NO IORG
په‌یامنێر/بەرهەفکرن

ئه‌ڤرۆ نیۆز ، هلورى:

وه‌سا بریاره‌ كو حه‌فتیا بهێت شاندێ هه‌رێما كوردستانێ بۆ چاره‌سه‌ركرنا ئاریشه‌یێن دناڤبه‌را هه‌رێما كوردستان و عیراقێ سه‌ره‌دانا به‌غدا بكه‌ت ، به‌لێ هه‌تا نها رۆژا سه‌ره‌دانێ نه‌هاتیه‌ دیاركرن.
دڤى واریدا” عه‌بدوللا عه‌یاوه‌یى” راوێژكارێ سه‌روك كومارێ عیراقێ بۆ مالپه‌رێ مه‌وازین گۆت: ( ناڤه‌راستا حه‌فتیا بهێت دێ شاندێ هه‌رێما كوردستانێ ژ بو مه‌ه‌رما گوتوبێژان سه‌ره‌دانا به‌غدا كه‌ت و ل گه‌ل حكومه‌تا عیراقێ كوم بیت بو چاره‌سه‌ركرنا هه‌موو وان ئاریشه‌یێن دناڤبه‌را هه‌ولێر و به‌غدا ،بو ڤێ مه‌ره‌مێ ژى سه‌روككومارێ عیراقێ هه‌موو هه‌ول و بزاڤ كرینه‌ ژ بو لێكنێزیككرنا هه‌ردوو لایان )
زێده‌تر گۆت: ( چوو ئاسته‌نگ دناڤبه‌را هه‌ردوولایانا نه‌ماینه‌ كو گوتوبێژ نه‌هێنه‌كرن ، ئه‌گه‌ر حكومه‌تا هه‌رێمێ مه‌رجێن به‌غدا بهبكه‌ت كو ئه‌و ژى پێگیربوونه‌ ب ده‌ستوورى و سه‌پاندنا ده‌ستهه‌لاتێن عیراقێ یه‌ لسه‌ر ده‌ریێن سنوورى و فروكخانانه‌ و داهاتیێن په‌ترۆلێ)
سه‌ره‌راى كو ناڤبرى دیاركر كو دێ حه‌فتیا بهێت ده‌ست ب گوتوبێژان هێته‌كرن به‌لێ ناهێته‌ زانین كا كیژان روژ دێ شاندێ هه‌رێمێ سه‌ره‌دانا به‌غدا كه‌ت.

ئه‌ڤرۆ نیوز ، هلورى:

گریس موگابى ، هه‌ڤژینا روبه‌رت موگابى سه‌رۆكێ لسه‌ر كارلادایێ زیمبابوى ، ئێكه‌ ژ وان خانمێن كو بویه‌ سه‌ده‌م هه‌ڤژینیێ وێ زور لسه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ بمینیت ، و ل داویێ بویه‌ سه‌ده‌م كو ئه‌و ژ ناڤ بچیت ژى ، ئه‌و ژى پشتى كو داخواز ل هه‌ڤژینێ خوه‌ كرى ، ده‌ستهه‌لاتێ راده‌ستى وى بكه‌ت هه‌رده‌ما كو بزانیت لاوازى كه‌فته‌ هێز و شیانێن وى.

گریس دژیێ 52 سالیێ دایه‌ ، و دخواست كو ژ خانما ئێكێ یا زیمبابوى ببیته‌ سه‌روكا زیمبابوى ، ئه‌ڤه‌ زێده‌بارى كو ئه‌و سه‌رۆكا رابیته‌یا خانمێن حزبا زانوى یا ده‌ستهه‌لادار ژى بوویه‌.

ناڤبریێ ل سالا 1996 هه‌ڤژینیى ل گه‌ل موگابى سه‌رۆكى زیمبابوى كربوو ، روله‌كا به‌رچاڤ هه‌بویه‌ ل دورئێخستنا وان كه‌سانێن كو دژى موگابى كار دكر ، دیسان ژى یا چالاك و سه‌ركه‌فتى ژى بویه‌ د راكێشانا هژماره‌كا زور یا كه‌سایه‌تى و ئه‌ندامێن پارتا خوه‌ كو موگابى وه‌كو سه‌روك بمینیت ، ئه‌ڤ ژى هه‌موو بو هندێ بویه‌ كو رۆژه‌ك بهێت لاوازیا موگابى ده‌رفه‌ت ببینیت و بهێته‌ سه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ.

گریسێ د ناڤا گربونه‌ڤه‌یه‌كى َدا راگه‌هاند بو كو ئه‌و بو به‌رپرسیاره‌تیا سه‌روكێ زیمبابوى هه‌لناگریت ، به‌لێ ب مافێ خوه‌ ژى ددانا و ددایه‌ دیاركرن كو ئه‌و ژى وه‌لاتیا زیمبابویه‌ و ئه‌ڤ مافه‌ هه‌یه‌ .

دهێته‌زانین ل چه‌ند روژێن بورى وه‌لاتیێن زیمبابوى كوده‌تایه‌كا جه‌ماوه‌رى لسه‌ر سه‌روكێ خوه‌ ئه‌نجام دا و شیان سه‌روكى بگرن و لسه‌ر كار لاده‌ن ، پاشان پارتا ده‌ستهه‌لاتدار ژى نه‌چاركر كو بریارا ژ كار لادانا موگابى ده‌ر بكه‌ن ، و ل شوونا وى ئیمرسون منانگاگواى كو جێگرێ به‌رێ یێ هه‌مان پارتێ بو وه‌كو سه‌روكى َنو هه‌لبژارد و بڤێ یه‌كێ موگابى و گریس لسه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ نه‌مان.

