NO IORG
Authors Posts by محه‌مه‌د چه‌لكي

محه‌مه‌د چه‌لكي

محه‌مه‌د چه‌لكي
254 POSTS 0 COMMENTS

9

محه‌مه‌د چه‌لكی
ـ چ نه‌مایه‌ زكێ من ژ ده‌ردێ ڤان سیاسیێن ده‌ڤه‌رێ نه‌په‌قت!
• هه‌ر تنێ سیاسییان!
ـ مانێ هه‌ر ئاریشه‌كا په‌یدا ببت، ژ ڤه‌رێژا كریارێن وانه‌!
• پا تۆ بۆ مه‌لا و ره‌وشه‌نبیر و بازرگانان چ دبێژی!
ـ ئه‌ڤێن ته‌ دیاركرین، یێن ژ وان فێربین یان ژی ژ ترسا كه‌ربا سیاسییان قه‌وانێ وان ڤه‌دجوین!
• بێهنا ته‌ ناهێت، ئه‌گه‌را هه‌ر لڤینه‌كا شاش پال نه‌دییه‌ سیاسییان!
ـمن به‌حسێ یێن ده‌ڤه‌رێیه‌.
• ژ مه‌لا و ره‌وشه‌نبیر و بازرگانان ژی دگرت!
ـ من گۆت ئه‌و ژ ترسا شفشا و پاریێ نانی ده‌ستێن خوه‌ یێن ب سه‌رێ خوه‌ڤه‌ نویساندین، پاشی ژبیر نه‌كه‌ كێكا ده‌ستهه‌لاتێ یا شرینه‌، ها!
• لێ ته‌ نه‌گۆت سه‌ده‌م چنه‌، هۆسا ده‌ستێن ته‌ ب زكێ ته‌ ڤه‌ و ژ سیاسییان تۆڕه‌ی؟
ـ هه‌ما ل خوه‌نیشاندانێن عیراق، لبنان و جه‌زائیرێ مێزه‌كه‌ و گوهداریا گۆتنێن سیاسییان بكه‌، باوه‌ربكه‌ دێ خوه‌زیا ل سه‌رده‌مێ فرانكۆی و ستالینی خازی!
• ما چ دبێژن؟
ـ دبێژن مافێ وه‌لاتیانه‌ خوه‌نیشاندانان بكه‌ن و داخوازێن وان دڕه‌وانه‌!
• ئێ … مانه‌ ڕاسته‌ و جامێران ڕاست دبێژن و هه‌ر چ نه‌بت یێ گوهداریا داخوازیێن وان دكه‌ن!
ـ ماده‌م وه‌سایه‌ و داخوازیێن وان دڕه‌وانه‌ هه‌روه‌كو تۆ و ئه‌و دبێژن: ئه‌رێ بۆچی هه‌تا به‌ری خه‌لك داڕژیێنه‌ سه‌ر جادان، وان پێنگاڤێن چاره‌سه‌ریێ نه‌دهاڤێتن!
• ئه‌گه‌ر مرۆڤ ده‌رگه‌هێ خوه‌ نه‌گرت، نابت جیرانی بكه‌ته‌ دز!
ـ ئه‌رێ تۆ بۆچی هنده‌ی ده‌ڤ گازنده‌ی!
• ده‌ڤ گازندا چ قوربان!
ـ تۆ یێ خه‌لكی گونه‌هبار دكه‌ی ب به‌لاڤبوونا دیاردا خراپ بكارئینانا ده‌ستهه‌لاتێ ژ لایێ ده‌ستهه‌لاتدارانڤه‌! ما ئه‌ڤه‌ دادپه‌روه‌رییه‌!
• دێ .. دێ ئه‌ڤه‌ مابوو ته‌ ئه‌ز پێ گونه‌هبار نه‌كریم!
ــ مێرێ باش، ده‌ما دبێژی:”ئه‌گه‌ر مرۆڤ ده‌رگه‌هێ خوه‌ نه‌گرت، نابت جیرانی بكه‌ته‌ دز”، پا ئه‌ڤه‌ چ دگه‌هینت؟
• مه‌ره‌ما من ژێ ئه‌وه‌، هشیاری رێگره‌ ل هه‌ر دیارده‌كا خراب و بۆ وه‌لاتیان ژی هه‌روه‌سایه‌، وه‌لاتیێن هشیار ده‌ستهه‌لاتێن ده‌ستپاك دهیننه‌ سه‌ر ته‌ختێ فه‌روه‌ریێ.
ـ به‌س ئه‌ز تێناگه‌هم بۆچی ته‌ڤ دبێژن مافێ وه‌لاتیانه‌ و د هه‌مان ده‌م دا هه‌موو ڕه‌نگێن هێوركرنێ بكاردئینن و ئه‌گه‌ر سه‌رنه‌گرت ژی تۆ یێ دبینی رۆژ نینه‌ ل مه‌یدانێن باژێرێن عیراقێ ب ده‌هان مرۆڤ یێن دهێنه‌ كوشتن و ئه‌و ژی هه‌ر یێل سه‌ر ده‌هو دووا خوه‌ دبه‌رده‌وامن!
• باوه‌ر بكه‌ ڤێجارێ نه‌وه‌كو جارێن دنه‌ و پێلا نه‌رازیبوونێ یا گه‌هشتیه‌ به‌ر دانگێن بانگهلدێرێن تائیفیێ و یێ سۆر و سۆر دبێژنێ: باركه‌ن.
ـ ئه‌ز نه‌ یێ گه‌ش بینم.
• مامێ عه‌لۆ دڤێت تۆ یێ گه‌شبین بی چونكو سه‌ر تیشكێن ڤان خوه‌نیشاندانان خوه‌ گه‌هاندن ئیرانێ.
ـ به‌ری نوكه‌ ژی ل ئیرانێ خوه‌نیشاندانان ده‌ستپێكربوو لێ داویێ هه‌ر ئاخوند بسه‌ركه‌ڤتن!
• ئه‌ڤه‌ شۆڕه‌شا برسیانه‌ و زێده‌باری دژی گه‌نده‌لكار و دزێن وه‌لاتینه‌ و هه‌ر و هه‌ر شۆڕه‌شێن برسیان بسه‌ركه‌ڤتنه‌.
ـ ئها ئه‌ڤێ ئه‌ز دگه‌ل ته‌ مه‌ چونكو یا برس دكه‌ت چ ناكه‌ت و مرۆڤ هه‌ما برسیبوو ئێدی چ قانوون و ره‌وشت و مه‌ترسیێن نه‌ته‌وی ناس ناكه‌ت و دێ هه‌ر تشتی كه‌ت دا زكێ خوه‌ تێر بكه‌ت.
• پێ نه‌ڤێت سه‌ده‌مێن رۆخیانا هه‌ر سیسته‌م و ده‌ستهه‌لاته‌كێ نه‌بوونا دادپه‌روه‌ریا جڤاكی و به‌لاڤبوونا دیاردا گه‌نده‌لی و كویربوونا كێشێن ئابوورییه‌.
ـ ژ قه‌ستی نه‌هاتیه‌ گۆتن: دادپه‌روه‌ری بنواشێ سه‌قامگیرییا ده‌ستهه‌لاتێیه‌ و هه‌ر ده‌مێ دادپه‌روه‌ری نه‌ما ده‌ستهه‌لات چه‌ندا بهێز بت داویێ خوه‌ لبه‌ر بایێ تۆڕه‌بوونا بێدادی لێ هاتی كرن ناگرت.
• هه‌موو ده‌ستهه‌لاتدار ڤێ دزانن لێ دیساڤه‌ خوه‌ لێ نه‌بان دكه‌ن!

