NO IORG
گۆتار

23

محه‌مه‌د چه‌لكى

ـ ئه‌رێ مامێ عه‌لۆ تو چاوا بانگه‌شا ڤێ هه‌وا هه‌لبژارتنا دبینى؟
+ ژ كیش لایڤه‌؟
ـ مه‌ دین نه‌كه‌، ما بانگه‌شا ژى لا هه‌نه‌!
+ ئه‌رێ ب سه‌رێ وى كه‌سى كه‌م، یێ هه‌تا ئه‌ڤرۆ ژ بلى سیبه‌را به‌رویكا خوه‌ و كه‌سوكارێن خوه‌ پێڤه‌تر هزرا خوه‌ د تشته‌كێ دن دا ناكه‌ت و دیوانا وى ژ یا ئه‌حمه‌دێ خانى گه‌رمتره‌، بانگه‌شێ وه‌سا لایه‌نێن هه‌ین هندى حه‌زا به‌رپرسێن گه‌نده‌ل بۆ په‌یداكرنا مافێ حه‌ویانێ(ئیقامێ) ل وه‌لاته‌كێ رۆژئاڤا.
ـ كا تۆ ب خێرا مرى و مایێن خوه‌، هنده‌ك لایه‌نێن بانگه‌شێ په‌ردێ ل سه‌ر نا هلینى!
+ هه‌ما ل لاپه‌رێن رۆژنامه‌، تیڤیان، تۆڕێن جڤاكى و جادا مێزه‌ بكه‌ دێ دیار بت كانێ چه‌ند لایه‌ن هه‌نه‌، باوه‌ربكه‌ جه ل جاده‌ و ئێخلا نه‌مایه‌ مرۆڤ لێ ده‌رباز بت. هه‌ما به‌حسێ مێهڤانداریا ژ نشكاڤه‌ هه‌ر نه‌كه‌!
ـ ڤێجا مێهڤانێ ژ نشكاڤه‌ كینه‌!
+ هه‌ما ل هه‌وێن به‌رى نوكه‌ سه‌حكه‌، كا پشتى ئه‌نجام ده‌ركه‌تین: ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌كى هه‌ما بۆ رویمه‌تى ژى وه‌ك سوپاسیه‌ك بۆ ده‌نگده‌رێن خوه‌ ده‌رگه‌هێ ئێكى قۆتایه‌! یان هه‌ر چ نه‌بت شیڤخارنه‌ك دانایه‌، نه‌ خێر لێ د هه‌وا بانگه‌شێ دا هیزار و زه‌نگێن ده‌رگه‌ها ژ ترافیكێن سه‌ر جادان پتر بكاربوون. هه‌ما ته‌ هند دیت پێخته‌كا خودان ده‌رسۆكێن ستوو ل خودانا خواركرین ل به‌ر ده‌رگه‌هه‌كى قیتبوون و په‌یێڤین خۆش ژ ده‌ڤان دپه‌شن، ئه‌و كه‌سێن هه‌ما چ نه‌مایه‌ دێ ره‌نگ و رویبارێ وان ژ بیرا ته‌ چت، ته‌ هند دیت یێ ل به‌ر ده‌رگه‌هێ ته‌ قیتبووى.
ـ ئه‌گه‌ر نه‌هێن دێ گازندا كه‌ن و بهێن ژى هه‌ر دێ گازندا كه‌ن!
+ ئانكو تۆ دبێژى ئه‌ڤ خه‌لكه‌ یێ بێ نان و خوێ یه‌!
ـ پیچه‌كێ!
+ ب ئیجازا ته‌ و په‌رله‌مانته‌رێن ڤان خۆلێن چووین، ئه‌رێ چه‌ند ئاریشێن خه‌لكى هاتنه‌ چاره‌سه‌ركرن!
ـ ئێ .. ما بده‌ستێ جامێرایه‌!
+ مه‌ ئه‌و ژى قه‌یبله‌، پا بۆچى دێ زه‌حمه‌تێ كێشن و ئه‌ڤێ خه‌بسێ و مه‌سره‌فێ هه‌میێ كه‌ن، ئه‌گه‌ر هه‌ر چ پێ چێ نه‌بت مانه‌باشتره‌ ل …
ـ ژێ ب گه‌رهه‌، ئه‌گه‌ر ته‌ به‌حسێ مه‌سره‌فێن زێده‌كر، هینگێ شۆل دێ مه‌زن بت، دێ به‌رێ مه‌ ده‌یه‌ كه‌ڤرى!
+ كه‌ڤرێ چ خوه‌ پالێ گلێشبه‌ر(كه‌ناسى) یا تێ ئینایه‌ده‌ر كانێ خه‌لكێ مه‌ چ مه‌سره‌فه‌كا بێ ڕامان دكه‌ت.
ـ ماده‌م ئه‌م دوه‌تۆڤین پا بۆچى گازندان ژ حوكمه‌ت و په‌رله‌مانى دكه‌ین.
+ هه‌ما ژێ بگه‌رهه‌، ب سه‌رێ ته‌ كه‌م ئها ئه‌ڤه‌ ژ به‌ژنا مه‌ دهێن.

16

كوڤان حسین

هه‌مى پێشبینى ئه‌ون پارتى یان هندى خوه‌ یان پتر ده‌نگان كۆم كه‌ت و مه‌زنترین كوتلا په‌رله‌مانى مسۆگه‌ر كه‌تن، هه‌تا نه‌یارێن پارتى ژی وێ راستیێ ناڤه‌شێرن كو پارتى حزبا ئێكى بوو خولا ڤێ جارێ ژی یا په‌رله‌مانێ كوردستانێ، هه‌مى ئالێن دى هه‌ڤركیێ ل سه‌ر پلا دویێ و سیێ ململانێ دكه‌ن و ئه‌ڤه‌ بخوه‌ ژی ئاماژه‌كه‌ كو پارتى ب به‌رنامێ خوه‌ بۆ چار سالێن دى ژی هه‌ دێ سه‌متا سیاسه‌تێ ل ڤى وه‌لاتى هاژۆت، لێ یار گرنگ ئه‌وه‌ پشتى هه‌لبژارتنا ئه‌رێ لیستا سه‌ركه‌فتى تێرا هندێ ده‌نك و كورسى مسۆگه‌ر كرینه‌ حوكمه‌ته‌كێ ئاڤا كه‌ت یان نه‌جاره‌ جاره‌ك دى كوالسیۆنه‌كا سیاسى ئاڤا كه‌ت؟! حوكمه‌تا ئێكه‌تیا نشتمانى سه‌ربۆره‌كا سه‌ركه‌فتى نه‌بوویه‌, حوكمه‌ته‌ك پرانیا  سیاسى یا ب هێز ب فراكسیۆنه‌كێ یان پتر بۆ ڤێ قووناغێ گونجایتره‌. باشتره‌ ئالێن سه‌ركه‌فتى هه‌ر زوى حوكمه‌ته‌كا سیاسى ئاڤا كه‌ن و نه‌ كه‌ڤنه‌ به‌ر بازارێ سیاسى و ده‌رفه‌تا هندێ نه‌ده‌ن مزایده‌ و ئاسته‌نكرنا پرۆسا سیاسى سه‌ربگریت. حوكمه‌تا بنكه‌ فراوان دیار بوو هه‌بوو هندێ بۆ ل ده‌لیڤه‌كێ دا بهه‌رفینن و پشته‌ڤانیا په‌رله‌مانى بۆ نه‌هێلن ل كوردستانێ سیاسه‌تكرن حزبایه‌تیه‌ و تۆمارا سالێن بۆرى وێ راستیێ دیار دكه‌ت. پارتى و ئالیه‌ك دى خودان كورسى ل په‌رله‌مانێ كوردستانێ حوكمه‌ته‌كا زورینێ ئاڤا كه‌ن و سۆزێن خوه‌ بجهبینن زۆر ژ هندێ پتر د قازانجا كوردستانێ دایه‌ بزڤرن ڤه‌ سه‌ربۆره‌كا شكه‌ستى ل حوكمه‌تا بنكه‌ فراوان دا. ئانكو فه‌ره‌ ئه‌و ئالێن كێم ده‌نگان ژی بینن ب بریارا گه‌لێ كوردستانێ رازى بن و بخوه‌ نه‌چنه‌ حوكمه‌تێ چونكو ئه‌گه‌ر مله‌ت وان هێژاى حوكمرانیێ نه‌بینن. چ بێ رامانیه‌ دچنه‌ حوكمه‌تێ بمینن ئوپوسیۆنه‌كا سه‌خت و دژوار د چارچووڤێ وه‌لاتى دا. كوردستانێ پێدڤى ب ئوپوزسیۆنه‌كا بهێزه‌ كا چاوا پێدڤى ب حكومه‌تا بهێزه‌. كه‌سێ ل به‌ر نینه‌ بچیته‌ سه‌ر كورسیكا ئۆپوزسیونێ وه‌ك دیار فلمێ حوكمه‌تا بنگه‌ فراوان فێجارێ ژی دێ هنده‌ك مزایدا ل سه‌ر كه‌ن. خه‌لكێ كوردستانێ پێدڤى ب حوكمه‌ته‌كێ یه‌ بهێزترین پشته‌ڤانیا په‌رله‌مانى هه‌بیت، له‌ورا فه‌ره‌ ده‌نگدانێ دا ئه‌ڤه‌ ل به‌ر چاڤ بیت. فراكسیۆنه‌كا ب هێز و پر كورسى. زامه‌نێ ئارامیه‌كا چار سالیا سیاسیه‌ ل كوردستانێ

3

 

