NO IORG
Authors Posts by چیان مهدی

چیان مهدی

چیان مهدی
29 POSTS 0 COMMENTS

52

ئه‌ز دگه‌ل ده‌ستنیشانكرنا ڤان رۆژا نینم كو ب تنێ رێزگرتنه‌كا ب له‌زه‌ بۆ ئافره‌تان، به‌لكو مرۆڤ ب خوه‌ هه‌ژی هندێ یه‌ به‌رده‌وام رێز ل كه‌سایه‌تی و رۆل و پێگه‌هێ وێ بێته‌گرتن و ب تایبه‌ت ئافره‌ت، كو به‌شه‌كێ كاریگه‌رێ ژیانێ و به‌رده‌وامیا مرۆڤایه‌تیێ یه‌. د رۆژا جیهانیا كرێكاران دا، گرنگه‌ بینینه‌ بیرا خوه‌ ئافره‌تا كورد چه‌ند ب زه‌ندك و باسكێن خوه‌ و ب دلسۆزانه‌ و ب ئیراده‌ كرێكاره‌ك بوویه‌ بۆ ژیانێ و بۆ نه‌ته‌وا خوه‌ و ب ده‌هان لاوێن دلسۆز گوری ئازادی و ژیانه‌كا دی كرینه‌.
ئافره‌تێن كۆردستانێ د هه‌موو وان قوَناغێن مێژوویی یێن كورد تێدا ده‌رباز بووین مل ب ملێ زه‌لامی باشترین رۆل هه‌بوویه‌، ژ ژیانا گوندی و كشتوكالیێ هه‌تا ژیانا پێشمه‌رگاتیێ و ئازادیێ و خه‌بات ژ پێخه‌مه‌ت وه‌لاتی. تو سه‌حكه‌یێ ب ده‌هان شێره‌ژن هه‌نه‌ كو ب كرێكارانه‌ ژیاینه‌ بۆ هندێ ژیانه‌كا دی ببه‌خشنه‌ جڤاك و زارۆك و نه‌ڤییێن خوه‌. وه‌كی هه‌ر جار سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی سه‌باره‌ت ئافره‌تێ دبێژیت:”هین نموونا خۆراگریێ و قه‌هره‌مانیێ وچاڤ نه‌ترسیێ نه‌”، به‌لێ ئافره‌تا كورد د ژیانا خوه‌ دا هه‌ رده‌م كرێكار بوویه‌، به‌لێ ب وی ره‌نگێ كو زه‌حمه‌تا ژیانێ بۆ خوه‌شیا جڤاكێ خوه‌ بگوهوَڕیت. چ شه‌رم تێدانینه‌ دڤێت رێز ل وان ئافره‌تان بهێته‌ گرتن، دایكا وی پێشمه‌رگه‌یه‌ ئه‌وێ ل به‌ره‌یێن شه‌ری پێخه‌مه‌ت وه‌لاتی شه‌ری دكه‌ت و ئه‌و ژی ب ده‌ست و تبلێن خوه‌ ژیانا كرێكاریێ دكه‌ت و نانه‌كا سه‌ر بلندانه‌ په‌یدا دكه‌ت، ئه‌ڤه‌ دڤێت د مێژوویا نه‌ته‌وا مه‌ دا ب تنێ وه‌كی ناڤ ئینانه‌كێ نه‌بن، به‌لكی دڤێت ببنه‌ ره‌مزا كرێكاریێ و ژیانێ وخه‌بات و مانێ. د ڤێ هه‌لكه‌فتێ دا ب دیتنا من ئه‌م هه‌موو دڤێت كار بۆ بلندكرنا بهایێ كرێكاری بكه‌ین و كرێكار ب تنێ د زه‌ندكێن وی زه‌لامی دا نه‌بینین ئه‌وێ كار دكه‌ن، به‌لكی ئه‌و ئافره‌تێن زه‌حمه‌تا ژیانێ هه‌لگرتی، وه‌كی كرێكار پشته‌ڤانی لێ بهێته‌ كرن بۆ هندێ د ژیانێدا دا دبه‌رهه‌مدار بن، ده‌ستا نه‌داهێلن، زه‌حمه‌تا ژیانێ پاشڤه‌ نه‌زڤرینیت و هه‌م ئافره‌ت بن و هه‌م ژی ده‌ستێ ئاڤاكرنا ڤی جڤاكی بن و رۆلێ وان د هه‌موو بواران دا بهێته‌ دیتن، ب تایبه‌تی ئاڤه‌دانكرنێ و پێشڤه‌برنێ.
٭به‌رپرسا ئه‌نجوومه‌نێ قه‌زا دهوك- ئێكه‌تیا ئافره‌تێن كۆردستانێ

93

چوونا شاندێ بلندێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ بۆ به‌غدا و هه‌ڤدیتنێن وان گه‌رمترین پرسه‌. بالا گه‌له‌ك خه‌لكی راكێشایه‌ داكو ژ هه‌ر دو روویێن باشی و خرابیێ ڤه‌ و ژ روویێ سیاسی ژی ڤه‌ بۆچوون ل سه‌ر بهێته‌ دان، جادا كوردی نه‌ڤیانه‌كا زێده‌ ل هه‌مبه‌ر به‌غدا هه‌یه‌ و تو نه‌شێی باوه‌ریێ بۆ چێ كه‌ی كو ئێدی مافێن ته‌ دپاراستی بن د چارچوَڤێ عێراقا ئاشوَپی یا ئێك پارچه‌ دا.
ناڤه‌ندا دبلوَماسی ژی وه‌كو پێنگاڤه‌كا ئارامكه‌ر ته‌ماشه‌ی ڤی بارودوَخی و ڤی شاندی دكه‌ن. ژ روویێ ده‌م و دۆخێ روودانان ڤه‌ سه‌حكه‌ینه‌ ڤێ سه‌ردانێ، ژبلی دیمه‌نێن میدیایی، دهێته‌ دیتن بزاڤه‌كا چڕ هه‌یه‌ بۆ ئه‌نجامدانا راپرسیێ وهیڤیا خه‌لكی یادهندێ دا كو ناف مالا كوردستانێ ب هه‌ولێن به‌رده‌وامێن سه‌رۆك مسعود بارزانی بگه‌هیته‌ ئاسته‌كی باوه‌ریێ د ناڤ به‌ینا هێزێن ره‌سه‌نێن هه‌رێماكوردستانێ دروست ببیت و ئه‌و زه‌مینه‌ بهێته‌ خوه‌ش كرن كو بشێین راپرسی بچیته‌ د قوَناغا جێبه‌ جێكرنێ دا. ئه‌ڤه‌ ژبلی ئه‌و سنوورپارێزیا پێشمه‌رگه‌ی بجانێ خوه‌ پاراستی یه‌ وهێله‌كا گرنگا جوَگرافیا كوردستانێ دپارێزیت. ئه‌ڤ چوونا به‌غدا ئانكو چی؟ چ پێنه‌ڤێت دڤێت وه‌ك خوه‌ بهێته‌ ته‌ماشه‌كرن، ئه‌م ل دووڤ ده‌ستووری و سه‌ره‌ده‌ریێ سه‌رب عێراقێ ڤه‌ینه‌، هه‌ر پێنگاڤه‌ك ژی د نها و پاشه‌روَژێ دا بهێته‌ هاڤێتن، هه‌ردڤێت بچینه‌ به‌غدا. مه‌ د ڤێ عێراقێ دا هه‌موو رێك تاقی كرینه‌، نه‌ شیاین نڤێسینێن سه‌ر كاغه‌زا كو سۆز و په‌یمان و رێكه‌فتن و ده‌ستووری یه‌ ل سه‌ر ئه‌ردی بهێنه‌ بجهئینان و ماف و به‌رژه‌وه‌ندی دپاراستی بن، ژبه‌رهندێ دنهاژیدا نه‌شێین ب رێكێن دی تاقی بكه‌ینه‌ڤه‌ و دڤێت ب وی زمانێ نه‌رمێ كو دشێین بشێوه‌یه‌كی جودابین و د پاشه‌روَژێ ژی دا براده‌ره‌كێ باش و جیرانه‌كێ باش بین، ئه‌گه‌ر ئه‌م وه‌سا هزربكه‌ین دێ وی مافی ب شه‌ری بده‌ستڤه‌ ئینین هه‌تا راده‌یه‌كێ شاشیه‌، دڤێت دانوستاندنا به‌رده‌وام و په‌یوه‌ندیا به‌رده‌وام مه‌ هه‌بیت داكو به‌غدا ژهندێ پشت راست بكه‌ین ئێدی سه‌رده‌مێ به‌غدایه‌كا حاكمێ موتله‌ق نه‌مایه‌. د گه‌ل ڤان هه‌موویا ژی دا پارتێن كوردستانی بزاڤێن خوه‌ دگه‌ل به‌غدا پتربكه‌ن كو د كوردستانه‌كا ئێك گرتی دا و خودان ئیراده‌ ڤه‌ ئه‌م دێ ئێینه‌ ده‌ف هه‌وه‌ و جوداهیێن مه‌یێن نافخوه‌یی كارتێكرنێ ناكه‌نه‌ سه‌ر وێ بریارێ، كۆ ئێدی ئه‌م دێ دگه‌ل عێراقێ ژیانه‌كا دی ده‌ ست پێكه‌ین ئه‌و ژی ژیانا جیرانیا باش و دوستایه‌تیا باش.