27

محه‌مه‌د چه‌لكى
مامێ عه‌لۆ دبێژت: ئێك ژ سه‌ده‌مێن كۆچه‌ربوونێ، وه‌لات هێلان و ته‌ركه‌رزى دونیایێ بوونێ، نه‌بوونا هه‌لێن كارییه‌، ئه‌گه‌ر نه‌ كه‌س ژ خوه‌شیێ وه‌لاتێ خوه‌ ناهێلت و به‌رگه‌یا چكۆ و ته‌حنێن بیانیان نینه‌ و هه‌ر رۆژ وه‌كو گیسكێ عیسێ(مانێ هوین چیرۆكا گیسكێ عیسێ دزانن) ڕاستى سویشكاندنێ بهێت. ئه‌ڤه‌ ناهێته‌ وێ واته‌یێ كو سه‌ده‌مێ كوچه‌ربوونێ بتنێ نه‌بوونا هه‌لێن كارییه‌، نه‌خێر لێ نه‌بوونا هه‌لێن كارى د وه‌لاته‌كێ ئارام و ته‌نا ژى دا دبته‌ سه‌ده‌م بۆ كۆچه‌ربوونێ و د ڤى بیاڤى دا نموونه‌ دمشه‌نه‌. ده‌مێ مامێ عه‌لۆى ئه‌ڤ دیدا خوه‌ دگۆت، هه‌وارێ مه‌لاى هه‌ر سه‌رێ دهه‌ژاند و گرنژینه‌كا بتیفكل بۆ مامێ عه‌لۆ دمه‌زاخت. د وێ نابه‌ینێ دا چاڤێن مامێ عه‌لۆ پێ كه‌فتن و ریتما ئاخفتنا وى هه‌زقى و گۆته‌ هه‌وارى:
– هه‌چكۆ تۆ ب ئاخفتنا من باوه‌ر ناكه‌ى؟
• باوه‌ر ناكه‌م ته‌ بخوه‌ ژى باوه‌رى پێ هه‌بت!
– من گۆت ئێك ژ سه‌ده‌مانه‌ و ل كوردستانا مه‌ مێزه‌ بكه‌، دێ بۆ ته‌ دیار بت كو سه‌ده‌مێن كۆچبه‌ربوونا گه‌نجێن مه‌ ئابووریه‌ ئانكو كێمییا هه‌لێن كارییه‌.
• ڕاست دبێژى ئێك ژ سه‌ده‌مانه‌ لێ ئه‌گه‌ر هه‌لێن كارى هه‌بن ژى خه‌لك ب تایبه‌ت گه‌نج هه‌ر دێ ڕێكا هه‌ندارنێ گرن چونكو ده‌ڤه‌را مه‌ و ب تایبه‌ت هه‌رێما كوردستانێ شێوێ برێڤه‌برنا وه‌لاتى و چاڤسۆرییا ده‌روجیرانان ئاییندێ خه‌لكێ مه‌ دانایه‌ سه‌ر ده‌ستێ عه‌فریتێ خرابكار و …. لیستا سه‌ده‌مان یا درێژه‌….
– ئه‌م دفێرین هه‌موو گونه‌ها پالده‌ینه‌ حوكمه‌تێ لێ یا ڕاستى باهراپترا گونه‌ها ڤان قه‌یرانان د ستۆیى خه‌لكى بخوه‌ دایه‌ و مێزه‌كه‌ بازارى دێ كاسۆتى و بێوژدانیا بازرگانان بینى هه‌ر ژ بازرگانێن ئارى بگره‌ هه‌یا یێن ته‌كنیكێ كو كوردستان ژ كه‌رخه‌سپالێن توركى و ئیرانى خمخماندییه‌ و سه‌دا هه‌شتێ ژى ده‌م بسه‌رڤه‌ چوویه‌ ئانژى نێزیكه‌ دێ ده‌م بسه‌رڤه‌ چت! ته‌ گوه لێبوو ل نه‌خۆشخانا ئازادى یا فێركرنێ(2019،10،31) سیلانا ده‌م بسه‌رڤه‌ چووى ددا نه‌خۆشان و خودێ دزانت كانێ چه‌ند كه‌سێن ڤێ هه‌رێمێ تۆشى نه‌خوه‌شیێن گران كرینه‌، ما ئه‌ڤه‌ ژى گونه‌ها حوكمه‌تێیه‌!
• ئه‌وێن ته‌ گۆتین هه‌موو ڕاستن لێ ژبیر نه‌كه‌ كو ” خه‌تا كویره‌، ژ گایێ پیره‌” چه‌وا دبێژن: دوو كویسله‌ دبنێ ده‌ریا هندى لێك بكه‌ڤن، بده‌ست پێشخه‌ریا ئنگلیزانه‌ و هه‌ر تشتێ ل ڤى وه‌لاتى ژى دهێته‌ كرن، ئێكێ بالاده‌ست ل پشته‌!
– ئانكو تۆ دبێژى دامه‌زراندن ژى مه‌ره‌مه‌كا سیاسى لپشته‌؟
• هه‌لبه‌ت، كانێ بلا ل عێراقێ و لبنانێ خه‌لك نه‌دارژیابانه‌ سه‌ر جادێ پاشى بلا به‌حس ل له‌زاتیا چاكسازیان هاتبایه‌ كرن!
– ئها بۆ ڤێ ئه‌ز نه‌ ل گه‌ل ته‌ مه‌ چونكو ئه‌ڤه‌ ژ مێژه‌ بریارا چاكسازیان هاتیه‌ دان و د ڤى بیاڤى دا پێنگاڤێن جدى هاتینه‌ هاڤێتن و یا ژ هه‌موویێ به‌رچاڤتر كو پێدڤیه‌ ئه‌م كورد ل خوه‌ دهشیار بین ئه‌وه‌، خوه‌نیشاندانێن عێراقێ داخازا گوهۆڕینا دستۆرى دكه‌ن و ئه‌ڤه‌ ژى ئه‌گه‌ر سه‌ركرداتیا كوردستانى خودان ئێك هه‌لویست نه‌بت مه‌ترسی ل سه‌ر مافێن مه‌ یێن دستۆرى هه‌بت.
• پا ئه‌گه‌ر ل كوردستانێ ژى خوه‌نیشاندانان ده‌ستپێكر؟
– ئه‌ز باوه‌ر ناكه‌م چونكو مه‌ترسیه‌كا مه‌زنتر ل سه‌ر كوردستانێیه‌ و پاراستنا وێ ئه‌ركێ هه‌ر كورده‌كییه‌ و پاشى چاكسازیان ده‌ستپێكریه‌ و حوكمه‌تێ هه‌موو شیانێن خوه‌ دانه‌ مه‌زخاتن بۆ دابینكرنا ژیانه‌كا شایسته‌ى خه‌لكێ كوردستانێ.
• تۆ هێژایى خه‌لاتكرنێى!
– خه‌لاتكرن ئه‌وه‌ یا حوكمه‌تێ ده‌ستپێكرى ب دابینكرنا هه‌لێن كارى بۆ گه‌نجێن ڤى وه‌لاتى و پێنگاڤا ئێكێ ل كه‌رتێ په‌روه‌ردێ ده‌ستپێكر و ئه‌ز باوه‌ر دكه‌م ل ده‌مه‌كێ نێزیك رێژا بێكاریێ دێ ل كوردستانێ ژ هه‌موو وه‌لاتێن ده‌ڤه‌رێ كێمتر لێهێت.

