسه‌رى و تنێ چاره‌یا خه‌له‌تیێ ب خه‌له‌تیێ دێ چاره‌كه‌ت، ئه‌ڤه‌ ژى ده‌رڤه‌ى میتۆدێ زانستیه‌. ره‌نگه‌ هه‌ر هزرا توندره‌وا ئیسلاما تونده‌ر، مینا گرۆپێن ((قاعیده‌ و داعشێ)) و یێن دن هه‌ر ژ ڤان جۆره‌ هزرێن هشك و لایه‌نگرانه‌ و تنێ كێشه‌یێ ب گۆشه‌یه‌كێ دبینن گه‌شه‌ كربت و ئارمانجا وان ئه‌وه‌ كو هه‌ر تشته‌كى رۆژئاڤا وێران بكن و تۆلا هزاران سالێن دیرۆكى لێڤه‌بكن، هه‌تا خوه‌دیێ دیمۆكراسیێ كو ب فه‌وزایا ده‌ستهه‌لاتا ساخته‌ دبینن و چو جوداهیێ لناڤبه‌را سیسته‌مێ حوكمرانیا ده‌مۆكراسى و دكتاتۆرى نابینن.
5-قاره‌مانێ سه‌ره‌كى یێ روودانێن رۆمانێ ڤه‌دگێرت (بۆبى فرانكى) جهوویه، ل سالێن بیستان ل ویلایه‌تا شیكاغۆ ل ئه‌مریكا دژیا لێ د وى روودانه‌كا مژدار دا ب ده‌ستێن دو هه‌ڤالێن وى یێن مینا وى زه‌نگین دهێته‌ گوشتن و هه‌تا نها كێشه‌یا وى نه‌هاتیه‌ چاره‌كرن. خالا بالكێش ((بۆبى فرانك)) هنده‌ك به‌لگه‌یێن گرنگ وه‌ك هیما و تلسمێن مژدار ل سه‌ر مێزه‌یا خوه‌ دهێلت كو ب رێكخراوه‌كا ماسۆنیا توندره‌وڤه‌ گرێدایه‌. ل دووڤ خواندنا من بۆ كرى، پێڤه‌ گرێدانا ڤێ روودانا دیرۆكى ب روودانێن رۆمانێڤه‌ بهتر دلره‌شیێ ل ناڤبه‌ر نه‌وه‌یێن نوو په‌یدادكه‌ت كو گێژه‌ڤانكا توندوتیژیێ ل ناڤبه‌ر رڤشت بۆ رشڤتێن جیهانێ ژ به‌ر جوداهیا دینى و ئه‌ته‌نى به‌رده‌وامبت. ژمنڤه‌ رۆماننڤیسى ئه‌ڤه‌ ب مه‌به‌ست كریه‌ وه‌ك دبێژن دیده‌ڤانه‌كى ژ خه‌لكێ وى ب خوه‌ شه‌هده‌یێ ل سه‌ر دا، ژ به‌ر هندێ هه‌مى خرابكاریێن دیرۆكى دهاڤێته‌ دپاخلا جهوویان دا و ژ كیس ده‌ڤێ جهوویه‌كى ب ناڤێ (بۆبى فرانك) كو خوه‌دیێ وى بوویه‌ قوربانێ پلان و ته‌پك كۆلانێن ل به‌ر مرۆڤایه‌تیێ ددان و تنێ د خزمه‌تا گه‌لێ خودێ هه‌لبژارتى دا كو ئه‌و بزڤڕنه‌ ئاخا (فلستین)ا داگیركرى و هه‌تاهه‌تایێ ل سه‌ر بژین و سینۆرێن وێ ژ رۆبارێ نیل هه‌تا فۆراتى به‌رفره‌هـ بكن.
7-خوانده‌ڤانێ هشیار هه‌ر ل ده‌سپێكێ دێ هه‌سپێكه‌ت كو رۆماننڤیسى ئارمانجه‌ك سیاسى به‌رى جوانكارى و داهینانى و مرۆڤایه‌تى، تایبه‌ت ب نڤیسینا رۆمان (ئه‌نتیخریستۆس) هه‌یه‌، ده‌مێ په‌راگرافێ ل سه‌ر به‌رگێ دوایێ پرتووكێ دخوینت كو ب شێوازه‌ك جودا ژ نڤیسه‌رێن دن نڤیسه‌ دا كو بهتر سه‌رنجا خوانده‌ڤانى بكێشت و ب خوه‌ڤه‌ گرێده‌ت، ده‌مێ خوانده‌ڤان ل دووڤ وان رێزكێن ل دوایا به‌رگى دهێن نڤیسین رۆمانێ دكڕت یان دهێلته‌ ل سه‌ر به‌رگێن پرتووكخانه‌یێ. هه‌ر وه‌سا هایداركرنا خوانده‌ڤانى هنده‌ك رێزكێن كورت ل پێشیا خواندنا رۆمانێ كو هه‌مى له‌هه‌نگێن وى د رۆمانێ دا راسته‌قینه‌نه‌ و چو له‌هه‌نگێن ئاشۆپى تێدا نینن! ره‌نگه‌ ئه‌ڤ تشته‌ك نوویه‌ همبه‌ر رووماننڤیسێن به‌رى وى كو پرانیا وان ده‌مێ وێ كورته‌ پێشه‌كیێ دنڤیسن حاشاتیێ ژ له‌هه‌نگێن خوه‌ یێن سه‌ره‌كى و لاوه‌كى دكن كو راسته‌قینه‌بن و د ژیوارى دا دژین، دا كو هێله‌ زڤڕینه‌كێ بۆ خوه‌ بهێلن كو وان باسێ چو كه‌سان نینه‌ و ژ ته‌ڤن و ریسێ خه‌یالا خوه‌ ئافراندینه‌. ئه‌ڤان جۆره‌ خالێن نه‌ مینا رۆماننڤیسێن دن وه‌ ل خوانده‌ڤانى كریه‌ كو بهتر پرتووكا ((ئه‌نتیخریستۆس)) ل به‌ر شرین ببت و باوه‌ر نه‌كه‌ت دێ كه‌نگى ب ده‌ستكه‌ڤت و خوینت. ره‌نگه‌ ئه‌ڤه‌ژى هونه‌ره‌كێ سه‌ركه‌ڤتیێ بازارێ رۆمانێه‌ كو رۆماننڤیسى بكارهیناى و بگه‌هته‌ وى راده‌ى كو گه‌له‌ك خوانده‌ڤانێن وى باوه‌ریێ ب دیتن و بۆچۆنێن وى یێن تاكره‌و بینت و جهوویان ژ ئالیێ دینى و نه‌ته‌وه‌ییڤه‌ بهتر شه‌همزاربكن و توندوتیژێى ل ناڤبه‌را ئه‌ره‌بان و جهوویان ژ لایه‌كێ و جهوویان بسورمانان ب گشتى درێژ و به‌رفره‌هـتر لێ بكن؛ هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ جۆره‌ نێڕینێن دكه‌ڤنه‌ ژێر تیۆریا پیلانگێڕیێ د خزمه‌تا چۆ ئالیان دانینه‌، دبن برینا شه‌ڕێن دۆمدرێژێن دینى، مه‌زهه‌بى، ئه‌ته‌نى رۆژ بۆ رۆژێ كوورتر لێبكن و ئاشتیێ ل بن سیبه‌را ئیبلیسێن شه‌ڕخواز یێن كو (د. ئه‌حمه‌د خالد مسته‌فا)ى كرینه‌ قاره‌مانێن سه‌ره‌كى هنداكن.
8-هه‌ر وه‌سا رۆماننڤیس ته‌كه‌زیێ لسه‌ر راسته‌قینه‌یا كاره‌كته‌رێن خوه‌ یێن ئنس و جن دكه‌ت كو خوانده‌ڤانى پشتراستت دكه‌ت كو د ژیوارى ده‌ دژین. ئه‌ڤه‌ ل ده‌مه‌كى هێشتا زانست نه‌گه‌هشتیه‌ راستیا هه‌بوونا گیانێن غه‌یبى د گه‌ردۆنێ ده‌ و هێشتا گومان لسه‌ر هه‌بوونا وان هه‌یه‌، هه‌كه‌ سه‌خمه‌رات ریكلامه‌ك فرۆشتنا رۆمانێ نه‌با، یان ده‌روونا رۆماننڤیسى نه‌ ده‌روونه‌ك هه‌لوه‌سه‌ بینا با باوه‌رناكم، چو رۆماننڤیس وێ وێره‌كیێ بدنه‌ خوه‌ و ته‌كه‌زیێ لسه‌ر راسته‌قینه‌یا قاره‌مانێن خوه‌ یێن ئه‌فریت و شه‌یتان و هنده‌ك كه‌سۆكیێن دیرۆكى یێن ته‌مه‌نێ وان بۆ هزارن سالان دزڤرت كو هێشتا هه‌بوون و نه‌بوونا وان لوغزێن مژدارن بكه‌ت. دبنه‌ره‌ت ده‌ رۆماننڤیسێ ده‌مێ كولتۆرێ فانتازى ته‌ڤلیهه‌ڤى تێكستێ خوه‌ دكت وه‌ك جوانیه‌ك تێدا ته‌وزیف دكه‌ت مینا رۆماننڤیسێن جۆرێ رۆمانا ریسالستیا جادۆیى كو ژ تێكه‌لكرنا راستیێ و فانتازیێ پێكدهێت نڤیسن و داهینانێ تێدا دكن .
9-نێرینه‌ك دن یا نه‌رێنى و بالكێش و هه‌ڤدژى بۆچۆنێن رۆماننڤیسێ رۆمانا (ئه‌نتیخریستۆس) كو رۆماننڤیسى ب رێكا ڤه‌گێرێ رۆمانا خوه‌ دیار كرى، ئه‌ڤ شۆرشا ته‌كنولۆژى هه‌ر ژ ده‌ستپێكا ئێكه‌مین كۆمپیۆته‌رێ ب قه‌باره‌یێ خانیه‌كى مه‌زن هاتیه‌ ئافراندن هه‌تا دگه‌هته‌ بچووكترین ئامیرێ ته‌كنولۆژیایێ ب هه‌مى سایت و تۆڕین خوه‌ یێن جڤاكیڤه‌ ب چاڤێن شه‌یتانێ زه‌مانى و پیلانگێریا جهوو و ماسۆنیان ل قه‌له‌مددت؛ وه‌ك نه‌فره‌ت لسه‌ر گه‌ردونێ وێنه‌ دكه‌ت. ئه‌ڤه‌ ل ده‌مه‌كى وى ب وان ئالاڤان ناڤوده‌نگیا خوه‌ وه‌رگرتیه‌ و گه‌هشتیه‌ وێ پله‌یێ كو پرتووكا وى ب ده‌هان جاران بهێت چاپكرن. هه‌ر ئه‌ڤ تۆڤه‌نه‌ گۆتنا پێشیان پراكتیزه‌ دكن و كه‌ڤران دهاڤێژنه‌ كانیا ئاڤ ژێ ڤه‌خوارى.