 

mmm

ئه‌ڤرۆ نیوز ، نه‌وزاد هلۆرى:
رێكخه‌رێ گشتیێ ته‌ڤگه‌را گۆڕانێ دیاركر كو هه‌لویستێ گۆڕانێ دڤى بارودوخى دا ئه‌وه‌ كو حكومه‌ته‌كا ده‌مكى بهێته‌ درۆستكرن و ل پێناڤێ پاراستنا قه‌واره‌یێ هه‌رێما كوردستانێ ژى ب هه‌موو شێوه‌یه‌كێ ئه‌و دژى دوو ئیداره‌یێ و قانونا پارێزگه‌هانه‌.
عومه‌ر سه‌ید عه‌لى رێكخه‌رێ گشتیێ ته‌ڤگه‌را گۆڕانێ ب میدیا فه‌رمى یا حزبا خوه‌ دیاركر كو ئه‌و دێ به‌رده‌وام بن لسه‌ر ئه‌و به‌رنامه‌ و پروژێ كو ل ده‌ستپێكا درۆستبوونا گۆڕانێ ب سه‌ركرداتیا نه‌وشێروان موسته‌فایى هاتیه‌ دانان و گۆت: ( ته‌ڤگه‌را گۆڕان دژى دوو ئیداره‌ى و قانونا پارێزگه‌هایه‌ ئه‌و ژى ل پێناڤ پاراستنا قه‌واره‌یێ هه‌رێما كوردستانێ ، هه‌لویستێ گۆڕانێ د نهادا ئه‌وه‌ كو حكومه‌ته‌كا ده‌مكى بهێته‌ درۆستكرن و ئه‌ركێن وێ ژى بهێنه‌ دیاركرن و پێدڤى یه‌ كار بهێته‌كرن بو پێكئینانا شانده‌كا نیشتمانى دپێناڤ گوتوبێژه‌كا ده‌ستوورى لگه‌ل حكومه‌تا ناڤه‌ندى و چاره‌سه‌ركرنا ئاریشه‌ و باشتركرنا ژیانا خه‌لك و فه‌رمانبه‌ران )

ئەڤرۆ نیۆز, رەمەزان هەرنی

روژانە ب مەبەستا چارە سەركرنا ئیشانا ددانا رێژەكا بەرچاڤا خەلكی ژهەردو رەگەزان و ل هەمو ژیەكێ‌ سەرەدانا نوشدارێن ددانا دكەن ب مەبەستا چارە سەركرنێ‌ و نوشدارەكێ‌ ددانا دیار دكەت ژ ئەگەرێ‌ كێم خەمیێ‌ ددان تووشی نەخوةشیێ و ئێشانێ‌ دبن.

د. سیروان محمد دیاركر,  ب رەنگەكێ‌ گشتی ئەو كەسێن سەره‌دانا مە دكەن بۆ چارە سەری و پشكنینا ددانا، پتريا وان ژنن كو دوجار تەمەت زەلامان ژن سەرەدانا مە دكەن , ئەم سەرەدرەیێ‌ ل گەل ژنان دكەین و ژبەركو كێم خوە ل بەر ژانێن نەخوةشیێ‌ دگرن، لەورا گەلەك جوداتر ژزەلامان سەرەدەریێ‌ ل گەل دكەین , پشتی دیتنا جهێ‌ نەخوه‌ش و ژان تێدا وەك دەڤ و ددان و هندەك ب دەرمانان، هندەك ژی ب شووشتنێ‌ و كێشانێ،‌ هندەك ژی دهێنە ڤەگۆهاستن بۆ جهەكێ‌ دی دهێنە چارە سەركرن.

د. سیروان محمد  خویاكر ژی , رۆژانە پێدڤیە پشتی هەموو دەمێن خوارنێ‌ ددان بهێنە شووشتن، بەلێ‌ دشیان دایە  دو جاران ژى بهێنه‌ شووشتن ئه‌وژى جاره‌كێ ب شەڤ وجاره‌كێ ژى ب  رۆژ  كوهێنە شووشتن ب رەنگەكێ‌ ساخلەم كو زیان ب پوتیا نەكەڤیت  تاكو ددان نەهێنە برینداركرن.گوت ژی , دەما كەسەك ب مەبەستا شووشتنا ددانان سەرەدانا نوشداری دكەت، پێدڤیە جورێ‌ ددانێ‌ وی ل گەل پشكنینیا گشتی بۆ بهێتە كرن هه‌كه‌ دیاربۆ كو چۆ ژان  نینن  ب تنێ‌ هندەك ژانا لاوەكیە مفایێ‌ وێ‌ 10 جار زێدەترە ل زيانا وى.

د .سیروان ئاشكرا كر , گەلەك جاران پشتی ددان شووشتنێ‌ رەنگێ‌ ددانا هەر زەر دمینیت ب ساناهی سپی نابیتەڤە ، یان هندەكا رەنگێ‌ ددانێن وان گەلەك یێ‌ زەرە پێدڤی ب نوشدارەكێ‌َ بسپور يێ جوانكاریا ددانا هەیە  كو دشێن سپی بكەتەڤە و نوكە گەلەك جۆرێن فرچەو ملحەما ددان شووشتنێ‌ هەنە پێدڤیە و باشترە ل گەل جۆرێن ددانا نوشدار دیاربكەت ژبەركو گەلەك جۆرێن دەركەفتی و هەموو دباش نینن، لەورا پێدڤیە نوشدار دیاربكەت .

