ئه‌قل مه‌زن كینه‌؟!..

ئه‌قل مه‌زن كینه‌؟!..

25

د. سالار ئوسمان
بابه‌ته‌كێ گشتى زۆر د ڤێ ناڤه‌ندێ دا هه‌یه‌، ناڤه‌ندا عه‌قل و گفتوگۆیێ، دیسا ژى پرسیارا زۆر ژى، مانێ پرسیار ب خوه‌ بابه‌ت خولقاندنه‌ و بابه‌ت ژى جهێ حه‌واندن و هه‌لگرێ ب ده‌هان پرسیارانه‌، بلا جارێ واز ل په‌یوه‌ندیا د ناڤبه‌را بابه‌ت و پرسیارێ دا بینین و بهێینه‌ڤه‌ ل سه‌ر بابه‌تێ خوه‌ یێ سه‌ره‌كی، بابه‌تێ عه‌قل و دانوستاندن.
ـ دانوستاندن به‌رهه‌مێ عه‌قلی مرۆڤى یه‌، ئه‌و مرۆڤێ ل سه‌ر پشتا سه‌ده‌هان سه‌ربۆران گه‌هشیته‌ ئه‌ڤرۆ، تایبه‌ت سه‌ربۆرێن ته‌حل، به‌لێ سه‌ربۆرا ته‌حل وان قووناغێن مێژووی، كو مرۆڤان گوهداریا هه‌ڤدو نه‌دگرتن و ئاكام ل ته‌حلیێ گوهدارینه‌گرتن ل هه‌ڤدو، خوینه‌كا زۆر هاته‌ رێتن و نها مێژوو، شه‌رمه‌زارا وێ خوینێ یه‌!..
ـ دبیت گه‌ر ب ڕێژه‌یی ژى بیت، بێژین: قووناغا خوێنڕێژیێ، قووناغا گوهنه‌دانا هه‌ڤدو، ئه‌و قووناغا تاری، كو هه‌ر كه‌س گوه ل ده‌نگی خوه‌ دبیت و به‌س!.
ـ قوونانا ڕۆناك، قووناغا دیالۆگێ یه‌، ئه‌و قووناغا مه‌ هه‌موویان هه‌ی، ئه‌م هه‌موو دئاخڤین، ئه‌م هه‌موو گوهدده‌ین، ئه‌م هه‌موو كار دكه‌ین و پشكدارین د گه‌ل ئێك دا، به‌رپرسیا مه‌ ژى د ستوى دایه‌!..
ـ د قووناغا دانوستاندنێ دا، ئه‌م هه‌موو ده‌نگ دده‌ین، ده‌نگ بڕیارێ دده‌ت، كا كی حوكمڕانه‌ و كی ژى حوكمڕان نینه‌، هه‌ر ژ به‌ر وێ چه‌ندێ ژى دیمۆكراسی تیشكێ دئێخیته‌ سه‌ر هه‌موویان، خوه‌ ئه‌وان ژى، یێن كو ب تاریاتى بیر دكه‌ن، ب رامانه‌كا دیتر، دیمۆكراسی به‌رهه‌مێ دیالۆگێ یه‌، ئه‌و دیالۆگا به‌رهه‌مێ دستكه‌فتێ عه‌قلێ مرۆڤی، ئه‌و مرۆڤێ سه‌ربۆران فێركرى، كو ژبلى دیالۆگێ چاره‌سه‌ریه‌كا دیتر نینه‌ بۆ ژیانێ و ئێكلاكرنا كێشه‌یان!..
ـ له‌ لاپه‌ڕێ (153) ژ پرتووكا (موسوعه‌ الامپال) یا (منیر عبود)، گۆتنه‌كێ سه‌رنجا من ڕاكێشا و پێخۆش بووم د ڤێره‌ دا كێمه‌كێ ژ هه‌لویستێ وى دیاربكه‌ین، گۆتن ژى ئه‌ڤه‌یه‌: (عه‌قلێ مه‌زن دیالۆگا بۆچوونان دكه‌ت، عه‌قلێ ناڤه‌ند دیالۆگا بابه‌تانه‌ و عه‌قلێ بچووك ژى دیالۆگا كه‌سانه‌)، هه‌كه‌ ب هووری سه‌حكه‌ینه‌ ڤێ گۆتنێ، ئه‌وا ژینگه‌، واقیع، ڕه‌وش و ئاستێ دیالۆگان ل كوردستانێ بۆ مه‌ ڕۆهن دبیت!..