78

سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ به‌رێز مه‌سعود بارزانی د په‌یاما خوه‌ یا سالا نوو دا جاره‌كادی ئه‌و رویێ خوه‌یێ راستی نیشا هه‌موویان دا كو خه‌مخوَریا وی بۆ سه‌قامگیریا سیاسیا كوردستانێ خاله‌كا جه‌وهه‌ریا جه‌نابێ وی یه‌ بۆ ده‌ربازبوونێ ژ قوَناغه‌كا دی ژ هه‌ڤڕكیێن هێزێن كوردستانی. ناڤه‌روَكا گشتی یا په‌یاما سه‌رۆكی، جهێ دلخوه‌شییا ملله‌تی و جهێ باوه‌ریه‌كا دی یا پارتان بوو ” كو سه‌رۆك بارزانی ” بڤێ ده‌ستپێشخه‌رییا بۆ چاره‌كرنا كێشان به‌رپرسیاریا مێژووی یاخوه‌ و ئه‌ركێ سه‌رمللێن خوه‌ وه‌ك سه‌رۆك بجهبینیت و ده‌رگه‌هان ژی ل هه‌مبه‌ری گفتوگویێ و رێكێن چاره‌كرنێ ڤه‌كه‌ت. گرنگیا ناڤه‌روَكا په‌یاما وی ژهندێ ده‌ست پێدكه‌ت كو چه‌ند هه‌لبژارتنه‌ك وه‌كه‌ خالێن گرنگێن هه‌ڤڕكیان دیاردكه‌ت و ئاماده‌یه‌كا زێده‌ به‌رپرسیارانه‌ ژی نیشاندایه‌. ب تایبه‌تی د پرسا سه‌روَكایه‌تیا هه‌رێما كوردستانێ دا كو چه‌ند جاره‌كا به‌رێزی د په‌یامێن خوه‌ دا ئه‌ڤ چه‌نده‌ دووپات كریه‌، ئه‌و پوَست نوینه‌راتیه‌كا راستا ملله‌تی یه‌ و دڤێت ملله‌ت ب ئازادانه‌ بریارێ ل سه‌ر بده‌ت و د ڤێ په‌یاما خوه‌ ژی دا بۆ ب دووماهیك ئینان ب بینه‌ و به‌رده‌یێ چه‌ند پێشنیاره‌ك ئێخستینه‌ به‌رسینگێ هێزێن كوردستانی و ژ لێدوانێن به‌رپرسێن وان هێزان ژی ڤه‌كرنه‌كا مه‌زنه‌ ل هه‌مبه‌ر هه‌موو ئاریشه‌یان، به‌لێ به‌رپرسیا گرنگتر یا دهندێدا ئه‌رێ د سیاسه‌تا وان پارتان دا ئان ژی د ناڤه‌روَكا سه‌ره‌ده‌ریا خوه‌ دا ئاماده‌یی تێدا هه‌یه‌ بۆ دووماهیك ئینان ب ئاریشه‌یان یان ژی وه‌ك هه‌موو جاره‌كێ دڤێت موزایدێن سیاسی پێڤه‌ بكه‌ن و بازارێ میدیایێ پێ گه‌رم بكه‌نه‌ڤه‌؟ ئه‌ز باوه‌رناكه‌م حزب هند ئێك گرتی بن ل سه‌ر هندێ كه‌سه‌كی ژبلی بارزانی بۆ وی پوَستی دیاربكه‌ن كو ئێكه‌م پێشنیارا سه‌رۆك بارزانی ب خوه‌ یه‌، چنكو رویدانێن ڤێ دوماهیێ زێده‌تر بوَ هه‌موو ئالیه‌كی دیاركر كو پێدڤی بوونا سه‌رۆك بارزانی ئێكه‌ ژپێنگاڤێن سه‌ركه‌فتنێ، چ ل هه‌مبه‌ر شه‌رێ داعش ئان ژی گوهوَڕینێن ده‌ڤه‌رێ، ژبه‌ر هندێ خه‌لكێ كوردستانێ ژ ڤێ ده‌ستپێشخه‌ریا سه‌رۆك بارزانی پتر پشت راست دبن كو پاشه‌روَژا خوه‌ دده‌سته‌كێ ئه‌میندا دبیننه‌ڤه‌. پێشنیارا دووێ ژی هه‌لبژارتنا سه‌رۆكی، دیسا لایه‌كێ دیێ تایبه‌ته‌ ب یاسایا هه‌لبژارتنا و كومسیونا بلندا هه‌لبژارتنا ل هه‌رێما كوردستانێ كو وانژی هه‌یا نها به‌رسڤه‌كا وه‌سا نینه‌ به‌ری نوكه‌ ئه‌و چه‌نده‌ راگه‌هاندیه‌ كو وان پێدڤی ب ده‌می هه‌یه‌ و بوَدجه‌ دڤێت، به‌لێ گرنگی یا باوه‌ریێ ژهندێ یه‌ كو سه‌رۆك بارزانی د ڤی بابه‌تی ژی دا هه‌موو ئه‌و بزاڤێن نه‌ره‌وا ره‌تكرینه‌ كو دژی جه‌نابێ وی د میدیایێن هنده‌ك حزبان دا دهاتنه‌ ئه‌نجامدان. پێشنیارا سیێ ژی ، ده‌نگێ خه‌لكی كه‌توارێ روودانایه‌ كو ئێكه‌ ژ بژاردێن هه‌ره‌ به‌رچاڤێن كو ئه‌ز دبێژم ئه‌ڤه‌ ل ده‌ف هه‌موو حزبان په‌سه‌ندتره‌ كو ئه‌ڤ بابه‌ته‌ هه‌تا سالا 2017 وه‌كی خوه‌ بمینیت. پرسیار ژی ل ڤێرێ ئه‌ڤه‌ یه‌ بۆچی یا گرنگه‌؟ چ پێنه‌ڤێت د شه‌رێ داعش دا كورد شیان سه‌ركه‌فتیانه‌ رووب رووی هه‌موو وان فشارا ببیته‌ڤه‌ و د ڤی شه‌ری دا هێزا پێشمه‌رگه‌هێ كوردستانێ ب سه‌رپه‌رشتیا سه‌رۆك بارزانی سنوورێ جوَگرافیێ كوردستانێ دیاركر، ئه‌ڤ خاله‌ هوَكاره‌كێ به‌رچاڤه‌ بۆ هندێ ملله‌ت ب باوه‌ریڤه‌ پشته‌ڤانیا ڤێ پێشنیارێ بكه‌ن. نها ئاخفتن ل سه‌ر ده‌ستپێشخه‌ریا سه‌رۆك بارزانی و ئیرادا گه‌هشتن ب چاره‌ كرنا ئاریشه‌یان ژ ئالیێ حزبان ڤه‌، ئه‌گه‌ر هه‌موو ئه‌و حزبێن كو موهله‌تا فه‌رمیا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ هه‌ی هه‌ست ب به‌رپرسیاریێ بكه‌ن، خوه‌ نه‌ ده‌نه‌ پاش ژ گرنگیا وێ ده‌ست پێشخه‌ریێ هینگێ دێ شێن خالێن هه‌ڤ پشكێن د ناڤ به‌ینا خوه‌ دا زێده‌تر بكه‌ن و ڤێ قوَناغێ ب سه‌ركه‌فتیانه‌ ئان هه‌رچ نه‌ بیت ب شێوه‌كی ب هێلنه‌ڤه‌ د قازانجا هه‌رێما كوردستانێ دا بیت. گرنگیه‌كا دی یا ڤێ ده‌ست پێشخه‌ریا سه‌رۆك بارزانی دئیرادا بزاڤێن چاره‌كرنا ئاریشه‌یاندایه‌ د ئه‌جندایا سه‌رۆك بارزانی كو جاره‌كا دی جوره‌ك ژ ئیحراجێ بۆ وی خه‌لكی دروست كر كو دگوت ” سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ پوَستێ سه‌روَكایه‌تیا هه‌رێمێ ناڤه‌روَكا ئاریشه‌یانه‌، هه‌كه‌ ئه‌م ب هووری سه‌حكه‌ینه‌ ڤێ په‌یاما جه‌نابێ سه‌رۆكی دێ تێگه‌هین، كو وان هه‌موو ئاخفتنان چ بنه‌ما بوَ نه‌بوو و بتنێ موزایده‌ بوون ب وی بابه‌تی دهاتنه‌ كرن.