ل دور سیمكرنا ددانا، دبێژيت , جوانكاریا دەڤ و ددانان تایبەت ژن ئەنجام ددەن، رەنگە ژن گوهێ خوە نەدەتێ‌ كا چەند زيان هەیە، بەلكو بۆ وێ‌ جوانی گرنگە بەلێ‌ چو زيانا وەسا نينە رەنگە هەموو دەستكاریا دە ڤ ددانان بۆ جوانیێ‌ نەبیت، بەلكو ب تنێ‌ بۆ خوه‌شیا لەشێ‌ خوەبیت و ئارام بۆنێ‌ و ساخلەمیێ‌ . گوت ژی , سیمكرنا ددانان چو زيان بۆ نینە،  ژبەركو بۆ رێخستنەڤەیا دە ڤ و ددانان دهێتە بكارئینان هه‌كه‌ ب ساخلەمی ئەو سیم بهێتە دانان ژبلی جوانیێ‌ مفا ژی هەیە  بۆ وی كەسێ‌ ددانێت كو دەرنگتر ددانێن وی خارببن و ژ جهێ‌ خوە بچن و ژهەیڤەكێ‌ بۆ دوسالان دروستە سیم ب ددانان ڤەبیت وپتریا جارا ل گۆره‌ی جۆرێ‌ نەخوه‌شیێ‌ دمینیت.

ئەڤرۆ نیۆز،عەزیز هەورامى

ئه‌ڤرۆل هه‌له‌بجه‌ ژلايێ هه‌موو ته‌خوچينان ل سه‌ر مه‌زارێ شه‌هيدێن هه‌له‌بجه‌ گردبونه‌كا ماته‌مينى يا هه‌ڤده‌م ل گه‌ل راگه‌هاندنا كه‌مپينا هاريكاريان بۆ تووشبوويێن بيڤه‌له‌رزا كرماشان وده‌وروبه‌رێن وێ هاته‌ سازكرن.

كاوه‌ عه‌لى جێگرێ پارێزگه‌رێ هه‌له‌بجه‌ راگه‌هاند( وه‌كو ئيدارا پارێزگه‌ها هه‌له‌بجه‌ وهه‌موو ته‌خوچينێن وێ پرسه‌ وماته‌مينيا خوه‌ مه‌ ئاراسته‌ى كوردێن رۆژهه‌لاتا كوردستانێ كر).

جێگرێ پارێزگه‌رێ هه‌له‌بجه‌ كه‌مپينه‌كا كۆمكرنا هاريكاريان بۆ كاره‌ساتا بيڤه‌له‌رزا كرماشان راگه‌هاند وگۆت( كا چاوان ل ده‌مێ شه‌رێ عيراقێ وئيرانێ ل سالێن هه‌شتيان، كوردێن رۆژهه‌لاتى هاريكارێن كوردێن باشوور بوون، وه‌سا ل سه‌ر مه‌ژى ئه‌ركه‌ هاريكاريان بۆ كوردێن رۆژهه‌لات كۆم بكه‌ين).

ئەڤرۆنیوز، کاروان باعەدری:

ئه‌ڤرؤ چارشه‌مبى رێكه‌فتى 15 چريا دووێ 2017 ێ ، قوتابيێن پشكا جوگرافيێ / كوليژا زانستێن مرۆڤايه‌تى ل زانكۆيا دهۆك ، ئاهه‌نگا رۆژا جيهانى يا سيسته‌مێن پێزانينێن جوگرافى (GIS) ێ گێرا. تنێ پشكا GIS ـێ ل دهۆکێ  و دو جهێن ديتر ل پارێزگه‌ها سلێمانيێ ئه‌ڤ روژه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ ساخكره‌ڤه‌.

 GIS ئانکو سیستەمێ پێزانینێن جوگرافیا، بەشەکی جیهانی یە ل زانکۆیا دهۆکێ سەر ب ڤەکۆلتیا زانستێن مرۆڤایەتێ یە و تا نها سێ خۆل ژێ دەرچووینە.

ئه‌ڤرۆ نيوز، ژیمان سەعید:
گەلەک مروڤ ھزردکەن کو گەرمکرنا خوارنێ ب رێکا مایکروویڤی یا ب زیانە بو تەندروستیێ . و تیشکێن کەھروموگناتیسی رادبن ب دروستکرنا ھندەک ماددان دبنە ئەگەرێ پەنجەشێرێ، ئایا ئەڤە راستیە یان ژی بتنێ ھزرێن خەلەتن ل دەڤ خەلکی؟ ئایا جورێن خوارنێ ھەنە شیرەت دھێتە کرن برێکا ڤی ئامیرەی بھێنە گەرمکرن و لێنان؟

مایکرووەیڤ دھێتە بکارئینان بو گەرمکرنا خوارنآ ژ سالا 1947 و کارێ ڤی ئامیرەی یا دیارە ب رێکا ووزا تیشکێن کەھروموگناتیسی گەردیلێن دناڤ خوارنێ دا دلڤینیت و گەرماتییەک ژێ پەیدا دبیت ژ ئەگەرێ ھێزا لێکخشاندنا گەردیلان، و ل دووماھیێ گەرماتیەک پەیدا دبیت دناڤ خوارنێ دا بێی کو کارتێکرن دگەل سێنیکێ یان قازانێ بھێتە کرن و خەلکی دەستپێکر ھزرا کو ئامیرێ گەرمکرنا خوارنێ ل مال برێکا تیشکێن کەھروموگناتیسی یێن تایبەت ب خوارنێ بتنێ ڤە زیانە بو ساخلەمیێ و تەندروستیا مروڤی پشتی دیڤچوونا ڤەکولەرێ خوارنێ یێ سویسری _ھێرتێل_سالا 1989 و گوت : مایکرووەیڤی زیانێن نەرێنی یێن ھەین ل سەر لەشی . و ھێرتێلی تێبینی کربوو کو ھیموگلوبینا خوینێ و رێژا کولیسترولێ دناڤ لەشی دا زیان ڤێ دکەڤیت پشتی خوارنا گەرمکری ب ڤی ئامیرەی.