31

محه‌مه‌د چه‌لكى

جادا عیراقێ یا دكه‌لت، پرانیا لبنانیان یێ ل سه‌ر جادان و جه‌زائیر هه‌مى رۆژێن ئه‌ینى یێ ل ده‌ستهه‌لاتدارێن گه‌نده‌ل و ب كورسیان ڤه‌ په‌رچوویمه‌ بووین، دكه‌ن قێرى و دبێژنێ باركه‌ن، هه‌روه‌سا سودانى ژى داجریابوون سه‌ر جاده‌یان و ده‌ستهه‌لاتا دكتاتۆر و ئیخوانچى ژ سه‌ر ده‌ستهه‌لاتى قه‌لپدان و هنارتنه‌ گویفنكا دیرۆكێ.. یا سه‌یر د ڤان هه‌موو سه‌رهلدان و داجریانێن سه‌ر جادێ دا چ رێكخستنێن سیاسى چ یێن كلاسیك یان یێن خوه‌ ب به‌ره‌یا گه‌ل دهه‌ژمێرن د ناڤدا نه‌بوون و دوورى وان و ب ئاوایه‌كێ نه‌رێكخستى ئانكو بێى ئایدولۆجیێن حزبى نه‌، هێشتا ژ ئاخفتنا خوه‌ ب دووماهى نه‌هاتى، هه‌وارێ مه‌لاى گۆته‌ مامێ عه‌لۆى: هه‌چكو تۆ ژى یێ بوویه‌ شرۆڤه‌كار، ئێێێێێێێ ئه‌و چ شه‌كره‌ دشكێنى؟
شه‌كر شكاندن بلا بۆ وى بن یێ دوهى نه‌دزانى دوو په‌یڤان ل رویێ جامێره‌كى بێژت و ئه‌ڤرۆ بوویه‌ كول فیل كول!
ـ ما من شۆله‌پێ یه‌ و ژ من ناگرت!
پا دێ ئه‌زمانێ خوه‌ بگره‌ و وه‌كو جماعه‌تا نه‌وه‌ی نوێ نه‌كه‌!
ـ ما جامێران دچه‌وانن؟
وه‌كو ته‌ نه‌ و ئه‌زمانێ وان یێ بێ به‌رسڤه‌! ــ ئانكو بۆ هه‌ر پرسیاره‌كێ به‌رسڤه‌ك هه‌یه‌! هه‌وارۆ تۆ دزانى ئه‌ز یێ چ دبێژم، بێ به‌رسڤ ئانكو هه‌چیا بهێته‌ سه‌ر ئه‌زمانى بێى هزركرن دبێژن و بلا ل دووفدا هۆڕه‌با ڕاببت بۆ وان نه‌خه‌مه‌! ـ كا بێژه‌ ته‌ چ سوحبه‌ت بۆ جه‌ماعه‌تێ دكر و تۆ وه‌سا گه‌رم ببووى! مه‌ به‌حسێ خوه‌پیشاندنێن ڤێ دوماهیێ عیراق و لبنان و … دكرن لێ ته‌ به‌رێ سوحبه‌تێ وه‌رگێرا!
ـ ب سه‌رێ ته‌ كه‌م كا بهارا عه‌ره‌بى چ خێر و خوه‌شى ب خوه‌را ئینانه‌ و ئه‌نجامێ ڤان خوه‌پیشاندانان ژ وێ بهارێ باشتر نابن!
هه‌ر چ نه‌بت دێ هنده‌ك چاكسازیان ب خوه‌را ئینن و هنده‌ك سه‌ر و قودیشمێن نوى ل سه‌ر شاشێن تیڤیان دیار بن. ـ تۆ باوه‌ر دكه‌ى ڤێ جارێ ب ده‌ردێ بهارێ نه‌چن و شه‌رێ ناڤخوه‌یى گه‌رمتر لێ نه‌هێت؟ یێن عیراقێ ئه‌ز باوه‌ر ناكه‌م چ گوهۆرینان به‌رهه‌م بهینت چونكو ژ ریپا مه‌رجه‌عیا شیعى و باسكێ شیعى ده‌رنه‌كه‌فتیه‌ و درویشمێن وان نه‌ دلخوه‌ش كه‌رن و ئه‌ز وه‌سا هزر دكه‌م بۆ هه‌رێما كوردستانێ ڤه‌رێژه‌ك نه‌باش به‌رهه‌م بهینت، لێ یێن لبنانێ ژ ده‌رڤه‌ى بازنا سیاسى و مه‌رجه‌عێن تائیفى ده‌ركه‌فتیه‌ و ل دژى سیسته‌مێ تائیفى نه‌ و به‌لكو به‌رهه‌مه‌ك باش بۆ لبنانیان بهێته‌ شكه‌ڤێ و دوماهیكێ ب هه‌ژموونا حزب الله‌ بهینن و ئه‌ڤه‌ ژى دێ بیته‌ ئه‌گه‌ر كو لبنان ڤه‌گه‌رته‌ سه‌ر رێچا سالێن 1950-1975ێ. ـ من گۆت تۆ یێ بوویه‌ شرۆڤه‌كار تۆ غه‌یدى، پا شرۆڤه‌كار بشاخن! گویزێن خوه‌ ل سه‌ر دلێ من نه‌شكێنه‌ و ئه‌گه‌ر مه‌ شرۆڤه‌كار هه‌بان ره‌وشا مه‌ نه‌دگه‌هشته‌ ئه‌ڤرۆ و ل نابه‌ینا جیرانێن خوه‌ نه‌دبووینه‌ “گیسكێ مال و به‌ر لێ”! ـ ههههه … ئێ ب خودێ تۆ مرۆڤه‌ك عنتیكه‌یى دیاره‌ تۆ ڤى لهیێ عه‌سكه‌رێ راوێژكاران نابینى و پا كارێ وان جامێران چییه‌؟ ئه‌گه‌ر نه‌ شرۆڤه‌كارى و پێشكێشكرنا پێشنیاران بت بۆ چاره‌سه‌ریا كێشێن تووشى هه‌رێمێ دبن! ئه‌ز ب ره‌نگه‌ك دن لێ مێزه‌ دكه‌م! ـ چاوا؟ تۆ چاوا ناڤ لێ دكه‌ى، ئه‌ز یێ رازیمه‌!

17

محه‌مه‌د چه‌لكى
ئه‌گه‌ر بێ دلیا ڤان جۆره‌ مرۆڤان نه‌كه‌ى, كاروبارێن ته‌ بێ گرژى دێ ده‌رباز بن و كابێ ته‌ هه‌ر دێ ل چك بت:
• هندى شاشیێن سیاسیان ببینى خوه‌ لێ كڕكه‌ و ئه‌گه‌ر ته‌خازت دیدا خوه‌ بگه‌هینى ژى بێژه‌: ئه‌ڤ كارێ هه‌وه‌كرى دشیانێن مرۆڤێن ڤى سه‌رده‌مى دا نینه‌، وه‌ى ده‌ست خوه‌ش ئه‌زبه‌نى!
• ل جه‌م دوكاندرێ تاخێ خوه‌، نه‌بێژه‌ كالایێن ته‌ دگرانن، بێژه‌: كریارێن ته‌ زێده‌ دبن!
• ل كوردستانێ به‌حسێ سه‌ربخۆیا كۆمه‌له‌ و یانێن جڤاكى نه‌كه‌ و بێژه‌: هه‌وه‌ بۆ پشته‌ڤانیا رۆژئاڤایێ كوردستانێ چ كرییه‌!
• ل دائیرا لێ كار دكه‌ى، پرسیارا وى فه‌رمانبه‌رێ هه‌ر باوشك و نقرۆسك دهێنێ نه‌كه‌ى و بێژیێ تۆ شڤێدى ل خه‌ستێ بووى، به‌لكو بێژه‌: دیاره‌ شڤێدى هێلا فاسلینكێ یا خوه‌ش بوو!
• ئه‌گه‌ر رێڤه‌به‌رێ ته‌ پرسیار ژ ته‌ كر و گۆت: تۆ دوهى ل كویڤه‌ بووى؟ بێژێ كارتا فاستلینكى تمام ببوو مه‌ خه‌ت نه‌مابوو، چونكو دبت وى پۆسته‌ك به‌لاڤ كربت و ته‌ لایك نه‌كربت!
• ل دائیرا كاره‌بێ گێنگه‌شێ ل گه‌ل فه‌رمانبه‌ران نه‌كه‌ و بێژه‌: خوه‌زى هه‌موو وه‌رز ل كوردستانێ پایز بانه‌!
• چ جارا رێكا سه‌ندیكایان(هه‌موویان) نه‌گره‌ به‌لكو رێكا لق و مه‌لبه‌ندان بگره‌ چونكو سه‌ندیكا ژى بێى وان لێڤا ژێرى ل یا ژێرى ناده‌ن!
• ل ده‌ف یه‌كگرتو و كۆمه‌لێ و ته‌ڤایا باسكێ ئیسلاما سیاسى به‌حسێ تیرۆرا ئیسلامیان نه‌كه‌ و بێژه‌: ڤان جیهادیان مالا ئیسلامێ خرابكر و باشتره‌ بێژى: ئه‌ڤه‌ دروستكریێن رۆژئاڤاینه‌ و د دویرن ژ رحا ئیسلامێ و هشیاربه‌ نه‌بێژى: ئه‌ڤه‌ پێگیرێن رحا ئیسلاما پێغه‌مبه‌رى و هه‌ر چار یارێن پێغه‌مبه‌رینه‌ چونكو د دلدا ل گه‌لن و مانێ هوین یێ دبینن چه‌وان یێ پشته‌ڤانیا ئه‌ردۆغانى دگرن ل دژى گه‌لێ كورد ل رۆژئاڤا و باكورێ كوردستانێ.
• ئه‌گه‌ر بخازى ل كوردستانێ كارێن ته‌ باش و وه‌كو دبێژن دلۆ بخازه‌ برێڤه‌ بچن، هه‌ره‌ دگه‌ل لایه‌نه‌كێ ئوپۆزسیۆنێ و هندى ته‌ شیان هه‌بن ب ده‌هۆلا حوكمه‌تێ داده‌ و ژ مێشێ بكه‌ هزار گامێش و پاشى … ته‌ هند دیت ژ بلندترین ئاست لیستا داخازا دێ بۆته‌ هێته‌ به‌رده‌رى و … هشیاربه‌ ڤێ شیره‌تێ ژ ده‌ستێن خوه‌ نه‌كه‌!
• ل ده‌زگه‌هێن ڕاگه‌هاندنێ و تۆرێن جڤاكى به‌حسێ ئازادیا هزرێ و مژارێن هزرى و دادوه‌ریا جڤاكى نه‌كه‌ چونكو ئه‌ڤ مژاره‌ یێن بێ واته‌ بووین و ژ ناڤه‌رۆكێ یێن هاتینه‌ ڤه‌رچوكاندن به‌لكو بێژه‌: ماف هه‌موو دده‌ستۆریدا دپارازتینه‌ و حوكمه‌تێ لژنێن تایبه‌تمه‌ند بۆ چاڤدێریكرن و جهبه‌جهكرنا وان به‌رهه‌ڤكرینه‌.
• ل حزورا ده‌ستهه‌لاتدارێن كوردستانێ به‌حسێ خوه‌پیشاندانێن لوبنان و عێراقێ نه‌كه‌ و نه‌بێژه‌: سه‌ده‌مێن خوه‌پیشاندانان بێدادى و گه‌نده‌لیه‌ به‌لكو بێژه‌: ده‌سته‌كێ ده‌ره‌كه‌ ل پشته‌ و دخازن ئارامیا وه‌لاتى تێكده‌ن، چونكو كورد دبێژن:”ئه‌زمانۆى بڕیبه‌، سه‌رۆى ڤه‌هوسیبه‌!”