22

ته‌حسین ناڤشكى
هیگل و قوتابیێ خوه‌ ماركس و قوتابیێن دى، پشتى هینگێ فیلۆسۆفێن رێچا هه‌بوونگریێ (الوجودیه‌) ژى ل هه‌ڤهاتینه‌ كو هاڤیبوون ئه‌نجامێ پێشكه‌ڤتن و سیرۆره‌یا به‌رده‌وامه‌ د جڤاكێن خوه‌دى ئابۆر و ده‌ستهه‌لاتێن سه‌رمایه‌دارى دا په‌یدا دبت، ئه‌نجامێ نه‌بوونا یه‌كسانیێ و هه‌ڤركیا دگه‌ل ئامیرێن پێشه‌سازى، لێ جودایا هه‌بوونگه‌رییان دگه‌ل كاكلا فیلۆسۆفیا هیگلى یاكو ب گیانێ ره‌هایى یان نموونه‌یى دهێت ناسین و خوینده‌كارێن وى یێن شۆڕشگێڕى، مینا ماركسى ئه‌وه‌ كو هاڤیبوون ل جه‌م جڤاكى ب گشتى په‌یدانابت، ره‌نگه‌ ژ تاكه‌كه‌سێ خوه‌دى هشیارى په‌یدادبت. ژ به‌ر هندێ سه‌روه‌رێن فه‌لسه‌فه‌یا هه‌بوونگه‌ریێ مینا سۆرین كیرگارد و نیچه‌ى ب گۆشه‌یه‌ك هووربینتر ژ هیگلى و ماركسى ل تاكه‌كه‌سى به‌ریا جڤاكى مه‌یزه‌دكر و ده‌روونا تاكه‌ كه‌سى ب دیته‌نه‌ك ده‌روونى ڤاژیدكر و وه‌سا ددیت كو تشته‌ك نینه‌ ب ناڤێ (ماهیه‌ت)ێ‌، هشیاریا خوه‌دیێ تاكه‌ كه‌سى د جڤاكى دا به‌رى هه‌رتشته‌كیه‌. ئه‌نجامێ ڤێ تیۆریێ ل سه‌دێ بیستێ، هژماره‌كا ترمێن تایبه‌ت و نوو ب ده‌رده‌سه‌ریێن تاكه‌كه‌سیڤه‌ ل جڤاكێ رۆژئاڤا هینانه‌ده‌ر؛ مینا نه‌بوونگه‌رى (العدمیه‌)، بێهۆده‌یى، ترس و ئالۆزى و گه‌له‌كێن دن كو ئه‌نجامێ جه‌نگ و هه‌ڤركیێن به‌رده‌وام ل چه‌رخێ پێشكه‌ڤتنا بارۆتێ و مه‌كینێن دووكێلێ ل جه‌م تاكى و جڤاكى په‌یدادبن و هینگێ تاك و جڤاك نه‌چارن كو په‌نایێ به‌ره‌ڤ هاڤیبوونێ ببن و ژ هه‌ڤڕكیا ئامیر و ده‌رده‌سه‌ریێن دن یێن سه‌رمایه‌داریێ بڕه‌ڤن و یاخیبوونێ ل سه‌ر ژیانا ماددى یا هشك و بێگیان بكه‌ن.
ئه‌وا به‌ریا بهتر ژ دوسه‌د سالان ژ چه‌رخێ ره‌وشه‌نگیریێ (تنویر)ێ هێرڤه‌ فیلۆسۆف و جڤاكناسێن مه‌ ل سه‌رى ئاماژه‌دایێ و گه‌له‌كێن دى بنه‌مایێن فه‌یله‌سۆفیا خوه‌ داناین، ره‌نگه‌ نها ل سه‌ر تاك و جڤاكێن هه‌رێما كوردستانێ دهێته‌ پراكتیزه‌كرن، ئه‌نجامێ شاشى و فه‌رته‌نه‌یا د سیسته‌مێ حوكمرانیا هه‌رێمێ دا هه‌یى وه‌ك سیسته‌مه‌ك گشتى كو بیاڤێن دن یێن ژیانێ ڤه‌دگرت، تایبه‌ت ئابۆرى كو هه‌مى بیاڤێن دى پێڤه‌‌ گرێداینه‌. دهێته‌ زانین كو دهه‌ر وه‌لاته‌كى دا، هه‌كه‌ سیسته‌مێ ئابۆرى ل دووڤ پیڤه‌رێن زانستى و ئه‌كادمى ساخله‌م و دروستبت، هینگێ راستیا حوكمرانیا پاقژ و پرۆفیشنال دیاردكت. لی ده‌می تو د وه‌لاته‌كى وه‌ك هه‌رسی پارێزگه‌هێن هه‌رێمێ دا دبینى سیسته‌مێ ئه‌شیرێ و فه‌ودالى ب تیڤلێ سیسته‌مێ حزبێن مۆدرن و دیمۆكراسى و سۆشیال دیمۆكراس و هه‌تا داویێ ژ درووشمێن بریقه‌دار خوه‌ ب سه‌ر حوكمرانیا هه‌رێمێ دادایه‌ و هه‌ر كه‌سه‌ك خودان هێز و شیان بت‌ كۆمپانیه‌ك بازرگانیه‌ و تنێ بۆ خوه‌ و خێزانا خوه‌ كاردكت و خودێ بۆ خه‌لكێ نۆمال ژى بقه‌تینت، هینگێ هاڤیبوون خوه‌ د سیبه‌را تاكى و جڤاكى ده‌ چێدبت.
هه‌كه‌ ئه‌م به‌رێ خوه‌ بده‌ینه‌ ڤێ نه‌رازیبوون و ده‌ڤگازنده‌یا سال بۆ سالێ همبه‌ر حوكمرانیا بهتر ژ دكتاتۆره‌ك وه‌ك سه‌ددامى حوكمكرى به‌رفه‌هتر لێدهێت و گه‌هشتیه‌ وى راده‌ى كو ئێدى پرانیا خه‌لكى باوه‌رى ب شیانێن ده‌ستهه‌لاتا خۆمالى نه‌بت، واته‌ هاڤیبوون بوویه‌ دیارده‌ و ژ چوارچۆڤه‌یێ ره‌وشه‌نبیر و هونه‌رمه‌ند و ئه‌دیب و كه‌سانێن دى یێن هشیار و دژى ره‌فتارێن ده‌ستهه‌لاتێ ده‌ركه‌ڤتیه‌ و توێژه ‌و چینێن دن ژى ڤه‌گرتینه‌، تنێ گه‌وهه‌رێ نه‌هشیارى و نه‌بوونا ئیراده‌یه‌ك هه‌ڤگرتى و نه‌رێكخستى، همبه‌ر ده‌ستهه‌لاته‌كا كو هه‌مى رێكا بكاربینت پێخه‌مه‌ت مانا خوه‌ لسه‌ر كورسیكێ دگه‌ل بكه‌ت، ده‌مێ زانى هاڤیبوون دێ بته‌ خه‌ته‌ر لسه‌ر به‌رده‌وامیا حوكمرانیا ژمێژه‌ گه‌نى بوویى.
خالا بالكێش و مه‌ندهۆش ئه‌وه‌ كو ژ وان ده‌گوباسێن ژ جهین بلند دگه‌هن كو هاڤیبوونێ هه‌تا خوه‌دیێ كۆچك و ته‌لارێن بلندترین قۆچه‌كێ ده‌ستهه‌لاتی ژى ڤه‌گرتیه‌. ئه‌ڤه‌ ژى خویادبت كو پرانیا وان خوه‌دى بڕیار و به‌رپرسان ژى گازنده‌یان دكن و ژ ره‌وشا نها نه‌رازینه‌! پرسیارا ل ڤێره‌ خوه‌ دسه‌پیینت: ئه‌ری هه‌كه‌ هیمایێن ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ ژ ره‌وشێ نه‌رازى بن، سه‌ره‌رایى كو تنێ رۆحین مریان ژ وان دكێمن و گۆستیرا سلێمان پێغه‌مبه‌ر و قۆریكێ عه‌لیباباى د ده‌ستنێن وان دانه‌ و تشتێ ب ڤێ ل ئه‌ردو ئه‌سمانان لبه‌ر ده‌ستێ وانه‌، پا ئه‌و خه‌لكێ پاره‌یێ نۆژدارى د به‌ریكێ دانه‌بت و كرێداربت چ بكه‌ت؟!
هه‌ژى بسه‌رڤه‌كرنێیه‌، ده‌مێ مه‌ ئه‌ڤ مژاره‌ دگه‌ل هنده‌ك براده‌ران ئازراندى، ئێكى ژ وان ب كه‌نیڤه‌ گۆت: ((راسته‌ مامۆستا به‌رپرسێن مه‌ژى نها نه‌رازینه‌، ژ به‌ر كو به‌ری نها دبت رۆژێ 30-40 ده‌فته‌رێن دۆلارى دگه‌هشتنێ، نها رۆژێ 3-4 ده‌فته‌ر دگه‌هنێ، هه‌لبه‌ت دێ ده‌ڤ گازنده‌بن!)) ڤێجا ئه‌م چه‌ند دگه‌ل ڤێ گۆتنێنه‌ یان دگه‌ل نینن، ئه‌و مژاره‌ك دیه‌، گرنگ گازنده‌ و هاڤیبوونا مه‌ بهتر ل سه‌ر پاره‌یه‌ و نه‌بوونا یه‌كسانیێ و زه‌لالیێ د كه‌رتێ ئابۆریێ هه‌رێمێ دا. ئه‌ز باوه‌ردكم هه‌ر ده‌مه‌كى ئه‌ڤ كه‌رته‌ زه‌لال بوو و كه‌ته‌ ژێر دووربوون و هووربوونێن قانوونا سه‌روه‌را هه‌مى كه‌سان، هینگێ هاڤیبوونا تاك و جڤاكێن مه‌ دێ بهتر دگه‌ل ئامیرى و ره‌وشا شه‌هروه‌رایێ بت و هاڤیبوون ژ ده‌ستهه‌لاتا پاره‌ د ده‌ستى ده‌ و ل دووڤ حه‌زا خوه‌ مووچه‌یێن وان دگه‌هینتێ دێ بته‌ تشته‌ك نه‌سه‌ركى و بزاڤا چاره‌كرنا وێ دێ هێت كرن.