ھەلبەت تانوکە نەھاتییە سەپاندن راستیا ڤێ چەندێ و ژێ دپشت راست نینن ژ لایێ زانستی ڤە و ھەروەسا ھندەک کومپانیا نەرازیبوون دیارکر ژ بیردوزا ھێرتلی، چونکی تانوکە ئەڤ بیردۆزە نەھاتییە خویاکرن ژلایێ ھیچ کەسی ڤە و گوتن کو ئەڤ بیردوزە زیانێ دگەھینیتە بەرھەمێن وان و سکالا ل سەر ڤەکولەرێ خوارنێ تومارکرن و ژ ئەگەرێ ڤێ چەندێ و ڤان ھزروگوتنان وەلاتێ روسیا ل سالێن حەفتێیان رابوو ب قەدەغەکرنا بکارئینانا مایکرووەیڤی، بەلێ دەمەکێ درێژ نەما ئەڤ قەدەغەکرن ھاتە لادان و بدویماھی ئینا و بکارئینانا مایکروویڤی بوو کارەکێ نورمال، بەلێ پا ئایا مەترسیەک ھەیە ژ ئامیرەی؟ ب راستی ھیچ مەترسی نینە ژبکارئینانا ھەر ئامیرەکێ خوارنێ گەرم دکەت وەکو مایکروویڤی و ھیچ پەیوەندی نینە ب ئێشا پەنجەشێرێ ڤە و ل ڤێرە بتنێ ل سەر ھەرکەسی پێدڤییە کو ب تەمامی خوارنا خو نەھێلیتە تێدا وەکو خوارنێن دەستکرد و قودیککری، چونکی رێژا خوارنا سروشتی یا کێمە دناڤ دا.ئاریشە نینە ئەگەر ل ھندەک دەمان بھێتە خوارن ھەروەسا بتنێ خوارنا خوارنێن دەستکرد دوھنی دناڤ لەشی دا زێدە دکەت ل دویڤ چوونا وەزارەتا تەندروستیێ یا ئەلمانی و دبیت ئەگەرێن توشبوونا ئێشێن دلی زورتر لێ بھێن، ئەڤە ژی یا جودایە ژ کەسەکێ بۆ کەسەکی و دشیاندایە بکارئینانا مایکروویڤی بو ئامادەکرنا خوارنان و بڤێ چەندێ دشیاندایە زێدەکرنا دەمی و کێمکرنا سعرێن گەرماتیێ و کێمکرنا روونێ زێدە دناڤ دا و ئەڤە ژی ھندەک ژوان خوارنانە، (ھێک) ئەگەر فلفل دگەل ھێکێ بھێتە تێکڤەدان پاشی بکە دناڤ مایکروویڤی دا بو ماوێ خولەکەکێ و پاشی ھەرو سپێدێ زوو بخوی روژێ ھەمیێ ووزێ ددەتە لەشی.

پیتزایا بچووک د شیان دایە بۆ کەسێ ب لەز دەمێ نیڤرۆ و ئینانا بازنێن پتاتا (چپس) دسێنیکێ دا و پاشی سەروەرکرنا جەرجیرێ و ھندەک ساسێ بوماوێ خولەکەکێ بمینیتە د مایکرووەیڤێ دا پێتڤیە سەروەرکرنا پەنیری ب تەبەقەکا تەنک ل سەر ھەمی خوارنێ بیت، گەرمکرنا زەرزەواتێ بەستیگرتی نورمالە ئەگەر مروڤ بەفرا ب زادێ بەستی گرتی ڤە بحەلینیت ب رێکا مایکرووی بەریا لێنانا وی زادی و ڤەکولینا دیارکر کو زەرزەواتێ بەفرگرتی باشتر و ساخلەمترو ژ یێ بەفرنەگرتی گەلەک مای و نەھاتییە خوارن , چونکی بەفرگرتن پاراستنا ڤیتامینا دکەت دناڤ خوارنا و زادی دا.

ئه‌ڤرۆنيۆز، نه‌وزاد:

سه‌رۆكێ لژنا سۆته‌مه‌نيان ل جڤاتا پارێزگه‌ها دهۆكێ راگه‌هاند، به‌هرا پارێزگه‌ها دهۆكي ژ وێ رێژه‌يا گازا سپى ئه‌وا دێ حوكمه‌تا عيراقێ بۆ هه‌رێمێ هنێريت، 10 مليۆن لترن.

عه‌بدولسه‌مه‌د تێلى سه‌رۆكێ لژنا سۆته‌مه‌نيان ل جڤاتا پارێزگه‌ها دهۆكێ بۆ پاشه‌رۆژ گۆت( ئه‌م پێشبينيێ دكه‌ين به‌هرا پارێزگه‌ها دهۆكێ ژ وێ گازا سپى ئه‌وا به‌غدا دێ بۆ هه‌ريمێ ڤرێكه‌ت 10 مليۆن لتر بن).

ژلايه‌كێ دى ڤه‌ مه‌حسن تاها رێڤه‌به‌رێ سۆته‌مه‌نيان ل دهۆكێ بۆ دوارۆژ گۆت( پارێزگه‌ها دهۆكێ پێدڤى ب 55 مليۆن لترێن گازا سپى هه‌يه‌ وهه‌تا نوكه‌ چو گازا سپى ژ به‌غدا نه‌گه‌هشتيه‌ به‌رده‌ستێن مه‌ كو ل سه‌ر وه‌لاتيان به‌لاڤ بكه‌ين).