50

سه‌ره‌دانا مێژوویا سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ بۆ توركیا و پێشوازیكرنا وی ژ روویێ ئه‌ته‌كێتا دبلوَماسی ڤه‌، جوَره‌كێ دی ژ گرنگیا هه‌رێما كوردستانێ و رۆلێ به‌رچاڤێ سه‌رۆك بارزانی وه‌كه‌ كارێكته‌ره‌كێ ئاشتیخوازێ ده‌ڤه‌رێ و جیهانێ، ب تایبه‌تی پروَسا ئاشتیێ ل توركیا كو باشترین ده‌رفه‌تا گه‌هشتنێ یه‌ ب مافێت نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیێن كوردا ل باكوورێ كوردستانێ. بۆچوون و سیاسه‌تا هه‌رێماكوردستانێ و بتایبه‌تی سه‌رۆك مه‌سعودبارزانی د قوَناغێن پروَسا ئاشتیێ دا ل توركیا گه‌له‌ك دئاشكه‌ره‌نه‌، سه‌رۆك بارزانی چه‌ندجاره‌كا د پێشڤه‌برنا ڤێ پروسه‌یێ دا باندوَر هه‌بوویه‌ و ئه‌وپێنگاف پتر بمفاكریه‌ و حه‌زاوی ئه‌و بوویه‌ كو ئه‌ف پروَسه‌یه‌ ب شێوه‌یه‌ك ئارمانجا خوه‌ ب پێكیت، كو هه‌ردوولا(تورك و كورد)د چارچوَڤێ دیالوگێ دا بزاڤێن خوه‌ زێده‌تر بكه‌ن، نه‌ ب زمانێ چه‌ك و توَندو تیژیێ. دبیت بوَچوونا توركا و لایه‌نێ كوردی ل باكوورێ كوردستانێ شپرزه‌یی ل ده‌ف سه‌رۆك بارزانی چێكربیت، ب تایبه‌تی وی ده‌مێ كو پروَسا ئاشتیێ هاتبیته‌ پشت گوهڤه‌ هاڤێتن، بالێ هه‌موو ده‌ما په‌یامێن سه‌رۆك بارزانی د ڤی واری دا ئه‌و بوویه‌ كو دڤێت هه‌ردوو ئالی زێده‌تر رێزێ ل پره‌نسیپێن ئاشتیێ بگرن. هه‌ڤدیتنێن سه‌رۆك بارزانی د گه‌ل سه‌رۆك كۆمارێ توركیا و سه‌رۆك وه‌زیر و به‌رپرسێن هه‌ده‌پێ. ته‌ڤایا وان بوَچوونێن نه‌ بته‌نێ ل ده‌ف كوردا بتنێ، به‌لكو تورك و نه‌ته‌وه‌ یێن ده‌ڤه‌رێ موَكمتركر، كو سه‌رۆك بارزانی د هه‌رقوَناغه‌كێ دا پێدڤی كربیت، كارێكته‌رێ گرنگێ ئاشتیێ بوویه‌ و په‌یاما وی كاریگه‌ری ل سه‌ر گوهۆرینا قوًَناغێ هه‌بوویه‌، ژ توَند و تیژیێ بۆ سه‌رمێزا دانوستاندنێ و ده‌ستكرن ب ئاسایكرنا بارودۆخی. د ڤێ سه‌ره‌دانێ دا ژبلی شێوێ پێشوازیێ و نیشاندانا ئالایێ كوردستانێ وه‌كه‌ ده‌وله‌ت، پالدانه‌كا رژد تێدا بوویه‌ بۆ ئالیێ توركی و كوردا، كو هه‌كه‌ ئه‌ڤ ده‌رفه‌ته‌ بهێته‌ پشت گوهڤه‌ هاڤێتن،هه‌ردوو ئالی دێ زه‌ره‌رمه‌ند بن، چونكو روودان دبه‌رژه‌وه‌ندا چ ئالیه‌كیدانینه‌ ب توَند و تیژیێ بزاڤا چاره‌ كرنێ بێته‌ دان. ئه‌ف په‌یامه‌ ئه‌ڤێ چه‌ندێ ژی بوَ مه‌ روهن دكه‌ت ئه‌م خودان سه‌رۆكه‌كێ كاریزمایی و دوورین ژ درویشم و هه‌ولێن توَند و تیژیێ، به‌لكو ئه‌م پرا گه‌هشتنا ئاشتیێ ینه‌ و رێنیشانده‌رێن رێكێن ئاشتی و پێكه‌ڤه‌ ژیانێینه‌.