28

ته‌حسین ناڤشكى
راسته‌ ل سالێن بۆربن ژى ئه‌نجامێن وه‌زارى یێن سێێ و شه‌شێ ئاماده‌یى ل هه‌رێما كوردستانێ ب گشتى و دهۆكێ ب تایبه‌تى كێمبووینه‌ و گه‌له‌ك د بن 40% دابووینه‌، لێ چو سالا وه‌ك ئه‌ڤ ساله‌ خه‌لكێ دهۆكێ ب داموده‌زگه‌هێن خوه‌ڤه‌ هۆسا ده‌نگ ژێ نه‌هینایه‌ و مژار نه‌ئازراندیه‌، هه‌تا گه‌هشتیه‌ وى رادده‌ى كو كارگێریا پارێزگه‌ها دهۆكێ ب له‌ز و به‌ز كۆمبوونه‌ك نه‌ئاسایى ل گه‌ل لایه‌نێن په‌یوه‌ندیدار بكه‌ت! ب هه‌ر ره‌نگێ بت كۆمبوونێن گرنگ و گاریگه‌ر كاره‌ك باشه‌؛ هه‌كه‌ تشته‌ك پێڤه‌ بهێت. ئه‌نجامێ وێ كۆمبوونێ كو بڕیار هاتیه‌دان كو لیژنه‌ك بهێت پێكهینان ژ بوو دووڤچوونا دیاركرنا ئه‌گه‌رێن كێمیا ئه‌نجامێن قوتابیێن ده‌ڤه‌را دهۆكێ به‌رانبه‌ر قوتابیێن ده‌ڤه‌رێن دى یێن كوردستانێ كو رێزبه‌ندیا دهۆكێ یا دووماهیێ یه‌.
هه‌ر چه‌نده‌ من ب خوه‌ باوه‌رى ب لیژنان نینه‌، ژ به‌ر كو پێكهینانا لیژنان لاوازییا سه‌نته‌رێ بڕیارێ دیاردكه‌ت كو په‌نایێ بۆ لیژنان دبه‌ن. هیڤیه‌ ڤێ جارێ وسا نه‌بت و ئه‌ڤ لیژنه‌ ب شێوازه‌ك زانستى ل دووڤ رێبازا په‌روه‌رده‌كار و فیلۆسۆف و ده‌روونناسێ ئه‌مریكى (جۆن دێوى) كار بكه‌ن و ب دروستى ئاریشه‌یێ ده‌ستنیشانبكه‌ن و گریمانێن چاره‌كرنێ بۆ ببینن و پراكتیزه‌بكه‌ن و ده‌رئه‌نجامامى بده‌رێخن و ب ئاشكرایى رابگه‌هینن كو خزمه‌تا پرۆسێسا كه‌رتێ په‌روه‌رده‌یێ بكه‌ت.
ل دووڤ خواندنا من بۆ شه‌ڕه‌نیخا ل رۆژێن بۆرین د سۆشیال میدیایێ دا ده‌ربارى كێمبوونا ئه‌نجامێن قوتابیێن دهۆكێ گه‌رمبوویى، ره‌نگه‌ ره‌ڤینه‌ ژ به‌رپسیاریێ، ژ به‌ر كو گه‌له‌ك ژ ئه‌گه‌رێن نزمبوونا ئاستێ زانستى ل هه‌رێمێ ب گشتى و ل دهۆكێ ب تایبه‌تى هه‌نه‌ وه‌ك هرچا به‌رچاڤ د دیارن و پێدڤى ناكه‌ت ده‌وسا هرچێ بكه‌ینه‌ به‌لگه‌، لێ ئه‌و خه‌مخۆرى و شاره‌زایى نینه‌ كو پرانیا ڤان كێموكاسى و شاشیان چاره‌بكه‌ن. ب دیتنا من ئه‌و كێموكاسى و شاشى ژى هه‌ر ئه‌ون یێن هنده‌ ساله‌ كه‌رتێ په‌روه‌رده‌یێ ژ به‌ر دنالت و گه‌له‌ك به‌حسێ وان دهێته‌كرن و ب هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كێ هه‌یى ناهێنه‌ چاره‌كرن، ئه‌ڤێ ل خوارێ هنده‌ك ژ وان ئاڕیشه‌ و شاشى و كێموكاسیانه‌ كو بووینه‌ كولتۆرێ كه‌رتێ په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ ل هه‌رێمێ:
1ـ نزمبوونا ئاستێ زانستى ب گشتى كو ئه‌و مامۆستایێن نها وانه‌یان دبێژن به‌رهه‌مێ ڤى ئاستێ نزمێ زانستینه‌، خانه‌نشینبوونا گه‌له‌ك ژ مامۆستایێن خودان سه‌ربۆر و شاره‌زایى كو ل به‌رى سه‌رهلدنا 1991 وانه‌ دگۆتن كو مامۆستایێن نوو شوونا وان گرتینه‌.
2ـ كێمیا ئاڤاهیێن هه‌ڤچه‌رخ یێن قوتابخانه‌یان و نه‌بوونا یه‌كسانیێ د ئاڤاكرنا قوتابخانه‌یێ نوو دا و نووژه‌نكرنا ئاڤاهیێن كه‌ڤن كو نها پتریا قوتابخانه‌یان هژمارا قوتابیان دگه‌هته‌ 40 ـ 50 قوتابیان د هه‌ر پۆله‌كێ دا و مامۆستا نه‌شێن په‌یاما خوه‌ یا زانستى ب دروستى بگه‌هینت.
3ـ زالبوونا حزبیاتیێ ل سه‌ر كه‌رتێ په‌روه‌رده‌یێ ل سه‌رانسه‌رى هه‌رێمێ كو دبته‌ تاوان هه‌كه‌ كه‌سه‌ك بێلایه‌ن و ته‌كنۆكرات ببته‌ رێڤه‌به‌رێ قوتابخانه‌یه‌كێ، هێشتا گه‌ها به‌رپرسێن په‌روه‌رده‌یى یێن بلندتر نه‌هاتى.
4ـ لاوازیا باوه‌ریێ ب باوه‌رنامه‌یێن ده‌رچوونێ و نه‌بوونا دامه‌زراندنێ و به‌لاڤبوونا مرۆڤمرۆڤكانێ د كه‌رتێ په‌ره‌وه‌رده‌یێ دا ل سه‌رانسه‌رى هه‌رێمێ كو پرانییا خودان شیان و بێ لایه‌نان ژێ بێبه‌هربووینه‌.
5 ـ ره‌ڤینا گه‌نجان ژ ژیوارێ هه‌یى به‌ره‌ڤ ده‌رڤه‌ى وه‌لاتى ئه‌گه‌ره‌كێ دیه‌ كو قوتابى نه‌خوینن دا كو وه‌لاتى بهێلن.
6ـ گوهۆرینا پرۆگرامێن ده‌ڤه‌را دهۆكێ ژ ئه‌ره‌بى بۆ سۆرانى، پاشى بۆ سۆرمانجى، كرمانجى، گورزه‌ك مه‌زن ل شیانێن قوتابیێن دهۆكێ دایه‌ كو ژ سه‌یرانا كه‌لێ ژى ببن و ژ عه‌یادا رووبارى ژى ببن. به‌رهه‌مێ وان نۆكه‌ دچنه‌ كولیژه‌ و په‌یمانگه‌هان و دكه‌ڤنه‌ ده‌ستێن خوه‌ و نزانن ڤه‌كۆلینه‌كا زانستى بنڤیسن.
7ـ نزمبوونا ئاستێ هشیاریێ ل جه‌م پرانییا سه‌میانێن قوتابیێن دهۆكێ هه‌ڤبه‌ركرن دگه‌ل سه‌میانێن ده‌ڤه‌رێن دى یێن هه‌رێمێ كو بهتر بهایێ خواندنێ و فێركرنێ دزانن؛ گه‌له‌ك ژ وان باشتر دبینن زارۆكێن وان كارێن ئازاد بكن.
8ـ د ده‌مێ بایكۆتێ دا، راسته‌ مامۆستایێن دهۆكێ ده‌وام دكر و یێن هنده‌ك ده‌ڤه‌رێن وه‌ك سلێمانیێ و گه‌رمیان ده‌وام نه‌دكر، لێ پرانیا مامۆستایێن مه‌ ب ناڤ دچۆنه‌ ده‌وامێ، د سه‌ر وان ئۆفێن هه‌ین ڕا، وژدانا خوه‌ ته‌نا نه‌دكر و په‌یاما خوه‌یا په‌روه‌رده‌یى ب دروستى نه‌دگه‌هاند و تنێ ده‌م بۆراندبوو و سیسته‌مێ وانه‌ گۆتنێ تێكبربوو و گه‌له‌ك جاران وانه‌یێ، گرنگێ، زانستى دبرنه‌ دوماهییا ده‌وامێ و هه‌گه‌ گۆتبان ژى قوتابى وه‌ك پێدڤى وه‌رنه‌دگرت.
9ـ نه‌بوونا سزادانا قوتابیان كو ل دهۆكێ ژ ده‌ڤه‌رێن دى پهتر مامۆستا بێ بها كرییه‌ كو قوتابى چو هزرا بۆ وى ناكه‌ت و گوهدارى ناكه‌ت و ئه‌ركێن قوتابخانه‌یێ دمینه‌ ل سه‌ر حه‌ز و گێولێ قوتابى، وه‌كى خوه‌ كه‌ت و ئه‌نجامان بهایێ خوه‌ ل ده‌ڤ پرانییا وان نینه‌.
10ـ هاتنا شۆڕشا ته‌كنۆلۆژى ب هه‌مى باشى و خرابیێن خوه‌ڤه‌ كو دنیا هه‌مى ب رێكا ئه‌نته‌رنێتێ كریه‌ د ناڤ ده‌ستێن زاڕۆك و سنێله‌یان دا، دربه‌كى دى ل پرۆسێسا خواندنێ دایه‌ ل سه‌رانسه‌رى ئیراقێ و هه‌رێمێ.
11ـ هه‌لبه‌ت ئه‌و مامۆستایێ مووچه‌یێ وى ژیانا وى دابین نه‌كه‌ت و شۆله‌ك دى دبه‌رڕا بكه‌ت و گرنگ نه‌بت هندى ئه‌و كارێ دى دكه‌ت ئاستێ وى یێ نزم بت، هه‌لبه‌ته‌ وى مامۆستاى ئه‌و گه‌رمى و وه‌فادارى نابت كو په‌یاما خوه‌ یا په‌روه‌رده‌یى بگه‌هینت، تایبه‌ت ده‌مێ دبینت ب ده‌هان هزار بندیوار ل وه‌لاتێ وى ده‌هـ جاران هندى وى پاره‌یێ حه‌رام وه‌ردگرن.
12ـ راسته‌ نها مه‌ مامۆستایێن ده‌رچوویێن زانكۆیێ هه‌نه‌ وانه‌یان دبێژن، واته‌ ده‌رچۆیێن كۆلیژێن بنه‌ڕه‌تینه‌ یان چۆینه‌ په‌یمانگه‌هێن گه‌شه‌پێدانا مامۆستایان، لێ زانستێ وان نه‌ د ئاستێ پێدڤى دانه‌ ژ به‌ر كو تنێ زانستێ وان یێ مه‌لزه‌مێن 40 ـ50 په‌رپه‌رینه‌ و تاقیكرنێن دوماهیا سالێ پێدكن و ده‌ردچن و دهێن وانه‌یان دبێژنه‌ قوتابیان، هه‌لبه‌ت نه‌شێن وه‌ك پێدڤى په‌یاما خوه‌ بگه‌هینن.
ژبلى خالێن مه‌ ل سه‌رى دیار كرین، هێشتا خال هه‌نه‌ كو دبنه‌ ئه‌گه‌رێ نزمبوونا ئاستێ په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ ل هه‌رێمێ ب گشتى و ل دهۆكێ ب تایبه‌تى؛ ئه‌ڤجا ئه‌ڤه‌ وه‌ك نموونه‌ مه‌ گۆتن، هه‌كه‌ د شیانێن جهێن په‌یوه‌ندیدار دا هه‌یه‌ نیڤه‌كا ڤان كێموكاسى و ئارێشه‌ و شاشیان چاره‌بكه‌ن، ئه‌ز باوه‌ردكم دێ ئاستێ قوتابیێن سێ بنه‌ڕتى و شه‌شێ ئاماده‌یى به‌ر ب پێنجیێ و سه‌رداتر زڤڕت، هه‌كه‌ ژ خوه‌ دشیانێن وان دا نینه‌ هه‌وجه‌ى ده‌م بۆراندنێ و سزادانا هنده‌ك په‌روه‌رده‌كارێن بچووك ناكه‌ت كو شكه‌ستكێن خوه‌ پێ راستبكه‌ن، چونكى ژ سه‌رى هه‌تا بنه‌ مه‌نزۆمه‌كا ئالۆز و هلوه‌شیایه‌، تنێ خه‌مخۆر و وه‌فادارێن ئاخا كوردستانێ دشێن چاره‌بكه‌ن.

50

ته‌حسین ناڤشكى
دڤێت نها ژ هه‌ر ده‌مه‌كێ دى زێده‌تر ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێما كوردستانێ، تایبه‌ت (پارتى) خوه‌ ژ هزرا تیۆرییا كلاسیكییا پیلاندانانێ (نڤریه‌ المۆامره‌) رزگار بكه‌ت و باش بزانت كو هه‌كه‌ ئه‌و هزركه‌ن واقعێ ئه‌ڤرۆ وه‌ك په‌ریا نۆكه‌یه‌، هینگێ یان ئه‌و د ڤى واقعى دا نینن یان خوه‌دخاپینن و نه‌ڤێن خوه‌ د راستیێ بگه‌هینن؛ ژ به‌ر كو رابوونا رێژه‌یه‌كا به‌رچاڤا مۆچه‌خوه‌رێن ده‌ڤه‌را (به‌هدینان) ژى تایبه‌ت مامۆستا و نۆشدار وه‌ك دو چینێن گرنگێن جڤاكى؛ مینا ده‌ڤه‌رێن سۆران به‌رامبه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ و داخوازكرنا مافێن خوه‌ یێن ره‌وا نه‌تشته‌كێ نۆرماله‌ كو بهێت په‌روایزكرن. پێدڤیه‌ سه‌ركرداتییا (پارتى) ب رژدى ل سه‌ر ڤێ وه‌رچه‌رخانا نوو د دیرۆكا به‌هدینان دا رابوه‌ستت و ل رێكێن چاره‌كرنا لۆژیكى و شارستانى و دوورى توندوتیژیێ بگه‌ڕیێت و بزانت كو ده‌وله‌ت سه‌رێ 27 سالێن سیسته‌مێ حوكمرانیا سه‌قه‌ت، كێر گه‌هشتییه‌ سه‌ر هه‌ستى، ژ به‌ر كو خلاس خوه‌نیشاندان و نه‌رازیبوون بوونه‌ كولتۆرێ ده‌ڤه‌ره‌كا به‌رییا روودانێ خه‌لكێ وێ تنێ ب دزى بۆ خوه‌ دئاخڤتن و پرانیا كادر و لایه‌نگرێن گه‌نده‌ل ئه‌ڤ واقعه‌ به‌ره‌ڤاژى بۆ خه‌لكه‌كى و سه‌ركرداتییا خوه‌ دیاردكر و سه‌ركرداتیێ ژى ده‌ست بۆ وان كاله‌فام و بێوژدانان دقوتان و ره‌خه‌نه‌گر و وه‌فادارێن دژى دره‌وان ژى ب سه‌رداچۆیى و خائین دهه‌ژمارتن.
دێ ڤێجا هڕكه‌نێ! ئه‌و ره‌فتارێن نه‌شارستانى یێن كو به‌رى دو رۆژان دگه‌رما خوه‌نیشاندانان دا دگه‌ل هنده‌ك مامۆستایان هاتینه‌ كرن ژ لایێ هنده‌ك پۆلیسێن ده‌ستهه‌لاتێڤه‌، وسا دیاردكه‌ت كو دێ ب ته‌په‌سه‌ركرن و تۆپزى راستیێ به‌رزه‌كه‌ن و ل به‌ر چاڤێن خه‌لكه‌كى مژداركه‌ن. گیان ئه‌و ده‌م قه‌شیا، ده‌وله‌تسه‌رێ شۆڕشا ته‌كنۆلۆژى و سینۆربه‌زین، نوكه‌ ئه‌و وه‌هم نه‌ما.. واته‌ هه‌كه‌ ده‌ستهه‌لات هه‌مى میدیایێن راگه‌هاندنێ قه‌ده‌غه‌ بكه‌ت ئه‌و نه‌شێت چاڤكێن كامیره‌یێن مۆبایلان كۆره‌كه‌ت كو هه‌ر كه‌سه‌كى نها جیهان هه‌مى زیندى (مباشر) د ده‌ستى دانه‌ و روودانان ب چركه‌یان وه‌ك شیانێن (ئه‌فریتێن سلێمان پێغه‌مبه‌ر)ى روودانان بۆ سه‌رانسه‌رى زه‌مینێ ڤه‌دگوهێزن!
دانپێدانا ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ ب واقعى ده‌رمانه‌ و ره‌نگه‌ كو ژ ڤێ ته‌نگاڤیێ ده‌ربازبكه‌ت. هه‌لبه‌ت ئه‌ڤه‌ ژى هند ب ساناهى نابت. ل پێشیێ: دڤێت ده‌ستهه‌لاتێ ئیراده‌كا جددى هه‌بت و داهاتێ هه‌رێمێ ب شه‌فافى بۆ خه‌لكى دیار بكه‌ت و هه‌مى حزبێن هه‌رێمێ سه‌رپه‌رشتییا وى داهاتى بكه‌ن، هه‌تا كو هه‌لبژارتن دهێنه‌ ئه‌نجامدان. ل دووڤ وى داهاتى مووچه‌یێن مووچه‌خوران بده‌نێ. ل وى ده‌مى باوه‌رناكم، هه‌كه‌ بۆ خه‌لكى باوه‌رى چێبوو كو ب راستا داهاتێ هه‌رێمێ ئه‌وه‌ یێ هه‌یى گه‌له‌ك نه‌رزایبن؛ هه‌كه‌ هه‌رئێكى بۆ نموونه‌: 15- 20% ژ مووچه‌یێ وى هاته‌ بڕین.
یا دووێ: دڤێت هه‌مى سامانێن سروشتى راده‌ستى وه‌زاره‌تا سامانێن سروشتى ببن و ئه‌و ته‌سه‌رفێ تێدابكه‌ت و ئێدى بیرێن پترۆلێ یێن كه‌سۆكى نه‌مینن. یا سێیێ: ده‌مێ هه‌لبژارتنێن هه‌رێمێ ب زووترین ده‌م بهێـت دیاركرن و ده‌ستهه‌لات مایێ خوه‌ د سندۆقێن ده‌نگدانێ نه‌كه‌ت و ملله‌ت بریاڕا خوه‌ بده‌ت و رێز ل ئه‌نجامان بهێت گرتن. خالا دى: یه‌كه‌یێن هێزێن نها یێن پێشمه‌رگه‌ى بهێن هه‌لوه‌شاندن و له‌شكه‌ره‌كى نه‌ته‌وه‌یى و تنێ (وه‌لائا) وى بۆ كوردستانێ بت بهێت دامه‌زراندن دا كو به‌رگیریێ ژ هه‌ر خه‌ته‌ره‌كا نه‌خوازتى بكه‌ت. خالا چارێ: دڤێت پارتى و ئێكه‌تى و حزبێن دى ژى ئیراده‌كا جددى هه‌بت كو ب ده‌هان هزاران مووچه‌خورێن بندیواران نه‌هێلن داكو داهاتێ هه‌رێمێ تێرا ئیدارا وێ و كه‌سانێن هه‌ژى مووچه‌ى بكه‌ت. خاله‌كه‌كا دى: دڤێت ب زووترین ده‌م (ده‌سته‌یا نه‌زاهێ) ب دورستى رۆلێ خوه‌ ببینت و ل دووڤ میكانزما (ته‌ ئه‌ڤ سامان و ده‌ستكه‌ڤتیه‌ ژ كیڤه‌ هیناینه‌؟!) كاربكه‌ت و هه‌مى مالێ دزى و گه‌نده‌لى تێدا هاتییه‌ كرن بۆ گه‌نجینا هه‌رێمێ بزڤڕینن.
ئه‌وا مایى من نه‌گۆتى، هه‌كه‌ ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ دانپێدانێ ب ڤى واقعى نه‌كه‌ت، ئه‌ز باوه‌ردكم دێ چاره‌نڤیسێ مه‌ ژى وه‌ك یێ سووریا و یه‌مه‌نێ و ده‌ڤه‌رێن دى یێن ف به‌ر بهارا عه‌ره‌بى كه‌تین لێ هێت و پاشى هینگێ چاره‌كرنا ره‌وشێ دێ بته‌ گازییا دووڤ گورگى و ره‌وش دێ به‌ره‌ڤ ئاراسته‌یه‌كا نه‌دیار چت و دێ بێژین خوه‌زیێن رۆژا گۆینێ!