 

ئه‌ڤرۆ نیۆوز، نه‌وزاد هلۆرى:

 بیڤه‌له‌رز يان ئه‌رد هه‌ژ، دیارده‌یه‌كا سرۆشتی یه‌، ب ئه‌گه‌رێن گوهۆرینێن جیۆلۆجی دناڤ ئه‌ردی دا و شكه‌ستنا ئه‌ردی (نهۆمێن ئه‌ردی) و ب تایبه‌ت یێن به‌ری روو دده‌ت. مرۆڤ ب شێوه‌یێ هه‌ژین یان له‌رزینا ئه‌ردی ب ڤێ دیاردێ د حه‌سیێت، ژ بلی وان ئامیرێن زانستی كۆ نها هه‌نه‌ ، ب شێوه‌یه‌كى گشتى بیڤه‌له‌رز ب پیڤه‌را بناڤ رێخته‌ر دهێنه‌ دیاركرن كا هێزا وێ چه‌نده‌ و ب چ پیڤه‌ر بیڤه‌له‌رز یا زیانداره‌.

 نه‌جمه‌دین نێروه‌ى ماموستایێ زانكویا زاخۆ دبه‌رپه‌رێ خۆ ل سه‌ر تۆرا جڤاكى يا  فيسبووكى به‌لاڤكريه‌ كو بیڤه‌له‌رز دیارده‌یه‌كا سرۆشتی یه‌، ب ئه‌گه‌رێن گوهۆرینێن جیۆلۆجی دناڤ ئه‌ردی دا و شكه‌ستنا ئه‌ردی (نهۆمێن ئه‌ردی) و ب تایبه‌ت یێن به‌ری روو دده‌ت و گۆت: ( مرۆڤ ل سه‌ر ئه‌ردى ب شێوه‌یێ هه‌ژین یان له‌رزینا ئه‌ردی ب ڤێ دیاردێ د حه‌سیێت ، ژ بلی وان ئامیرێن زانستی كۆ نها هه‌نه‌ ، و ئه‌گه‌رێن په‌یدابوونا بیڤه‌له‌رزان دزڤریت بو ئه‌گه‌رێ ته‌قینێن گركان (براكین) ، ژ جه چوونا نهۆمێن ئه‌ردی ، و چالاكیێن به‌رده‌وام یێن مرۆڤان و ب تایبه‌ت چێكرنا به‌نداڤێن ئاڤێ و ئینانا ده‌ر یا گاز، ره‌ژی، كومر و …هتد ، هه‌ر بۆ نموونه‌ بیڤه‌له‌رزا (سیتشوان) كۆ ل سالا 2008ێ ل وه‌لاتێ چینێ روودای، كۆ بوویه‌ ئه‌گه‌رێ كۆشتنا 69 هزار كه‌سان. دبێژن ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كی ئاڤاكرنا به‌نداڤا (زیبنجبو) بوو، كۆ ژبه‌ر گرانیا ڤێ ئاڤێ بوویه‌ ئه‌گه‌رێ شكه‌ستنا ئه‌ردی و په‌یدابوونا وێ بیڤه‌له‌رزێ ، و هه‌ر وه‌سا ل باژێرێ (نیوكاسل) یێ ئوستۆرالی، نها دبن روودانا مه‌ترسیا بیڤه‌له‌رزاندایه‌، ژبه‌ر ئه‌گه‌رێ زۆرا ئینانه‌ده‌را ره‌ژیێ ژبن ئه‌ردی ، دیسان ئه‌ڤ وه‌لاتێن رێژه‌یه‌كا زۆرا نه‌فتێ دئیننه‌ ده‌ر، پتر دكه‌ڤنه‌ دبن مه‌ترسیا روودانا بیڤه‌له‌رزان. ئه‌ڤجا باشتره‌ ب رێكێن زانستی ئه‌ڤ كاره‌ بهێنه‌ كرن و ب تایبه‌ت ل كوردستانێ كۆ ب شێوه‌یه‌كێ بله‌زگازێ دئیننه‌ ده‌ر)

  نه‌جمه‌دينى زێده‌تر گۆت: ( پترین كارتێكرنا بیڤه‌له‌رزان ل سه‌ر مرۆڤان دبیت، چ ب شێوه‌یێ گیانی یان مادی، چونكى ل ده‌مه‌كى روو دده‌ت كۆ مرۆڤان زوو ئاگه‌ه لێ نابیت و روودانه‌كا ده‌م كورته‌ ، و ب شێوه‌یه‌كێ گشتی، كارتێكرنا بیڤه‌له‌رزان ل سه‌ر دو جۆران هاتیه‌ دابه‌شكرن ، كارتێكرنا ده‌سپێكی یان سه‌ره‌تایی: كۆ ره‌نگه‌ زیانێن مادی ب تنێ بن.  و كارتێكرنا ناڤه‌ندی: كۆ دێ زیانێن مادی و گیانی هه‌بن، ب تایبه‌ت كۆ دێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ په‌یدابوونا ئاگر، ئاڤ رابوون، ڤۆلكان، خشین و شه‌قبوونا ئه‌ردی و ….هتد)

 ناڤبرى خوياكر كو دابه‌شكرنا بیڤه‌له‌رزان ب گوره‌ی كووراتی یان درێژیان دهێته‌ دیاركرن و گۆت ژى : ( هه‌تا درێژی یان كووراتیا 70 كم روو دده‌ت ، و هه‌تا درێژی یان كووراتیا 70 – 300كم روو دده‌ت ، و هه‌تا درێژی یان كووراتیا 300 – 670كم روو دده‌ت ، و چه‌ند نموونه‌یێن بیڤه‌له‌رزێن وێرانكه‌ر: ، سالا 1556ێ، بیڤه‌له‌رزا شانشی، كۆ بوویه‌ ئه‌گه‌رێ كۆشتنا 800 هزار كه‌سان ، سالا 1755 ل پورتۆگال، كۆ بۆ ئه‌گه‌رێ بلندبوونا پێلێن ده‌ریایی ، و سالا 1960 ل یابانێ، كۆ نزمی و بلندیا كه‌نداڤێ ساجامی بۆ ئه‌گه‌رێ كۆشتنا 200 هزار كه‌سان ، و سالا 1968 و 1970 ل بیرۆ، بۆ ئه‌گه‌رێ كۆشتنا 30 هزار + 35 هزار ، و سالا 1970 و 1999 ل توركیا، بۆ ئه‌گه‌رێ كۆشتنا 50 هزار + 40 هزار كه‌سان ، و ب شێوه‌یه‌كێ گشتی  بیڤه‌له‌رز دهێته‌ دابه‌شكرن وه‌كۆ پیڤانا ریخته‌ر ل سه‌ر 12 هژماران).