ـ ل كوردستانێ پتریا دانوستاندنان ده‌رباره‌ی كه‌سانه‌، ئه‌ڤجا چو ب پێهه‌لدان و ستایش بیت، یانژی ب جنێو و ناڤزڕاندنێ بیت، سه‌باره‌ت عه‌قلێ ناڤه‌ندی ژى، كو دیالۆگا بابه‌تان دكه‌ت، ڕاسته‌ دیالۆگا بابه‌تان هه‌نه‌، لێ د كێمن و د ئاستێ پێدڤی دا نینن، بۆ نموونه‌: بابه‌تێ په‌روه‌ردێ، ئه‌رێ بابه‌تێ په‌روه‌ردێ چه‌ند چوویه‌ د ناڤ دیالۆگان دا؟!.. ئه‌رێ حزبێن سیاسیی پشكه‌كى ژ دیالۆگا خوه‌ دزانن؟، ئه‌رێ میدیا، ئه‌رێ په‌روه‌رده‌ بۆیه‌ پشكه‌ك ژ خه‌ما میدیایێ؟!..ب كورتی و ب داخڤه‌، ل كوردستانێ كێمتر دیالۆگا بابه‌تان دهێته‌كرن؟!.. سه‌باره‌ت دیالۆگا بۆچوونان ژى كو عه‌قلێن مه‌زن دكه‌ن، ئه‌وا دبیته‌ جهێ مخابن هه‌لكێشیێ، چونكو دیالۆگ بۆچوونێن ل كوردستانێ ب ڕاده‌یه‌كى یا كیم و لاوازه‌، پێدڤیه‌ و دڤێت زانكۆ و ناڤه‌ندێن هزرینى، نه‌ك هه‌ر هه‌لویستێ رژد له‌بار بكه‌ن، به‌لكو دڤێت وه‌ك گرفته‌ك سه‌ح بكه‌نێ، گرفته‌ك وه‌ك نه‌خۆشی، دیاره‌ نه‌خۆشی ژى چاره‌سه‌ریا گه‌ره‌كه‌!..
ـ كۆمه‌كا دیالۆگا بۆچوون نه‌كه‌ت، كۆمه‌ك تنێ به‌رهه‌ڤ بیت دانوستاندنا ڕه‌ش و سپی یا كه‌سان بكه‌ت و قودره‌ت دیتن ڕه‌نگێن د ناڤبه‌را ڕه‌ش و سپی دا نه‌بیت، ئه‌و كۆمه‌، د پرسا د یالۆگێ دا، دڤێت وه‌ك نه‌خۆش بهێته‌ سه‌حكرن و دلسۆزێن وێ ل دووماهی چاره‌سه‌ركرنێ دا بگه‌ریێن!..
ـ چاره‌سه‌رى، كوشتنا ڕوانگا ئایدیۆلۆژیی و سیاسیان و زێندیكرنا ڕوانگا زانستیانه‌، ب كورتی زانست كلیلا چاره‌سه‌ریا وارێن ژیانێ یه‌، لێ د جڤاكێ مه‌ دا، هنده‌ ڕوانگه‌یا سیاسیان دزالن، هنده‌ ڕوانگا زانستان جهێ بایه‌خى نینن، كو ئه‌ڤه‌ ژى گرفته‌كه‌ و دڤێت زانكۆ لێ بهێنه‌ ده‌نگ.
ـ دووماهی په‌یڤ: عه‌قلێ مه‌زن، ئه‌و عه‌قلێ دیالۆگا بۆچوونێ دكه‌ت، نه‌ك جنێۆ دده‌ت و ته‌شهیر و سڤكایه‌تیێ ب كه‌سێ بكه‌ت، به‌لكو ب ڕێز ڤه‌ ل جوداهیێ دگه‌ریێت و پێ وه‌یه‌ جوداهیی مایێ ڕێز و هێز و پێز و گفتوگۆكرنێ یه‌، ئێدى دڤێت مرۆڤێن مه‌زن، ئه‌وێن پرسێن مه‌زن د ستیوو دا، گه‌نگه‌شا بۆچوونێ بكه‌ن، نه‌ك یا كه‌سان!..

کۆمێنتا تە