عه‌له‌ویێن توركیا و توركێن ئه‌زه‌ریێن ئیرانى!

عه‌له‌ویێن توركیا و توركێن ئه‌زه‌ریێن ئیرانى!

5

نه‌زیر چه‌مباهیڤى

وه‌لاتێن تركیا و ئیران وه‌ك هه‌مى وه‌لاتان پێكهاته‌نه‌ ژ نه‌ته‌وه‌ و ئۆل و تائیفان, هه‌كه‌ شۆوڤه‌كرنه‌كێ ل سه‌ر شێعه‌یێن عه‌له‌وى ل توركیان بكن دێ دیار بیت كو رێژه‌یا كوردێن عه‌له‌وى ل توركیا دگه‌هیته‌ 30% به‌رامبه‌ر 70% كوردێن سونى, تائیفا عه‌له‌وى ل توركیا دابه‌شكرى یه‌ ل سه‌ر 14 ویلایه‌تان ( پارێزگه‌هان ), و د ئاماران دا رێژه‌یا عه‌له‌ویان 15%ێ یه‌ ژ رێژا ئاكنجیێن توركی ئامارا وێ ژ 82 ملیۆن كه‌سان دبۆرت, ئانكو ژ عه‌له‌ویێن ل سووریا و لوبنان پترن, دیار دبیت عه‌له‌وى ژ 12 ملیۆن كه‌سان پترن ل وى وه‌لاتى و نموونه‌ ل غازى عه‌نتاب 60% و ل سێواس 70% و قه‌هره‌مان مه‌ره‌ش 60% و توكات 70% و تشۆم 60% و ئه‌ماسیا 60% ئیسته‌نبۆل 30% و ئه‌نقه‌ره‌ 30% و ئیزمیر 40% و …..هتد, به‌لێ عه‌له‌ویێن توركیا وه‌كى یێن وه‌لاتێن دى نه‌ توندره‌ون و ته‌نها دبینن مه‌زهه‌بێ عه‌له‌وى رێیه‌كا ئایینى یه‌ و نه‌زیده‌تر, د هه‌مان ده‌م دا ئه‌و نه‌ ئێكگرتى نه‌ و به‌لاڤه‌ و جودا جودا نه‌, كۆمه‌له‌ و رێكخراوێن وان ژ ئێكودو دجودانه‌, وه‌ك عه‌له‌ویێن كورد چ هه‌ماهه‌نگیا خورت دگه‌ل یێن عه‌ره‌ب نینه‌ و یێن عه‌ره‌ب ژى هه‌ر وه‌سا په‌یوه‌ندیێن خورت ل گه‌ل یێن كورد و تورك نینه‌, زمانێ وان ژ ئێكودو جوداتره‌, تێكه‌لیا هه‌ڤدو ناكن وه‌كى ته‌كیێن به‌كتاشیا و دیدقان و شبلین, سیاسه‌تا ده‌ستهه‌لاتێن توركیا پتر ژ كوردێن سونى خوه‌گونجاندى یه‌ دگه‌ل عه‌له‌ویێن خوه‌, عه‌له‌وى نه‌ وه‌كى كوردان هاتینه‌ سته‌ملێكرن و پشتگوهاڤێتن, عه‌له‌ویان ژى باوه‌ریه‌كا باش دایه‌ حوكمرانیا عه‌لمانیه‌تا توركى و خوه‌كێشاینه‌ د ناڤ پارتێن چه‌پێن توركى دا و پشته‌ڤانیا كۆده‌تایا سالا 1960ێ كریه‌ و پشكدارى دستوورێ توركیا یێ سالا 1961ێ بووینه‌ ژبۆ ئازادیا هزرێن ئایینى و ب ئه‌ڤێ سیاسه‌تا خوه‌ شیان د هه‌لبژارتنان دا ل سالا 1965 خوه‌ بگه‌هیننه‌ د ناڤ په‌رله‌مانى دا ب 15 كورسیان, و