 ل دۆر ده‌مێ په‌یدابوونا بیڤه‌له‌رزان دێ چ كه‌ی،دبێژيت( هه‌كه‌ ل ناڤ ئاڤاهیه‌كێ دا بی باشتر ئه‌وه‌ ئێكسه‌ر ب روونیه‌ خوار لبن تشته‌كێ ره‌ق كۆ زوو نه‌شكێت، یان هه‌ر ل جهێ خۆ ب روونی و زه‌ندێن ده‌ستێن خۆ ب سه‌رێ خۆڤه‌ بنی. ل كوژیه‌كێ ئاڤاهی یان ژۆرێ ب روونی خوار باشتره‌. ب چو شێوه‌یه‌كێ ب راوه‌ستایی نه‌مینه‌ ، و باشتره‌ خۆ ژ په‌نجه‌ران و هه‌ر تشته‌كێ شویشه‌ و یان بزانی دێ زوو كه‌ڤیت و شكێتن دوور بكه‌ی ، و هه‌كه‌ هات و ل ئاپارتمانه‌كێ دابی، ب چو شێوه‌یه‌كێ ئاسانسوران بكار نه‌ئینی ، و هه‌كه‌ شیایی، زوو هێزا كاره‌بێ و ته‌باخێن غازێ ب ڤه‌مرینه‌، دا نه‌بیته‌ ئه‌گه‌رێ روودانێن ئاگری ، و هه‌كه‌ هات و بیڤه‌له‌رز ل ده‌مێ نڤستنێ روودا، ل جهێ خۆ نه‌لڤه‌ و هه‌تا ب دوماهیك دهێت ، و ل ده‌مێ بیڤه‌له‌رزێ، ب چو شێوه‌یه‌كێ گه‌له‌ك هاتنوچوونێ نه‌كه‌ و ب تایبه‌تی هه‌كه‌ بزانی نه‌شێی د كێمتر ژ 5 چركه‌یاندا بگه‌هیه‌ ده‌رڤه‌ی وی جهی  و پشتی بیڤه‌له‌رزێ، نابیت ب چو شێوه‌یه‌كێ جگاران بكێشی یان ئاگره‌كێ هه‌ل بكه‌ی، و هه‌كه‌ ل ده‌رڤه‌ بی هه‌ر ئێكسه‌ر ل جهێ خۆ راوه‌سته‌ و بزاڤا هاتنوچوونێ نه‌كه‌ و ب تایبه‌ت هه‌كه‌ چ تشت ل ره‌خێن ته‌ نه‌بن ، و ل ره‌خێن ئاڤاهی و عامودێن بلند و هه‌ر تشته‌كێ بزانی دێ كه‌ڤیت دوور بكه‌ڤه‌. چونكۆ پتریا روودانان ب به‌ركه‌ڤتنا كه‌ره‌سته‌یان خه‌لك دبیته‌ قوربانی ، و هه‌كه‌ ل ترۆمبێلێ دابی پێدڤیه‌ له‌زاتیا ترۆمبێلێ كێم بكه‌ى و ل سه‌رخۆ راوه‌سته‌ ، و ل نێزیك یان دبن ئاڤاهی و هه‌ر تشته‌ك بلند وه‌كۆ عاموده‌یان نه‌ راوه‌سته‌ ، و پشتی بیڤه‌له‌رز ژی د راوه‌ستیت، هه‌ول بده‌ ل سه‌ر خۆ ده‌ست ب هاژۆتنا ترۆمبێلێ بكه‌یه‌ڤه‌، چونكۆ نه‌ مه‌رجه‌ رێك شه‌ق ببن یان دار و به‌ر كه‌ڤتبنه‌ د رێ دا ، به‌لێ هه‌كه‌ لبن تشته‌كێ ڤه‌ مابی ، ب چو ره‌نگه‌كێ نابیت ئاگری ئێكسه‌ر هه‌ل بكه‌ی ، و هه‌ولا لابرنا به‌ر و ئاخ و هیچ تشته‌كێ نه‌ده‌، چونكۆ دبیت دوباره‌ هریان روو بده‌ت ، و هه‌ول بده‌ سه‌ر و چاڤێن خۆ ب جلێن خۆ داپۆشی و ئه‌ڤه‌ دبیته‌ هاریكاره‌ك كۆ ته‌نگه‌نه‌فه‌سی بۆ ته‌ چێ نه‌بیت ، گه‌له‌ك بزاڤان نه‌كه‌، هه‌تا بزانی كۆ خه‌لكه‌ك یێ ب هه‌وارا هه‌وه‌ هاتی و ژنوو دشێی گازی بكه‌ی و بكه‌یه‌ هه‌وار ، ب ره‌نگه‌ك گشتی، دڤێت ب ئارامی سه‌ره‌ده‌ریێ بكه‌ی و نه‌بیه‌ ئه‌گه‌ر بۆ خرابتركرنا ره‌وشێ و ب تایبه‌ت ل نك زارۆ و ژنان )