14

محه‌مه‌د چه‌لكی
ـ ته‌خێره‌ هۆسای مژویلی تزبیان و پسته‌ پستا ته‌ یا چیه‌؟
• ئه‌ز یێ زڕتێَن ئه‌ردۆغانی دهه‌ژمێرم!
ـ مانێ هه‌ر جار ب سه‌رێ خوه‌ دا دبه‌ت و هه‌ر وێ دكه‌ت یا وی دڤێت!
• نه‌ ب ئه‌نیا هه‌موو زڕتكه‌رێن دونیایێ هه‌كه‌ خوه‌ جاره‌كێ ب سه‌رێ وی دا چووبت، به‌لێ دبێژن:” ئه‌گه‌ر شه‌رم نه‌كه‌ی، ب رێكا خوه‌ دا هه‌ڕه‌”!
ـ ما ل ڤی ده‌می چ ژ زڕتكه‌ران پێتر هه‌نه‌!
• كه‌یفا من ب هنده‌ك زڕتكه‌ران دهێت!
ـ وه‌كو ئه‌ڤێن مه‌!
• نه‌ … نه‌ یێن مه‌ د ته‌له‌دینن و تنێ ل سه‌كۆیان و ل ناڤ لایه‌نگرێن خوه‌ حرحرێ دكه‌ن و هه‌ما هنده‌كا سه‌رێ چویڤی نیشا دا چۆپێ وان دكت كوششششششش…
ـ پا وه‌كو كێ؟
• وه‌كو سه‌رۆكێ كۆریا باكۆر و كاسترۆیێ ره‌حمه‌تی!
ـ ئه‌و دكتاتۆرن و حسبا وان یا جودایه‌!
• مه‌ره‌ما من زڕت به‌ردانه‌ و ل زڕتێن خوه‌ دبن خودان! پاشی من گۆت: كه‌یفا من پێ دهێت نه‌كو تشته‌كێ دن!
ـ ئه‌رێ ڕاست تۆ بێژی ئه‌ردۆغان پێگیریێ ب ئاگربه‌ستا مسته‌ر ترامپی پێ دایه‌ مۆركرن، بكه‌ت.
• یا مسته‌رێ ئه‌مریكی ب ئه‌ردۆغانی كری قه‌ره‌چ نائیننه‌ سه‌رێ دارێ!
ـ ئانكو دێ پێگیریێ پێ كه‌تن!
• ده‌مێ مسته‌ر تره‌مپ دئاخڤت، هه‌موو ده‌نگ بێ ده‌نگ دبن، “چویڤ ستویره‌، حدود زویره‌”! ئه‌ڤه‌ دیبلۆماسی هه‌ی ته‌ بهیستیه‌ سه‌رۆكێ وه‌لاته‌كی بێژته‌ سه‌رۆكێ وه‌لاته‌كێ دن: ئه‌حمه‌قۆ دانبخوه‌ بگره‌، ئه‌گه‌ر دێ ئابوورێ ته‌ بسه‌رێكدا ئینم خارێ و په‌لخینم، ئه‌ڤجا گوهێ خوه‌ بده‌ من وێ بكه‌ یا ئه‌ز فه‌رمان دكه‌م، پێ نه‌ڤێت دێ پێگیریێ پێ كه‌تن!
ـ ئه‌رێ بۆ چی ئه‌ردۆغانی به‌رسڤا مسته‌ر ترامپی نه‌دا؟
• ما ئه‌و سه‌رۆك باژێرڤانێ ئامه‌د یان مێردینێ یه‌ دا ب كه‌یفا دلێ خوه‌ چنگلكێشی زیندانێ بكه‌ت، ئه‌ڤه‌ ئه‌مریكایه‌ ئه‌مریكا، مسته‌ر ب تویته‌ره‌كێ دێ وی كه‌ته‌ ته‌رۆریست و سه‌فه‌ربه‌رلكێ ل سه‌ر ڕاكه‌ت و یا بسه‌رێ پاله‌وانێ كونجێن تاری سه‌ددامێ دكتاتۆر ئینای دێ ل به‌ر یار گوزه‌ل بت.
ـ من باوه‌ری نینه‌ كو ئه‌و پێگیرییێ ب ئاگربه‌ستێ بكه‌ت!
• بلا خوه‌ بجه‌ربینت، ئه‌ز باوه‌ر دكه‌م ئه‌ردۆغان دێ بته‌ په‌ند و هه‌ر كه‌سێ ژ هێزا خوه‌، خوه‌ مه‌ستر ببینت به‌رامبه‌ر زلهێزێن جیهانێ دێ بێژنێ: ئه‌گه‌ر شه‌رم نه‌كه‌ی وه‌كو ئه‌ردۆغانی بكه‌!

30

محه‌مه‌د چه‌لكی
دلێ مامێ عه‌لۆی چ نه‌مایه‌ خوه‌ ژ قه‌فه‌سا سینگێ وی بهاڤێته‌ ده‌رڤه‌. بێی هه‌ستا وی ئه‌زمانێ وی یێ ئاشه‌كی دگێرت, ئه‌و ب خوه‌ ژی نزانت چ دبێژت. بۆله‌ بۆلا ویه‌ و یێ هنده‌ك ئاخفتنێن ل دیوانا نه‌هێنه‌ گۆتن, دبێژت و چاڤێن وی ژ ئه‌كرانێن تیڤییا ب دیواریڤه‌ داله‌قاندی، ڤه‌نابن.
ئه‌ڤ مال میراته‌ ژ بلی نۆچه‌یێن زك دڕین و چۆك شكێن پێڤه‌ به‌لاڤ ناكه‌ت و ژ خوه‌ كه‌سێ زكێ من نه‌په‌قاند ژ ڤی بێژه‌ری پێڤه‌ دێ بێی ئه‌ڤ كابرایه‌ ژ پێنجیی سالیێ پێڤه‌ یێ فێری كوردیێ بووی و په‌یڤان وه‌سان دده‌ته‌ بنێ گه‌وریا خوه‌ كو ئاهه‌نگا په‌یڤێ تێك دده‌ت، د سه‌ر ڤێ نه‌سازیێ ڕا ژی خوه‌ دبه‌ر دهه‌ژینت خوه‌ تۆ دبێژی یێ ل گۆڤه‌ندا عه‌زیزترین كه‌سێ خوه‌.
ـ هێشتا تۆ ل ڤێره‌ی؟
• من چ ل به‌ر نینه‌، ما تشته‌ك چێبوویه‌!
ـ هه‌روه‌كو تۆ نه‌ ل ڤێ دونیایێ, نه‌فیر عامه‌ نه‌فیر عام!
• ب گۆڕا عیسێ ده‌لا كه‌م، مه‌ ل شۆركێ نه‌گرت و ئێدی هه‌وجه‌ ناكه‌ت و هه‌وار ل په‌ی گورگییه‌!
ـ ئانكو هایا ته‌ هه‌یه‌؟
• ژ قه‌ستی نه‌هاتیه‌ گۆتن: “كار كه‌رێ خوه‌ به‌، خوه‌شتڤیێ خه‌لكی به‌”!
ـ ئه‌ڤا هه‌تا نوكه‌ مه‌ كری، مه‌ بۆ كێ دكر!
• مسته‌ر ترامپی ڕاستیا مه‌ دا پێش چاڤێن مه‌ و هه‌ر چه‌نده‌ ڕاستیه‌كا ته‌حله‌!
ـ ئانكو ئه‌م تڤه‌نگا بكرێینه‌!
• ئه‌گه‌ر وه‌سا نه‌بت پا بۆچی د هه‌ر رێككه‌فتنه‌كێ دا یێن ده‌ست ژ پیا درێژتر ڤه‌دگه‌ڕن، هه‌ر ئه‌مین!
ـ به‌س ده‌ست ژ پیا درێژتر؟
• خوه‌زی به‌س ئه‌و بایه‌، تۆ نابینی ئه‌م چ یێن بووینه‌ گیسكێ مال و به‌ر لێ!
ـ ئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ یا ئه‌حمه‌دێ خانی ژ به‌ر دنالی و هێشتا برینا دلێ وی مه‌ كوردان چاره‌ نه‌كریه‌.
• ته‌ ب ڤێ گۆتنا خوه‌ بیرا من ل گۆتنه‌كا فه‌یله‌سۆفێ فه‌ره‌نسی سارته‌ری ئینا ده‌ما دبێژت: “كه‌ربێن من ژ وان مرۆڤان ڤه‌دبن یێن رێزێ ل داگیركه‌رێن خوه‌ دگرن”.
ـ ئێ ب خودێ هندی تۆ ل بن خلوله‌هیا دنایێ بگه‌رهی تۆ كه‌سه‌كی وه‌كو كوردان نابینی، رێزێ ل داگیركه‌رێن خوه‌ بگرن و چیرۆكا وه‌فیق ئه‌لسامه‌رائی و تارق الهاشمی هێشتا ژبیرا كه‌سه‌كی نه‌چوویه‌!
• ب سه‌رێ ته‌ كه‌م دوهی ده‌ست خوه‌شی ل ئه‌ردۆغانی كر بۆ ڤێ هێرشا وی ل سه‌ر رۆژئاڤایێ كوردستانێ و نه‌ وی بتنێ به‌لكو هه‌موو هێزێن ئیسلاما سیاسی ژ بلی باسكێ شیعا، یێن دن ته‌ڤ پشته‌ڤانیێ لێ دكه‌ن.
ـ دونیا هه‌موو دوژمنێ كه‌وییه‌ و كه‌و ب خوه‌ ژی دوژمنێ سه‌رێ خوه‌یه‌!
د ڤان ده‌مان دا كاركه‌رێ چایخانێ هاته‌ به‌ر مێزا وان و پرسیار كر دێ چ ڤه‌خۆن؟
مامێ عه‌لۆی نه‌كره‌ نه‌مه‌ردی و گۆت: دێ قۆزلقۆرتێ ڤه‌خۆین!