62

ته‌حسین ناڤشكی

هه‌ر ته‌ڤگه‌ره‌كا سیاسی ل سه‌رانسه‌ری زه‌مینێ، ل دووڤ رێبازا هزرڤان و سیاسه‌تڤانێ ئیتالی ((نیكۆلا میكیاڤیللی)) گورگ و رویڤی نه‌بت، گه‌له‌كا ب زه‌حمه‌ته‌ ئه‌و حزب بكارت وه‌ك پێدڤی خوه‌ راگرت و ببته‌ حزبه‌كا ناڤدار د چارچۆڤه‌یێ وه‌لاتێ خوه‌ دا ب تایبه‌تی و جیهانی دا ب گشتی. دێ بینین ژبلی وان كێموكاسی و ره‌خنه‌یێن هه‌ر وه‌لاتیه‌ك ب دیتنا خوه‌ ل سه‌ر هه‌ر پارته‌كا سیاسی وێنه‌دكه‌ت، حزبێن جیهانا رۆژهه‌لاتا ناڤین، وه‌ك حزبێن خوه‌دی كولتۆره‌ك دینی، میتۆلۆجی، ئه‌شیره‌تگه‌ری و كه‌سپه‌رێسی چو جاران به‌رژه‌وه‌ندیا پارتا خوه‌ ناده‌نه‌ ب به‌رژه‌وه‌ندیێن خه‌لكی و هه‌تا ئارمانجا مه‌زنا وێ ئاخا بۆ رزگاركرنا وێ ژی دكه‌ت. ئه‌زموونێن حزبێن كوردستانێ وه‌ك نموونه‌، د سه‌د سالێن ده‌ربازبوویین دا ئه‌ڤه‌ سه‌لماندیه‌ كو پاراستنا هه‌یكه‌لێ حزبێ به‌ری هه‌ر تشته‌كی دهێت. ئه‌ڤه‌ ژبلی كو ئه‌م ل به‌ر خوه‌ به‌رزه‌كه‌ین و خوه‌ بخاپینین، وه‌ك دی پشتراستبن هه‌ر حزبه‌كا كوردی پێنگاڤه‌كێ به‌اڤێژت، چ خه‌له‌ت چو دروست هه‌كه‌ ل پێشیێ د به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌دیێ وێ حزبێ دا نه‌بت. واته‌ ل ده‌ڤ وان زۆر نۆرماله‌ كێشه‌یه‌كا چاره‌نڤیسساز ب سه‌دان سالان خه‌بات ب ناڤێ وێ كری وه‌ك قومارێ لێبدن، تنێ حزبێ ژ ده‌ست نه‌ده‌ن. ل هه‌ر چار پارچه‌یێن كوردستانا داگیركری ئه‌ڤ پرۆسێسه‌ به‌رده‌وامه‌ و چو نیشانێن گوهۆڕینێ ژی ل ئاسۆیه‌كا نێزیك د دیار نینن.
مه‌ دیت به‌ری چار هه‌یڤان، چاوا هنده‌ك حزبێن هه‌رێما كوردستانێ پێخه‌مه‌ت به‌رده‌وامیا مانا خوه‌ ل سه‌ر كورسیێ قومار ب 26 سالێن ده‌ستكه‌ڤتیێن ڤێ پارچه‌یا كوردستانێ كر و پێخه‌مه‌ت گه‌هشتنا ئارمانجێن خوه‌ یێن به‌رته‌نگ، سه‌لیقه‌یا ده‌وله‌تێ و سه‌ربه‌خوه‌یا كوردستانێ لێدا و خه‌لكه‌كی هه‌ر زوو گه‌نده‌لی، دزی، نه‌دادپه‌روه‌ری، شه‌ڕین براكوژیێ، خیانه‌تكاری و كێرنه‌هاتنا وان بۆ حوكمرانیێ ژبیركر و ل دووڤ بزق و ئاوازێن ده‌وله‌تبوونێ چوون، دووماهیێ ئه‌نجام ده‌ركه‌تن كامباختر ژ شه‌كستێن 1975 و 1988 و شه‌رێ براكوژیێ ل سالێن نۆتان و شكه‌ستنا همبه‌ر داعشێ 2014 و 16ی ئۆكتۆبه‌را 2017 ژی ل كولتۆرێ زنجیرا شكه‌ستێێن خوه‌ زێده‌كر، هه‌می پێخه‌مه‌ت پاراستنا كیانێن حزبێن كلاسیك و تنێ به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ دپارێزن، ملله‌ت تووشی مه‌زنترین ده‌رده‌سه‌ری كر.
ژ سه‌روبه‌رێ ده‌ستپێكی یێ ئه‌نجامدانا هه‌لبژارتنێن ئیراقێ دیاردبت كو وه‌سا ل به‌ره‌ پشتی دو هه‌یڤ و نیڤه‌كێن دی به‌ێن كرن. ڤێ جارێ ژی حزبێن هه‌رێما كوردستانێ ل دووڤ ئه‌قلیه‌تا پرانیا خه‌لكێ خوه‌ كو خوه‌دی ئه‌قلێن ئه‌شیرێ، مالباتێ دینینه‌ نوونه‌رێن خوه‌ ده‌ستنیشانكرینه‌، ژ به‌ر كو ڤان حزبان د درێژیا سالێن بۆه‌رین دا به‌رهه‌مێ ڤێ ناوچه‌گه‌ریێ و ئه‌شیرێ و دینێ ب ده‌ستڤه‌هینایه‌ و وه‌سا دبینن كو ڤێ جارێ ژی ب هه‌مان ره‌فتارێ دێ مانا خوه‌ ل سه‌ر كورسیكا رزاندی مسۆگه‌ر كه‌ن.
ره‌نگه‌ ڤێ جارێ دیتنا ئه‌و حزبێن هۆسا ره‌وشێ دبینن د گومانێ دابت، ژ به‌ر كو هنده‌ك گوهۆڕینێن به‌رچاڤ د كێشه‌یێ دا ل سه‌ر ئاخا ژیواری ڤێ جارێ په‌یدا بووینه‌، جارێن دی هه‌كه‌ هه‌بن ژی ب رێژه‌یا نها نه‌بووینه‌. كه‌واته‌ هه‌كه‌ هات و هه‌لبژارتن پاقژ و بێی سه‌خته‌كاری هاتنه‌ ئه‌نجامدان هنده‌ك ژ وان حزبان ڤێ جارێ ژی ده‌ركه‌ڤن، لێ ب وی ره‌نگێ جاران نابت كو كۆنترۆله‌كا نیمچه‌ گشتی ل سه‌ر كورسیێن په‌رله‌مانێن هه‌رێمێ و ئیراقێ دكرن. ئه‌ڤه‌ ژی به‌هرا پتر بۆ وان گوهۆرێنین پشتی هاتنا داعشێ ل 2014 بۆ ناڤ ئاخا هه‌رێما كوردستانێ دزڤڕت كو پێشمه‌رگه‌ به‌ره‌ڤاژی دیتنا خه‌لكه‌كی نه‌شیا رۆژه‌كێ ژی خوه‌ ل به‌ر دڕونده‌یا تیرۆرستان راگرت، هه‌كه‌ ب پالپشتیا ده‌وله‌تێن هه‌ڤپه‌یمانان نه‌بایه‌. ئه‌و ئاخا پشتی د هه‌وارهاتنا هه‌ڤپه‌یمانان ب سه‌رۆكاتیا ئه‌مریكایێ ب ناڤێ ده‌ڤه‌رێن ناكۆكی ل سه‌ر 140 نه‌شیان پشتی هینگێ راگرن و ب چه‌ند ده‌مژمێره‌كان ب ده‌ست (حه‌شدا شه‌عبی) ڤه‌ به‌ردا؛ ئه‌ڤه‌ ژبلی دو ئیداره‌یێ، نه‌دانا مۆچه‌یێن پێشمه‌رگه‌، ده‌زگه‌هێن ئه‌وله‌كاریێ، فه‌رمانبه‌ران و تێكچوونا ژیارا خه‌لكێ كوردستانێ ب ته‌ڤایی، به‌ربه‌لاڤبوونا بێكاریێ، دزیێ، گه‌نده‌لیێ و ژ كاركه‌ڤتنا سازیێن حوكمه‌تێ … هتد. ئه‌ڤه‌ هه‌می ئه‌گه‌رن كو پتریا گه‌نج و خوینگه‌رمان ب گشتی و دانعه‌مر و ماف لێخواریان ب تایبه‌تی ده‌نگێ خوه‌ نه‌ده‌نه‌ حزبێن خودان دیرۆك ل هه‌رێما كوردستانێ، تایبه‌ت حزبێن ده‌ستهه‌لاتێ. پرسیارا گه‌وهه‌ری ئه‌وه‌: ئه‌رێ هه‌كه‌ هات و ئه‌و حزبێن شكه‌ستن د حوكمرانیا 27 سالێن خه‌باتێ دا خواری وه‌ك جاران ده‌رنه‌كه‌ڤتن و هنده‌كێن دی ده‌ركه‌ڤتن، دێ دیفاكتۆیی قه‌بوول كه‌ن و وه‌سا ساناهی كورسیێ راده‌ستی حزبێن دی یێن مه‌ده‌نی و نه‌چه‌كدار كه‌ن و رێزێ ل پره‌نسیپێن ده‌مۆكراسیا ئه‌ڤه‌ پتر ژ 26 سالانه‌ درووشمێ وێ بلندكری و رێژه‌یه‌كا كێم ژێ پراكتیزه‌ كری گرن؟.