بەرھەڤکرن: بەیارێ زاویتەیی
ھەکە خواندنەکێ بۆ رەوشا نھا یا ھەرێما کوردستنێ بکەین، دێ وەسا بۆ مە دیار بیت کو ئەو گەفێن بووینە ترس ل سەر ھەرێما کوردستانێ پشتی رێفراندۆما سەرخوەبوونێ، ھێدی ھێدی یێ پاشڤە دزڤرن، سەرکردایەتییا کوردستانی ژی دوبارە دێ ڤەگەریتە سەر رۆلێ خوەیێ بەری رێفراندۆمێ، ئەو ژی پشتی ھەڤگرتنەک تا رادەیەکی د ناڤبەرا ھێزێن پێشمەرگەی دا دروست بووە و گوھۆرینەکا بەرچاڤ د ھەلویستێن ئەمریکا و تورکیا دا چێبووین.
دەمەکی ھندەک بەرپرسێن ئیرانی و ئیراقی بزاڤ دکرن رەوشا ھەرێما کوردستانێ ب ھێزا سەربازی ئێکلا بکەن، ئەنقەرە گاڤان بۆ نووژەنکرنا پەیوەندیێن خوە د گەل ھەرێما کوردستانێ دکەت، ئەمریکا ژی دوپات کریە کو نابیت دەستکاری د سنۆرێن ھەرێما کوردستانێ دا بھێتە کرن، ھەروەسا ئەنقەرە و واشنتۆن ب پێکڤە فشاران ل سەر حکومەتا بەغدا دکەن دانوستاندنێن بەرفرەھـ دەست پێ بکەن بۆ چاککرنا دەولەتا ئیراقێ و ئاڤاکرنا شێوازەکێ نوویێ پەیوەندییان د ناڤبەرا ھەموو پێکھاتەییێن گەلێ ئیراقێ دا، بۆ وێ یەکێ ھەڤسەنگیا ھێزێ ل ھەرێما کوردستانێ بپارێزن و بزاڤێن ئیرانێ بۆ سەپاندنا ھەژموونا تەمام ل سەر ئیراقێ ژناڤببەن.
ھەمان دەم و ب شێوەکێ بلەز ئەمریکا دێ ئاشکرا کەت کو مەرجێن وان بۆ پشتەڤانیکرنا عەبادی بۆ دەرخستنا ئیرانێ بۆ دەرڤەی ئیراقێ، ژ وێ خەیالێ کێمتر نینە یا د گەل نووری مالکی یێ بەری وی کری کو ھەمان رۆل بگێریت، ھەروەسا تورکیا ژی دێ زانیت کو وان بدەستێن خوە ئیراق ب ئێکجاری رادەستی ئیرانێ کر، یا ژ ھەموویێ خرابتر ژی دێ ئەو بیت ھەکە ھەولێر بچیتە بال بژاردەیا سلێمانیێ و بکەڤیتە تەنشتا ئیرانێ ل سەر نەخشەیێ ھێزێ ل دەڤەرێ.
پێشتر ئیبراھیم کالن، پەیڤدارێ سەرۆکاتیا کۆماری یا تورکیا راگەھاند بوو؛ رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆککۆمارێ تورکیا، بەرھەڤییا ژڤانەکی دکەت پێشوازیێ ل نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکێ حکومەتا ھەرێما کوردستانێ بکەت، گۆت بوو ژی؛ ئەردۆغان دێ وی ژڤانی ل دەمێ گونجای راگەھینیت.
ب گۆتنا ئیبراھیم کالن، تورکیا چو دوژمناتی بۆ چو پێکھاتەیان نینە و یا ئەو دخوازن ئێکپارچەیا ئاخا ئیراقێ یە، بەلگەیێ وی ژی ئەو بوو کو دەریێ سنۆری ل ھمبەری وەلاتیێن ھەرێمێ دانەخستینە.
بنگەھێ جەزیرە یێ ڤەکۆلینان ژی د راپۆرتەکێ دا ئاشکرا کربوو، پەیوەندییێن دناڤبەرا ھەولێر و ئەنقەرە سەر ژ نوو دەست پێ کرینەڤە، ئاشکرا ژی کر بوو؛ ئەو پێشھاتە ئاماژە نە کو ئەنقەرە و ب ھەمان شێوە واشنتۆن ژی، تێگەھشتینە کو سیاسەتا سزادانا ھەرێما کوردستانێ دێ بیتە ئەگەرێ ترسێن بەرۆڤاژی و دێ گوھۆرینێن ستراتیژی ل ئیراقێ و دەڤەرێ دروست بن.
ل ڤێرێ ئاماژەکا دی ژی ھەیە، ئەردۆغانێ سەرۆککۆمارێ تورکیا، دەست ژ داخویانیێن خوە دژی رێفراندۆمێ بەردایە، یێن ژ دەستپێکا بریارا رێفراندۆما سەرخوەبوونێ و ھەتا ھێزێن ئیراقی چووینە د کەرکووکێ دا، رۆژانە ب ھەلکەفت و بێ ھەلکەفت رادگەھاندن.
ھەروەسا ھەبوونا سنۆردار یا ھێزێن تورکی ل باشیکێ، کو دبیت ئیراق د ڤێ قۆناغێ دا چاڤێ خوە لێ بنقینیت، یا بزەحمەت نابیت خوە ژێ قۆرتال بکەت ھەکە بەغدا سنۆرێن ئیراقێ د گەل تورکیا کۆنترۆل بکەت.
سەبارەت عەرەبێن سوننە ژی، ئەو نەشێن ئێدی گەنگەشێ د گەل کۆما شیعە یا دەستھەلاتدار ل بەغدا بکەن، ھەکە بەغدا ئەو ھزر کر کو وان سەرکەفتن ل سەر ھەرێمێ ئینایە، ئەو یەک ژی بەرۆڤاژی سیاسەتا تورکیا و سعوودیێ یە کو پشتەڤانێن سوننەیێن ئیراقێ نە و دژی بەرفرەھبوونا ھەژموونا ئیرانێ نە.