ره‌مه‌زان نسرالدین كێڤلى*

ئوپوزسیۆن (political opposition) ئێكه‌ ژ وان چه‌مكین سیاسى نه‌خاسمه‌ ده‌مێ به‌حس ل دیمۆكراسیه‌تێ دهێته‌كرن زۆربه‌یێ جاران ئه‌ڤ چه‌مكه‌ دهێته‌ بكارئینان یان دهێته‌ بیهستن. ب دیتنا من لایێ سیاسى ڤه‌ ئوپوزسیۆن، ئانكو لایه‌نێ خوساره‌ت ل هه‌لبژارتنان چ ئه‌و لایه‌ن حزبه‌ك بیت یان قه‌واره‌ك بیت یانژى كۆمه‌كا حزبێن سیاسى بن، ئانكو هه‌ر حزبه‌كا سیاسى بیت نه‌شیا بیت پشكدارى پرۆسا سیاسى بیت ژ ئه‌نجامێ ده‌نگێن كێم كو ئه‌و هێزه‌ هه‌بیت ببت ده‌سهه‌لات و دبنه‌رت دا ئوپوزسیۆن دبیته‌ رویه‌كێ ئه‌رینى بۆ ده‌سهه‌لاتا سیاسى ب رێیا هژماره‌كا ئالاڤێن سیاسى ب مه‌ره‌ما هندێ كو ل قووناغا پشتى ئوپوزسیۆن بشێن ب رێیا كارێ خوه‌ بگه‌هن ده‌سهه‌لاتێ، ل ڤێره‌ ژى ئوپوزسیۆنێ جۆرێن خوه‌ هه‌نه‌ و مه‌ره‌ما مه‌ ئوپۆزسیۆنا سیاسى یا ئاشتیانه‌ نه‌ك ئه‌و بزاڤ و گرۆپێن چه‌كدار، چونكو دبێژنه‌ وێ ئوپۆزسیۆنا چه‌كدار مه‌ره‌ما وێ گوهۆرینا رژێم و حوكمه‌تانه‌.. ل هه‌رێما كوردستانێ پشتى دورستبوونا بزاڤا گۆران ئوپۆزسیۆنه‌كێ دورستبوو، به‌لێ ئه‌ڤ ئوپۆزسیۆنه‌ نه‌ شیا مافێن خوه‌ ل سیسته‌مێ سیاسى بزانیت، له‌ورا هه‌ر زوى تووشى مه‌زنترین شاشیێن سیاسى بوو، نه‌خاسمه‌ پشتى بوهارا عه‌ربى ئوپۆزسیۆنا كوردى كه‌ته‌ ل بن باندۆرا دوورشمێن ئه‌ڤێ بوهار و هه‌ر زوى داخوازا هه‌لوه‌شاندنا حوكمه‌ت و په‌رله‌مان و سه‌رۆكاتیا هه‌رێمێ هاته‌كرن، ئه‌ڤه‌ ل ده‌مه‌كێ ب تنێ ژیێ ئه‌ڤان داموده‌زگه‌هین هه‌رێمێ دو سال بوون تاكو گه‌هشتى یه‌ وى راده‌یێ كو كوشتن و سۆتن و تالانكرن ل دووڤ خوه‌دا ئینان ئه‌گه‌ر خواندنه‌ك سیاسى بۆ مافێن هه‌ر ئوپۆزسیۆنه‌كێ بهێته‌كرن، چه‌ند خال هه‌نه‌ زۆر گرنگن ئه‌مێ ل گۆر وان خالان شرۆڤه‌یا ئوپۆزسیۆنا كوردستانى كن:
مافێ ئوپۆزسیۆنێ یه‌ كو ل گۆر قانوونێ رێز لێ بهێته‌ گرتن و پێگه‌هه‌ك قانوونێ ل هه‌ر وه‌لاته‌كێ دا هه‌بیت و دڤێت ده‌سهه‌لات دانپێدانێ ب هه‌بوونا وان بكه‌ت و د هه‌مان ده‌م دا، ئه‌وژى دانپێدانێ ب هه‌بوونا حوكمه‌تێ بكه‌ن. ل ڤێره‌ بۆ مه‌ دیار دبیت هه‌ر ژ دورستبوونا ئوپۆزسیۆنا كوردستانێ نه‌ك دانپێدان ب حوكمه‌تا هه‌رێمێ نه‌هاته‌كرن، به‌لكو دژایه‌تیكرنا ئاشكه‌را ل حوكمه‌تێ هاته‌كرن ل جهێ ئه‌و حوكمه‌تێ ب حوكمه‌ته‌كا هه‌لبژارتى پێناسه‌ بكه‌ن، داخوازا هه‌لوه‌شاندنا حوكمه‌تێ كر، ل ڤێره‌ ژبلى پێشێلكرنا قانوونى، به‌لكو ئه‌وان پێشیلا مافێ هه‌ڤوه‌لاتیان ژى كر ل گۆر تیۆرێن ده‌نگدانێ و هه‌لبژارتنان. ئوپۆزسیۆنێ ماف هه‌یه‌ پێزانین ل سه‌ر گشت بوارێن حكومى هه‌بن بۆ هندێ بشێن ل گۆر وان پێزانینان راپۆرت و دیراسات و ڤه‌كۆلینین خوه‌ بكه‌ن و بۆ خه‌لكى بدنه‌ دیاركرن ل هه‌ر جهێ كێماسیه‌ك هه‌بیت خه‌لك ل سه‌ر هایدار بیت لێ بو ڤێ خالێ هه‌ر حوكمه‌تێ وه‌كو پێدڤى پێزانین نه‌داینه‌ هێزێن ئوپۆزسیۆنێ و دیسا ئوپوزسیۆنێ ژى نه‌شیایه‌ ب سه‌ره‌ده‌یه‌ك دورست سه‌ره‌ده‌ى ل گه‌ل ئه‌وان پیزانینان بكه‌ت، چونكو پشكه‌كا ئه‌ڤان زانیاریان گرێدایى ئاسایشا نشتیمانى نه‌ و هنده‌ك به‌رنامه‌ و پلانین حوكمه‌تێ ب نهێنى نه‌، چونكو ئه‌م دزانن ئه‌م ملله‌ته‌كن ل قووناغا راگوهاستنێ دا نه‌ ئانكو مه‌ تایبه‌تمه‌ندیا خوه‌ هه‌یه‌. ل گۆر قانوونا هنده‌ك وه‌لاتان باشترین رێك ئه‌وه‌ كو ئوپوسیۆنێ نوونه‌رێن خوه‌ هه‌بن ژ ده‌سته‌ وه‌زاره‌ت و جهێن پێدڤى بۆ هندێ كارى وان یى چاڤدێركرنێ ب شیوازه‌ك دورست بهێته‌ ئه‌نجامدان.
ل ڤێره‌ بۆ مه‌ دیار دبیت ئوپوزسیۆنا كوردستانى نه‌شیایه‌ ئه‌ركێن خوه‌ یێن دورست ئه‌دا بكه‌ت ل به‌رامبه‌رى حوكمه‌تێ و هه‌ڤولاتیان، له‌ورا هه‌ر زوى كه‌فته‌ ل بن كاریگه‌ریێن سیاسى و رایا گشتى دا و لاوازیه‌ك ل به‌ر چاڤ بخوه‌ڤه‌ دیت و ل جهێ ئارامیا سیاسى دورست بكه‌ن ل كوردستانێ ئوپۆزسیۆن بوو هۆكارى دورستبوونا دوژمنكاریا سیاسى ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژى خزمه‌تا نه‌ ئه‌زموونا هه‌رێمێ دكه‌ت، نه‌ژى هه‌ڤوه‌لاتیێن كوردستانێ ب مخابنى ڤه‌ بوو هۆكارێ تێكدانا شیرازێ پێكڤه‌ژیانا سیاسى ل كوردستانى ئێدى لایه‌نگه‌رێن حزبێن سیاسى ژى ل سه‌ر ئه‌ڤێ سه‌ره‌ده‌ریا نه‌جوان سه‌ره‌ده‌رى ل گه‌ل هه‌ڤكرن.