54

ته‌حسین ناڤشكى
د درێژیا دیرۆكێ دا، پرانیا شۆڕه‌شكێڕێن كوردان ئه‌گه‌رێن نه‌گه‌هشتنا ئارمانجێن نه‌ته‌وه‌یێن ژ ده‌ستداین دزڤڕینه‌ خیانه‌تا هه‌ر گرۆپه‌ك ل یێ دى دكه‌ت یان ده‌وله‌ت و ئالیێن بۆ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ پشته‌ڤانیا شۆڕشێن وان دكه‌ن. ره‌نگه‌ هه‌تا رادده‌یه‌ك ئه‌ڤ بۆچوونه‌ د جهێ خوه‌ دابن، لێ ئاریشه‌ ئه‌وه‌ هه‌تا نها كوردان مفا ژ شاشیێن خوه‌ نه‌كریه‌ و رێكارێن ئالترناتیڤ بۆ ڤان شاشیێن دیرۆكى نه‌ دیتینه‌ و به‌رده‌وامن ل سه‌ر رێبازا خوه‌ یا بوویه‌ كه‌لچه‌رێ هزر و ره‌فتارێن وانێن رۆژانه‌.
سه‌ررایى ڤان خه‌له‌تیێن كوژه‌ك كو پرانییا وان پارتێن كلاسیكى ل هه‌رچار پارچه‌یێن كوردستانا داگیركرى ئه‌نجامدده‌ن، تایبه‌ت ل كوردستانا باكور یا كو ب شه‌ڤ و رۆژه‌كان باجا دوباره‌كرنا خه‌له‌تیێن كه‌ڤن و نوو دایى و به‌رهه‌مێ 26 سالێن خوه‌سه‌ریێ هه‌لوه‌شاندى! وسا دیاره‌ هه‌تا نها ئه‌و حزب ل سه‌ر ئێك و دووا خوه‌ به‌رده‌وامن و نیشانێن خوه‌ گوهه‌ڕتن و دوباره‌ ئاڤاكرنا هه‌یكه‌لێن حزبێن خوه‌ دیارناكن و هه‌ر خوه‌ ب گۆتاره‌كا لاوازا كلاسیكى یا مافدار و بێ شاشى ددنه‌ نیاسین و هه‌ڤپه‌یمانێن خوه‌ ب شاشى و ئه‌گه‌رێن به‌رهه‌مێ 26 سالان تاوانبار دكه‌ن و ئه‌ڤه‌ ژى گوپیتكا ده‌به‌نگییێه‌ وه‌ك زانایێ ناڤدارێ فیزیایى ((ئه‌لبرت ئینشتاین)) ئاماژه‌یێ دده‌تێ كو دیناتى ئه‌وێ دوباره‌ مرۆڤ خه‌له‌تییه‌كێ ئه‌نجامبده‌ت و چاڤه‌رێى ئه‌نجامێن جیاوازبت!.
راسته‌ ل پارچه‌یێن دى ژى یێن كوردستانێ هه‌مان شاشێن حزبێن هه‌رێما كوردستانێ دوباره‌دبن، لێ نه‌ ب وى ره‌نگێ نها ئه‌م دبینین. د سه‌ر هندێ را ب هه‌ر ره‌نگێ هه‌بت، ژ ئالیێ ئیراده‌یێ و خوه‌ راگیریێ و باوه‌رى ب خوه‌ بوون و هێزا ژێبوونا ئاخێ كوردنشینێن وان ده‌ڤه‌ران ب رێژه‌یه‌كا به‌رچاڤ ژ كوردنشینێن هه‌رێما كوردستانێ باشترن. ئه‌ڤه‌ ب كریار ل سه‌ر ئاخا ژیوارى وه‌ك رۆژا نیڤرۆ خۆیا دبت كو كوردێن وان ده‌ڤه‌ران ب هه‌ر ناڤه‌كى هه‌بن، زووب زوو ده‌ست ژ ئاخا خوه‌ به‌رناده‌ن ل دووڤ پرنسیپێ ((عه‌مێ گۆزێ)) هه‌تا دژمن د سه‌ر كه‌له‌خى رادچت و ئه‌ڤ راستیه‌ بهتر د داستانێن كۆبانێ و عه‌فرینێ دا دیار بوون كو ئه‌و ده‌ست ژ ئاخا خوه‌ به‌رنادون هندى چپكه‌كا خوینێ د ده‌مارێن لاشێ وان دا مابت. به‌رامبه‌ر، هه‌كه‌ تنێ ئه‌م باسێ دیرۆكا ڤان چوار سالێن دوایێ بكه‌ین، دێ بینین ل هه‌رێما كوردستانا ئیراقێ كورد ب هه‌ر ناڤه‌كى هه‌ین نه‌شیان ب ساتان نه‌ خوه‌ ل به‌ر هۆڤێن داعشێ بگرن و نه‌ دگه‌ل بكوژ و تالانچێن حه‌شادا شه‌عبى بگرن و ئاخا خوه‌ ب ساناهى به‌ردا و هه‌ر ئالییه‌كى كره‌ ب ناسێن ئالیێ دن بێى كو رۆلێ سه‌ره‌كى یێ دژمن و به‌رژه‌وه‌ندخوازان ل به‌رچاڤ وه‌ربگرن.
ره‌نگه‌ ئه‌ڤ گۆتنه‌ راستیه‌كا تال بت، لێ دڤێت هه‌ر بهێت گۆتن و چاره‌یا وێ بهێت كرن، هه‌كه‌ دیرۆك دلۆڤانیێ ب چو كه‌سێن چاڤێ خوه‌ ژ راستیێ دگرن نابت. بیرا مه‌ باش دهێت ده‌مێ ل 3/8/2014 چه‌ته‌یێن داعشێ شنگار و ده‌ڤه‌رێن دى داگیركرین، تنێ پشتى سێ رۆژان نیڤه‌كا دهۆكێ و هه‌ولێرێ و ده‌ڤه‌رێن دى هاته‌ به‌ردان؛ من باوه‌ره‌ هه‌كه‌ ل وى ده‌مى فرۆكه‌یێن هه‌ڤپه‌یمانان ب سه‌رۆكاتیا ئه‌مریكا نه‌گه‌هشتبانه‌ هه‌رێما كوردستانێ و به‌رى هه‌میا به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ نه‌پارازتبانه‌، ئه‌و جهێ داعشێ دڤیا دا گه‌هنێ و نها چاره‌نڤیسێ هه‌رێما كوردستانێ و چو ژ چاره‌نڤیسێ مووسلێ و ده‌ڤه‌رێن دن یێن سوونه‌نشین ل ئیراقێ و سووریێ كێمتر نه‌بوو. هه‌ر وه‌سا ل 16ى ئوكتۆبه‌را چوویى ژى دیسا ئه‌مریكا و ئیرانێ رۆناهییا كه‌سك بۆ ئیراقێ و چه‌ته‌یێن حه‌شدا شه‌عبى هه‌لكر هه‌تا جهێ وان ڤیاى داگیركرى، هه‌ر وان رۆناهیا سۆر ژى بۆ ئیراقێ هه‌لكر كو هێرشێن خوه‌ راوه‌ستینن، هه‌كه‌ جهێ وان ڤیابا دا گه‌هنێ.
ئه‌ز وه‌سا دبینم، هندى كو حزبێن كوردى دانپێدانێ ب شاشیێن خوه‌ یێن ستراتیژى نه‌كه‌ن و سه‌ر ژنوو پێشمه‌رگه‌یه‌ك گه‌نج و خوینگه‌رم ل دووڤ سیسته‌م و پرنسیپ و دیسپلینێن له‌شكرێن جیهانا پێشكه‌ڤتى له‌شكه‌ره‌ك خوه‌دى ئایدیۆلۆجیا نه‌ته‌وه‌یى ژ ده‌رچوویێن كولیژ و په‌یمانگه‌هێن هه‌رێمێ پێكنه‌هینن كو نها ب ده‌هان هزران ژ وان ده‌رچوویێن خوه‌دى باوه‌رنامه‌ بێ كارن و ژ ژیوارێ هه‌رێمێ دره‌ڤنه‌ ده‌رڤه‌ى وه‌لاتى و هه‌مى رێكێن خه‌ته‌ر ددنه‌ به‌رسینگێ خوه‌ دا كو ل ئازادیێ و پاریێ ژیانێ بگه‌رن، ره‌وشا وان جار بۆ جارێ دێ كمباختر لێ هێت و دێ هه‌ر مانا وان مینته‌ ب هیڤیا به‌رژه‌وه‌ندیێن داگیركه‌رانڤه‌ و ره‌نگه‌ كوردێن پارچه‌یێن دى یێن كوردستانێ خوه‌ لێ بكه‌نه‌ خودان، وه‌ك نها گه‌له‌ك ژ ئاخا هه‌رێمێ ئه‌نجامێ ڤى ژیوارێ هه‌یى د ده‌ست وان حزبان و داگیركه‌ران دانه‌ و حزبێن هه‌رێمێ ژى سه‌را كورسیێ و پاره‌ى ب سه‌روچاڤێن هه‌ڤدوڤه‌ دبه‌رده‌وامن و ستۆیێ خوه‌ بۆ حوكمه‌تا ئیراقێ خواهر دكه‌ن.