55

رزگاركرنا 69 گرتیا ژ زیندانا تیرورستێن داعش ل حه‌ویجه‌ ب رێكا هێزه‌كا هه‌ڤپشكا دژه‌ تیرورا سه‌رب ئه‌نجومه‌نێ ئاسایشا هه‌رێما كوردستانێ ڤه‌ وهێزه‌كا تایبه‌تا ئه‌مریكا ب بوو سه‌ر نوچه‌ و گوتوبێژكرنا سه‌ربازی و سیاسی ومرۆڤی ل ئاستێ جیهانێ و ئه‌زموونه‌كا ب مفابوو بۆ كوردان و واتایه‌ك ژی بوو بۆجانفیدایا هێزا دژه‌تیرورا كوردی و دهه‌مان ده‌م ژی دا ئوپراسیونه‌ك بوو ئه‌م دشێین وه‌ك ناڤ و ناڤه‌روك ب مرۆڤایه‌ تی ب ناڤ بكه‌ین كۆ گیانێ 69 كه‌سا ژ ده‌ستێ هوڤترین گروپا تیرۆرستی هاته‌ رزگاركرن. د چاڤپێكه‌فتنا سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی دا دگه‌ل هێزا تایبه‌تا دژه‌تیرۆرا سه‌رب ئه‌نجوومه‌نا ئاسایشا هه‌رێما كوردستانێ ڤه‌ و د گه‌ل گرتیان ژی دا ئاماژه‌ ب ب هندێ هاته‌دان ئه‌ڤه‌ پێنگاڤه‌كا دی بوو ژ مرۆڤ دۆستی و كاره‌كێ مرۆڤایه‌تیێ كوردان، چ پێنه‌ڤێت ئه‌ف كلتوره‌ به‌ریا نها ژی دشوره‌شێن كوردستانێ دا هه‌بوویه‌ وب تایبه‌تی د راپه‌رینا 1991 كۆ گه‌له‌ك سه‌ربازێن عیراقی كه‌فتنه‌ د ده‌ستێ هێزێن پێشمه‌رگه‌یدا و بێی ده‌ست برن بۆ توندوتیژیێ و تولڤه‌كرنێ خاله‌كا گرنگا یاسایا جه‌نگێ هاته‌ ل به‌رچاف گرتن كۆ سه‌ره‌ده‌ریه‌كا درۆست بوو د گه‌ل ئێخسیری.
ڤێ ئوپه‌راسیونێ ژبلی گرنگیا سه‌ربازی واتایه‌كا ئاشتیانه‌ و مرۆڤایه‌تی ژی بخوڤه‌ گرت، كۆ هه‌می گرتی ئه‌و بوون ژ روویێ نه‌ته‌وه‌ی ڤه‌ عه‌ره‌بێن سووننه‌ بوون و گوه نه‌دایه‌ یاسا و بنه‌مایێن نه‌ مرۆڤایه‌تی یێن داعش، به‌لێ هێزه‌كا وه‌كی هێزا دژه‌ تیرورا كوردستانێ و هێزه‌كا ئه‌مریكی دناف جه‌رگێ داعش دا ڤێ كریارێ بۆ رزگاركرنا وان ئه‌نجام دده‌ت په‌یامه‌كا مرۆڤایه‌تیا هندا مه‌زن د ده‌ته‌ دیاركرن كۆ دێ یا كێم وێنه‌ بیت ل سه‌ر ئاستێ هه‌می وان رویدانێن د مێژوویا شه‌ری د ده‌ڤه‌رێ دا دروست بوین. ئه‌گه‌ر ئه‌م سه‌حكه‌ینه‌ رویدانێن مێژوویی یێن خویناوی یێن ده‌ڤه‌رێ نموونێن ژ ڤی ره‌نگی ناهێنه‌ دیتن ب تایبه‌تی د هه‌وارنه‌هاتنا كوردان ژده‌ستێ هه‌می وان رژێمێن ب دكتاتوریانه‌ بزاڤا ژنافبرنا نه‌ته‌وه‌كا وه‌كی كورد كربوو سیاسه‌تا سه‌ره‌كیا خۆه‌ وحوكمرانیا خۆه‌. چێدبیت هنده‌ك كه‌س ب خه‌له‌تیڤه‌ ئالیه‌كێ ڤێ ئوپراسیونێ بخۆینن و درنده‌یا داعش و كریارێن وان بێخنه‌ ستویێ سه‌ركه‌فتنا ئوپراسیوونێ، ئه‌ڤه‌ یا دروست نینه‌، داعش چ جارا پاشڤه‌ ناچیت ژ په‌یاما توندوتیژیێ و ترساندنێ و ژناڤبرنێ. چ جارا ئێخسیر و رێزگرتن د بهایێن مرۆڤایه‌تیێ دا ل به‌رچاڤ نه‌گرتینه‌ دا كۆ ئه‌م هه‌می كارڤه‌دانێن ڤێ دیماهیێ هوسا بده‌ینه‌ دیاركرن كۆ په‌یوه‌ندی ب ڤێ ئوپراسیونێ ڤه‌ هه‌یه‌، به‌لێ هنده‌ك وه‌سایه‌ چونكی داعش چ جارا هزر ل هندێ نه‌كربوو كورد خودان هێزه‌كا ژڤی جوری نه‌، وان قاره‌مانیا پێشمه‌رگه‌ی د سه‌نگه‌ران دا دیتبوو، نه‌دزانی وه‌كی هێزێن جیهانی ب تایبه‌تی ئه‌مریكیا كورد ژی گه‌له‌ك پێش كه‌فتینه‌ دمه‌شقدانا گروپێن جانفیدای یێن وه‌كی دژه‌ تیرۆرا سه‌ر ب ئه‌نجوومه‌نا ئاسایشا هه‌رێما كۆردستانێ ڤه‌.