16

شه‌وكه‌ت ئامێدی

زۆربه‌ی زۆری جڤاك و ملله‌تێن جیهانێ، ئه‌و ملله‌تێن كه‌ڤنه‌ د ناڤ شه‌ر و پێكدادانان دا، خۆپاراستن و به‌رگری دبیته‌ پشكا وان یا هه‌را مه‌زن، ڕاسته‌ هه‌یبه‌ت و خۆڕاگری به‌هرا هه‌را مه‌زنه‌ د هه‌ر سه‌ركه‌فتنه‌كێ دا. لێ ل سه‌رده‌مێ نوكه‌ ژ ده‌ریا و بیابانان دا یێ گولله‌ و گورزێن مه‌زن ل شكه‌فت و گه‌لیان دده‌ن و ئه‌گه‌ر لێ ته‌نگ ژی ببیت ده‌ستێ خوه‌ یێ ڕه‌ش، بێ چو گومانه‌كێ درێژدكه‌ن لێزه‌ر و كیمیاوی و هنده‌ جاران جه‌رسۆمی ژی دێ بكارئینن، ل سه‌ر ڤان هه‌می نه‌هامه‌تیاران. ئه‌م وه‌ك گوله‌كێ د هه‌مان ده‌م دا ڕۆناهیه‌كێ دبینن و چاڤێ زۆربه‌ی په‌رپرس و خوانده‌ڤان و ڕه‌وشه‌نبیرێن مه‌ یێ ل وێ پیچا ڕۆناهیێ و دێ بیر لێ كه‌نه‌ڤه‌، كا دێ چاوا ئه‌وێ ڕۆناهیێ پارێزن و به‌رفره‌هتر لێ كه‌ن. ئه‌و ڕۆناهی ژی په‌روه‌ردا ساخله‌مه‌، شه‌ڕ چێ به‌رگری بیت چ سه‌پاندن بیت. دێ هه‌ر دووماهیه‌ك ژ بۆ هێت و قوربانێن وی ژی وه‌ك برینه‌كا به‌رده‌وام ژ به‌رچاڤان به‌رزه‌نابیت. چ قوربانیێن گیانی، سۆتن، وێرانكرن، كۆچبه‌ری، ئیكۆنوومی، جڤاكی.. هتد. لێ چ قورنانی نا گه‌هنه‌ قوربانیێن په‌روه‌رده‌یی، قوربانیین په‌روه‌رده‌یێ دبیته‌ ئه‌گه‌را شه‌له‌ل و لاوازی و پاژڤه‌چوونا جڤاكێ ب هه‌می چینوته‌خان ڤه‌، چونكو ژ ناڤچوون یان وێرانكرنا باژاره‌كی. دێ ب ده‌مه‌كێ دیار، ئه‌گه‌ر جانتر نه‌، دێ وه‌كی وی هێته‌ ئاڤه‌دانكرن. لێ لاوازی و بنپێكرنا بنه‌مایێن په‌روه‌ردا هه‌ر جڤاكه‌كێ. دێ بیته‌ ئه‌گه‌را لاوازی و ژ بنچوونا نفشه‌كی (جیله‌كی) كامل. ئه‌گه‌ر پشتی سه‌رهه‌لدانا پیرۆز ب چه‌ند ساله‌كان، ده‌سهه‌لاتێ ده‌ست ب په‌روه‌رده‌كا پێدڤی كربا، دا نوكه‌ مه‌ جڤاكه‌كێ ساخله‌ما ب كێمترین، كێموكاسی هه‌با، دا ملله‌ت شێت د ناڤبه‌را ڕه‌ش و سپی دا هنده‌ ڕه‌نگێن دی بینیت، ئه‌ڤه‌بوو ئێك ژ ئه‌گه‌رێن براكوژیێ (نه‌قه‌بوه‌ولكرنا ئێكودو) نوكه‌ مه‌ كاره‌بایه‌كا به‌رده‌وام، ئاڤه‌كا پاقژ، خواندنگه‌هێن پێدڤی، خه‌سته‌خانێن باش. دا ملله‌ت گه‌هیته‌ ئاسته‌كێ وه‌سا یێ بلندێ ب خۆباوه‌ر، شوونا شووست و پارك و جادان پاقژكه‌ین! دا پاقژ ڕاگرین. شوونا زیندانا مازنكه‌ین و پۆلیس و ئاسایشا زێده‌كه‌ین، دا ب چاڤدێریا جڤاكێ هه‌ر تشته‌ك هێته‌ پارستن، نوكه‌ شوونا مه‌ زۆربه‌ی خوارن و پێدڤیا ژ ده‌رڤه‌ئینابان، دا زۆربه‌ی به‌رهه‌م و متایێ زێده‌ ڕه‌وانه‌ی ده‌رڤه‌ی هه‌رێمێ كه‌ین.. لێ موخابن ئه‌مێ ل سه‌ر بیرێن گازێ و ئه‌مێ ل هاڤینان ژ گه‌رماندا دمرین و زڤستانان ژ سه‌رمادا د قه‌رسین. ئه‌مێ ل سه‌ر كانیێن ئاڤا چیا و ئاڤا بتلان ڤه‌دخوین. زێده‌باری به‌نداڤ و هه‌تاڤ و گه‌لیان، ئه‌مێ ل تاریێ دژین. ده‌مێ سه‌رێ به‌رپرسه‌كی تێشیت. نه‌خۆشخانێن ده‌رڤه‌ی وه‌ڵاتی یێ ل هیڤیا وان. زارۆیێن زۆربه‌ی به‌رپرسان یێ ل زانكۆیێن به‌ریتانی و ئه‌مریكی و ئسكه‌ندناڤی. ئه‌ڤه‌ ژی ژ كێم باوه‌ریا وان ژ به‌رهه‌م و ده‌رهینانێن ملله‌تی یه‌. ده‌ستنیشانه‌كا بێ گومان. چ ملله‌تان ل دێ ژمارا هه‌رێمێ پێتر خواندنگه‌هـ، په‌یمانگه‌هـ، كۆلیچ و زانكۆ د ناڤدا نینن، ل دی ژمارا ئه‌وان هه‌می په‌یمانگا و كۆلیچ و زانكۆیان. هه‌رێمێ ژماره‌كا پێ واته‌ ژ خه‌بیر و ماسته‌ر، عه‌مید، دكتۆر و پرفیسۆر و بسفۆران یێن هه‌ین و ئاستێ زانستی و به‌رهه‌مێ زۆر به‌ی ژ وان یێ ل چۆكان!. خالا ژ هه‌میان ب خه‌م و دل ئێشتر ئه‌ڤه‌یه‌: چ هه‌ژار چ هه‌یی، چ موسته‌فید، چ زه‌ره‌رمه‌ند80% د نه‌ڕازی و ده‌ڤگازنده‌ و بێ ئومێد و كێم سه‌قامگیر بێ چاره‌سه‌رن. ئه‌ڤه‌ هه‌می دبنه‌ كێم باوه‌ریا جڤاكی ب ده‌سهه‌تێ و تاخێن جڤاكێ ل ناڤ ئێكدا و وه‌ك گۆمه‌كا ئاڤێ ئه‌و ماسیێن تێدا یێ ئێكودو دخۆن بێ هیچ هه‌سته‌ك. له‌وما مه‌ پێدڤی په‌روه‌رده‌كا پێدڤیه‌ ژ بوو دروستكرنا زۆربه‌ی مرۆڤێن ڕۆژهه‌لاتی چ كچ و چ كوڕ. پێدڤیه‌ ئه‌م وێ كه‌سایه‌تیێ د ناڤ خوه‌دا ئاڤاكه‌ین ده‌مێ زارۆكێ مه‌ ژ دو سالی دكه‌ڤیت ئه‌و ب خوه‌ ڕاببی ته‌ سه‌ر پیان، ژ چار سالی جلوبه‌رگان بكه‌ته‌ به‌ر خوه‌ و بێخیت، ژ چارسالی هه‌تا ئه‌و د مالدا بیت ب هه‌می ڕییان ڤه‌ هاریكارێ مالێ بیت و ب تایبه‌ت هاریكاریا دایكێ. دا خوه‌ ئێك ژ ئه‌ندامێن مالێ بزانیت و سوباهی چ كچ چ كور دا وه‌ك پێدڤی هاریكاربن ل گه‌ل ئێك د ژیانا هه‌وسه‌رگیری دا. ژ دوازده‌سالی پێدڤیه‌ زۆربه‌ی جهێن كاران بزانیت، ل پازده‌سالی بۆ ده‌مه‌كێ تایبه‌ت، ئه‌گه‌ر جهـ هه‌بیت ئه‌و ل كارخانه‌كێ، ئۆفیسه‌كێ، خوارنگه‌هه‌كێ كاره‌كێ سڤك بكه‌ت. دا ل پاشه‌ڕۆژێ بشێت كاره‌كێ گونجای یێ ب دلێ خوه‌ هه‌لبژێریت، باشه‌ زۆربه‌ی خه‌لكێ مه‌ ئه‌كادمی بیت، لێ هه‌میان ئه‌و شیان نینن، له‌وما پێدڤیه‌ به‌ری قووناغا ئاماده‌یی فێرخوازان ل بێژینكێ بكه‌ن و هه‌ر ته‌خه‌كێ ل دی شیانێن وان ڕێ یه‌كا گونجاو نیشان بده‌ن. د ئه‌ڤان هه‌می قووناغان دا ژی. ب هووری فێری حه‌ژێكرنا خوه‌ و سروشتی و به‌رانبه‌ری خوه‌ و نشتیمان و ملله‌تی نێشان بده‌ن. ل ڤێره‌ دێ شێین پشت ب مرۆڤێ خوه‌ ببه‌ستین د گه‌له‌ك واران دا. به‌روڤاژی ڤێ ئێكێ: دێ زارۆ بیته‌ هه‌ژده‌ سال پێدڤیه‌ دایك نانێ دانیته‌ به‌رسینگى، ئامانێن وی یان وێ هه‌لگریت و بشووت، مینه‌كا دی مرۆڤ پسیاره‌كێ ژ زۆربه‌ی كه‌سان دكه‌ت. شوونا به‌رسڤه‌كا جان بده‌ت یان دان ب شاشیێ بینیت، یان ل چاره‌سه‌رێ بگه‌ریت، یان دارخوازا لێخۆشبوونێ بكه‌ت: ئێك سه‌ر دێ ب گومان كه‌ڤیت و به‌رگریێ ل خوه‌ كه‌ت و حاشا ل ڕاستیا كه‌ت و هه‌می هه‌ست و ئه‌ڤین و كار و خۆشه‌وستیان. دێ كه‌نه‌ دل ئێشی و ڕه‌ق و نه‌حه‌زی و چنه‌د چه‌په‌ریدا. له‌وما دێ بینین زۆربه‌ی وێرانكرنا مالباتان (ته‌لاق) هیچ ئه‌گه‌رێن بنه‌ڕه‌تی نینن و پاشه‌مانی د دووڤ دا دئێت. هه‌ر بابه‌ته‌ك ژ ڤان ژی پێدڤی ب ده‌مژمێرانه‌ دا كو مرۆڤ بكاریت ب ڕۆهنێ و به‌رفره‌هی شلۆڤه‌ بكه‌ت. ئه‌ڤ هه‌می كێشه‌ و ئاریشه‌ ژ سالا 2004 هه‌تا 2016 ب چه‌ندین جاران ب نڤیسین یێن ئارێسته‌ی وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ هاتینه‌ كرن، لێ مخابن ل سه‌رده‌مێ مامۆستا (عه‌بدول عه‌زیز ته‌یب) تێ نه‌بیت. ب دیتنا من چو به‌رپرسێن پێدڤی نه‌ بینه‌ وه‌زیرێن په‌روه‌ردێ. هه‌روه‌سا زۆربه‌ى پێشنیاز یان ئاگه‌داریه‌ك د گه‌هیتێ ئه‌گه‌ر چاڤدێریه‌كا ڕامیاری ل دووڤ نه‌بیت. بێگومان دێ بێ به‌رسڤ مینیت و وه‌ك به‌ره‌كی تاڤێ نه‌ بیره‌كا بێ بن دا. هه‌رچه‌نده‌ مه‌ ده‌م و ده‌رفه‌ت و ده‌سكه‌فتێن مه‌زن و به‌ركه‌فتی و زێرین یێ ژ ده‌ستداین. به‌لێ نوكه‌ ژی ئه‌گه‌ر هنده‌ به‌رپرس ل خوه‌ بزڤڕنه‌ڤه‌ و ئه‌و ته‌ڤنه‌ ڕێ یا مه‌ هه‌ی. ل موخله‌كا هوور بكه‌ن و هه‌ر پارچه‌كێ ل دو ئاست و كولتوور و شیانێن هه‌رێمێ ب ده‌سسبێخن و ته‌ڤنه‌ ڕێ یه‌كا نوو ژ بو په‌روه‌ردا هه‌رێمێ دارێژن. بێگومان دێ د ده‌مه‌كێ كورت شێین زۆربه‌ی كێم و كورێن خوه‌ ڕاستكه‌ینه‌ ڤه‌. چنكی ئه‌و جڤاكێن گه‌هشتینێ خه‌لكێ وان چ چاڤ و ده‌ست و مێشكێن زێده‌ نینن. ئه‌وژی مرۆڤن وه‌ك مه‌!. به‌ری دووماهیێ ب ڤێ بابه‌تێ بینین ب بۆچوونا من، زۆربه‌ی جاران مه‌ كوردان شوونا شۆره‌شان. مه‌ هه‌ر شه‌ڕێن كرین. چونكی جوداهیه‌كا مه‌زن یا هه‌ی، د ناڤبه‌را شه‌ڕ و شۆره‌شان دا. به‌رهه‌مێ هه‌می شه‌ڕان ژی پاژڤه‌چوونا جڤاكانه‌. ئه‌و ژی بابه‌ته‌كا دوور و درێژه‌. ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌ت هه‌بیت. دێ شێین ب ده‌مه‌كێ درێژ ل سه‌ر په‌یڤین.