37

((ئه‌م ناخوازن شۆرشه‌كێ مینا شۆرشا لۆته‌رى هه‌لكه‌ین، مه‌به‌ستا مه‌ ئه‌وه‌ كو شۆڕشه‌كێ د ده‌روونا ده‌ستهه‌لاتداران دا هه‌لكه‌ین))
ڤۆلتێر
ته‌حسین ناڤشكى
ره‌نگه‌ هه‌ر دیتنه‌كا ره‌شبینى و گه‌شبینى ب رێژه‌ تێدا نه‌بت و راستیا هه‌ر تشته‌كێ نه‌ئێخته‌ د گومانێ دا، ئه‌و دیتن بهتر نوونه‌ریا هزره‌كا به‌رته‌نگ بكت؛ ژبه‌ر هندێ بیرمه‌ندێن مینا بیرۆیێ گریكى، دیكارتێ فه‌ره‌نسى سپینۆزایێ هۆله‌ندى ب فیلۆسوف و زانایێن گوماندار و ره‌نگه‌ گه‌شبین ژى هاتینه‌ نیاسین و یێن وه‌ك ڤۆلتێرى و شۆبنهاورى ب كه‌سانێن ره‌شبین هاتینه‌ لقه‌لمدان و هه‌ر ئالیه‌كى به‌هانه‌ و به‌لگه‌یێن خوه‌ هه‌بووینه‌ و تیۆریێن خوه‌ یێن فه‌لسه‌فى پێ دسه‌لماندن و په‌یاما وان خزمه‌تا مرۆڤایه‌تێ كریه‌.
ره‌نگه‌ هه‌كه‌ كوردان ژى مینا وان جڤاكێن هشیار و خودان ئیراده‌ زانا و فیلۆسۆفێن خوه‌ هه‌بانه‌ بهتر دیتنا وان زانا و فیلۆسۆفان دیتنه‌كا گوماندار، ره‌شبین و ره‌خنه‌یا ئاڤاكه‌ر بایه‌ ل سه‌ر ژیوارێ وه‌لاته‌كى ب ناڤێ كوردستانێ، نها ره‌وش ب ره‌نگه‌گ دى بایه‌؛ لێ مخابن ئه‌و لاپه‌رێن ژ دیرۆكا ره‌وشه‌نبیریا ملله‌تێ كورد گه‌هشتینه‌ مه‌، ژبلى هنده‌ك هزرێن ره‌خنه‌یى یێن ((ئه‌حمه‌دێ خانى)) كو ب بابێ ئه‌قلێ ره‌خنه‌یى دهێته‌ نیاسین، وه‌ك دى پرانیا بێده‌را ره‌وشه‌نبیریا كوردان، تایبه‌ت ره‌وشه‌نبیریا كلاسیكان ره‌وشه‌نبیریه‌ك شعرى و سۆزانه‌ بوویه‌ و ژ كارتێكرنا ره‌وشه‌نبیریا داگیركه‌ران رزگار نه‌بووینه‌. واته‌ پرانیا شعرا كلاسیكى یا كوردى وه‌ك نوونه‌را ره‌وشه‌نبیریا كه‌ساتیا كوردى ده‌ربڕین ژ په‌سنا میر و حاكمان، ئه‌ڤینى، گازنده‌ كرن ژ فه‌له‌كێ و بێشه‌نسیێ بوویه‌. ژ ئالیێ رۆخساریڤه‌ تێكستێن ئه‌ده‌ب و ره‌وشه‌نبیریا كوردى هه‌ر پرانییا مژار و قالبێن وان ژ هونه‌رى ره‌وشه‌نبیریا ئه‌ره‌بان و فارسان و خه‌لكه‌ك دى ده‌رنه‌كه‌تنه‌، هه‌تا قاره‌مانێن قورتالكه‌رێن چیرۆك و چیڤانۆكێن كوردى ژى ژ هزرا داگیركه‌رانه‌، مینا (میرزا موحه‌ممه‌د و خاجه‌ عه‌لى) و گه‌له‌كێن دى د روودانێن تێكستێن وان دا دیار دبن.
واته‌ به‌هرا پتر دیتنا ئه‌و شاعر و تێگه‌هشتیێن ب ناڤێ ره‌وشه‌نبیرێن كورد دهاتنه‌ نیاسین دیتنه‌كا گه‌له‌ك گه‌شبین بوویه‌ و رێژه‌یا ره‌شبینیێ یان نه‌بوویه‌ یان گه‌له‌كا لاواز بوویه‌ و چاڤێن خوه‌ ژ شاشیێن جڤاك و میر و حاكمێن كوردان گرتینه‌ و به‌تر په‌سنه‌ و ستایشێن میرێن كوردان ب دیتنه‌كا سۆزانه‌ ل سه‌ر دیتنا ئه‌قلى كریه‌. دێ بینین هه‌تا شاعره‌ك وه‌ك مه‌لایێ جزیرى كو ئه‌و د ناخێ خوه‌ دا شاعره‌ك سۆفى بوویه‌ و عشقا خودێ د عشقا دلبه‌رێ دا ئێخستیه‌ د گومانێ دا، لێ ده‌مێ باسێ میرێن كوردان دكه‌ت به‌رامبه‌ر داگیركه‌ران، تنێ په‌سنا وان دكه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ ب ه‌ه‌ر پالده‌ره‌كى ه‌ه‌یى دپارێزت.
روودانێن دیرۆكا جڤاكێ كوردى ژ ره‌وشه‌نبیریا وى دیاردبت كو جڤاكه‌ك سۆزانه‌یه‌ و گه‌له‌ك جاران ل بن كارتێكرنا گه‌له‌ك ئه‌گه‌ران ده‌ست نه‌دانایه‌ سه‌ربرینێ و گۆتارا جڤاكێ وى گۆتاره‌ك په‌سنه‌یى و خه‌ملاندى ب درووشمێن ته‌یسۆك بوویه‌؛ ژبه‌ر هندێ هه‌رده‌م باجا خوه‌ یا دۆڕاندنێ دایه‌ و نه‌شیایه‌ كاروانێ ره‌وشه‌نبیریا خوه‌ ب كاروانێ ره‌وشه‌نبیریا دراوسییان را بگه‌هینت و بوویه‌ دووڤه‌لانك و چاڤلێكه‌رێ ره‌وشه‌نبیریا وان داگیركه‌ران.
راسته‌ ل ڤان 25 سالێن دووماهیێ دیتنا ره‌خنه‌یى یا هنده‌ك ره‌وشه‌نبیرێن كورد تایبه‌ت ل كوردستانا باشۆر سه‌رهلدایه‌ و شیاینه‌ ب رێژه‌یه‌ك باش خوه‌ ژ قالبێن به‌رته‌نگێن سۆزا ئه‌شیرێ و مالباتێ رزگار بكه‌ن، لێ هه‌ر نه‌كارینه‌ وه‌ك پێدڤى كارتێكرنێ ل گۆتارا په‌سنه‌یى، ستایش و سۆزى یا جڤاكێ كوردى بكه‌ن كو پرانیا وى هێشتا ل دووڤ گۆتارا ته‌یسۆكا سیاسى دله‌یزن و تنێ درووشمێن ڤالا و هه‌ره‌مه‌كى (عشوائى) د مه‌ژیێن وان دا گه‌شه‌ دكه‌ن. شكه‌ستنا 16ى ئوكتۆبه‌را سالا به‌ۆرى مینا سه‌دان شكه‌ستنێن دى د دیرۆكێ دا به‌رهه‌مێ وێ گۆتارا گه‌نى و ژ سۆزێ و په‌سنێ باركرى بوویه‌ و باجدانا وێ ژى وه‌ك هه‌ر باجدانه‌كا دى ب ده‌هان سالان كاروانێ خه‌باتا كوردان پاشڤه‌ زڤڕاندیه‌.
ئاریشه‌یا مه‌زن ئه‌وه‌، مینا هه‌ر سه‌ركرداتیه‌كا رۆژهه‌لاتا ناڤین، سه‌ركرداتیێن كوردى ل ده‌ڤه‌ره‌كێ ب ناڤێ هه‌رێمێ كوردستانێ دانپێدانێ ب شه‌كه‌ستنێن خوه‌ یێن به‌ره‌ه‌مێ بێده‌را دره‌وان، خوه‌خاپاندنێ، سۆزێ و سه‌رگه‌رمیێ ناكه‌ن داكو سه‌ر ژنووڤه‌ ب دیتنه‌كا لۆژیكى و ئه‌قلانه‌ ده‌ست ب خه‌باتا خوه‌ بكه‌ن و مفاى ژ شاشیین خوه‌ یێن كوژه‌ك ببینن، هه‌ر به‌رده‌وامن ل سه‌ر دیتنێن خوه‌ یێن ئێكسپایر و هه‌ر ئێك یێ دى ب هاریكاریا دژمن و داگیركه‌رێن كوردستانێ ب خیانه‌تێ تاوانباردكه‌ت، هه‌ر وه‌ك چو چێنه‌بوویى، ئه‌ڤه‌ ل ده‌مه‌كى كو بێده‌را وێ گه‌شبینیا وان ل سه‌ر گه‌هشتنا ئارمانجێن ژ ده‌ستداى و خه‌ونا ده‌وله‌تێ دئاخڤت كو ئه‌قلێ سه‌ركرداتیێن كوردان ژ كیستێ خه‌لكه‌ك بیانى و سۆز و په‌سنه‌یێن گه‌شبینیه‌كا د كیستێ وان مایه‌.

31

ته‌حسین ناڤشكى

د هه‌ر جڤاكه‌كێ جیهانێ دا ده‌مێ دانپێدان ب (دیفاكتۆ)یێ هه‌یى و شاشیێ دهێته‌ كرن و دبته‌ كولتۆر و رڤشت بۆ رڤشتى د سه‌رێ تاكێ وى جڤاكى دا گه‌شه‌ دكه‌ت، هینگێ ئه‌و جڤاك دێ شێت به‌رێكانه‌كا پاقژ و ساخله‌م ل گه‌ل جڤاكێن دى یێن سه‌رانسه‌رى زه‌مینه‌یێ كه‌ت دا كو بگه‌هته‌ ئارمانجێن ژ ده‌ستداى و پاشه‌رۆژه‌كا رۆهن بۆ خوه‌ دیار بكه‌ت. ره‌نگه‌ به‌ره‌ڤاژى ڤى كاروانى هه‌ر جڤاكه‌ك ببته‌ قوربانێ فاكته‌رێن خوه‌یى و ده‌رانى و هه‌رده‌م چاڤێ وى ل به‌ر ده‌ستێ خه‌لكه‌كێ دى بت كو د هه‌وارێ بهێن و ژ ته‌نگاڤانیان رزگار بكه‌ت.
ره‌نگه‌ جڤاكێ كوردى ژى مینا گه‌له‌گ جڤاكێن دى د درێژیا دیرۆكێ دا، وه‌ك ناڤ هه‌یه‌؛ لێ وه‌ك سه‌ربه‌خوه‌یى و ده‌ستنیشانكرنا سینۆران وه‌ك هه‌ر وه‌لاته‌كى دى هه‌ین؛ هه‌تا نها په‌یدابوونا وان سینۆران ل ئاسۆیا به‌رژه‌وه‌ندیێن نێڤده‌وله‌تى و ره‌وشا ژیوارێ هه‌یى یێ وه‌لاته‌كى ب ناڤێ كوردستان نینه‌. واته‌ ل په‌ى ڤى (دیفاكتۆ)یێ هه‌یى، فاكته‌ره‌ك ژ فاكته‌رێن سه‌ره‌كى یێن كو مانا ملله‌تێ كورد بێ ئالا و سه‌روه‌رى دزڤڕته‌ لاوازیا كولتۆرێ راستیێ و دانپێدانێ ل جه‌م پرانیا تاكێ جڤاكێ كوردى ب وان خه‌له‌تیێن دكه‌ن. ئه‌ز دێ به‌هرا خوه‌ بێژم كو هندى من دیتى و بهیزتى، سه‌ركێشێن شۆڕشێن كوردى دانپێدانێ ب شه‌كستنێن خوه‌ ناكه‌ن و برینێ ده‌ستنیشان ناكه‌ن، به‌ره‌ڤاژى ره‌نگه‌ شكه‌ستێن خوه‌ دكه‌نه‌ سه‌ركه‌ڤتن و شكه‌ستنان به‌هرا خوه‌ ناده‌ینن، مینا وى كه‌سى دیار دبن ده‌مێ د هه‌سپى دا دكه‌ڤت و رادبت و ژێهه‌ل ل هه‌سپى دنێرت و دبێژتێ: ((دێ بخوه‌))! راستیا وێ ئه‌و د هه‌سپى دا كه‌تیه‌ و خوه‌لى پێوه‌ر بوویه‌ و رادبت وێ دۆڕاندنێ دهاڤێژته‌ سه‌ر پاتكا گیانه‌وه‌رێ بێ زمان!
به‌رامبه‌ر ڤى هه‌لوه‌ستێ نه‌ساخ د ناخێ تاكێ كورد دا هه‌یى، دێ بینین سه‌ركرده‌یێن وه‌لاتێن پێشكه‌ڤتى ب ئاشكرایى دانپێدانێ ب شاشیێن خوه‌ دكه‌ن و بزاڤێ دكه‌ن كو خوه‌ دروستبكه‌ن، هه‌كه‌ خوه‌ ده‌ست ژ كارى كێشایه‌، ده‌وله‌ت سه‌رێ دستوور و قانوونێن حاكم، ده‌ست ناده‌ت بۆ وى ئالیێ شكه‌ستنخوارى كو به‌رده‌وامیێ ب ئه‌ركێ خوه‌ بده‌ت، ژ به‌ر كو ئه‌و باش دزانت هه‌كه‌ نێزیك وێ ده‌ستپێشخه‌ریێ نه‌كه‌ت، سندۆقێن ده‌نگدانێ دێ وى سزا ده‌ن و ره‌نگه‌ ته‌ڤگه‌را وى یا سیاسى ژى وێ باجێ بده‌ت.
د درێژیا 26 سالان دا ئه‌ڤێ نه‌خوه‌شیا جڤاكى كارتێكرنه‌كا به‌رچاڤ ل سه‌ر خه‌باتا مه‌ده‌نى یا حزبێن هه‌رێما كوردستانێ ژى هه‌بوویه‌. دێ بینین ژبلى كو دانپێدانێ ب راستیا شكه‌ستنێن خوه‌ یێن له‌شكرى ناكه‌ن، دانپێدانێ ب شه‌كه‌ستنێن خوه‌ یێن مه‌ده‌نى ژى ناكه‌ن، تایبه‌ت د ده‌مێ هه‌لبژارتنان دا، ئه‌ڤ پارته‌ تایبه‌ت یێن سه‌ره‌كى هندى پێ چێبت دێ سه‌خته‌كاریێ د سندۆقێن ده‌نگدانێ و كڕینا ده‌نگده‌ران دا كه‌ن، هه‌كه‌ هات و ئه‌نجام ب دلێ وان نه‌هاتن، هه‌ر ئێك دێ ئالیێ به‌رامبه‌ر تاوانباركه‌ت ب زه‌غه‌لیا ده‌نگان و سه‌رپێچێین قانوونى د ده‌مێ پرۆسێسا هه‌لبژارتنان دا.
ل وه‌لاتێن پێشكه‌ڤتى شكه‌ستن و خه‌له‌تیێن حزبێن وان وه‌سا ساناهى ده‌رباز نابن، ژبلى هه‌بوونا رۆلێ قانوونێ د هه‌مى بیاڤێن ژیانێ دا، خوه‌دیێ تاكێ وان ئه‌و هشیارى و ئیراده‌ هه‌یه‌ كو نه‌هێلت مافێ وى ب ده‌ستێ كۆمه‌كا گه‌نده‌ل و مه‌سله‌حچییان بهێته‌ خوارن، بێى دودلى دێ وان همبه‌ر دیرۆكێ شه‌رمزار و رسواكه‌ن و هه‌ر وه‌ك ب رێكا گرته‌ ڤیدیۆیه‌كێ مه‌ دیتى خه‌لكێ وه‌لاتێ (ئۆكرانیا) به‌رپرسێن خوه‌ یێن گه‌نده‌ل كرینه‌ د گلێشخانه‌یان دا، ژ به‌ر هندێ ئه‌و حزبا یان به‌رپرسێ شاش بوو یان شكه‌ستن هینا دانپێدانێ ب ره‌فتار و به‌رهه‌مێن خوه‌ دكه‌ت و پرانییا وان ده‌ستهه‌لاتێ و كورسیێ بۆ یێن دن برێڤه‌دبن.
لێ مخابن ل وه‌لاته‌كى وه‌ك كوردستانێ پارچه‌پارچه‌كرى و ره‌نگه‌ نها خوه‌جهێن وێ نێزیكى 50 ملیۆن ئاكنجیان بن، هه‌تا نها ده‌وله‌تسه‌رێ لاوازیا هشیاریێ و نه‌بوونا ئیراده‌یێ ل جه‌م تاكێ كورد، كولتۆرێ دانپێدان ب راستیێ و شكه‌ستنێن به‌رده‌وام حه‌رامه‌ و گوهۆڕینا راستیان بۆ دره‌وان و هاڤێژتنا ئاخێ بۆ ناڤچاڤێن خه‌لكێ دى پێخه‌مه‌ت به‌رزه‌كرنا راستیان به‌رده‌وامه‌ و هه‌ر خه‌لكێ بێده‌نگ و ده‌ڤگازنده‌یێن به‌ر دیواران و سه‌رجادده‌یانه‌ باجا وێ دده‌ن.
هه‌ر ژ نۆكه‌ به‌رپرسێن هه‌ردو پارتێن سه‌ركى ل هه‌رێما كوردستانێ، سه‌ره‌رایى سیاسه‌تا خوه‌ یا شكه‌ستن خوارى، وه‌سا ئاماژێ دده‌نێ كو هه‌كه‌ هات و ل هه‌لبژارتنێن داهاتى پشتى 3ـ4 مه‌هێن دى هاتنه‌ كرن ژى ده‌رنه‌كه‌ڤن ئه‌و به‌رهه‌ڤنینن وه‌سا ساناهى هێز و چه‌ك و ژێده‌رێن پاره‌یى راده‌ستى چو ئالیێن دى بكن و ئه‌و بكه‌ڤنه‌ بن ده‌ستێ وان و فه‌رمانێن وان ب جهـ بینن. واته‌ هه‌لبژارتن ل پاشه‌رۆژێ بهێنه‌ كرن نه‌هێنه‌ كرن، هندى جڤاك هشیار نه‌بت و ئیراده‌ نه‌بت و جڤاكێ نێڤده‌وله‌تى گڤاشتنان ل سه‌ر پارتێن كلاسیكى یێن هه‌رێمێ نه‌كه‌ت ئه‌و ده‌ست ژ كورسیێ به‌رناده‌ن؛ هه‌كه‌ سه‌د سه‌ر بچنه‌ كولاڤه‌كى و كوردستان كراسێ سووریێ ، یه‌مه‌نێ و لیبیایێ بكه‌تێ، دێ هه‌ر ئه‌ڤ سه‌روچاڤێن گه‌نى ل سه‌ر دلێ خه‌لكى ترش بن و خه‌لك دێ چت و ئه‌و ناچن.