24

محه‌مه‌د چه‌لكی •

ئه‌رێ مامێ عه‌لۆ یا بۆ من بوویه‌ مه‌ره‌ق و ژ مێژه‌یه‌ من ل به‌ربوو پرسیاره‌كێ ژ ته‌ بكه‌م! ـ ترسا من ئه‌و ترسه‌، پرسیارێن خاجۆكی بكه‌ی؟ • ڤێجا پرسیارێن خاجۆكی دچاوانن؟ ـ وه‌كو سۆزێن به‌ری هه‌لبژارتنان ئه‌وێن حزب و به‌ربژێر دده‌ن وه‌لاتیان! • ما بۆچی خه‌لك وه‌سا یێ سه‌رپلك و خوه‌شباوه‌ره‌! ـ ئه‌ز نه‌ ئه‌ڤۆقاتێ كه‌سه‌كی مه‌! • ئانكو تۆ ژی وه‌كو گه‌له‌كان یێ ب سه‌ر هلبووی؟ ـ ب سه‌ر چ هه‌لبوومه‌؟ • ته‌ڤشویێ به‌رێخوه‌! ـ من ئه‌و زانین نینه‌ و هه‌ر چه‌نده‌ ژ دیرۆكا خوه‌ی په‌شیمان نینم! • ما كه‌سه‌ك هه‌یه‌ ژ دیرۆكا خوه‌ یێ په‌شیمان بت یان دانپێنانێ ب شاشیێن خوه‌ بكه‌ت و یێ ئاماده‌ بت بهیایێ شاشیێن خوه‌ بده‌ت! ـ وێ پرسیارێ ژ سیاستمه‌دارێن كوردان بكه‌. • سیاسه‌تمه‌دارێن كوردان ژی وه‌كو یێن هه‌موو جیهانێنه‌، دبێژن و ناپێژن. ـ دبێژن و ناپێژن هههههههه‌ گه‌له‌ك یا بكه‌نیه‌! • كه‌یفا من هات.. ـ كه‌یفا ته‌ ب چ هات؟ • د ناڤ ڤان قه‌یران و گێژه‌ڤانكیا سنگه‌پێیا ژیارا مه‌ گرتی و سال بووینه‌ نه‌ه هه‌یڤ و … هیشتا بكه‌یه‌ كه‌نی، هه‌لبه‌ت دێ كه‌یفا من هێت و هێشتا هنده‌ك كه‌س ل ڤێ سه‌یرستانێ یێن ماین دلخوه‌ش و ژ وانا مامێ عه‌لۆ بت. ـ “قه‌هرا بخوه‌ ب ئاڤێ مننه‌تا حوكمه‌تێ باڤێ” هه‌رچه‌نده‌ مه‌ترسیا گرانبوونا وێ ژی یا هه‌ی و ها ته‌ دیت پیڤه‌رێن زیره‌ك هاتنه‌ دامه‌زراندن و ب گۆتنا عه‌بدی كۆچه‌ری ب هه‌وای ژی پیڤه‌ر دزڤڕن، پاژوو رێدویروووو …. • ته‌ پرسیار ژبیرا من بر… ـ خنێكا من دا ژ كێلنجیێن ته‌ رزگار بم! • ئێ … مانێ ته‌ های لێ هه‌یه‌، یێ دبێژن: داخوازا خوه‌پیشاندنێن عێراقێ هه‌لوه‌شاندنا حوكمه‌تێیه‌ و هه‌لبژارتنێن پێشوه‌خت بهێنه‌كرن، تۆ چ دبێژی؟ ـ “به‌حه‌شتا مرۆڤی بار لێ نه‌بت، بلا كه‌ر و گۆلك لێ بچه‌رن”، ب من چ؟ • ڤێجا خوه‌ باهێله‌ نه‌كه‌… ـ بلا هه‌ر یێ باهێله‌ بم ماده‌م یێن بریار بده‌ست، بێی بانگێ به‌غدا نڤێژێ نه‌كه‌ن، دێ هه‌ر ئه‌و بت یا ئه‌و دبێژن. • تۆ زێده‌ی نه‌ی بدلێ منی! ـ كه‌یفخوه‌ش بووم كو نه‌ی ب دلێ ته‌مه‌! • هه‌موو تشتان ب فه‌لسه‌فه‌ و سیاسه‌تێڤه‌ گرێ نه‌ده‌. ـ ئو هوووووو من ژ مێژه‌ ده‌ست ژ عه‌كساتی و سیاسه‌تێ به‌ردای جارا ره‌حمه‌تی سه‌بری بۆتانی گۆتی: مه‌ یا بۆ خرپۆیان هێلای! • تۆ هنبانه‌ك ده‌رنه‌ڤه‌كری و هه‌رده‌م یا مشت ژ تشتێن كه‌سێ هزر ژێ نه‌كری، وه‌ی عه‌مفه‌رم مامێ عه‌لۆ… ـ گویزێن خوه‌ ل سه‌ر دلێ من نه‌شكێنه‌، بلا ب خێرا مریێن ته‌ بت، من تاقه‌تا گێنگه‌شان نه‌ماینه‌. • باشبوو هاته‌ بیرا من. ـ چ هاته‌ بیرا ته‌؟ • ئه‌رێ تشتێن گرنگ ل ڤی وه‌لاتی ماینه‌ و ده‌ستهه‌لاتێ ژبیر كر بت؟ ـ ئه‌شه‌هه‌دوبیلا ته‌ ل نیڤێ دا چونكو وه‌لاته‌كێ وه‌كو چینێ و ئه‌مریكا هندی سه‌یرستانا مه‌ راوێژكار لێ نینن و هه‌لبه‌ت چ تشت نامینن به‌حس ژێ نه‌هێته‌كرن و نه‌داننه‌ به‌ر ده‌ستێ رێڤه‌به‌رێن ڤی وه‌لاتی.. • بێی تیڤكل. ـ هه‌رده‌ما ته‌ دیت ده‌نگێ مووه‌لیدا و …. ته‌ڤایا ئاریشێن وه‌لاتی ژبه‌ر دنالت نه‌مان هینگێ بزانه‌ هه‌ر سۆزه‌كا سیاسی و حزب بده‌ن دێ هێنه‌ جێبه‌جێكرن، وه‌كو دن ته‌ڤ ژ ئه‌زمان و په‌حنكا ده‌ڤی ده‌رباز نابن و دێ رۆژه‌كێ ئاوازا بۆ به‌غدا بێژین و ده‌هان بۆ …