8

خالد ئه‌حمه‌د بادى
هه‌مى ئایین و پرتووكێن ئاسمانى و قانوون و رێنمایێن جیهانى مرۆڤان هاندده‌ن ژبۆ په‌یره‌وكرنا مرۆڤایه‌تیێ و ئاراسته‌كرنا كۆمه‌لگه‌ه و مرۆڤ و ملله‌تان بۆ بكارئینان و په‌یره‌وكرنا مرۆڤاتیێ و په‌یداكرن و ئارامكرنا ره‌وشا ناله‌بار و چه‌سپاندنا ئاشتى و ئارامیێ ل سه‌رتاسه‌رى جیهانێ. لێ وه‌لات و ملله‌تێن دۆرماندۆرى ملله‌تێ كورد كو قه‌ده‌را خودایى یه‌ كورد كرینه‌ هه‌ڤسویێن وان یێن دوور ژ مرۆڤایه‌تیێ و عه‌قلیه‌ته‌كا ساده‌ و بێفام هه‌یه‌ و چ ژ دۆستایه‌تى و ئاشتى و ئارامیێ نزانن و مینا هۆڤان ب تنێ خوارنا وان گۆشتێ مرۆڤایه‌ و ڤه‌خوارنا وان خوینا سۆرا مرۆڤایه‌ و مینا گورگێن هار و ده‌ڤ بخوینن و دێ بێژى كورد گاورن و جهێ داخێ یه‌ ناڤێ پیرۆزێ ئیسلامێ ل سه‌ر وانایه‌. ئیرانێ مایتێكرن د هه‌ر جهه‌كى دا هه‌نه‌ و هه‌ر گاڤ و ده‌مان ئه‌و پرس یان ئارێشه‌ یان كاره‌ك د به‌رژه‌وه‌ندیا وانان دا نه‌بیت ئیكسه‌ر دێ جه‌لاد و زڕته‌كێن وانان ئاراسته‌یان گوهۆرن و دێ هه‌ول ده‌ن ئارێشه‌كا دى ل جهه‌كێ دى په‌یدا كه‌ن ودێ به‌رێ كۆمه‌لگه‌ه و ملله‌تان ل وێره‌ گوهۆرن و دا كو ب تنێ به‌رێ خه‌لكى بمینیت ل وێ ئارێشێ و دا كو به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ برێڤه‌ببه‌ن و بپارێزن. مامه‌لا ئیرانێ یا دوژمنكارانه‌ ل گه‌ل ملله‌تێن دى یێن د ناڤ وانان دا دكه‌ت مینا كورد و توركمان و عه‌ره‌بێن ئه‌هواس و هه‌مى كێمه‌نه‌ته‌وه‌یێن ئیرانى زۆرا ب سته‌م و زۆردارى و كوژه‌كه‌ و ملله‌تێن ئیرانى دبرسى و بێبه‌هرن ژ هه‌مى مافێن وان یێن ره‌وا. تاوان ل دووڤ تاوانێ ئیران یا دكه‌ت ل پتریا وه‌لاتێن جیهانى و ب تایبه‌ت ل وه‌لاتێن ئیسلامى كو ماكینا خوه‌ یا هه‌والگێرى ب باشترین شێوه‌ دایه‌ كارى و تاوانێن مه‌زن و ترسناك یا دكه‌ت هه‌ر ژ گرتن و كوشتن و زیندان و مایتێكرنان. ئه‌وا ل كۆیه‌ رووداى ل رێككه‌فتى (8/9/2018) كو ئیرانا گه‌نى و نه‌ ئیسلامى ب مۆشه‌كێن قه‌ده‌غه‌كرى و فرۆكێن بێ فرۆكه‌ڤان هێرش كریه‌ سه‌ر باره‌گایێن پارتا دیمۆكراتا كوردستان و پارتا دیمۆكراتا كوردستانا ئیرانێ (حدك) و (حدكا) ل ده‌ڤه‌را كۆیه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ و تێدا هۆڤانه‌ و دوور ژ مرۆڤاتیێ و ب شێوه‌كێ درندانه‌ ب ده‌هان بریندار كرن و (16) پێشمه‌گێن كوردستانێ و سڤێل شه‌هید كرینه‌ و زیانێن مه‌زن یێن ماددى و مه‌عنه‌وى ب هه‌ردو باره‌گایان كه‌فتینه‌. هه‌روه‌سا ئیرانا ده‌ڤبخوین بزماره‌كا دى یا ژه‌هر كرى ل دیوارێ سپى یێ ئاشتیێ یێ كو ملله‌تێ كورد ئاڤا دكه‌ت ب لێبۆرین و پێكڤه‌ژیان و ئاشتیێ و ئازادیێ و ته‌حه‌مولێ و قه‌بوولكرنا یێ به‌رامبه‌ر و هه‌مى ملله‌تێ كوردێ سته‌م دیتى دایه‌ و دلێ هه‌مى كوردان ئیشاندى یه‌ . هه‌روه‌سا هه‌ر ل وێ رۆژا ره‌ش یا كو مینا خاله‌كا مه‌زنا ره‌ش و خیانه‌تێ بناڤ چاڤێن ئیرانێ ڤه‌ ل (8/9) سێ گه‌نجێن كوردان یێن بێ گونه‌ه و سڤێل یێن رۆژهه‌لاتێ كوردستانێ هاتنه‌ سێداره‌دان ب ده‌ستێ گورگێن هار و هۆڤێن ئیرانێ كو بناڤێ (رامین حسین په‌ناهى ) و (زانیار مورادى) و (لقمان مورادى) ل پێشچاڤێن خه‌لكى دا هاتنه‌ سێداره‌دان تۆمه‌ت و گونه‌ها وانان كوردن ئه‌گه‌ر نه‌ چ گونه‌هێن دى نه‌بوون. ئه‌گه‌رێن سه‌ره‌كى كو ئیرانێ ڤیایى ڤێ ئاراسته‌یێ بگوهۆرن، ئه‌و ژى په‌یدابوونا خوه‌نیشادان و نه‌رایبوونێن جه‌ماوه‌رى نه‌ ل به‌سڕا ل عیراقا فیدرال و هه‌ڤخه‌میا كوردان و حوكمه‌تا هه‌رێمێ بۆ وان كوشتى و برینداران و هاریكاریا حوكمه‌ت و خه‌لكێ كوردستانێ بۆ خه‌لكێ به‌را و سۆتنا باره‌گایێ كونسلخانا ئیرانێ ل به‌سڕا و گه‌ف و دۆرپێچێن ئه‌مریكا بۆ سه‌ر ئیرانێ. رژێما ئیرانێ ڤیا دو مفایان بكه‌ت، ئه‌و ژى نه‌هێلان و بنبركرنا سه‌ركرده‌ و كادرێن حزبا دیمۆكرات و حزبا دیمۆكراتى كوردستان ئیران و ڤه‌گوهاستنا ئاراسه‌تیا وان ژ به‌سڕا وخۆنیشاندانێن توند كو ئیران نه‌ره‌حه‌ت بوویه‌ و هه‌ر وه‌ها ژی كێمكرنا فشارێ ل سه‌ر به‌سڕا و به‌غدا و عیراقێ كو ب تنێ به‌حس یێ دیمۆكراتا ئیرانێ و هێرشا بهێته‌كرن. رووره‌شى بۆ دوژمنان و سه‌ركه‌فتن بۆ كوردان.