55

ژ وان 100 رۆژێن حوكمرانیا نووری مالكی ده‌ست پێ بكه‌ین بۆ راگه‌هاندنا چاكسازیێ كو دو گه‌را د سه‌رۆكایه‌تیا حكوومه‌تێ دا ب هه‌می شیانێن خوه‌ ڤه‌ نه‌ ب تنێ نه‌شیا پرۆسه‌یا چاكسازیێ ل عیراقێ بكه‌ته‌ پێنگاڤه‌كا رژد، به‌لكی بنیاته‌كێ دی بۆ سه‌رهلدانا شۆره‌شه‌كا دی یا گه‌نده‌لیێ ل عیراقێ دانا، بگره‌ ژ تالانكرنا نه‌فتێ و سه‌روه‌ت و سامانی و حه‌تا ئیفلاسكرنا دامه‌زراوێن ئه‌منی یێن ڤی وه‌لاتی. چاكسازیا د حوكمرانیا مالكی دا چوویه‌ د قووناغا چه‌سپاندنێ دا بێ چاره‌سه‌ری هێلا، به‌لكو هه‌ڤركیێن تائیفی و نه‌ته‌وه‌یی ل په‌ی ئینا كو پتر رێك خۆش كر بۆ مالكی و داروده‌ستێن وی كو شێوه‌یه‌كێ دامه‌زراوی ب ده‌نه‌ گه‌نده‌لیێ.
پێنگاڤا عه‌بادی یێ سه‌رۆك وه‌زیرێن نها یێ عیراقێ ژی وه‌كی ترانه‌پێكرنه‌كێ یه‌، چونكی چ ده‌لیڤه‌كا باش نینه‌ بۆ پێنگاڤێن ده‌ستپێكی یێن پێرابوونێ و رێكێن قانوونی بۆ ده‌ستنیشانكرن و كێمكرنا گه‌نده‌لیێ د ده‌زگه‌هێن حكومیێن عیراقێ دا كو گه‌نده‌لیێ تێ دا ره و رووشالێن مێژوویی هه‌نه‌. ئه‌م دێ خوه‌ ژ مجاملا پشته‌ڤانیا ڤێ پێنگاڤا عه‌بادی دوور كه‌ین، چونكی ئه‌ركێ سیاسه‌تمه‌داران و لایه‌نێن سیاسی یه‌ پشته‌ڤانیا خوه‌ بۆ هه‌ر پێنگاڤه‌كا ژ ڤی جۆری دیار بكه‌ن و ل سه‌ر ئاستێ جه‌ماوه‌ری و سیاسی ژی هۆسا دیار نه‌كه‌ن كو پشته‌ڤان نینن یان ژی دژی ڤێ پێنگاڤێ نه‌ كو به‌ری راگه‌هاندنێ ب پێنگاڤه‌كا ژ بارچووی هاتیه‌ دانان، جومگێن گرنگ و بریار بده‌ستێن ڤی وه‌لاتی به‌شه‌كێ به‌رچاڤێ گه‌نده‌لیێ نه‌، ڤێجا چه‌وا عه‌بادیه‌ك ب ڤێ ره‌وشا نها یا عیراقێ دێ رووی ب رووی گه‌نده‌لیێ بیت؟ هه‌رێما كوردستانێ د سه‌قامگیریه‌كا جوداتر دایه‌ ژ عیراقێ و چ ده‌ما ناهێته‌ هه‌مبه‌ركرن دگه‌ل وی بارودۆخێ نها عیراق تێ دا، ژبه‌ر هندێ هه‌ر پێنگاڤه‌كا ژ ڤی جۆری هه‌كه‌ كار ژی ل سه‌ر بهێته‌ كرن، ب وی ئالیه‌تێ و ئارمانجێ نابیت یا كو عه‌بادی ده‌ست پێكری، سه‌باره‌ت ده‌ڤه‌رێن سوننه‌ نشین، ئه‌و ده‌ڤه‌رێن نها ل بن ده‌ستێ داعش، كو حوكمه‌تا عیراقێ هه‌تا ماوه‌یه‌كێ نه‌دیار ژی نه‌شێت رزگار بكه‌ت و حوكمی تێدا بكه‌ت و هه‌كه‌ بشێت ژی حه‌ز دێ جوداتر بن ژ باژێره‌كی كو ده‌ستێ داعش نه‌گه‌هشتیێ و ب تنێ د ناڤ هه‌ڤركیێن مه‌رجه‌عیان دانه‌. ئێدی دڤێت ژ قولاچه‌كا به‌غدا بۆ ناڤ مالا شیعه‌یان سه‌حكه‌ینه‌ ڤێ چاكسازیێ، نه‌ بۆ وێ عیراقا بانگه‌شه‌ بۆ تێته‌كرن. چونكی ئه‌وێ ده‌ستهه‌لاتا زۆرینه‌ هه‌ی و زۆربه‌یا بریار و جهێن هه‌ستیارێن ڤێ حوكمه‌تێ ل به‌رده‌ست ب تنێ شیعه‌نه‌، حه‌زا سوننیان ئه‌وێن ژده‌رڤه‌ و د ناڤ ده‌ستهه‌لاتا داعش دا رزگاركرنا ده‌ڤه‌رێن وانه‌، یان ژی گرنگی دانه‌ ب ژیانا په‌نابه‌ریا وان و دابینكرنا پێدڤیێن ده‌ستپێكی یه‌ و هه‌ر ده‌ما ده‌ڤه‌رێن وان بهێنه‌ رزگاركرن، هندی هزرا دروستكرنا ژیانه‌كێ دكه‌ن هند هزرا هندێ ناكه‌ن چه‌وا و ب چ شێوه‌ گه‌نده‌لی بهێته‌ بنبركرن.
ئه‌رێ گه‌نده‌لی ئه‌گه‌ره‌كێ به‌رچاڤێ ڤێ دۆخی یه‌ كو نها ب سه‌ر عیراقێ دا هاتی و چ هیڤیه‌ك نه‌هێلایه‌ كو هزر د پێشكه‌فتنێ دا بهێنه‌ كرن، به‌لێ نها كیژ پێنگاڤ دێ شێت قه‌ره‌بوویا ڤی دوخی كه‌ت؟ چاكسازی د كیرێ دا دێ هێته‌كرن؟ د ده‌مه‌كی دا پرۆسا سیاسی ل عیراقێ دا د خرابترین مێژوویا خوه‌ دایه‌ و چ پێكهاته‌ك خوه‌ ب خودانێ ڤی وه‌لاتی نزانیت و حوكمێ عیراقێ ژی هه‌ر هوسا بوویه‌ كو ژ بلی ئنتیمایا مه‌زهه‌بی و نه‌ته‌وه‌یی چ پێگیریه‌ك ژی نه‌هاتیه‌كرن. دستووره‌كێ هۆسا ل عیراقێ هه‌یه‌ خالێن وی نه‌بووینه‌ جهێ باوه‌ریا پێكهاته‌یان، به‌لكی كا چه‌وا مفایێ مه‌زهه‌به‌كی تێدا بیت وه‌سا هاتیه‌ بكارئینان، هه‌ڤپشكیا راسته‌قینه‌ د عیراقێ دا نینه‌، ئێدی كیژ چاكسازی دێ بیته‌ جهێ هیڤی و ئومێدا خه‌لكێ عیراقێ؟.