55

ته‌حسین ناڤشكى

ره‌نگه‌ ئه‌و ئازادیا پرانییا خه‌لكێ مه‌ تێدگه‌هت و نها ل هه‌رێما كوردستانێ دهێته‌ په‌یره‌وكرن گه‌له‌ك دووره‌ ژ وێ ئازادییا خه‌لكه‌كى بهتر ژ 2000 سالان ل ئورۆپایێ و ده‌ڤه‌رێن دى یێن جیهانێ كار بۆ كرى؛ هه‌تا كو رۆژ بۆ رۆژێ پێشكه‌ڤتین و گه‌هاندیه‌ وێ قۆناغێ كو بشێن هه‌ر جڤاكه‌ك ل دووڤ ژیوارێ خوه‌ پراكتیزه‌ بكه‌ن. سه‌ره‌رایى وان كێموكاسیێن ل سیسته‌مێ وێ ئازادیا ل جیهانێ ب ناڤێ ده‌مۆكراسیێ هاتییه‌ گشتاندن و كۆپیه‌ك ژ وێ ئه‌ڤه‌ ژ سالا 1991ه‌ره‌ ل هه‌رێما كوردستانێ ژى دهێته‌ پراكتیزه‌كرن، لێ كوردان هه‌تا نها نه‌كارییه‌ وه‌ك پێدڤى مفاى ژ وێ ئه‌زموونا جیهانى وه‌ربگرن و بۆ خه‌لكه‌كى دیاربكه‌ن كو دیمۆكراسى هه‌ر دیمۆكراسییه‌ ل هه‌ر ده‌ڤه‌ره‌كا هه‌بت دشیاندانه‌ كارتێكرنێ بكه‌ت. واته‌ راسته‌ ئه‌و ئازادییا دبته‌ پشكه‌كا سه‌ره‌كى ژ سیسته‌مێ سه‌ره‌كیێ وێ ده‌مۆكراسیێ، كێموكاسیێن خوه‌ هه‌نه‌، لێ سیسته‌مێ جڤاكى، سیاسى، ئابۆرى د ناڤ ته‌ڤایا سیسته‌مێن دى یێن حوكمرانیێ دا؛ هه‌تا نها سه‌ركه‌ڤتن وه‌ك ڤى سیسته‌مى نه‌هینایه‌ و رۆژ بۆ رۆژێ باجه‌كا گرانتر دایه‌ و جڤاك زڤڕاندییه‌ جهێ به‌رێ ((سیزیفێ گریكى)) گه‌هشتیێ! ئانكو كێماسى ژ سیسته‌مێ نوو یێ جیهانییه‌، یان خه‌له‌ت پراكتیزه‌كرنا وێ نموونه‌یا به‌رده‌ستا 26 سالییه‌. ژ ره‌فتار و لڤینێن جڤاك و سازیێن هه‌رێما كوردستانێ دیاردبت كو هێشتا زوویه‌ ئه‌ڤ سیسته‌مه‌ ل ڤێره‌ بهێته‌ پراكتیزه‌كرن، ژ به‌ر كو ئه‌ڤ سیسته‌مێ نها ل هه‌رێما كوردستانێ ب ناڤێ سیسته‌مێ ده‌مۆكراسى دهێـته‌ پراكتیزه‌كرن، د ئه‌زموونا خوه‌ یا درێژدا شه‌كه‌ستن هینایه‌. ئه‌ڤه‌ ژى ژ ره‌فتار و ده‌رئه‌نجامێن د ژیوارى دا دهێنه‌ ئه‌نجامدان دیاردبت. راسته‌ ل سا لا 1992 هه‌لبژارتن ب ناڤێ ده‌مۆكراسیێ هاتنه‌ ئه‌نجامدان، لێ به‌رهه‌مێ وێ ده‌ركه‌ڤت دو ئیداره‌یى، شه‌ڕێ براكوژیێ، مالوێرانى و ب هزاران كۆشتى و بریندار، به‌رزه‌ بوویى و بێسه‌روشوون ب سه‌ر چوڤه‌نه‌! هه‌لبه‌ت شوونه‌وارێن وى شه‌ڕى هه‌ر ب داوى نه‌هاتن، هه‌تاكو ئه‌مریكا مایێ خوه‌ تێنه‌كرى و هه‌ردو حزبێن كوردى یێن سه‌ره‌كى (پارتى و ئێكه‌تى) ل واشتنۆنێ پێكنه‌هیناین.  خه‌لكه‌ك چاڤه‌رێبوو كو پرۆسێسێن هه‌لبژارتنێن پشتى كه‌تنا سه‌ددامى ل 2003 باشتر بن، پاشى ده‌ركه‌ڤت چو ژ یێن ده‌ستپێكێ كێمترنه‌بوون، هه‌كه‌ كامباختر نه‌بن، ژ به‌ر كو حزبێن سه‌ره‌كى هه‌ر مانه‌ لسه‌ر كورسیێ و وه‌ك وان ڤیاى پرۆسێسێن هه‌لبژارتنان برێڤه‌برن و به‌رده‌وامى ب ده‌ستهه‌لاتا خوه‌ یا شكه‌ستى دا. ئه‌ڤه‌ هه‌مى پشتى هاتنا رووباره‌كى دۆلاران ژ به‌غدایێ ب ناڤێ بودجه‌یا سالانه‌ كو دگه‌هشته‌ 17% ژ بودجه‌یا ئیراقێ، حزبێن هه‌رێما كوردستانێ، شوونا دادپه‌روه‌ریێ د بودجه‌یێ دا بكه‌ن، ژێرخانه‌یا ئابۆرى ب هێز بێخن، له‌شكه‌ره‌ك هه‌ڤگرتى دابمه‌زرینن، به‌رده‌وام ب ناڤێ ده‌مۆكراسیێ مانه‌ ب سه‌روچاڤێن هه‌ڤدوڤه‌ و په‌رله‌مان كره‌ په‌رله‌مانه‌كێ حزبى، وه‌ك دوكانه‌كێ مرۆڤى هه‌بت، هه‌ر ده‌مه‌كى دڤێن دگرن و به‌ره‌ڤاژى! كارێ وان به‌رده‌وامبوو دزینا سامانێ خه‌لكى، گه‌نده‌لى، خیانه‌ت، مرۆڤمرۆڤكانێ (محسوبیه‌ت) بوونه‌ كولتۆر و رۆژ بۆ رۆژێ كامباختر لێهات. دوماهییا نه‌ دوماهى، ب ناڤێ ئابۆرێ ئازاد به‌رنه‌مایێ فرۆشتنا پترۆلێ ل سالا 2007 ده‌ستپێكر، پشتى 10 سالان ئه‌نجامێ بازاڕێ ئازاد ده‌ركه‌ڤت ب ملیاران دۆلاران ده‌یندارێن ناڤخوه‌یى و كۆمپانیێن بیانى و گه‌هشته‌ وى رادده‌ى كو ئێدى نه‌شیان مووچه‌یێن فه‌رمانبه‌رێن خوه‌ بده‌ن، ئێدى نه‌یارێن وان خێرا پێبكه‌ن و مووچه‌یێن فه‌رمانبه‌ران بده‌ن و هه‌ر دوهنێ وان دسه‌رێ وان بده‌ن!  پاشى حزبێن كوردى یێن ده‌ستهه‌لاتێ ب رێڤه‌دبن وه‌سا دیاركر كو مفا ژ هاتنا داعشێ دیت و ئه‌و ئاخا كوردستانێ ب مادێ 140 نه‌هاتییه‌ ئازادكرن، ب خوینا پتر ژ 2000 پێشمه‌رگه‌یان، هزاران برینادار، په‌ككه‌ڤتى و بێسه‌روشوونان هاته‌ ئازادكرن؛ هینگێ به‌ردده‌ن سینۆرێن كوردستانێ ببنه‌ گوڕستانێن داگیركه‌ران! لێ مخابن، ئه‌ڤ سینۆره‌ و ئه‌ڤ ئاخه‌ هه‌موو ب چه‌ند ساته‌كێن كێم بۆ دژمنى هاته‌ به‌ردان و ده‌ركه‌ڤت چو بناغه‌ نه‌یى. ژ بوو به‌رزه‌كرنا شكه‌ستكێن خوه‌ و دووركه‌ڤتنا سه‌ركرداتێن ڤان حزبان ژ جه‌ماوه‌رى، پێناگاڤا نه‌ ده‌وه‌ختێ خوه‌ دا هاڤێژتى و لێدانا فیشه‌كا دلۆڤانیێ ل ده‌ستهه‌لاتا خوه‌ دایى، پرۆسێسا ریفراندۆمێ ژ بۆ راگه‌هاندنا ده‌وله‌تێ بوویه‌.  به‌رهه‌مێ ڤى كاروانێ حوكمرانییا سه‌رورێ لێبه‌رزه‌بووین نها گه‌هشتییه‌ وى رادده‌ى كو ئێدى هه‌ر حزبه‌ك بۆ خوه‌ حوكمى دكه‌ت و چو ئالى دانپێدانێ ب هه‌ڤدو ناكه‌ن. ل ده‌مه‌كى كو به‌رى سێ مه‌هان، سه‌ره‌رایى هه‌موو خه‌له‌تى و كێموكاسییان، ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ مه‌رجێن خوه‌ لسه‌ر حوكمه‌تا به‌غدایێ دسه‌پاندن، نها نه‌حوكمه‌تا به‌غدایێ مه‌رجێن خوه‌ ل سه‌ر وان دسه‌پینت، ره‌نگه‌ دانپێدانێ وه‌ك ده‌ستهه‌لات پێناكه‌ت كو پێشوازیێ لێبكه‌ت و شوونا وان پێشوازیێ ل حزبێن دى یێن هه‌رێمێ كو خوه‌ ب ئۆپۆزیۆن ددنه‌ نیاسین دكه‌ت.  چۆنا وان حزبێن نه‌دگه‌ل سیاسه‌تا پارتى و ئێكه‌تى بۆ به‌غدایێ،ێى راوێژێ دگ ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ بكه‌ن، نیشانا نه‌دانپێدانێیه‌ ب ده‌ستهه‌لاتا هه‌یى و بزاڤا كێشانا به‌ڕكێیه‌ ژ بن پێن هه‌ردو حزبێن مه‌زن و رسواكرنا وانه‌ همبه‌ر ئه‌ره‌ب و نه‌ته‌وه‌ و مه‌زهه‌بێن دى د په‌رله‌مان حوكمه‌تێن ئیراقێ دا. ره‌نگه‌ ئه‌ڤه‌ ژى پلانه‌ك بت ب هاریكارییا ئه‌مریكایێ و ئیرانێ دهێته‌ دانان وه‌ك گڤاشتن لسه‌ر حزبێن ده‌ستهه‌لاتێ كو ئێدى ئه‌و ئێكسپایر بووینه‌ و هه‌كه‌ ل خوه‌ نه‌زڤڕن و ره‌فتارێن 26 سالێن حومكرانیا خوه‌ راستڤه‌ نه‌كه‌ن ئێدى سه‌ره‌ده‌رى دگه‌ل وان ناهێته‌ كرن. پرسیار ئه‌وه‌: ئایا ده‌ستهه‌لاتا هه‌رێمێ یا خودان هێز و پاره‌ به‌رهه‌ڤه‌ وه‌سا ب ساناهى كورسیێ ب ده‌ست حزبێن ئاشتیخواز و مه‌ده‌نیڤه‌ به‌رده‌ت؟! ل گۆتارا بهێت ره‌نگه‌ تشته‌كى لسه‌ر ڤى ته‌وه‌رى بنڤێسم، هه‌كه‌ هات و چۆ بابه‌تێن گه‌رمتر نه‌بوون.