19

فازل میرانى
سه‌ره‌راى هه‌مى ڤیانا ڤه‌شارتى یا كه‌سێ وه‌غه‌ركرى عه‌بدولكه‌ریم قاسم، به‌لێ ئه‌و ڤیان و دلۆڤانى ب تنێ به‌س نینن بۆ برێڤه‌برنا وه‌لاته‌كى. ئه‌ڤجا ئه‌و عیراقا كو بریتانیا ژ ده‌ستێ ده‌وله‌تا ئوسمانى ئینایه‌ ده‌ر و قورتالكرى و خودێ ژێ رازى فه‌یسه‌لێ ئێكێ یێ هاشمى پێكێشكرى دا كو ببیته‌ شاهه‌كێ عه‌ره‌بى یێ بوسلمان، گه‌له‌ك رێگرى ل به‌ر سینگێ خوه‌ دیتینه‌ د ڤه‌گوهاستنا جڤاكى و جوگرافى دا، دا ل وێ رۆژێ ته‌ڤلى ئاراسته‌یا سیاسى ببیت، وه‌لاته‌ك ده‌سهه‌لاتێ ب روخسارێ سه‌رپێچیا ناڤه‌رۆكێ دكه‌ت، به‌لێ باشتر بێژین شێوازه‌كێ ئالۆزه‌ پێكهاتا عیراقى نه‌ته‌وى و مه‌زهه‌بى پۆخته‌ دكه‌ت، و هه‌ر كه‌سێ زێده‌كرنێ بخوازیت بلا بڤه‌گه‌ریێته‌ په‌رتووكێن دیرۆكێ یێن ناكۆكیا ل سه‌ر سامانێن (ئه‌ردێ سه‌واد و رافیده‌ین) دشدینیت، یێن كو دبنه‌ وێسته‌گه‌ها به‌رقه‌راریا په‌نابوونێ ژ نیمه‌چه‌یا گزیرتا عه‌ره‌بى و وه‌لاتێن رۆژهه‌لاتێ و باكۆرى. هه‌ردیسا ژ بۆ ئاڤاكرنا وه‌لاته‌كى فه‌ره‌ هنده‌ك فاكته‌ر هه‌بن ل گۆرێ پلان بهێنه‌ بجهئینان، كو ئه‌ڤ بجهكرنه‌ ناسنامه‌ و ئاراسته‌یا ده‌وله‌تێ تێدا دیار ببیت و ل پشترا ژى سه‌رانێن وێ دا كو جهێ خوه‌ وه‌ربگریت د ناڤ هه‌بوونا نیڤده‌ولى دا، كو چاڤدێریكرنا به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ یێن ره‌وا ل به‌رچاڤێن خوه‌ وه‌ربگریت، هه‌روه‌سا ژى به‌رژه‌وه‌ندیێن وه‌لاتێن دیترین جیهانێ، به‌لێ كێشه‌یا عیراقى بۆ چه‌ندین سالان مابوو ل جهێ خوه‌، د ناڤا گیرۆبوونێ دا لیسته‌یێن دوراندى بوونه‌ ره‌هه‌ندێن وێ، د ناڤه‌رۆكا خوه‌ دا جۆره‌ و جۆر بوویه‌، یا ژ هه‌میان مه‌ترسیدارتر نیمچه‌ رۆخیانا بوو د ناڤا ئاشتیا جڤاكى دا و تۆمه‌تێن به‌رپرسارێ دهاڤێژن، یێن ل سه‌ر تشته‌كێ بێ بنه‌ما د پرانیا پرسێن ئیعرابا سیاسى دا. ل وى سه‌رده‌مێ مه‌له‌كى یێن یێ كو دامه‌زراندنا پارتى دیمۆكراتى كوردستان ب خوه‌گرتى ب سه‌رۆكاتیا خودێ ژێ رازى مسته‌فا بارزانى، بزاڤا كوردى نه‌چارى راكرنا چه‌كێ بوو، وه‌كو ره‌نگڤه‌دانه‌ك بۆ نیگه‌رانیا رۆژئاڤایى بۆ سۆزێن سه‌ربه‌خوه‌یا ملله‌تێ كورد مینا ملله‌تێ عه‌ره‌بى، ژ ئه‌گه‌را ڤێ ئێكێ ژى حوكمه‌تا عیراقى یا هاشمى رێگرى نه‌كر ل همبه‌ر له‌شكرێ خوه‌ كو ئاراسته‌یا نه‌ته‌وه‌ى یا كوردى ب چه‌كێ نه‌هێته‌ لێدان، پاشى ئه‌وبوو كۆمارا كوردى ل ئیرانێ هاته‌ دامه‌زارندن، به‌لێ ده‌ملده‌ست هاته‌ رۆخاندن و په‌نایا سیاسى بوو بۆ چاره‌نڤیسه‌كێ ته‌حل بۆ شۆره‌شگێران. وانه‌یه‌ك مه‌ هه‌یه‌ د سه‌رده‌ریكرنا خوه‌ دا ل گه‌ل حوكمه‌تێن عیراقى، چه‌ندى سه‌روچاڤ بهێنه‌ گوهارتن و چه‌ندى ژیبوون هه‌بن، به‌لێ رێژه‌یا خۆجه ر ب ره‌نگه‌كێ مه‌جازى، ئه‌وه‌ كورد خۆشیێ ب وه‌لاتیبوونه‌كا ئێكجار نه‌به‌ن، هه‌روه‌سا مافێ خوه‌ یێ نه‌ته‌وى به‌ن، دیسا دیاره‌ ژى كو پشكه‌ك هه‌یه‌ چو ژ قه‌ستا و بێمه‌ره‌م یان ژ نه‌زانین هه‌رده‌م دڤه‌گرێن كو كوردان ئه‌و بۆ نینه‌ یا برایێن خوان یێن دیتر نه‌هه‌یى ل ده‌ڤه‌رێ، به‌لێ ئه‌وێن ڤێ گۆتنێ ڤه‌دگێرن، خوه‌ بۆ ده‌مێ سعه‌ته‌كێ ژى ماندى نه‌كرینه‌ بۆ لێگه‌ریانا دامه‌زراندنا عیراقێ كا چاوا بوو.
ئه‌زێ ڤان رێزكان دنڤیسم و دزانم كا چه‌ند هه‌ر وه‌لاتیه‌كێ عیراقى بێهیڤى بوویه‌ ژ هیڤى و خواسته‌كان كو ب ملیۆنان عیراقى تێدا دژین، ل ژێر هێلا هه‌ژاریێ ب تالان و برسی و هه‌ژارى و بێده‌رامه‌تیا و ده‌ربه‌رده‌رى و به‌رزه‌بوون، وه‌كو دى ژى ریكلامێن سیاسى یێن حه‌فحه‌فێ دكه‌ن ل دووڤ ده‌سكه‌فتێن كو چو شه‌رع یان قانوون یان وژدان ره‌وا نه‌كه‌ن.
سالا 1961، و پشتى سێ سالان ژ وه‌رگرتنا قاسم پۆستێ سه‌رۆكاتیا حوكمه‌تێ، ئه‌و ژى وه‌كو مسرا ناسریێ، حوكمه‌تا عه‌سه‌كه‌رى یه‌ ژ به‌ره‌بابێ گه‌نجان، وه‌سا هاتینه‌ تێگه‌هاندن كو وه‌لات سه‌ربازگه‌هه‌ك و هه‌ڤوه‌لاتى ژى سه‌ربازن فه‌رمانان دێ ب جه ئینن، ئه‌ڤجا چو ره‌نگڤه‌دان نه‌بوون ل سه‌ر ڤێ ئێكێ ژ بلى شۆره‌شێ، فه‌ره‌ ل سه‌ر خێزانا نێڤده‌ولى كو هوشدارى شاشیا خوه‌ ببیت د ناڤ وان هه‌ژمارێن ملله‌ته‌ك رۆخیاندى ژ ژیانێ، دا كو بێخیته‌ د ناڤا ته‌ڤنه‌كێ ئالۆز دا بۆ پێشخستنا نه‌خشه‌كێ نوو بۆ جیهانا به‌رژه‌وه‌ندیان و بازارى.
شیانێن شۆره‌شێ گه‌لێ مه‌ یێ كورد بوو و هنده‌ك عیراقیێن دیتر ژى، ئه‌وێن بزاڤ هه‌لبژارتى ل جاتى چوونا ل دووڤ ئاراسته‌یا ل پشت درووشمێن هێشتا حبرێ وان هشك نه‌بووى ب تنێ حه‌تا عه‌بدولسه‌لام عارف ل دۆر هه‌ڤچه‌كێ خوه‌ زڤری، پاشى عارف دهێته‌ كوشتن ب روودانه‌كا نه‌شوێ پشتى سێ سالان برایێ وى عه‌بدولره‌حمان عارف دهێته‌ جهێ وى، كو پشتى دو سالان ئه‌و ژى دفرۆكێ دا دهێته‌ ده‌ركرن ل سه‌ر ده‌ستێ به‌عسیان ب هاریكاریا سه‌عدۆرن غێدان.
زنجیره‌كا سه‌یر هه‌یه‌ ب هووربیێن تراژیدیك و دووماهیێن ب ژان، هنده‌ك كه‌س بوونه‌ ئه‌گه‌ر وه‌سا شێواندینه‌ كو سه‌ركرده‌یا عیراقێ دێ ب حیلا بیت یان ل توندیێ!.
فه‌ره‌ ژى وه‌كو مرۆڤ ب وژدان بێژیت سه‌ربۆرا حوكمرانیێ پشتى شه‌رێ 2003 ئه‌وا هاتیه‌ برێڤه‌برن بۆ پێشڤه‌برنا شێوازه‌كى وى تێگه‌هى سه‌پاندیه‌ یێ كو ڤه‌مایه‌ڤه‌ وه‌كو دیلكریێ شه‌ڕێن په‌ناگه‌هێن سیاسى بێى شیانا گه‌هشتنا وى مێشكى یێ وێ ئێكى ددانیته‌ پێش حوكمى و مه‌حكۆمى تشتێ نه‌هێلیت به‌راوردى بهێته‌ كرن یا كو بۆ به‌رژه‌وه‌ندیا لایه‌نێ حوكمێ پێشین دچیت، یێن كو هنده‌كا دابرین لێ كرى ژ ئه‌و كه‌سێن هند ده‌رده‌سه‌رى ئیناینه‌ سه‌رێ خه‌لكێ عیراقێ و ژ وان ژى گه‌لێ مه‌ یێ كورد، كو هند بارێ وه‌لاتى گران كرى و سه‌روسه‌ر كریه‌ د ناڤ ته‌قنێ دا، ئه‌و ته‌قنا نه‌زانینێ و نه‌خوینده‌واریێ دا و هه‌روه‌سا ڤه‌گرتنێ چپكێن وێ ل نیڤا جه‌ختیه‌كێ مفایى ژ ساده‌ترین بنیاتێن لخوه‌زڤرینێ وه‌رناگریت، دبیت ژى ئه‌و رۆژ بهێت كو نێرین اخوه‌ د دیرۆكێ دا بنڤیسین بۆ ئێك ژ مه‌ترسیدارترین گه‌هێن دیرۆكا عیراقا هه‌ڤچه‌رح.
شۆره‌شا ئه‌یلۆلێ ل سالا خوه‌ یا 57، راستیه‌كا ژیوارى بوو د داخوازیێن خوه‌ دا، هه‌روه‌كو كه‌سێن پیلانگیر ل سه‌ر چه‌ند د توند و تاوانبار بوون، ب هه‌مى خرابى كه‌ربت خوه‌ دارێتنه‌ سه‌ر، ئه‌وان دیالۆگا راست و دلسۆز نه‌دانا سه‌ر رێچكا كارێ، به‌لكو رێككه‌فتنا 11 ئادارێ
باشترین به‌رهه‌مێ سه‌ركه‌فتنا نه‌ته‌وى و نشتیمانى یا كوردى بوو یا كو گه‌لێ مه‌ یێ عیراقى كه‌یف پێ هاتى، پشتى هینگى هه‌ولا تیرۆركرنا بارزانیێ باب هات و هه‌روه‌سا ژى یا شه‌هید ئدریس بارزانى و سه‌رۆك مسعود بارزانى، ئه‌و ژى هه‌روه‌كو پێشمه‌رگه‌ى یێن كه‌فتینه‌ به‌ر كه‌واندنتا ئاگرێ حوكمرانیى ده‌سهه‌لاتێ ل به‌غدا، هه‌ر وه‌كو هزاران خێزانێن ب چه‌كێ وه‌لاتى هاتینه‌ ژناڤبرن!
ئه‌یلۆلا شۆره‌شێ . رۆژێن وێ هه‌لات بوون پشتى شه‌ڤا تارى و درێژ، ده‌ستێن قه‌ده‌رێ شه‌قاندین و چاڤێنت كورێن گه‌لێ مه‌ چاڤه‌رێبوونێ، مامۆستا، جۆتیار، نۆشدتار، نڤیسه‌رى، ژن، گه‌نج، شه‌رڤان، سڤێل ل عیراقێ و ده‌رڤه‌.
ئیلۆلا شۆره‌ش بۆ هه‌مى عیراقیان بوو، داخوازا دیمۆكراتیێ و حوكمێ نشتیمتانى و خویه‌تى، به‌لێ گۆتبوونه‌ هوون (عصاه‌) ن، دێ مینین عوسات و هه‌روه‌كو ئه‌م بووین ل سه‌ر هه‌ر سته‌مكاره‌كى، گۆتبوون مخربین، به‌لێ ئه‌م پیلانگێریێن كوشتنێ و توقاندنێ خراب دكه‌ین، داخوازكارێن بكارنه‌ئینانا غازا سارین.
ئه‌یلۆل وه‌رزێن فێركرنێ بوون بۆ رامانێن ژیانێ، ده‌نگێن ئازادیێ ئیناینه‌ گه‌هاندینه‌ گوهێن یێن خه‌وته‌ دا هشیاربن و یێن پیلانگیر دا بترسن، ئه‌وێن ب دلۆڤان دا بگه‌هنه‌ ناڤا رێزێن شۆره‌شگێران.گۆره‌پانێن خوینێ یێن خوینێ رێژتین، یێن ژ رۆندكان شادكرین و ژ چاڤان و خوهێ باراندین و ل سه‌ر جلوبه‌رگێن مه‌ هشك ببووین ل گه‌ل تۆزا رێك و رێباران. هه‌مى نیشانێن سه‌ربه‌رزێنه‌ كه‌فتینه‌ به‌ر سینگێ لڤینا دزان گرتین یێن ل به‌رامبه‌ر رێبازا گه‌لێن عیراقێ ب پاراستنا شه‌رعیه‌تا كۆده‌تایێ جاره‌كێ و جاره‌كا دى ژى ب دیمۆكراسیه‌كا شیلى مانشێتێن نووژه‌یێن وادی رافیده‌ین كرینه‌ پوخته‌یا توندیێ و نه‌زانینێ و قه‌رزان و خه‌ندقاندنێ كو ل په‌ناگه‌هه‌مى بگه‌رێت. پشتراستیه‌ك د وژدانا مه‌ دا هه‌یه‌ كو مه‌ ئه‌ركێ خوه‌ ب جهئینایه‌ هه‌كه‌ ته‌خسیره‌ك تێدا هاتبیت، ئه‌ڤجا گۆتنا كه‌مالیه‌تێ ئه‌و خوكێمكرنه‌، به‌لێ و سه‌ره‌راى هه‌مى ئاسته‌نگان، دلێ مه‌ هه‌ یێ ب بزاڤه‌، ل گه‌ل مه‌ و لدۆرێن مه‌ گه‌له‌ك هه‌نه‌ پاشه‌رۆژا باشتر دبینن بۆگه‌لێ مه‌ و بزاڤێ بۆ دكه‌ن كو بگه‌هیتێ، ” وقل اعملوا فسیرى الله عملكم ورسوله والمۆمنون”
نه‌مرى ۆره‌شگێرێ مه‌زن مسته‌فا بارزانى
بۆ هه‌ر خه‌باتكاره‌كێ كورد و یێ عیراقى
هیڤى ژى ب سه‌ربه‌رزێا كوردستانێ یه‌ و خێر بۆ عیراقى َ
شه‌رشۆرى بۆ هه‌ر نیمچه‌ وان كه‌سێن خرابى بۆ مه‌ خواستى.