ژ ئالییەکێ پەرلەمانتارەکێ کورد ئاشکرا کر بوو؛ کو ھەرێما کوردستانێ چو داھات نینن بشێت قەرێن خوە بدەت یێن بەری نھا ژ تورکیا قەرکرین بۆ مووچەیێن فەرمانبەران کو دگەھنە چار ملیار دۆلاران، گۆت بوو ژی؛ تورکیا مەرج د گەل بەغدا داناینە کو قەرێن وێ یێن ل سەر ھەرێما کوردستانێ ئەدا بکەت بەری رێ بدەت پەترۆلا ئیراقێ بگەھیتە بەندەرێ جەیھان ل ژێر سەرپرشتیا کۆمپانیا سومو یا ئیراقی.
ل گۆری رۆژنامەیا شەرقولئەوسەت، تورکیا قەرەک ب کۆژمێ چار ملیار دۆلاران دابوو حکومەتا ھەرێما کوردستانێ بۆ دانا مووچەیێن فەرمانبەران، نوکە تورکیا یا رژدە وان قەران ڤەگەرینیت بەری پرۆسەیا ھنارتنا پەترۆلا ئیراقێ د ناڤا ئاخا وێ را دەست پێ بکەت، حکومەتا ھەرێمێ ژی ئەو پارە نینە وی قەری ئەدا بکەت، حکومەتا ئیراقێ ژی پێگیر نینە وان قەران ئەدا بکەت، ژبەرکو دەستوورێ ئیراقێ ب ئاشکرایی دبێژیتن ئەو قەرێن حکومەت ژ وەلاتان بکەت، پێدڤییە ب رێیا پەرلەمانی بیت، حکومەتا ھەولێرێ ژی بۆ وان قەران چو رازیبوون ژ پەرلەمانی وەرنەگرتینە، لەورا ئەو قەر د ستوویێ ھەولێرێ دانە.
ژ ئالیەکێ دی، جەبار لعێبی، وەزیرێ پەترۆلا ئیراقێ ل دەمێ ڤەکرنا ئۆمبارێن سۆتەمەنیان ل کەربەلا راگەھاند بوو؛ ئیراق و تورکیا نەگەھشتینە چو رێککەفتنان بۆ ھناردەکرنا پەترۆلا ئیراقێ ژ کێلگەھێن کەرکووکێ بۆ بەندەرێ جەیھان یێ تورکی، ئاشکرا ژی کر بوو؛ دانوستاندن د گەل تورکیا ل دۆر وێ یەکێ دێ بەردەوام بن.
ل بەغدا یا پایتەخت ژی یا نھا خوە بھێزەکا مەزن ددەتە دیارکرن و مەرجان بۆ دانوستانان دیار دکەت و چو حسابا بۆ ھەرێمێ نەکەت، سەرۆکوەزیرَن وێ کەفتیە گێلەشۆکەکێ و پێشبینی ناھێتە کرن ب سلامەت ژێ دەربکەڤیت، ژبەرکو حەشدا شەعبی ھێزا ئێکانەیە عەبادی زەپلەکێن خوە پێ دیار بکەت، پتریا گرۆیپێن حەشدێ ژی ژ ئالیێ ئەمریکا ڤە کەفتینە لیستا تیرۆرێ، ئەمریکا داخواز ژ ژعەبادی کریە حەشدێ ھەلوەشتینیت و وێ یەکێ ژی ئیران قەبوول ناکەت و خامنەیی ب ئاشکرایی گۆتیە عەبادی، نابیت حەشد ھەلوەشیت، ئەڤە ژبلی ھەڤڕکیا نووری مالکی د گەل عەبادی ل سەر دەستھەلاتێ، کو وێ یەکێ دوبەرەکی ئێخستیە ناڤا حەشدێ.
ل ڤێرێ ھێدی ھێدی دژاتیا ئەمریکا بۆ حەشدێ دیار دبیت و تورکیا ھەر ل دەستپێکێ ئاشکرا کریە کو وان چو پەیوەندی د گەل حەشدا شەعبی نینن، کۆنترۆلکرنا کەرکووکێ ژی ژ ئالیێ حەشدێ، ئانکو د چاڤێن ئەمریکا دا ئەو کۆنترۆلکرن ژ ئالیێ گرۆپێن تیرۆرستە، ژ لایەکێ دی ڤە ب ئاشکرایی ئەمریکا دیار دکەت کو دێ ل سەر پشتەڤانیکرنا ھەرێما کوردستانێ و ھێزێن پێشمەرگەی بەردەوام بیت، ئانکو نەدوورە جارەکا حەشدا شەعبی ب فەرمانا ئیرانێ ھێرشێ بکەتە سەر کوردستانێ، وی دەمی دێ گوھۆرینەکا مەزنتر د ھەلوەستێ ئەمریکا و تورکیا دا چێبیت.
ب وێ یەکێ و ب کورتی، گاڤ بۆ گاڤێ پێگەھێ ھەرێما کوردستانێ دێ ڤەگەریتە سەر ھێزا خوە یا بەرێ و پەیوەندیێن ئیراقێ و تورکیا چو کارتێکرنێ ل وان ناکەن و دێ ھەموو مافێن خوەیێن دەستووری د ڤێ قۆناغێ دا بدەستڤە ئینن، رێ ژی ل بەر سەرخوەبوونێ دێ خۆش بیت گەر ئەمریکا د ب دروستی د وێ یەکێ گەھشت کو ئیرانێ دڤێت ب وەکالەت ئانکو ب ناڤێ حەشدا شەعبی ئیراقێ داگیر بکەت.

website security
Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com