32

محه‌مه‌د چه‌لكى
• ته‌ خێره‌ هۆسا ل سه‌ر كۆدكێن خوه‌ روینشتى.
• ژێ بگه‌رهه‌، ئه‌ز یێ چۆكێن خوه‌ فێرى فشاندنێ دكه‌م!
• ته‌ هاى ژ ده‌ڤێ خوه‌ هه‌یه‌ كا چ دبێژى؟
• ما من ئاخفتنه‌كا كرێت كر؟
• پا كرێتتر هه‌یه‌، چۆكفشاندن تۆ دزانى ئانكو چ؟
• ئانكو چ؟
• ما ته‌ چۆك مانه‌ بهێنه‌ فشادن!
• هه‌چكو ڤێ مه‌مله‌كه‌تێ تۆ یێ فێركرى، هه‌موو ئاخفتنا دوو و سێ ڕامانا ژێ ببه‌ى، من به‌حسێ چۆكێن خوه‌یه‌ و وێ رۆژا هه‌ هه‌ڤاله‌كێ من گۆته‌ من، ل سه‌ر كۆدكان روینشتن باشه‌ بۆ چۆكان، ل گۆر دیتنا وى ماسۆلكێن چۆكى بهێز دكه‌ڤن.
• پا ئه‌ڤه‌ چه‌ندین ساڵه‌ ئه‌ڤ ملله‌ته‌ یێ ل سه‌ر كۆدكان و هێشتا چۆكێن وى نه‌شدیاینه‌!
• تۆ ل هیڤیا چى؟
• چۆكێن ڤى ملله‌تى وه‌كو یێن جیرانان بشدن و بروكۆمن و كابێ مه‌ ژى ل چك بت.
• ما ئه‌ڤه‌ سه‌رێ چه‌ند سالانه‌ تشته‌ك بۆ ڤى ملله‌تى هاتیه‌ كرن هه‌تا چۆكێن وى بشدیێن، ما ب چاڤێ خوه‌ نابینت چ سه‌ر عه‌رد و بن عه‌ردێن ڤێ مه‌مله‌كه‌تێ یێن دهێنه‌ فه‌رهۆد كرن و هێشتا ژێ دخازى …
• مامێ عه‌لۆ نه‌خوه‌ش نه‌كه‌.
• ئه‌رێ دێ … تۆژ ى وه‌كو سیاسیێن مه‌ ژ ڤى ملله‌تى دخازى بلا به‌رگێ بێ مۆچه‌یی و نه‌دامه‌زراندن و نه‌بوونا سیسته‌مه‌كێ ساخله‌میێ یێ هه‌ژى كو ئێدى نه‌خوه‌شێن مه‌ رێكا توركى، ئیران و هندێ نه‌گرن و ب دل ئارامى ل نه‌خوه‌شخانێن مه‌مله‌كه‌تێ بهێنه‌ چاره‌سه‌ركرن و … هتد.
• تۆ ژ گازندێن خوه‌ ڤه‌نابى ..
• ژ هۆشداریێن ته‌ یێ تێر بوویم …
• هههههه‌
• تۆ دزانى كه‌نیێ من ب چ دهێت؟
• ما خێڤزانكم!
• به‌رى چه‌ند رۆژان، رۆژنامه‌كێ ب پیتێن گر نڤێسیبوو: دێ ته‌سێن باژێرى و جاده‌ ب بۆیه‌یا سپى هێنه‌ بۆیه‌كرن، ئه‌ز تێناگه‌هم كارێ حوكمه‌ت و وه‌زاره‌تان چیه‌؟ پاشى ما نه‌ فهێتیه‌ ته‌سه‌ ل ناڤ باژێرى هه‌بن؟ ئه‌گه‌ر هێجه‌ت پێگیر نه‌بوونا شوفێران ب رێنمایێن هاتنوچوونێ بت، نه‌ گونه‌ها شوفێرانه‌ به‌لكو یا وان جهانه‌ یێن ده‌ستویریا شوفێریێ دده‌ن، ل دونیایێ هه‌موویێ ده‌ستویریدانا شوفێریێ گه‌له‌ك یا بزه‌حمه‌ته‌، شوفێرى فێرى ره‌وشتێ هاتنوچوونێ دكه‌ن و سه‌رپێچى دهێنه‌ تۆماركرن و ده‌ما دگه‌هنه‌ ئاستێ قانوونێ دیاركرى، ده‌ستویرى ژێ دهێته‌ وه‌رگرتن.
• ڤێجا كه‌نیێ من ب ته‌ هات.
• بۆچى؟
• ما ئێك ل ڤێ مه‌مه‌له‌كه‌تێ(وه‌كو تۆ دبێژى) هه‌یه‌ پێگیریێ ب قانوونێ بكه‌ت!
• له‌و سال ده‌ف مه‌ بۆ فه‌رمانبه‌را 9 هه‌یڤن و بچوكترین خزمه‌تگوزارا بهێته‌ پێشكێشكرن، ب فیلاتى دهێته‌ هه‌ژمارتن و ده‌هۆلقۆت چیچڕكا گوهێن مه‌ دبه‌ن، دێ بێژى پێشكێشكرنا خزمه‌تگوزاران بۆ وه‌لاتیان مننه‌ته‌! هندى ئه‌م پێگیریێ ب قانوونێ نه‌كه‌ین و ڤێ مه‌مله‌كه‌تێ ب وه‌لاتێ خوه‌ نه‌زانین، دێ هه‌ر دچۆك فش بین و كابێ مه‌ چك نابت.
• ئه‌ڤا تۆ دبێژى یا كه‌ڤنه‌ و یا بۆسی بووى ژ عه‌جێبیێن مه‌ دهێته‌ هه‌ژمارتن.
28-09-2019

19

محه‌مه‌د چه‌لكى •

دیسا ته‌ چیه‌ هۆساى بێ زه‌وق و پندڤى؟ ـ ل من دیار دكه‌ت؟ • ما ته‌ هاى ژ خوه‌ نینه‌ ئۆفێن و كویفێنێن ته‌ ده‌وروبه‌رێن ته‌ یێن”ره‌حه‌ت سسزكرین! ـ چیه‌ تو دخوازى یێ ب زه‌وق و سه‌فا بم یا ڕاست ره‌وش هندى یا رێنگزه‌ و ڤێجا بلا ده‌ست بده‌مه‌ قه‌ره‌بووینا خوه‌ ته‌قێن ژ ده‌ڤێ مالمیراتێ گوهێن نه‌سمتیان ببهیستن بێخت؟ • ما چیه‌، ئه‌رێ وه‌لا وه‌ستا ته‌قێنێ ژێ بینه‌ و بلا دویكلا وێ ب سه‌رێ كێلا فرعینى بكه‌ڤت! ـ ئها ما شاهییا كیژ كوڕه‌ لاویه‌ یان گرێ كورا كیژ كێشا به‌رووكا ڤى ملله‌تى گرتى ڤه‌بوویه‌ هه‌تاكو ڕاببمه‌ سه‌مایێ و پریقێن ژ ده‌ڤێ قه‌ره‌بۆینێ و دویكێل و كادى وێ به‌رووكا عه‌سمانى بگرت! • ئێ بخودێ مامێ عه‌لۆ ئه‌و براده‌ر یێ مافدار بوو ده‌مێ گۆتى: ئه‌ڤ مامێ عه‌لۆیه‌ یێ ئێك قه‌وانه‌ و وێ دبینت و وێ گوهلێ دبت یا وى دڤێت، ما هایا ته‌ ژێ نینه‌؟ ـ نه‌ وه‌لا ئه‌ز نزانم مامۆ گورى، ما دێ چ زانم، ئه‌ڤ وه‌لاته‌ ژ روودانێن ژ نشكاڤه‌ و نه‌به‌ر عه‌قل ژ مشۆتا سیاسیێن مه‌ ژ گورزێن دۆلاران تژیتره‌. • وه‌ك دیار ته‌ ده‌ستێن ژ گوهدانا نۆچه‌یان یێن به‌رداین، پا تۆ مژوولى چی؟ ـ هه‌ر وه‌كو دخوازى گویزێن خوه‌ ل سه‌ر دلێ من بشكێنى یان سوحبه‌تێ بمن بكه‌ى؟ • هه‌ردووكان! ـ گوهێ خوه‌ بدێ: ئه‌ز ژ شێوێ به‌لاڤه‌كرنا نۆچه‌یان ل ڤێ مه‌مله‌كه‌تێ، یێ تۆڕه‌مه‌ و وه‌كو حوكمه‌تا مه‌ ل كێشێن خوه‌ نه‌بانه‌ ئانكو نۆچه‌یێن بێسه‌روبه‌ر و بێ مافا وه‌سان مه‌زن دكه‌ن دێ بێژى ها ڤێ گاڤێ نه‌ گاڤه‌ك دن دێ سه‌فه‌ربه‌رلكه‌ك ڕابیتن و یێن گرنگ كو په‌یوه‌ندى ب چاره‌نڤیسا مه‌مله‌كه‌تا مه‌ ڤه‌ هه‌ى لێ دنه‌بانه‌، ئه‌ڤجا چاوان ل وان مێزه‌ بكه‌م، ها! • ببووره‌ ئه‌ز یى شاشم!
بۆچى یێ شاشى؟
• من هزردكر ته‌ ده‌ستێن داهێلاین و چاڤه‌رێى …. ـ ل به‌ندا چ “فه‌ریاد ڕه‌سا” نینم. • ئانكو ته‌ یا گوهلێبووى. ـ ئه‌گه‌ر مه‌ره‌ما ته‌ جل گوهۆڕینا په‌رله‌مانته‌را شۆخا به‌رێ بت، به‌لێ و ئه‌گه‌ر یا هه‌ڤالێ وێ هیڤیدار ئه‌حمه‌دى بت من ئه‌و ژى گوهلێبوو لێ ئگه‌ر تشته‌ك دن بت، یا بزه‌حمه‌ته‌ مرۆڤ ڤێڕا بگه‌هت، چونكو ئه‌ڤه‌ وه‌لاتێ عه‌لى بابا و هزاروئێك دزایه‌ … • ته‌ چ گۆتن بۆ وان هه‌ردوو جامێران هه‌یه‌؟ ـ یا خانمێ پرسه‌ك كه‌سۆكییه‌ وى مافى ناده‌م خوه‌، ژ تایبه‌تمه‌ندیێن خانمانن و حه‌ز ژ نواندن و جوانیێ دكه‌ن، پاشى په‌رله‌مانى چ یاسایێن جل ل خوه‌ كرنێ نینن تا به‌حسێ پێشلكرنه‌كا یاسایى بهێته‌ كرن، لێ یا هیڤیدارى ژ بلى بێرێزیكرنا خانمان، ده‌ستوه‌ردانه‌ د مافێن خێزانێ دا، پاشى ما ئه‌فه‌ندى نزانت، رێژا بێكارى و هه‌بوونا له‌شكه‌ره‌كێ بێ هژمارێ نه‌دامه‌زراندیان و سیسته‌مه‌كێ ئابوورێ پێلدارێ نه‌جێگیر و غه‌واره‌ نه‌بوونا لۆپكێ شه‌ره‌كێ بێ دووماهى و … ئه‌ڤه‌ هه‌مى ئه‌فه‌ندى نابینت. • تۆ نه‌یێ تێكڤه‌دانێى. ـ به‌لێ دێ … تۆ یێ بچاڤێن خوه‌ دبینى ره‌وشا ئابوورى و سیاسییا وه‌لاتى و مه‌ترسیێن ل سه‌ر ڤێ هه‌رێمێ رۆژ بۆ رۆژێ یێن زێده‌ دبن، ئه‌فه‌ندیێ په‌رله‌مانته‌ر یێ به‌حسێ زارۆك ئینانێ دكه‌تن، ئه‌ڤه‌ وه‌كو مه‌سه‌لا كابرایێ گوندى لێ هات، نزانت مالا داوه‌تێ ل كیڤه‌یه‌ و كه‌چكێ وى یێ دده‌ستیدا و ب كۆلانێن گوندى ڕا دچت! • ئێكجار نه‌ وه‌سا ژى … ـ دیاره‌ ته‌دڤێت بۆ ڤێ دیدا وى ده‌ست بده‌ینه‌ تڤه‌نگان و بكه‌ینه‌ پریقێن. • ته‌قه‌كرن ل ده‌ف مه‌ عه‌ده‌ته‌ و ڤێجا چ شاشى تێدا هه‌یه‌؟ ـ ئه‌ڤه‌ ڕاسته‌ و له‌و ئه‌ڤه‌ 28 سالێن حوكمڕانیا خۆمالى مه‌ ده‌رباسكرن و هێشتا تبلێن مه‌ ل سه‌ر جه‌لبكا تڤه‌نگێ نه‌ڕابووینه‌ و ها ئه‌ڤرۆ ها سوبه‌، مه‌ پریقێن ل بن گوهێن هه‌ڤ ئینا؟ چ سوسره‌ته‌.