11

   ره‌مه‌زان نسرالدین كیڤلی

ده‌مێ به‌حس ل په‌یوه‌ندیان دهێته‌كرن، مه‌رم ژێ ئه‌و په‌یوه‌ندیێن فه‌رمی نه‌ د ناڤبه‌را دو وه‌لاتان دا دهێنه‌ دورستكرن چ ئه‌و په‌یوه‌ندی سیاسی و ئابووری و كه‌لتووری بن یان له‌شكری و ل سه‌ر گه‌له‌ك ئاستان دهیته‌ دورستكرن. په‌یوندیێن عیراقێ و ئه‌مریكا ڤه‌گه‌رنه‌ ده‌سپێكا سه‌دێ بیستی دگه‌ل دورستبوونا ده‌وله‌تا عیراقێ كو وی ده‌می ئه‌مریكا مه‌زنترین پشته‌ڤان بوویه‌ بۆ سه‌ربه‌خوه‌یا عیراقێ ژبن ده‌سهه‌لاتا عوسمانی یا وی سه‌رده‌می ڤه‌ و دیسا د قووناغا شه‌ڕِێ سار دا، عیراقه‌ك ئیك ژ وان وه‌لاتان بوویه‌ بۆ ده‌مه‌كێ درێژ دژی به‌ربه‌لاڤبوونا شیوعیه‌تێ كاركریه‌، نه‌خاسمه‌ پشتی دورستبوونا قولپا به‌غداد، به‌لىِ پشتی گوهۆرینا سیسته‌مێ شاهاتی ل عیراقێ و دورستبوونا كۆماری و پشته‌ڤانیكرنا ئه‌مریكا بۆ وه‌لاتێ ئسیرائیلێ په‌یوه‌ندیێن ڤان وه‌لاتان تیكچووینه‌ و ئاراستا سیاسه‌تا ده‌رڤه‌ یا ئه‌مریكا به‌رامبه‌ری عیراقێ هاتیه‌ گوهۆرین، نه‌خاسمه‌ پشتی داگیركرنا كویتێ ژلایێ عیراقێ ڤه‌ ل سیاسه‌تا خوه‌یا ده‌رڤه‌ دا ئه‌مریكا كار ل سه‌ر گوهۆرینا رژێما عیراقێ كر حه‌تاكو ل سالا 2003 رژێما عێراقێ هاتیه‌ گوهۆرین و وه‌لاته‌ك فیدرال دورستبوویی عیراق بوو ئیك ژ وه‌لاتێن هه‌ڤپه‌یمان بۆ ئه‌مریكا و ل سالا 2011 ریكه‌فتنه‌كا ستراتیژی ل گه‌ل عیراقێ ئیمزاكریه‌ و نوكه‌ مه‌زنترین بالیۆزخانا ئه‌مریكی ل عیراقێ یه‌ و سێ قونسلی هه‌نه‌ ل هه‌ولێر و به‌سڕه‌ و كه‌ركووكێ، ئانكو ل سه‌ر ئاستی دبلۆماسی ژی په‌یوه‌ندیێن ئه‌مریكا و عیراقێ به‌رفره‌ه بووینه‌ و ل گۆر دیتنا من نوكه‌ عیراق بۆ ئه‌مریكا وه‌لاته‌كێ ستراتیژی یه‌ ژ گه‌له‌ك ئالیانڤه‌ ژوان: 1. ژلایێ جیۆپۆلتیكی ڤه‌: عیراق ده‌ڤه‌ركا گرنگه‌ بۆ ئه‌مریكا كو بشێن ستراتیژیه‌تێن خوه‌ یێن داهاتی ل ڤی ده‌ڤه‌رێ دابریژیت و ئارمانجین خوه‌ یێن نه‌ته‌وه‌یێ ل ده‌ڤه‌رێ بده‌سڤه‌بینیت. 2.هه‌ڤپه‌یمانی ل دژی تیرۆرێ، عیراق ئیك ژ وان وه‌لاتانه‌ یێن كو  كه‌تیه‌ ل بن هێرشێن مه‌زنترین ریكخراوێن تیرۆرستی و نوكه‌ ژی ل گه‌ل ئه‌مریكا پێكڤه‌ د شه‌ڕی دانه‌ ل دژی تیرۆرێ. 3. ژلایێ ئابووری ڤه‌ عیراق وه‌لاته‌ك كازنایی یه‌ و یه‌ده‌كێ عیراقی یێ نه‌فتێ ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ سه‌نگا خوه‌ هه‌یه‌، ئانكو ئه‌مریكا دشیت ئه‌ڤی ئابووری ل گۆر به‌رژوه‌ندیا خوه‌ بگوهۆریت. 4. ژلایێ سیاسی ڤه‌ و تایبه‌ت كاریه‌گه‌ری زالیا ئه‌مریكی ل ده‌ڤه‌رێ.  5. عیراق جهه‌كه‌ ئه‌مریكا دشێت كونترۆل زۆر بابه‌تین ئه‌منی و ئابووری و سیاسی بكه‌ت دژی ته‌هران و ئه‌نقره‌. 6. كاریگه‌ریا پێكهاتین عیراقێ یێن نه‌ته‌وه‌یی و ئتنی و ئاینی. و ل ڤێ قووناغا نوكه‌ ئه‌م تێدا ئه‌مریكا دشێت زۆر مفایێ ژ عیراقێ بینیت بۆ جێبه‌جێكرنا پرۆژێ خوه‌ ل رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست تایبه‌ت بهێزكرنا فشارین ئابووری و سیاسی ل سه‌ر ئیرانێ و دیسا دژایه‌تیكرنا به‌رژوه‌ندیێن توركیا ل ده‌ڤه‌رێ، له‌ورا ب هه‌می شێوه‌كی ئیدارا ئه‌مریكی یا نوكه‌ دێ هه‌ولدانێن زۆر مه‌زن كه‌ت ئه‌ڤان په‌یوه‌ندیان بگه‌هینت ئاسته‌كێ بلند و هه‌ولدانان كت عیراقه‌كا ب هێز ئاڤا بكه‌ت هه‌ر چ نه‌بیت حوكمه‌تا داهاتی دوور بیت ژ هه‌ژمۆنا ئیرانێ تاكو بشیت وی به‌رنامی جێبه‌جێ بكه‌ت یێ ژ لایێ چێكه‌رین بریارێ ڤه‌ ل ئه‌مریكا هاتین داریشتن و ب دیتنا من ئه‌مریكا دێ فشارێ ل سه‌ر گشت لایه‌نێن سیاسی كت تایبه‌ت لایه‌نێن كوردی كو بكه‌ڤنه‌ ل بن باندۆرا به‌رنامێ وێ دا ل قووناغا داهاتی و د به‌رژوه‌ندیا كوردان دایه‌ ل ڤێ قووناغێ خۆگونجاندنه‌ك هه‌بیت، ل گه‌ل پرۆژێ ئه‌مریكی، به‌لێ د هه‌مان ده‌م دا به‌لانسا په‌یوه‌ندیێن خوه‌ بپاریزیت ل گه‌ل وه‌لاتێن هه‌رێمایه‌تی و كورد خودان پرۆژه‌ بن بشێن ئه‌و مافێن دستووری یێن هه‌رێما كوردستانێ ب رێێا ئه‌مریكا ل عیراقێ دا بۆ ڤێ قووناغێ بده‌ستڤه‌بینن. و پێشبینی دهێنه‌كرن سه‌نگا دبلۆماسی یا ئه‌مریكی ل ده‌ڤه‌رێ ب هیزتر لێبهێت و عیراقێ بكه‌ت بنگه‌هه‌ك ستراتیژی بۆ قووناغا داهاتی و ده‌رئه‌نجامێن ئه‌ڤی گۆتارێ ب دیتنا من ئه‌مریكا دێ په‌ره‌پێدانه‌ك مه‌زن دته‌ په‌یوه‌ندیێن خوه‌ ل گه‌ل عێراقێ و دڤێت كورد پشكه‌ك بن ژ وان په‌یوه‌ندیان حه‌تاكو ل سه‌ر هه‌می ئاستان به‌رژوه‌ندیێن كوردان بهێنه‌ پاراستن و ل ڤێره‌ رۆلێ حوكمه‌تا داهاتی ل كوردستانێ دێ یێ بهێز بیت، له‌ورا كوردان پێدڤی ب ریفۆرمه‌ك پارادبلۆماسی و پێكئینانا حوكمه‌ته‌ك نوو هه‌یه‌ ئه‌ڤێ چه‌ندێ پارێزیت.