61

ته‌حسین ناڤشكى
ره‌نگه‌ پتر ژ 14 خیانه‌تێن دیرۆكى یێن ناڤدار هه‌بن كو كاروانێ دیرۆكێ گوهه‌ڕتبت، لێ كارتێكرنا خیانه‌تا ((پرۆتسێ)) براماكێ ((یۆلیۆس قه‌یسه‌ر))ى رۆمێ ب دیتنا وى لێكرى، ده‌مێ گه‌هشتیه‌ گوپیتكا دكتاتۆریێ و هه‌ڤپه‌یمانى ل گه‌ل جڤاتا پیران كرى و ب ده‌ستێ خوه‌ قه‌یسه‌رێ مام كوشتى مه‌زنترین خیانه‌ته‌.. دهێته‌ ڤه‌گێڕان كو د وێ گاڤێ دا ده‌مێ ((یۆلیۆس قه‌یسه‌ر)) ب دربێ برازاى كه‌تى، ژێهه‌ل ته‌ماشه‌كر و گۆتێ: ((ئه‌ى پرۆتس: هه‌تا تو ژى..)) مه‌به‌ست ژ وێ ئاخاڤتنا د سه‌كه‌راتێ دا ته‌مام نه‌كرى ئه‌و بوویه‌ كو وى هند باوه‌رى هه‌بوویه‌، هه‌كه‌ هه‌مى خیانه‌تێ ل وى بكه‌ن ((پرۆتس)) ل وى ناكه‌ت! پاشى خیانه‌تا ((میر جه‌عفه‌ر)) هندستانى ل رێزبه‌ندا دووێ دهێت، ده‌مێ كورسى بۆ خوه‌ ڤیاى و ل جه‌نگا ب ناڤێ ((پلاسى)) ناڤدار، لناڤبه‌را هندستانا رۆژهه‌لات كو بریتانییا هینگێ ئه‌و ده‌ڤه‌ر داگیر كربوو و مه‌غۆلێن بوسرمان، وى میرى خوه‌ دایه‌ دگه‌ل بریتانیا و خیانه‌تكرى، پشتى هینگێ بریتانیا 200 سالان حوكم ل وان ده‌ڤه‌رێن ب ناڤێ به‌نگال ـ سند و هندستانێ كرى.‌
هه‌كه‌ خیانه‌تا هنده‌ك گه‌لێن جیهانى جاره‌ك بت یان دوسێجاربن، واته‌ رێژه‌یه‌كا كێمه‌، هه‌كه‌ ئه‌م هه‌ڤبه‌رى خیانه‌تا كوردان بكه‌ین كو د درێژیا دیرۆكێ دا، تایبه‌ت ل ده‌مێ مێرنشینێن كوردى ل ژێر ده‌ستهه‌لاتا ئمپراتۆریێن ئۆسمانى و سه‌فه‌وى دژى هه‌ڤدو كرى، ره‌نگه‌ رێژه‌یا وێ پتر خیانه‌تبت و ئه‌گه‌ره‌كى سه‌ره‌كیبت كو كورد د ناڤ جیۆگرافیا ده‌ڤه‌رێ دا هه‌تا نها بێ وه‌لاته‌ك سه‌ربه‌خۆ و هه‌رده‌م دووڤه‌لانكێن بیانى و داگیركه‌ران ماین. واته‌ هه‌ر د ئه‌زلدا خیانه‌ت و ئه‌زینى و (ته‌فشۆیێ به‌رێ خوه‌) ژ ره‌فتارێن سه‌ره‌كى یێن كوردان بووینه‌ دگه‌ل هه‌ڤدو كرین.
ژ دیرۆكا درێژا كوردان دیار دبت كو هه‌ر ده‌مێ ئالییه‌كێ ئالیێ دى ب خیانه‌تكاریێ تاوانباركرییه؛‌ هینگێ تفا وى ئالى سه‌رئه‌ڤراز چۆیه‌ و جاره‌ك دى ب ناڤچاڤێن وى ئالى كه‌تییه‌ و هه‌تا نهاژى ئه‌ڤ دیمه‌نه‌ به‌رده‌وامه‌؛ ژ به‌ر كو ژ پارچه‌كرنا كوردان د ناڤبه‌را چار وه‌لاتان دا خویا دبت كو چو ئالى ژ خیانه‌تێ بێبه‌هر نه‌بووینه‌. ئاڕیشه‌ ئه‌وه‌ كو هه‌ر ئالییه‌ك فه‌توایان بۆ حه‌لالكرنا خیانه‌تا خوه‌ لێدده‌ت و بۆ خوه‌ حه‌لال دكه‌ت و خوه‌ ب نه‌ته‌وه‌پارێز و وه‌فادار و نوونه‌رێ كوردان دیار دكه‌ت و ئالیێ دى ب خائین و خوه‌فرۆش دده‌ته‌ نیاسین! ئه‌ڤه‌ ل ده‌مه‌كى كو هه‌ر گرۆپه‌كێ سیاسى یێ كوردى ل هه‌ر ده‌ڤه‌ره‌كا كوردستانێ بت؛ هه‌كه‌ دگه‌ل ئالییه‌كى یان پتر ژ ئالییه‌كێ دژمن و داگیركه‌رێن كوردستانێ نه‌بت نه‌شێت خوه‌ خودان بكه‌ت و كێمترین ئیمان دێ ئاواره‌ بته‌ ده‌وله‌ته‌ك دوور و كوردینییا خوه‌ ل ده‌ربه‌ده‌ریێ برێڤه‌بت. ئانها ژى ئه‌و گرۆپێ سیاسى، چ چه‌كدارى یان مه‌ده‌نى ل هه‌ر ده‌ڤه‌ره‌كا كوردستانێ بت په‌یوه‌ندى دگه‌ل داگیركه‌رێ پارچه‌یا دى یا كوردستانێ یان پتر نه‌بت، نه‌شێت خه‌باتا خوه‌ د كوردستانێ دا بكه‌ت. به‌رى سه‌رهلدانێ، هه‌كه‌ حزبێن هه‌رێما كوردستانێ په‌یوه‌ندى دگه‌ل ئیرانێ و سۆریێ و ره‌نگه‌ تركیا ژى نه‌بان نه‌دكارین خه‌باتا خوه‌ دژى رژێما سه‌ددامى بكه‌ن. هه‌ر وه‌سا حزبێن باكور ژى هه‌كه‌ په‌یوه‌ندى دگه‌ل ئیرانێ و ئیراقێ و سۆریێ نه‌بان نه‌دكارین خه‌باتا خوه‌ دژى تركیا بكه‌ن. نها ژى هه‌ر ئه‌و بازاڕه‌، هه‌رێما كوردستانێ پارتى و هنده‌ك حزبێن دى دگه‌ل تركیانه‌ و ئێكه‌تى و گۆڕان و هنده‌ك حزبێن دى، دگه‌ل ئیرانێ و ئیراقێ و سۆریێنه‌. ل ره‌خێ دى ره‌نگه‌ په‌كه‌كه‌ و حزبێن دى دگه‌ل ئیرانێ و ئیراقێ و سۆریێنه‌… هتد.
ئاڕیشه‌یا حزبێن كوردى ئه‌وه‌ كو هه‌ر ئێك یێدى ب خیانه‌تێ تاوانبار دكه‌ت و ره‌نگه‌ هه‌ر ئێك ژ یێدى پتر (مماره‌سا) خیانه‌تێ دكه‌ت. ره‌وشا ڤى ژیوارێ كه‌ڤن و نوو بیرا من ل په‌ندا پێشیان دهینت ((قڕێ گۆته‌ كه‌وى تۆكه‌كا ره‌ش یا ل ستۆیێ ته‌)) راستیا وێ قڕ یان (قه‌ل) ب خوه‌ یا ره‌شه‌، تنێ كه‌وى ب وێ تۆكا ره‌شا ل حه‌فكێ ب ره‌شاتیێ تاوانبار دكه‌ت! ڤێجا مه‌سه‌لا كوردان ژى ئه‌ڤه‌یه‌، هه‌ر ده‌مێ ئالییه‌كى شكه‌ستنخوار دێ ب دووربین و هووربینێن خیانه‌تكاریێ و تیۆرییا پیلانگێریێ گرۆپێ دى یێ نفشێ خوه‌ ل قه‌له‌مده‌ت. نێزیكترین هه‌لوه‌ست هه‌لوه‌ستێ 16 ئوكتۆبه‌رێ بوویه‌ كو هه‌تا نها هه‌ردو ئالیێن سه‌ره‌كى ل هه‌رێما كوردستانێ كو ((پارتى و ئێكه‌تینیه‌)) پشتى ژ ده‌ستدانا پتر 50% ژ ئاخا كوردستانا باشوور هه‌ڤدو ب خیانه‌تێ تاوانباردكه‌ن، بۆ زانین هه‌تا نها نه‌ پارتى و نه‌ ئێكه‌تى به‌رهه‌ڤ نینن به‌رامبه‌ر په‌رله‌مانى یان ل هه‌ر جهه‌كێ دهى روونن و راستیێ بۆ دیرۆكێ دیار بكه‌ن، كانێ كیژ وان خائینه‌ و كیژ وان وه‌فاداره‌ یان چو ئالى ژ خیانه‌تێ بێ به‌هر نینن؟!
ئه‌وا ژ هه‌میێ مه‌نده‌هۆشتر! ئه‌وه‌ كو رۆژانه‌ هه‌ردو ئالى وه‌ك هێزێن سه‌ره‌كى یێن ده‌ستهه‌لاتا فیڤتى – فیڤتى ل هه‌رێمێ پێكهیناى پێكڤه‌ كۆمبوونان دكه‌ن و رادبن و دروون كو وه‌سا خوه‌ دیار دكه‌ن ئه‌و كاره‌ستا وان ب ده‌ستێن خوه‌ ب سه‌رێ ڤى ملله‌تى هیناى دێ چاره‌ كه‌ن، هه‌ر وه‌كى چو نه‌بوویى و خوه‌ د ڤێ مژارێ ناگه‌هینن؛ وه‌سا هزر دكه‌ن كو خه‌لكه‌ك ده‌به‌نگه‌ و راستیێ نزانن كو هه‌ر ئێك ژ وان ب نهێنى یێ كار بۆ به‌رژه‌وه‌ندیێن به‌رته‌نگێن حزبا خوه‌ كاردكه‌ن و په‌یوه‌ندییان ب هێزێن ئه‌قلیمى و ناڤخوه‌یى دكه‌ن دا كو برایێ خوه‌ بشكێنت و رسوا بكه‌ت. پرسیار ئه‌وه‌: كێ دێ باوه‌رى ب ڤان ئالییان هه‌بت كو وان بپارێزت و كیانێ سیاسى یێ ده‌وله‌تێ ب ده‌ستڤه‌ بینن؟

website security