60

په‌یاما سه‌رۆك بارزانی بۆ بارودخێ هه‌ڤڕكیێن هه‌رێما كوردستانێ، گه‌له‌ك لایه‌نێن گرنگێن سیاسی و ئیداری و پرسێن نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی ب خوه‌ڤه‌ دگریت. خه‌مخوریه‌كا بێ وێنه‌ یا چه‌سپاندنا دیمۆكراسیێ یه‌، ب ئاوایه‌كی مافێن نه‌ته‌وه‌یی یێن كوردان و ده‌ستكه‌فتێن وی نه‌بنه‌ یاریا حزبێن سیاسی و زیانێ نه‌گه‌هیننێ. هه‌كه‌ بارودوخێ هه‌رێمی و عیراقی و گه‌فێن داعش بۆ سه‌ر كوردستانێ نه‌بان، دبیت بارودوخ ب شێوه‌كێ دی با و هه‌ڤركی ب سه‌ناهیتر ژنها دیار ببان، هه‌رچه‌نده‌ هنده‌ك لایه‌ن د چ بارودوخان دا په‌شیمان نه‌بووینه‌ ژ پرۆژێن خوه‌ و باوه‌ری ب سازانێ و پره‌نسیپێن دیمۆكراسیێ نه‌بوویه‌، به‌لێ وی ده‌می د شیان دا هه‌بوو كارتێكرنا وێ هه‌ڤركیێ بهێته‌ كێمتركرن.
په‌یاما سه‌رۆك بارزانی گه‌له‌ك راستی د چه‌سپاندنا دیمۆكراسیێ و خه‌باتا دیمۆكراسیانه‌ یا كوردان دا هه‌یه‌، وێ په‌یامێ ده‌لیڤه‌كا گرنگ بۆ سازانێ خولقاندیه‌ و هند ب خه‌مخۆری سه‌ره‌ده‌ری دگه‌ل جه‌وهه‌رێ كێشان كریه‌، ئێدی هێجه‌ت نه‌مایه‌ بۆ ژێبرنا بۆچوونا جودا كو چه‌ند لایه‌نه‌كا دڤێت ب زۆرینه‌یا په‌رله‌مانی (دیكتاتۆریه‌تا په‌رله‌مانی) پرۆژه‌كی ب سه‌ر خه‌لكێ كوردستانێ دا بسه‌پینن. ئه‌و خه‌باتا پێشمه‌رگه‌ی و ملله‌تێ كورد ب رێبه‌ریا پارتی دیمۆكراتی كوردستان بۆ چه‌سپاندنا ماف و ده‌ستكه‌فتێن كوردان كری، مینا هه‌مان وێ باوه‌ریێ یه‌ كو پارتی بۆ هاتیه‌ دامه‌زراندن و هنده‌ك ژی یا گرێدایه‌ ب دیمۆكراسیێ و پره‌نسیپێن دیمۆكراسیێ ڤه‌. ئه‌وێن ژ ئه‌نجامێ جودابوونێ و هه‌ڤركیێ و دووبه‌ره‌كیێ و دژایه‌تیێ دروستبوونا ناڤخۆی هاتینه‌ مه‌یدانێ و خودان حزبن، نه‌شێن موزایدا دیمۆكراسیێ ب سه‌ر پارتی دا بكه‌ن. چونكی پارتی هند خه‌بات ژ پێخه‌مه‌ت وی پره‌نسیپی كریه‌ و هند شه‌هید داینه‌، چ جاران نه‌ڤیایه‌ و به‌رنامه‌ نه‌بوویه‌ پشتا خوه‌ بده‌نه‌ خه‌لكێ كوردستانێ چه‌وا و ب چ رێك مافێن خوه‌ بده‌ستڤه‌ بینن و ل بن سیبه‌را دیمۆكراسیێ دا چه‌وا ژیانا خوه‌ ببورینن، په‌یاما سه‌رۆك بارزانی ژ بلی به‌رپرساتیا سه‌ر ملێن خوه‌ بۆ سه‌قامگیریێ و ئارامیا كوردستانێ و دروست نه‌بوونا ڤالاهیا یاسایی د ڤی وه‌لاتی دا رێنمایی و نسیحه‌تكرنا حزبان بۆ ل هه‌ڤهاتنێ و سازانێ، گرنگی د وێ یه‌كێ دایه‌ په‌روه‌ردا گرنگا پارتایه‌تی و پێشمه‌رگایه‌تی تێدا هاتیه‌ دوپاتكرن، كو ئارمانج ژێ ره‌تكرنا سه‌پاندنێ و كوده‌تایێ یه‌، ب تایبه‌تی نیشادانا سه‌رۆك بارزانی بۆ فێربوونا كوردستان یان نه‌مان ل پارتی و شۆره‌شا ئیلولێ و گولانێ و هیڤیه‌كا مه‌زن و به‌ره‌ف پاشه‌رۆژ و كه‌لها به‌ره‌ڤانیێ ژ دیتنا مه‌زنا دایكا شه‌هیدی و به‌رخودان د به‌رگێ پێشمه‌رگه‌ی و ئێكرێزیێ دا وه‌كی جه‌مسه‌ره‌كێ سه‌ركه‌فتیێ نه‌ته‌وه‌یی، ره‌تكرنا هه‌می وان حه‌قاره‌ت و هێرشێن ل ژێر سه‌قایێ دیمۆكراسیێ دكه‌نه‌ سه‌ر كه‌ساتیا سه‌رۆك بارزانی.
د وێ په‌یامێ دا كو ئه‌ز بێژم په‌یاما به‌ره‌ڤانیێ یه‌ ژ دیمۆكراسیێ و ره‌تكرنا دكتاتۆریه‌تێ و كوده‌تایێ، كو سه‌رۆك بارزانی ب ئاشكرایی ئاماژه‌ كریه‌ كو بناغێ دیمۆكراسیێ و ئاشتیێ ل هه‌رێما كوردستانێ ئێكه‌ ژ شانازیێن خه‌باتا گه‌نجاتیێ و پێشمه‌رگاتیێ، شاهدێ ڤێ په‌یڤا سه‌رۆك بارزانی ل ١٩٩١ بوو كو پێداگری ل سه‌ر پرسا دیمۆكراسیێ و هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مان و حكومه‌ت و دامه‌زراوان كری. هه‌كه‌ ئه‌ڤ په‌یامه‌ نه‌بیته‌ رێكه‌ك كو ب زمانه‌كێ نه‌رمتر و گه‌رمیه‌كا دی باوه‌ربوون ب سازان و رێككه‌فتن د ناڤ به‌ینا حزبێن كوردستانی دا، ئێدی دڤێت پرسیار ژ حزبان بهێته‌كرن و سه‌ركردێن وان حزبان بیننه‌ ئاسته‌كی كو ئێدی یاریا ب هه‌ست و پاشه‌رۆژا ڤی نه‌ته‌وه‌ی نه‌كه‌ن.