20

محه‌مه‌د چه‌لكى

(هۆكارێن خوه‌ پاراستنێ، ترسه‌) ئه‌ڤه‌ ده‌مه‌كه‌، مامێ عه‌لۆ خوه‌ ژ دیوان و كۆمبوونێن هه‌ڤال و هۆگرا دویر ڕادگرت. گه‌له‌ك حه‌ز ژ تنێبوونێ دكه‌ت. به‌رى نوكه‌ وه‌كو ئه‌وى ب خوه‌ دگۆت: “ل بازارى ژ ساڤارى مشه‌تربوو”! ئه‌ڤ دوورپه‌رێزا وى یا بوویه‌ سوحبه‌تا گه‌رما هه‌ڤاڵان، هه‌ر ئێك ب ڕه‌نگه‌كى شرۆڤه‌ دكه‌ت و سه‌ده‌مان دكه‌نه‌ گلواز. ته‌ڤ ژى ژ گۆتگۆتكاكان پێڤه‌تر تشته‌ك دن نینه‌. هه‌ما تۆ لبه‌ر چاڤێن خه‌لكى غه‌واره‌بووى، بلا خوه‌ بۆ ده‌مه‌كێ كن بت، ئه‌ڤجا لیستا ئانكۆیا ژ پرۆژه‌ و سۆزێن ده‌ستهه‌ڵاتێ و ئۆپۆزسیۆنێ به‌رى هه‌لبژارتنان، گه‌له‌ك درێژتره‌، بێ ڤه‌كۆلین و دویفچوون هه‌لبه‌ت گونه‌هبار یێ دیاره‌، ده‌ستهه‌ڵاته‌! ئه‌ڤجا خوه‌شمێرێن تۆڕێن جڤاكى و په‌هله‌وانێن سه‌ر ئه‌ركانێن تیڤییان دێ باسكان هه‌لده‌ن و ب تۆمتۆمكا ڤێ ده‌ستهه‌ڵاتا ده‌روجیران ته‌ڤ ژ مێشێن هنگڤینى بزه‌ڤه‌رتر كارى بۆ ژناڤبرنا وێ دكه‌ن، داده‌ن. ئه‌ڤ بێ به‌رپرسیاریا بێ ڕامان و هه‌لبه‌ستنا هه‌ر كاره‌كێ خراب بۆ لایه‌نێ نه‌مینا من هزردكه‌ت، مامێ عه‌لۆ گه‌له‌ك بێزار كریه‌، هه‌رچنده‌ به‌رده‌وام ڕه‌خنێ لڤان كارێن بێ وه‌ج دگرت، لێ كى ڤى زه‌مانى گوهدارییا شیره‌تێ دكه‌ت، ماشه‌الله‌ هه‌موو سۆقراتن. مامێ عه‌لۆ ژ زڤێریا ته‌مباڤا مالخولیان و هزركرنێ بۆ بێهندانێ، قه‌ستا چایخانا هنارۆكێ كر و ل جهه‌كى بتنێ رونشت، هێشتا جهێ خوه‌ گه‌رم نه‌كرى وى هند گوهلێبوو:
ها …. هه‌یڤا بن عه‌ورى ته‌ خوه‌ لكیڤه‌ هنداكریه‌؟
+ ل كلێسا خوه‌!
ئه‌و چ كلێسه‌ وه‌سا یا گه‌رم كو مامێ عه‌لۆى ژ جڤات و سوحبه‌تا ڤه‌ده‌ر دكه‌ت!
+ ئه‌رێ مامۆ ما ما غه‌واره‌بوونا من زیانه‌ك گه‌هاندیه‌ كه‌سه‌كى؟
نه‌خێر …
+ دێ پا ژ من بگه‌رهه‌ و هه‌ره‌ سه‌ر رێكا خوه‌.
ئه‌ڤه‌ ده‌مه‌كه‌ تۆ ژ پرسیاران دڕه‌ڤى! دبت سه‌ده‌مێ خوه‌ غه‌واره‌كرنا ته‌ “بهێجه‌تا سلكێ خوه‌ بگه‌هینى كۆتلكێ”؟
+ هوین دسه‌یرن.
ڤێجا بۆچ ئه‌م دسه‌یرین!
+ به‌رێ خوه‌ بدێ ب گۆتنا ته‌ ئه‌ز یێ غه‌واره‌مه‌ و جه‌نابێ ته‌ وه‌سا هه‌ستدكه‌ت كو سه‌ده‌مێن وێچه‌ندێ گه‌له‌كن و به‌لكو خوه‌ شرینكرن بت لبه‌ر ده‌ستهه‌ڵاتێ و دا پۆسته‌كێ بلند خه‌لاتى من بكه‌ت.
مانێ ده‌ستهه‌ڵاتا مه‌ یا هۆسایه‌ و هه‌رده‌ما ته‌ ڕه‌خنه‌ك ئاراسته‌كر، ل ده‌مه‌كێ كن دێ ته‌ بپۆسته‌كێ بلند خه‌لات كه‌ت.
+ تۆى سه‌هواى، ئه‌ڤه‌ تنێ ژ وان دگریت یێن جاشاتى و جاشقه‌له‌مى كرى.
ئانكو تۆ پشته‌ڤانیێ ل ڕه‌خنه‌گرێن ده‌ستهه‌ڵاتێ دكه‌ى.
+ ئه‌ڤجا زكۆ وه‌ره‌ نه‌په‌قه‌!
هه‌رده‌ما مرۆڤى ڕاستیا ته‌ گۆت، دێ زه‌ختا خوه‌ بلندكه‌ى!
+ ڕه‌خنه‌گرێن ده‌ستهه‌ڵاتێ پارێزڤانێن ڕاسته‌قینه‌ یێن كوردستانێ نه‌ و ناخازن ئه‌ڤ چرایێ مه‌ هه‌ى ببته‌ گۆرى به‌ریك و كورسیكێن به‌رپرسان و گه‌نده‌لكاران.
ما مه‌ ژ ده‌وله‌تسه‌رێ وان تۆڤه‌ كه‌سان چرایه‌ك مایه‌!
+ هۆكارێ خوه‌ پاراستنێ ترسه‌ و یێ نه‌ترست بزاڤا خوه‌ پاراستنێ ناكه‌ت.
ئێ باشبوو ته‌ ب خوه‌ ئه‌ڤه‌ گۆت.
+ من چ گۆت.
تۆ ژ ترسا خوه‌ ڤه‌دشێرى و خوه‌ غه‌واره‌ دكه‌ى!
+ وێ پرسیارێ ژ به‌رپرسێن مه‌ بكه‌!
2018.09.06 به‌رلین

12

جوان عزه‌ت
پشكا: دوویێ
ئه‌رێ تاكێ جڤاكى ژ وه‌همێ چ فێر بوو؟ یان جڤاك شیا ب شێوازه‌كێ رۆنتر شرۆڤه‌كرنێ بده‌ت ڤى جۆره‌ په‌روه‌ردێ؟ د ڤێ گۆشێ دا ئه‌وا من دڤێت بگه‌هینم لاپه‌رێ رۆژنامێ و خوانده‌ڤان ئه‌وه‌ ئه‌م هنده‌ك هزركرنێن كوورتر و خواندنێن به‌رفره‌هتر بده‌ین په‌روه‌رده‌یا كه‌لتۆر و جڤاكێ خوه‌، داكو بزانین كا وه‌هم ژ په‌یدا دبیت و چاوا دبیته‌ وێنه‌یه‌كێ خه‌یالى د ناخێ مرۆڤى دا!. ل ده‌سپێكێ جڤاك هاته‌ دروستكرن كو هه‌ر تشتێ وێ نه‌ وه‌كو جڤاكه‌كێ دیتر بوویه‌، به‌لكو گه‌له‌ك جاران ده‌مێ مرۆڤ هزر د هه‌بوون و دروستكرنا بنه‌مایێن وێ دا دكه‌ت، هینگێ مرۆڤ نه‌چار دبیت كو وێ په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ قه‌بوول بكه‌ت، چونكو ئه‌و ژى گه‌له‌ك رێك و په‌یره‌وێن گشتى و به‌شه‌رى بخوه‌ ڤه‌ دگریت، به‌لێ د هه‌مان ده‌مى دا پێویستیا وێ ب رێكخستنا زه‌مینه‌ سازى هه‌یه‌. ژ لایه‌كێ دى ڤه‌ پێدڤیه‌ چینا زانا وره‌وشه‌نبیران ب شێوازه‌كێ باشتر گرنگیێ بده‌ن ئه‌رك و بهایێ وێ په‌روه‌ردێ و فێركرنه‌كا جودا و سه‌رده‌م پێشكێشى په‌یوه‌ندیێن وێ بكه‌ن. هه‌تا كو زانیارى و چاوانیا رێڤه‌برنێ ژ لایێ مرۆڤان ڤه‌ بهێته‌ جێبه‌جێكرن. ئه‌رێ مه‌ ژینگه‌ها خوه‌ چاوان ئاڤاكر؟ یان چاوا هه‌تا نها جڤاك شیایه‌ خوه‌ ل گه‌ل هه‌ست و هزرێن ترسێ بگونجینت و ژیانا خوه‌ به‌رده‌وام بكه‌ت؟ دبیت ئه‌ڤه‌ پرسیاره‌ د هزرا خوه‌نده‌ڤانى دا ب شێوازه‌كێ دى تر بهێنه‌ ئازاراندن، به‌لێ شێوازێ وێ ئاڤاكرنێ هه‌ر چ بنه‌مایه‌كێ گه‌هاند دبیته‌ تاكى ب وه‌همى و ره‌نگێ ئاتیفى بوویه‌، هه‌تا وى ئاستى كو ئێدى تاك هه‌ست ب بێ هیڤى بوون دل ساربوونا تشتان بكه‌ت، ژ به‌ر كو جڤاكێ مه‌ هه‌تا نها د ناڤ سیسته‌م و بنه‌مایێن به‌رین دا دزڤریت ئه‌ڤه‌ ژى خالێن كه‌م و كوریێ په‌یدا كه‌ت هه‌روه‌سان مرۆڤان دوورى خورتبوونا په‌یوه‌ندى و لێكتێگه‌هشتن، بێ باوه‌رى، ترس، دره‌نگمان و پاشكه‌ڤتنێ دكه‌ت. یا دیاره‌ ژى كو ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ ئه‌گه‌رێ زالبوونا سیسته‌مێن نه‌ریتى ل سه‌ر هزرا تاكى یه‌، كو ئێدى هه‌ولنه‌ده‌ت ب سیسته‌مێ سه‌رده‌مى را بگه‌هیت و ببیته‌ خودان بریار و به‌رپرسیاره‌تیا خوه‌ یا كه‌سى و تایبه‌تمه‌ندى. بێنره‌ هه‌ر سیسته‌مه‌كێ دیمۆكراسى و مه‌ده‌نى بییت ئه‌وى سیسته‌مێ یا شیایى به‌رهنگاریا بنه‌مایێن سه‌قت و خه‌له‌ت بگریت و مرۆڤ تێدا فێرى جۆره‌ په‌روه‌رده‌كا زانستى و سیسته‌ماتیك كریه‌، سه‌ره‌راى وێ چه‌ندێ تاكه‌ك هوشیار و خودان پله‌یه‌كا به‌رز د قووناغا گوهۆرانكاریێ دا په‌یداكریه‌، كو گوه و چاڤێن وى هه‌رتشتى ب یاسا و بها ببینت. به‌لێ مخابن د ناڤ جڤاكێن كوردى دا هه‌ر تشت به‌رۆڤاژیه‌. نموونه‌ دێ بینى ژنه‌ك ژ ئه‌گه‌رێ وه‌هما بنه‌ماێن كه‌لتور و نه‌ریتان نه‌شێت بریارا چوونا د ناڤ جڤاكى دا بده‌ت، ژ به‌ر كو هه‌ر تشت ب ترس گه‌هاندیه‌ هزرا وێ و د ناڤ ناخێ وێ دا شین بوویه‌، ئانكو رۆژانه‌ ل گه‌ل وێ وه‌همێ دژیت بێ كو بزانیت چاره‌نڤیس و داهاتێ وێ ل سه‌ر ڤێ رێكێ چیه‌ و دێ چ بیت! ئه‌نجام: ئه‌رێ مرۆڤێ كورد بۆ هندێ په‌یدا بوویه‌ كو د هزرا وى دا ژیان بتنێ شه‌ڤ و رۆژه‌ نه‌ زێده‌تر؟ یان ژى ژیان داهێنان، ئاڤاكرن، ڤیان، بهادارى و ته‌مامكرنه‌، ب نێرینا من، مرۆڤێ ئازاد بیت هینگێ دێ زانیت كا واته‌یا، ماف، ئه‌رك، وه‌لات، به‌رهه‌م، هه‌بوون، ژیان، په‌روه‌رده‌ و…هتد چیه‌! له‌وراپێدڤیه‌، تاك هه‌ولبده‌ت ڤان جۆره‌ ئاشۆپان ل دگه‌ل خوه‌ دا لابده‌ت و هزر د داهاتێ خوه‌ دابكه‌ت. هه‌تا كۆمه‌لگه‌هه‌كا ساخله‌م و دروست په‌یدا بكه‌ت و مرۆڤى ژى ژ قووناغا وه‌همێ ده‌ربازى قووناغا ئازادبوون و په‌روه‌ردا زانستى بكه‌ت، داكو جڤاكێ مه‌ده‌نى جهێ خوه‌ بگریت.