49

محه‌مه‌د چه‌لكی
به‌ری چه‌ند رۆژه‌كا د پرۆگرامێ میتۆت دا نڤیسه‌ر عه‌بدال نوری ل سه‌ر پرسه‌كا په‌یوه‌ندی ب شارستانیێ و پێشكه‌فتنێ ڤه‌ هه‌ی دیدا خوه‌ گۆت… پشتی چه‌نده‌كێ ل تۆرێن جڤاكی بوو قولیزێن ل به‌ره‌یێ ئیسلامیست و هێرشه‌كا تۆند و سوی شكاندنی هێرشی سه‌ر كه‌سه‌تیا وی كرن و ئه‌ڤ هێرشه‌ یا دویر بوو ژ هه‌موو ره‌وشتێن مرۆڤانی ب تایبه‌ت ژ یێن ئاینێ ئیسلامێ ژ بوو ڕاستڤه‌كرنا وێ د سه‌ر ده‌مێ خوه‌ دا گه‌له‌ك بۆ كاركری و هه‌تا نوكه‌ كار بۆ دكه‌تن.
دڤێت بهێته‌ زانین كو شارستانییه‌ت به‌رهه‌مێ هه‌موو مرۆڤاتیێ یه‌ پرۆسه‌س و پێڤاژوویه‌كا درێژه‌ و هه‌ر ملله‌ته‌ك ل گۆڕه‌ی بیڤ و شیانێن خوه‌ پشكداری تێدا كریه‌.
ئیسلام وه‌كو دین و حۆكمداری پشكداری د شارستانییه‌تا مرۆڤاتیێ دا كریه‌ و كه‌سه‌ك نكارت نكۆلیێ لێ بكه‌ت و باندۆرا وێ د هه‌ر بیاڤه‌كی دا دیاره‌، وه‌كو چه‌وان ئایینێ مه‌سیحی، جوهی، زراده‌شتی، میترایی، بۆزایی و ….هتد باندۆرا خوه‌ ل شارستانیی هێلایه‌ ئانكو شارستانی به‌رهه‌مێ هه‌موو مرۆڤاتیێ یه‌…
پرسیارا ئه‌ڤرۆ یا ملله‌تێن ماینه‌ پاشڤه‌ و د كاروانێ شارستانیا سه‌رده‌م دا بێ رۆل و باندۆر ماینه‌، گه‌له‌ك فاكته‌ر و سه‌ده‌م هه‌نه‌ كو ئێكسه‌ر په‌یوه‌ندی ب خۆیه‌تییا وان ملله‌تان ڤه‌ هه‌یه‌، ئایین د ڤێ پاشڤه‌مانێ دا دبێ رۆلن وه‌كو ئایین. دا بڤه‌گه‌رم سه‌ر مژارێ…
ئیسلام وه‌كو ئایین د ژیانا ئه‌ڤرۆ یا ملله‌تێن بوسلمان دا یا بێ رۆل و باندۆره‌ ژبلی هنده‌ك ده‌وله‌تان یێن مایین حۆكمداری پێ ناهێته‌ كرن لێ ل وان وه‌ڵاتێن لێ حۆكمدار وه‌كو سعودیا، ئیران، عێراق(حۆكمه‌تا داعشان) یه‌مه‌نا حوسیان، ئه‌فغانستان ل سه‌رده‌مێ تالیبانان و سودان ل سه‌رده‌مێ عومه‌ر به‌شیری نموونێن هه‌ری فاشلێن حۆكمداریێ نه‌، خالا دن یا هه‌ری بالكێش ئیسلامی ئانكو بزاڤا سیاسیا ئیسلامی ب هه‌موو شیانێن خوه‌ بزاڤێ دكه‌ن ب پیرۆزكرنا دیرۆكێ و تێكستێن ئایینی هه‌لبه‌ت مه‌ره‌ما وان نه‌ك رێزگرتنه‌ ل ئایینی به‌لكو دروستكرنا دیوارانه‌ ل به‌ر ناڤێن خوه‌ چكو ئه‌و باش دزانن نه‌ڤادانا لاپه‌رێن دیرۆكێ خزمه‌تا پرۆژێ وان یێ سیاسی دكه‌ت یا دن ژی پیرۆزكرنا تێكستێن ئایینی. مه‌ره‌م ژێ هاندانا كه‌سێن خوه‌ش باوه‌ر و ئاستێ ره‌وشنبیری نزم ل دژی كه‌سێن رۆناكبیر كو خوه‌دی خاندنه‌ك جودانه‌ بۆ تێكستێن ئایینی لێ ل دیرۆكا ئیسلامێ هه‌رده‌م ره‌خنه‌گر هه‌بوونه‌ و تێكست ل گۆڕه‌ی پێدڤیاتیێن ژیانێ شرۆڤه‌كرنه‌ و نموونا هه‌ری به‌رچاڤ ئاخفتنا ئیمام عه‌لی یه‌ بۆ قۆرئانێ دبێژیت: (القران حماله‌ أوجه) به‌لێ پشتی ئیمام حامد الغزالی ده‌رگه‌هێ دیالۆگا فه‌لسه‌فی و ئیجتهادێ گرتی رۆژ بۆ رۆژێ وه‌ڵاتێن ئیسلامی و شارستانیا ئیسلامێ به‌ره‌ف داڕمیانێ چوو و ئه‌ڤ داڕمیانه‌ هه‌تا ئه‌ڤرۆ یا به‌رده‌وامه‌. ئیسلام وه‌كو ئایین چ ئاریشه‌ نینه‌ لێ ئاریشه‌ ڤه‌خاندنێن ئه‌ڤرۆ یێن ئایین كریه‌ هه‌سپێ ترواده‌ و بۆ مه‌ره‌مێن خوه‌ یێن دنیایی بكار دئینن. ئیسلام وه‌كو هه‌ر پرۆژه‌كێ حۆكمداریێ پێدڤی ڤه‌خاندنه‌كا سه‌رده‌مایانه‌یه‌ بۆ كێشێن ئه‌ڤرۆ یێن مرۆڤاتیێ و ل هه‌مبه‌ر پرۆژێن دن یێن سیاسی یا ڤه‌كری بیت، ئه‌گه‌ر وه‌كو ئیخوان و باسكێ شیعیێ ئیرانێ ركابه‌رێن خوه‌ ب كافر و بێ ماف بهه‌ژمێرت، داڕمیانا وێ خوه‌ ل هه‌مبه‌ر پرسێن ئه‌ڤرۆ یێن مرۆڤاتیێ ناگریت، هه‌ر بۆ زانین ل مسر و سعودیێ رێژا بێ دینا(مولحیدا) گه‌هه‌شتیه‌ سه‌دا ١٢(مالپه‌رێ بیبی سی) و رێژا دبێژیت ئیسلام ئاریشه‌یه‌ به‌رامبه‌ری پێشكه‌فتنێ ٤٣ ژ سه‌دێ بوون(بیبی سی). هه‌ر ئه‌ڤه‌ به‌سه‌ مرۆڤ بێژیت كو ئیسلام پێدڤی خوه‌ ریفۆرمكرێنیه‌، ئه‌گه‌ر نه‌ ل ڤی سه‌رده‌می ئێدی ئیسلام وه‌كو دین دێ كه‌ڤته‌ به‌رمه‌ترسیا دارۆخیانێ و بێ باندۆربوونێ كو ئه‌ڤه‌ بخوه‌ مرنه‌كا هێدییه‌. چاره‌سه‌رییا ئیسلامێ بتنێ د ریفۆرمبوونێ دایه‌ دا بشێت ل گه‌ل ده‌می خوه‌ بگۆنجینت و پشكداریێ د شارستانیێ دا بكه‌ت و ڤه‌گه‌رته‌ سه‌ر رۆلێ خوه‌ یێ به‌رێ. پرسیارا هه‌ری جه‌هوه‌ری خوه‌ رابه‌ری باسكێ ئیسلاما سیاسی و زانایێن ئیسلامێ دكه‌ت. ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌رێ د ئاماده‌نه‌ وه‌كو مه‌سیحییان خوه‌ ژ حۆكمداریێ ڤه‌كێشێن و ریفۆرمان بكه‌ن؟ هه‌ر پرۆژه‌كێ ئیسلاما سیاسی هه‌بت ئه‌گه‌ر د چارچۆڤێ ریفۆرمان دا نه‌ده‌ركه‌ڤت، دێ هه‌لوه‌شان چاره‌نڤیس بت و نموونێن ل سه‌ری مه‌ دیاركرین وێ چه‌ندێ پشتڕاست دكه‌ن، ئه‌ڤجا چه‌ند خوه‌ تڕش و ته‌حل و فه‌توایان بده‌رێخن دادی پرۆژێ وان ناكه‌ت. چونكو كێشێن ئه‌ڤرۆ یێن سه‌رده‌مێ پشتی شۆره‌شا زانیاریینه‌(قۆناخا ئنته‌رنێت و كۆپیكرنا جیناتان) و چ په‌یوه‌ندی ب تێكستێن ئایینی ڤه‌ نینن.
ئه‌رێ هێرشكرن سه‌ر ئیسلامێ دێ برینێن پاشڤه‌مانا مه‌ چاره‌سه‌ر كه‌ت؟
ئه‌م بخازین یا نه‌خازین باندۆرا ئایینی ل سه‌ر تاكێ كورد هه‌یه‌ و پڕانیا كوردان بۆسلمانن، ل سه‌ر عه‌لمانی و لیبه‌ڕالێن كورد فه‌ره‌ ئه‌ڤێ خالێ ل به‌ر چاڤ وه‌ربگرن و كار بكه‌ن بۆ به‌لاڤكرنا هزرا هه‌ڤپه‌ژراندنێ و د ڤێ خالێ ڕا ل كێشێن هزری بمه‌یزینن، ئه‌گه‌ر نه‌ دێ كوردستان وه‌كو وه‌ڵاتێن عه‌ره‌بان بته‌ چاهێرا شه‌رێن ناڤخوه‌. پرسێن گرنگێن ئه‌ڤرۆ یێن تاكێ كوردستانی یێن ژیارێنه‌ وه‌كو چاره‌سه‌ریا جادان، دستۆره‌كێ علمانی( د دستۆرێن علمانی دا رێز ل تاكی دهێته‌ گرتن و ده‌ستوه‌ردانێ د باوه‌رێن ئایینی، ڕه‌گه‌زی، جۆت ڕه‌گه‌زی، ڕه‌نگپێستی … دا ناكه‌ت و ته‌ڤ خودان ڕێزن)، كونترۆلكرنا ئینانا كه‌ره‌سته‌یێن خارن و ده‌رمانان، نه‌هێلانا جوداهیان د مۆچه‌ و دامه‌زراندن و گۆند و باژاران دا، گه‌نده‌لی، سیسته‌مێ په‌روه‌ردێ و برێڤه‌برنا وه‌ڵاتی، سیسته‌می ساخله‌میێ و…هتد، فه‌ره‌ ئه‌م ل ڤان پرسان خوه‌دی ده‌ركه‌ڤین، نه‌كو توانجا به‌رده‌ینه‌ باوه‌رێن پڕانیا خه‌لكێ كوردستانێ.
ژ تایبه‌تمه‌ندیێن لیبه‌ڕال و علمانییان رێزێ ل دیدێن هه‌ڤ دژێن خوه‌ دگرن و ده‌ستدڕیژیێ ل باوه‌رێن كه‌سێن دن ناكه‌ن به‌لكو بزاڤێ دكه‌ن كێشێن جڤاكی و حۆكمداریێ به‌ر ب ئاسته‌ك دیمۆكرات و دادپه‌روه‌ر ببه‌ن و خزمه‌تا دۆزا مرۆڤاتیێ دكه‌ن، له‌وما هێرشكرن بۆ سه‌ر باوه‌ران ل جه‌م وان نامۆیه‌.
سه‌ره‌ده‌ریا لیبه‌ڕال و علمانیان ل گه‌ل باوه‌رێن ئایینی ب تایبه‌ت ل گه‌ل باسكێ ئیسلاما سیاسی یا ڕاستتر بازرگانێن ئایینێ ئیسلامێ بێ سه‌رگێژی نه‌بوویه‌ و نابت ژی چونكو لیبه‌ڕال و علمانی به‌رده‌وام ره‌خنێ ل هه‌ر لڤین و كریاره‌كێ دكه‌ن و به‌رده‌وام د نووبوونێ دانه‌ ئانكو ره‌خنه‌ ژ گرنگترین هیمێن لیبه‌ڕال و علمانیانن، لێ باسكێ ئیسلاما سیاسی ب چ ره‌نگا ره‌خنێ قه‌بوول ناكه‌ت و ئاماده‌ نینه‌ ره‌خنێ ل ج تێكستێن وان بكه‌ن و هه‌روه‌سا دبێ پرۆژێ ژیاره‌كا سه‌رده‌من و هه‌ر پێشكه‌فتنه‌كا جڤاكی و سیاسی مه‌ترسییا ژ ده‌ستدانا هه‌فسارێ باندۆرا وان مسۆگه‌رتر لێ دكه‌ت له‌وا وه‌سان زووی و بێی سه‌ده‌م ل دژی هه‌لگرێن باوه‌رێن لیبه‌ڕال و علمانی ده‌ردكه‌ڤن، عه‌بدال نووری نموونا هه‌ری نێزیكه‌.
پرۆژێ لیبه‌ڕال و علمانیبوونا جڤاكی و حۆكمداریێ پرۆژه‌ك دوومدرێژه‌ و هه‌لگرێن ڤی پرۆژه‌ی نابت هه‌لچوون و حێچبوون و گۆرێخبوونا باسكێ ئیسلاما سیاسی وان بكێشیته‌ ناڤ كێشمه‌كێشا بێ واته‌ یا وان به‌لكو رژدبوون ل سه‌ر جوداكرنا ئایین و ده‌ستهه‌لاتێ و تا وی ڕاده‌ی درووشمێ ئایین بۆ خودێ و وه‌لات بۆ مه‌ هه‌میان بهێته‌ شكه‌ڤا وه‌لاتیێن كوردستانێ.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com