نها ژى خوه‌ دبینن پشته‌ڤانێن ده‌ستهه‌لاتا توركیا نه‌ ژبۆ پاراستنا ئاسایشا نه‌ته‌وى یا وه‌لاتى, و ل ده‌ڤ وان سه‌ركه‌فتنا توركیا پیرۆزتره‌ ژ عه‌له‌ویه‌تا شێعى و ئیرانێ, به‌روڤاژى ئه‌وانا ئه‌زه‌رى (توركێن) ئیرانێ یێن شێعه‌ كو رێژه‌یا وان د ئامارێن ئیرانێ دا دگه‌هیته‌ د ناڤبه‌را 16- 25% و ل نێزیكى نه‌ه پارێزگه‌هان ئاكنجى نه‌ و ژ سه‌رجه‌مێ ئیرانا 80 ملیۆنى نێزیكى 15 ملیۆن كه‌سانن دبینن نه‌ته‌وا تورك پیرۆزتره‌ ژ ئیران و وه‌لاتێ ئیرانێ و سه‌ره‌رایى ناسناما ئیرانى توندره‌ویا وان بهێزه‌ بۆ نه‌ته‌وا تورك و ئه‌زربێجانا توركى, و جهێ ئاكنجیبوونا وان هه‌ر ژ سنوورێ توركیا هه‌تا دگه‌هیته‌ ده‌ریا قه‌زوین و به‌ر ب نێزیكى ته‌هران ڤه‌ و گه‌له‌ك ده‌ڤه‌رێن كوردان ب رێژه‌كا نه‌ كێم خوه‌ لێ ئاكنجى كرینه‌ تایبه‌ت رۆژئاڤا و باكۆرێ ده‌ریا ئورمیێ دگه‌ل سنوورێ توركیا و ئه‌و ژى ژبۆ مه‌ره‌ما قوتكرنا په‌یوه‌ندیێن كوردێن ئیران و توركیا ل دووڤ پلانێن داگیركه‌را و ده‌وله‌تێن ئه‌قلیمى ب ره‌زامه‌ندیا رۆسیا و زلهێزان دا چ جاران كوردێن رۆژهه‌لات و باكۆر شیانێن په‌یوه‌ندیێن ب هێز دگه‌ل هه‌ڤ نه‌بن, ل ڤێره‌ مه‌ره‌م ژ بابه‌تى هه‌كه‌ هات و په‌یوه‌ندیێن توركیا و ئیرانێ تێكچوون، دێ ئه‌زه‌ریان و عه‌له‌ویان رۆلێ خوه‌ هه‌بیت د هه‌ردو وه‌لاتان دا، به‌لێ دێ ئه‌زه‌رێن تورك پتر رۆل هه‌بیت ژبۆ نه‌ئارامیا ئیرانێ ژ عه‌له‌ویێن بێ سه‌ر و نه‌ئێكگرتى ل توركیا ژبه‌ركو عه‌له‌ویێن ل توركیا ته‌خا عه‌ره‌ب و كێم فارس نه‌شێن خوه‌ بلڤینن و هه‌ماهه‌نگیا وان ل گه‌ل یێن كورد و تورك نینه‌ و مه‌بده‌ئێ عه‌له‌وى ل توركیا بێ رۆله‌ و توندره‌وى نینه‌ بۆ ئیرانێ وه‌ك شێعه‌یێن ئه‌زه‌ر ل ئیرانێ خودان مه‌بده‌ئن بۆ نه‌ته‌وا توركى و شێعه‌تیا خوه‌ دێ كه‌نه‌ قوربانى نه‌ته‌وا تورك، ژبه‌ركو ژ ئێك زمانن و سه‌ره‌رایى زمانێ فارسى و زمانێ خوه‌ ژ ده‌ستنه‌داینه‌, و نموونه‌ شه‌ڕێ ئه‌زربه‌یجان و ئه‌رمینیا مایتێكرنا وان رێك نه‌دا ئیرانێ رۆلێ پشته‌ڤانیا به‌رچاڤ هه‌بیت بۆ ئه‌رمنستانێ…

کۆمێنتا تە