122

ژ وان بنه‌مایان كو بناغه‌نه‌ بۆ ده‌وله‌تبوونێ رێگر نینن ل هه‌مبه‌ر كوردان، ئاخ و ناسنامه‌ و ئابووری و زمان و كه‌لتور و مێژوو و. . هتد. به‌لێ دانپێدانا نیڤده‌وله‌تی و به‌رژه‌وه‌ندیێن هه‌رێمی و جیهانی رێگرێن مه‌زن بوون ل هه‌مبه‌ر ڤێ دۆزێ، نها پێشڤه‌چوونه‌ك د ڤی بابه‌تی دا هه‌یه‌ و كورد یێ ژ پێنگاڤ و حه‌زا خوه‌ یا مه‌زن نێزیك بووین، ده‌رفه‌تا پشتی شه‌ڕێ جیهانیێ ئێكێ بۆ دروستكرنا ده‌وله‌تا كوردی و ژناڤبرنا وێ ده‌رفه‌تێ و پشتی هینگێ شه‌ڕێ ١٩٩١ یێ كه‌نداڤی و هه‌رفاندنا رژێما به‌عس ل ٢٠٠٣ و هه‌تا شه‌ڕێ داعش، ده‌رفه‌تا ژ ڤی جۆری نها كێمتر بووینه‌، هینگێ ده‌رگه‌هێن نیڤده‌وله‌تی هند ڤه‌كری نه‌بوون بۆ دۆزا كوردی، كو ئه‌ڤرۆ سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ مه‌سعود بارزانی رێبه‌ریا ڤێ قووناغێ دكه‌ت و ئاماژه‌ ژی دئاشكرانه‌ كو به‌شه‌كێ مه‌زنێ ئه‌و وه‌لاتێن هه‌ڤپه‌یمان یان ژی هه‌ڤ سوزیه‌ك بۆ پرسا كورد هه‌ی، ب ئاشكرایی دانپێدانێ ب هندێ دكه‌ن كو ئێدی ئه‌ڤ قۆناغه‌ ناچیته‌ سه‌ری كو كورد ببنه‌ خودان كیانه‌كێ نه‌ته‌وه‌یی. ئاماژێن سه‌قامگیریا ئه‌منی و گه‌شه‌كرنا بنه‌مایێن دیمۆكراسیێ و به‌رفره‌هبوونا رادێ پێكڤه‌ژیانێ و ڤه‌كرن ل هه‌مبه‌ر پره‌نسیبێن مافێ مرۆڤی و ئاشتیێ و پرسا رووبروو بوونا تیرۆرێ كو نها كورد به‌رچاڤترین هێزه‌ شیانێن شكاندنا تیرۆرستان هه‌بن، ده‌رگه‌هێن نیڤده‌وله‌تی زێده‌تر بۆ كوردا ڤه‌كرینه‌، وه‌كی ماف چ به‌ند نینن بشێن رێگریێ ل ڤی مافی بكه‌ن، به‌لكو مافێ چاره‌نڤیس ئێكه‌ ژ به‌ندێن نه‌ته‌وێن ئێكگرتی. فاكته‌رێن ناڤخۆیی گرنگیه‌كا ئێكجار زێده‌ هه‌یه‌ و بۆ هندێ مل ب ملێ وان نێزیكبوونێن نیڤده‌وله‌تی كورد پێنگاڤێن خوه‌ خوَرتر بكه‌ن دا حه‌زا مه‌زنا ڤێ نه‌ته‌وێ بجهبینن، كو دامه‌زراندنا كیانه‌كێ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیه‌، ئانكو رێخوه‌شكرنه‌كا دی یه‌ بۆ پێكڤه‌ژیانا ئاینی و نه‌ته‌وه‌یی و مه‌زهه‌بی ل كوردستانێ، كو پێكهاتیێن وێ ژی ب ڤی شێوه‌ی بووینه‌. هه‌كه‌ پرسیارا فاكته‌رێن ناڤخۆیی بهێته‌كرن دڤێت د ئاستێ تێگه‌هشتن و پرۆگرامێ پارتێن كوردی ڤه‌ به‌رێخو بده‌ینێ، بزاڤه‌كا پتر ده‌ست پێ بكه‌ت بۆ ئێك گوتاریێ و ئێك شیان و جیاوازیا بده‌ینه‌ ره‌خه‌كی، هندی بشێن هێلا گشتی یا نه‌ته‌وه‌یی به‌رچاڤ بگرن و هند گرنگیێ ب به‌رژه‌وه‌ندێن حزبی نه‌ده‌ن، ئه‌ڤه‌ ئه‌ركه‌كه‌ ئه‌ز نابینم كو حزب ژێ دوور بكه‌ڤن، ئه‌گه‌ر ژی وه‌كی تێته‌ گۆتن ل دژی ڤێ حه‌زێ سیاسه‌تێ بكه‌ن دێ ل هه‌مبه‌ر مێژوویێ به‌رپرسیاربن، هه‌ر هێزه‌كا ل كوردستانێ به‌رۆڤاژی حه‌زا نه‌ته‌وه‌یی ره‌فتار كربیت زه‌ره‌را گشتی بوویه‌، به‌لێ زێده‌تر پنیه‌كا ره‌ش بوویه‌ ب ناڤچاڤێن وان حزباڤه‌. ئه‌ڤ حه‌زا مه‌زن، قوربانی ژ پێخه‌مه‌ت هاتینه‌دان، یا ل هه‌مبه‌ر ئه‌زموونه‌كا گه‌له‌ك هه‌ستیاردا، ئاماده‌كاری ژی راسته‌ ل سه‌رخوه‌ بووینه‌ به‌لێ كاریگه‌ری هه‌بوویه‌، ژبه‌ر هندێ ئێدی دڤێت ئه‌ڤ حه‌زه‌ ژ ناڤ حزبا بێته‌ ناڤ خه‌لكی و ناڤه‌ندێن ڤه‌كۆلینێ و زانكۆ و رێكخراوان دا، ژ بۆ هندێ ئه‌ڤ پرسه‌ ب شێوه‌كێ گشتی بهێته‌ پێناسه‌كرن و ئه‌وێن ترس ژی ڤێ پرسێ هه‌ی ژ به‌ر هه‌ر ئه‌گه‌ره‌كی بیت، كه‌هی بكه‌ین كو ئێدی قوَناغ یا گونجایه‌ و دڤێت بریارێ ل سه‌ر بده‌ین.

64

بزاڤێن دبلۆماسیێن كوردی ل سه‌ر ئاستێ وه‌لاتێن زلهێز و بریارده‌ر و وه‌لاتێن دوستێن دیمۆكراسی و ئاشتیێ و پێكڤه‌ژیانێ، گرنگیا ئه‌وه‌ كا چه‌ند كارتێكرن ل سه‌ر پرس و پاشه‌رۆژا كوردان دروست كریه‌، بێگومان ئه‌ڤ چه‌نده‌ یا رێژه‌یی یه‌ و د هه‌ر پێنگاڤه‌كێ دا د شیان دا نینه‌ ئارمانجا گشتی ب شێوه‌كێ به‌رفره‌ه بجهبێت، به‌لێ ژ سه‌ركه‌فتنا سیاسه‌تا دبلۆماسیا كوردی و ب تایبه‌تی یا مه‌سعود بارزانی سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ دیار بوویه‌ كو ئه‌م كێمتر نه‌بووینه‌ ژ وه‌لاته‌كێ خودان سه‌روه‌ری، مانۆرا دبلۆماسیا ڤێ جارێ یا سه‌رۆك بارزانی بۆ ئه‌مریكا و هنگاریا و چیكێ سه‌ركه‌فتنا وێ زێده‌تر دیار دبیت كو كوردان ده‌نگه‌كێ بلندتر د جیهانێ دا هه‌یه‌، چونكی ل گه‌ل بهارا عه‌ره‌بی مه‌ ده‌رگه‌هێن خوه‌ بۆ ئاواره‌ یێن سووریا ڤه‌كرن و زێده‌تر ژ شیانێن كوردی و حوكمه‌تا كوردی خزمه‌تا ئاواران هاته‌كرن، ده‌نگێ بلندێ كوردی د جیهانێ دا ل خوه‌گرتنا ئاین و نه‌ته‌وێن جودا جودا و پاراستنا وان بوو ژ ده‌ستێ تیرۆرێ، ئه‌ڤرۆ ژی د به‌ره‌یێ دژی تیرۆرێ دا هه‌ر ئه‌و ده‌نگێ بلند مه‌ هه‌یه‌، له‌ورا ئه‌م نموونه‌كا بلندین د سه‌ره‌ده‌ریكرنا پێكڤه‌ژیانێ و دیمۆكراسیێ دا، ژ پێخه‌مه‌ت جیهانه‌كا ئارام و ته‌نا مه‌ قوربانی و زیانێن مه‌زن د شه‌ڕێ رێكخراوا تیرۆرستی یا داعش داینه‌، هه‌ر وه‌كی هه‌می گاڤا دهێته‌ گۆتن: پێشمه‌رگه‌ ژ پێش جیهانێ ڤه‌ شه‌ڕی دكه‌ت.
ئه‌و سه‌ره‌دانا دبلۆماسیا سه‌رۆك بارزانی كو جوداهیه‌ك ئێخستیه‌ د ناڤ سه‌ره‌دانێن دی دا، پرسا ده‌ڤه‌رێ و پاشه‌رۆژا ده‌ڤه‌رێ یه‌، ب تایبه‌تی به‌رچاڤبوونا پرسا كوردی، سه‌رۆك بارزانی ڤێ جارێ ب ده‌نگه‌كێ بلندترێ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی و ب سه‌ربلندیه‌كا دی یا مرۆڤاتی و خزمه‌تكرنا ئاوارێن وه‌لاتێ خوه‌ رویبری وانا دبیت هه‌كه‌ خودانێن بریارێ نه‌بن كارتێكرن ل سه‌ر دروستكرنا رایا گشتی زێده‌تر دبیت بۆ پرسا كوردی، وێ سه‌ره‌دانێ گه‌له‌ك خالێن وه‌رچه‌رخانی تێدانه‌، به‌لێ ئه‌م دشێین پشتا خوه‌ ب هندێ گه‌رم بده‌ین كو ده‌نگێ بلندترێ كوردان د جیهانێ دا دزڤڕیت بۆ سه‌ركه‌فتنا مه‌ د ئیرادا نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی و پره‌نسیپێن مافێ مرۆڤی و دیمۆكراسیێ و رێزگرتنا بۆچوونێن جودایێن ئاینی و مه‌زهه‌بی.
ژ ئالیه‌كێ دی ڤه‌ ده‌نگ بلندكرنا نه‌حه‌ز و دژبه‌رێن كوردان هه‌مبه‌ری سه‌ره‌دانا سه‌رۆك بارزانی ئه‌و بۆچوونا سه‌ری زێده‌تر بۆ مه‌ پشتراست دكه‌ت، كو ئه‌م ل كیرا وان هه‌می هه‌ڤكێشا و د وێ خالا گرنگ داینه‌، له‌ورا پێدڤیه‌ ئێدی پرسێن ناڤخۆیی كێم بكه‌ین و به‌ر ب گه‌هاندنا ئارمانجێن پرسێن گرنگ پێنگاڤان بهاڤێژین و ب ده‌نگه‌كێ بلندتر ژ جاران بێژینه‌ جیرانێن كوردان كو ئه‌م خالا سه‌قامگیریا ده‌ڤه‌رێینه‌ و چ جارا و نه‌بووینه‌ جهێ نه‌رازیبوونێ و نه‌ئارامیێ.