10

غه‌ریب یوسف

سالانه‌ د ڤێ هه‌یڤێ دا رۆژه‌كا پیرۆز دهێته‌ بیرا مه‌، ئه‌و ژى رۆژا (11) ئیلۆنێ یه‌، رۆژا ده‌ستپێكرنا شۆڕه‌شا مه‌زن و نه‌ته‌وى كو ل سالا 1961 ب رێبه‌یا نه‌مر مه‌لا مسته‌فاى هاتبوو ئه‌نجامدان و هندى كورد ماینه‌ ب تایبه‌ت ژى پێشمه‌رگێن پشكدارى د وێ شۆڕه‌شێ دا كرین چو جاران وێ رۆژێ ژبیرناكه‌ن، چونكو شۆڕه‌شا ئیلۆنێ ده‌نگڤه‌دانه‌كا باش و كێم وێنه‌ ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ ب ده‌ستڤه‌ئینا و بوو ئه‌گه‌ر كو ملله‌تێ كورد هه‌رده‌م شانازیێ پێ ببه‌ن، له‌ورا  نه‌گه‌له‌كا ب ساناهى یه‌ ئه‌ڤرۆ د چه‌ند رێزه‌كا دا ئه‌م به‌حسێ مه‌زنیا شۆڕه‌شا ئیلۆنێ بكه‌ین، چونكو چو نڤیسین و ڤه‌كۆلین نه‌شێن ب دروستى مافێ وێ بده‌نێ، له‌ورا دێ بێژم به‌رپاكرنا وێ شۆڕه‌شێ پێدڤیه‌كا دیرۆكى بوو، له‌ورا مه‌لا مسته‌فایێ نه‌مر ب وێ شۆڕه‌شێ رابوو، و به‌رى ده‌سپێكرنا وێ پلانه‌كا باش بوو هاته‌ دان و مه‌لا مسته‌فا ب خوه‌ ل گه‌له‌ك گوند و ده‌ڤه‌رێن كوردستانێ گه‌ڕیا و هه‌ر جهه‌كێ گه‌هشتبایێ دا ل گه‌ل ریهسپى و ماقوول هه‌روه‌سا پێشمه‌رگێن وێ ده‌ڤه‌رێ كۆم بیت و د دگۆته‌ وان ئه‌م دێ ب شۆڕه‌شه‌كێ رابین كا هه‌تا چو راده‌ هوون دێ هاریكار و پشته‌ڤانێن مه‌بن و خۆشبه‌ختانه‌ ل هه‌موو جهان به‌رسڤ یا ئه‌رێنى بوو، و هه‌موویان پێكڤه‌ دگۆتن ئه‌م ب سه‌ر و مالێن خوه‌ بۆ شۆڕه‌شێ دبه‌رهه‌ڤین و ب تنێ ل هنده‌ك ده‌ڤه‌ران چه‌ند ئاغایه‌ك هه‌بوون خوه‌ نه‌دانه‌ ل گه‌ل ئه‌و ژى، چونكو وان ل وى ده‌مى هنده‌ك به‌رژه‌وه‌ندى ل گه‌ل رژێمێ هه‌بوون، و پشتى مه‌لا مسته‌فاى سه‌رده‌انێن خوه‌ ب دووماهى ئیناین ڤه‌گه‌ڕیا جهێ خوه‌ و ئێدى ب دروستى نه‌خشه‌ و پلان بۆ ده‌سپێكرنا شۆڕه‌شێ هاتنه‌ دانان و شه‌هیدێ قه‌هره‌مان ئه‌سعه‌د خۆشه‌ڤى بۆ سه‌په‌رشتێ ده‌ڤه‌را به‌هدینان و شه‌هیدێ قه‌هره‌مان عیسێ سووار بۆ سه‌په‌رشتێ ده‌ڤه‌را زاخۆ، شه‌هیدێ قه‌هره‌مان عه‌لى خه‌لیل بۆ دهۆكێ و شه‌هیدێ قه‌هره‌مان حسۆ قه‌هره‌مان بۆ ده‌ڤه‌را شێخان هاتنه‌ ده‌ستنیشانكرن و پشتى به‌رهه‌ڤى بۆ هاتینه‌ كرن ل رۆژا 11 ئیلۆنا 1961 ب چه‌كێ كێم ده‌ست ب شۆڕه‌شێ كر و چونكو پێشمه‌رگه‌ ل سه‌ر حه‌قیێ بوون د ده‌مه‌كێ كێم دا سه‌ركه‌فتنێن مه‌زن ب ده‌ست خوه‌ ڤه‌ ئینان و هژماره‌كا زۆرا ئه‌فسه‌ر و سۆپایێ عیراقێ هاتنه‌ كوشتن و هژماره‌ك ژى هاتنه‌ ئێخسیركرن، ل گه‌ل ب ده‌ستڤه‌ئینا هژماره‌كا زۆرا چه‌كێ سڤك و گران، و ئه‌ز دشێم بێژم ل وى ده‌مى شله‌ژانه‌ك كه‌فته‌ د ناڤ سۆپایێ عیراقێ دا و ئێدى نه‌شیان به‌رگریێ ژ خوه‌ بكه‌ن، له‌ورا ره‌ڤین كه‌فتێ و پرت و به‌لاڤ بوون، هه‌ر ل وى ده‌مى هژماره‌كا ئاژانسێن جیهانى سه‌ركه‌فتنێن پێشمه‌رگه‌ى ب گرنگى د كه‌نالێن خوه‌ دا به‌لاڤكرن، له‌ورا ئه‌ز دشێم بێژم د شۆڕه‌شا ئیلۆنێ وه‌رچه‌رخانه‌كا مه‌زن د دیرۆكا كوردان دا روودا و هندێ كورد مابن دێ شانازیێ پێ كه‌ن، هه‌روه‌سا دڤێت ژبیرنه‌كه‌ین ژى كو رۆلێ خه‌لكێ گوندان د پشته‌ڤانیكرنا شۆڕه‌شێ دا یێ به‌رچاڤ بوو، و هه‌ر ئێكى ل دووف شیانێن خوه‌ ئه‌وا ژ ده‌ستا دهات بۆ شۆڕه‌شێ دكر، بۆ نموونه‌ هنده‌ك شێره‌ ژن هه‌بوون به‌رده‌وام خوارن و نان بۆ پێشمه‌رگه‌ى به‌رهه‌ڤ دكرن و هه‌موویان پێكڤه‌ چو ته‌خسیرى نه‌دكرن، له‌ورا شۆڕه‌شێ سه‌ركه‌فتن ب ده‌ستڤه‌ئینا هه‌تا گه‌هشتیه‌ سه‌رهلدانێ و د ئه‌نجامدا په‌رله‌مان و حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ هاتنه‌ پێكئینان و ئێدى ره‌وشا كوردان به‌ر باشیێ ڤه‌ چوو و بریارا فدرالیێ هاته‌ دان، هه‌ر ژ ده‌ستكه‌فتنێن شۆڕه‌شێ بریار و ئه‌نجامدانا ریفراندۆما هه‌رێما كوردستانێ بوو كو ل 25 ئیلۆنا سالا بۆرى هاته‌ ئه‌نجامدان و پترى 92% ژ خه‌لكێ كوردستانێ ده‌نگێ خوه‌ بۆ به‌لێ بۆ سه‌رخوه‌بوونا كوردستانێ دان و هه‌كه‌ خیانه‌تا (16) ئوكتۆبه‌رێ نه‌با دا نوكه‌ ره‌وشا كوردستانێ گه‌له‌ك باشتر بیت، چونكو ده‌وله‌تبوون یا نێزیك بوو، له‌ورا هیڤیا من ئه‌وه‌ رۆژه‌ك بهێت ئه‌و كه‌سێن كه‌ركووك فرۆتین بهێنه‌ دادگه‌هكرن و ل دووڤ قانوونێ بگه‌هنه‌ سزایێ خوه‌.

website security