50

پێشكه‌فتنا هه‌ر وه‌لاته‌كی یا گرێدایه‌ ب ته‌ناهی و ئاسایشێ ڤه‌، هه‌رێما كوردستانێ ژی د قووناغێن ده‌ستپێكا ژیانا سیاسی و دیمۆكراسی دا بۆ بنیاتنانا ڤی كیانی، پێنگاڤێن باش د ڤێ پرسێ دا هاڤێتینه‌ و شیایه‌ ب رێیا ده‌زگه‌هێن ئه‌منی ستراتیژیه‌كا موكم یا ئه‌منی دابرێژیت و هه‌تا راده‌كێ زێده‌ ژی یا سه‌ركه‌فتی بوویه‌، چ جاران ئارامی و سه‌قامگیریا سه‌ركه‌فتی نه‌بوویه‌ هه‌كه‌ هێز و لایه‌نێن سیاسی و خه‌لك نه‌بنه‌ پشكه‌ك ژ وێ ستراتیژیه‌تا بۆ ته‌ناهیێ دهێته‌ دارێتن.
د ڤێ ژی دا ئه‌زموونه‌كا باش په‌یدا بوویه‌، بزاڤێن مه‌ترسیدار ژی هاتینه‌ ژ ناڤبرن بۆ تێكدانا ئارامیا كوردستانێ، چونكی ئه‌ركێ هه‌می كورده‌كی یه‌ خوه‌ ب به‌رپرسیار بزانیت ل هه‌مبه‌ر پاراستنا ئه‌من و ئاسایشا هه‌رێما كوردستانێ. پتر ژ هه‌میان ژی ئه‌ركێ حزبێن كوردی یه‌ هاریكار بن دگه‌ل ده‌زگه‌هێن ئه‌منی و رێكێ ل تێكدانێ بگرن. پشتراستم ژ هندێ كه‌سێ كوردستانی ژ ئه‌گه‌رێ وان كاودانێن ل عیراقێ و ده‌ڤه‌رێ روو داین ب تایبه‌تی پرسا تیرۆرێ و دژواریێ هه‌ستیاری و هشیاریه‌كا باش ل ده‌ف په‌یدا بوویه‌ و ب باوه‌ری و هیڤیه‌كا زێده‌ پشتا خوه‌ گرێدایه‌ ب ده‌زگه‌هێن ئه‌منی ڤه‌ كو ئه‌ركێ سه‌ره‌كیێ وان پاراستنا ته‌ناهیا خه‌لكێ كوردستانێ یه‌، ئه‌ڤێ ژی باندوره‌كا باش كریه‌ و به‌رپرسێن بلندێن ئه‌منی و سه‌ركرده‌ هه‌ر وه‌خته‌كی جه‌خت ل هندێ كریه‌ كو هاریكاری و هشیاریا وه‌لاتیان ب پلا ئێكێ فاكته‌رێ پاراستنا كوردستانێ بیت، ژ وان گرۆپێن به‌رده‌وام چاڤێ وان ل سه‌ر هندێ كو ئارامیا كوردستانێ تێك بده‌ن.
راسته‌ ژ وان هه‌می بزاڤان هنده‌ك د سه‌ركه‌فتی بووینه‌ و زیان گه‌هاندیه‌ مه‌، لێ رامانا وێ وێ ئه‌و نینه‌ ته‌خسیری ل وان دامه‌زراوان دا هه‌یه‌، به‌لكی یا گرێدایه‌ ب شكه‌ستنا تیرۆرستانڤه‌ ل به‌رۆكێن شه‌ڕی و دڤێت ده‌زگه‌هێن ئه‌منی مژوول بكه‌ن و هه‌روه‌سا ترسێ بێخنه‌ د ناڤا دلێ ملله‌تی دا، لێ ب گشتی ئه‌و یێن بێهیڤی بووین ژ هندێ ده‌ستێ وان بگه‌هیته‌ هه‌رێما كوردستانێ و ئارمانجێن خوه‌ یێن قرێژ بجهبینن. ئه‌وا دبیته‌ هاریكار بۆ تیرۆرستان دووركه‌فتنا حزبانه‌ ژ ئێك گۆتاریێ، جوداهیا هه‌لویستێن نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی یه‌ كو ئه‌نجامێ وێ هه‌ڤركی و دوبه‌ره‌كی دێ ژێ په‌یدا بیت و دێ بیته‌ ده‌رفه‌ته‌كا گونجای بۆ گرۆپێن توندره‌و و تیرۆرستان، داكو كریاره‌كا تیرۆرستی ئه‌نجام بده‌ن و ب وێ رێكێ حالێ خوه‌ یێ ده‌روونی یێ شكه‌ستی باش بكه‌نه‌ڤه‌.
ئه‌ڤێ ئێكێ سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ ژی دپه‌یاما خوه‌ دا بۆ په‌رله‌مانی و حوكمه‌تێ و پارتیان ئاماژه‌ پێ كریه‌، كو پاراستنا كوردستانێ ب پلا ئێكێ كه‌فتیه‌ د ستۆیێ هێزێن كوردستانی دا و دڤێت ب قانوونێ رێك ل هندێ بێته‌گرتن هه‌ستكرن ب مه‌ترسیێ بێته‌ زێده‌كرن، به‌رۆڤاژی ژی هه‌ر ده‌مه‌كێ سه‌قامگیریا سیاسی و په‌یوه‌ندیێن سیاسی د ناڤ حزبێن كوردستانی دا زێده‌تر بێته‌ پێشخستن و هه‌ڤده‌نگی د پرسێن چاره‌نڤیسساز دا بنیاتێ پێكڤه‌یێ بیت، تیرۆرست زێده‌تر بێ هیڤی بووینه‌ د لێدانا ئارمانجێن خوه‌ دا و نه‌شیاینه‌ پێنگاڤه‌كێ پێشڤه‌ بێن، ژبه‌ر هندێ د نها دا چوونا د ناڤ قووناغه‌كا نوو یا هه‌ڤده‌نگیێ و ئێكرێزی یا حزبان زێده‌تر حه‌زا خه‌لكێ كوردستانێ یه‌، چونكی ئارامی و سه‌قامگیریا هه‌رێما كوردستانێ هێلا سۆره‌ و پاراستنا وێژی ئه‌ركه‌كێ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی یێ هه‌می لایه‌نایه‌.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com