NO IORG
Authors Posts by د.سالار عوسمان

د.سالار عوسمان

د.سالار عوسمان
86 POSTS 0 COMMENTS

1

پشكا ئێكێ

د. سالار عوسمان

چیرۆكا د ناڤبه‌را مرۆڤى و كامیرێ دا، په‌یوه‌ندی د ناڤبه‌را مرۆڤى و كامێرێ دا، سحر و هه‌یبه‌تا كامێرێ، ڕاستی و نه‌ڕاستیێن ل به‌رامبه‌ر كامێرێ، په‌یوه‌ندیا پڕ ب په‌یڤین د ناڤبه‌را ئاخفتنكه‌ر و كامێرێ و بینه‌رى دا، كاریگه‌ریا كامێرێ ل سه‌ر جڤاكى و ڕایا گشتی، بابه‌ته‌كێ گشتى یێ هنده‌ به‌رفره‌ه و فره‌ڕه‌هه‌ند، كو ل ڤێره‌ ده‌رفه‌تا به‌حسكرنا وى نینه‌ و نه‌چارین ئاماژێ ب چه‌ند سه‌ره‌به‌حسه‌كێن كورت بكه‌ین و بێخینه‌ ڕوو، ئۆمێده‌وارم ڕۆژه‌كێ بهێت، به‌نده‌ك، یان كه‌سه‌كێ دیتر ده‌رفه‌ت بۆ بڕوخسیێت و لایه‌نێ وێ یێ زانستی به‌حس ژى بكه‌ت!.. كامێره‌ هه‌ر تنێ ژیانێ نا ڤه‌گوهێزیت، به‌لكو ده‌ستكاریێ ژى د ژیانێ دا دكه‌ت، ئه‌ڤجا چو ده‌ستكاریه‌ك یا ئه‌رێنی بیت، یان نه‌رێنی، كه‌واته‌ ئه‌و ئینسانن، ل په‌ی جۆری ئایدیا و تێگه‌هشتنێ، جۆرێ وان لایه‌نداریان ده‌ستنیشان دكه‌ن، هه‌ر بۆ نموونه‌ چێدبیت كامێره‌ پێشمه‌رگه‌یه‌كى بكه‌ت پاڵه‌وان و دكاریت ژى ب پێچه‌وانى، لایه‌نداره‌كێ نه‌رێنی بكه‌ت، تیرۆرسته‌كى بكه‌ته‌ پاڵه‌وان، ئێدى ئه‌وه‌ كه‌سن یێن ب رامانا چه‌مك، حاله‌ت و وێنه‌یان دبه‌خشیت!.. كامێره‌ یا چوویه‌ د ناڤ ژیانێ دا، حه‌تا ڕاده‌یه‌كى چوویه‌ د ناڤ ژیانێ دا بگره‌ ژ هوورده‌ترین لڤینان، خوه‌ نیازێن ئینسانان ژى ب خوه‌ڤه‌ دگریت، له‌ورا ژى نابیت ل گۆرى وێ خۆیا بكه‌ین، چێنابیت نه‌ئێخینه‌ د ناڤ گفتوگۆیێن زانستی و كلتووریی دا و خوه‌ هه‌والگێریان ژى، ئه‌وا ئه‌ز دبینم، كورد، بۆ نموونه‌ مژارێن كلتووری ژى به‌حس ل كامێرێ نه‌كرینه‌، دیاره‌ مه‌به‌ستا من ئه‌وه‌ به‌حس و پێناسێن كلاسیكی نینن، كو ژ ژێده‌ران وه‌رگێراینه‌ و پشك ژى نڤیسه‌ر و توێژه‌رانێن كورد نڤیسینه‌، نه‌، مه‌به‌ستا من به‌حسكرنه‌كا كوور یا فره‌ڕه‌هه‌ند یا كلتوورییانه‌یه‌ سه‌باره‌ت كامیرێ، كو ب داخ ڤه‌ حه‌تا نها نه‌كریه‌ و پێدڤیه‌ ده‌ست پێ بكه‌ین!.. ـ كامیرێ په‌یوه‌ندی ب هه‌موو وار و بیاڤان هه‌یه‌، بۆ نموونه‌ په‌روه‌رده‌، یان ئایین، یان هه‌ر واره‌كێ دیتر، كو تو دزانی، كامێره‌ وه‌سا ب كووراتی سه‌رێ خوه‌ خستیه‌ د ناڤ و وارێن بێ كامیره‌ ژى كو هیچ پێ ناكه‌ت، هه‌ر بۆ نموونه‌، مه‌لایه‌كی زمانپۆخڵێ توندڕه‌و، كو دوێنێ كامێره‌ پێ حه‌رام بوو و ب سونعه‌تا زه‌ندیق و كافران ل قه‌له‌م دایه‌، نها نه‌ك بێ كامیره‌ نه‌دشیا بچێته‌ سه‌ر مینبه‌رێ، به‌لێ بگره‌ ژ TV ژی و جارجار ژى ب سوودوه‌رگرتن د ئاسۆیێ نه‌دروستێ ململانا سیاسیا كوردستانێ دا بكاردئینا، هه‌ڕه‌شه‌یان ژى پێ دكه‌ت و پشه‌ك ژ پیرۆزیان ژى دئێخیته‌ ل ژێر پێێ خوه‌!.. ـ د سه‌رده‌مێ ئه‌ڤڕۆ دا كامێره‌ د ده‌ست هه‌موویانه‌ دایه‌، چێدبیت ب باش و هه‌روه‌سا خراپ ژى بهێته‌ بكارئینان، ل كوردستانێ لایه‌نێ په‌رورده‌یی بۆ ڤى وارى و بۆ زۆر وارێن دیتر ژى، د ئاسته‌كێ زۆرێ خراب دایه‌ و ل ده‌ستپێكێ ژى قانوون، ل دووڤدا ژى دایكوباب، دووڤداتر ژى قوتابخانه‌، ژێ به‌رپرسه‌ و د نیاڤ وێ په‌یوه‌ندیێ ژى دا دبیت بپرسین: ئه‌رێ ئه‌م به‌ر ب كێڤه‌ دچین؟!.. به‌ر ب كێڤه‌، كو بێ په‌روه‌رده‌ ئه‌ڤ هه‌موو ته‌كنه‌لۆژیایه‌، د نێڤێ دا كامیره‌ مه‌ خسیه‌ د ده‌ست هه‌موویان دا، هه‌موویان ب جوداهیا ته‌مه‌نى و تێگه‌هشتن و حه‌زا وان ڤه‌؟!.. ئه‌رێ مه‌ چ پاشه‌رۆژ بۆ به‌ره‌بابێن خوه‌ دڤێت دروست بكه‌ین و به‌ر ب چ ئاسۆ رێره‌وێن خوه‌ كۆم كرینه‌؟!

8

چه‌مك و شرۆڤه‌
پشكا دویێ و دووماهیێ
د. سالار عوسمان
ساده‌ی پڕ، نه‌ك ئاڵۆزیا ڤالا!..
پشكه‌ك ژ نڤیسه‌ران، تایبه‌ت ئه‌وێن ل بن كاریگه‌ریا زمانێن دیتر بیردكه‌ن و دنڤیسن، زۆر جاران ل ناڤبه‌را زه‌خره‌فه‌یا زمانى و ئاڵۆزیا زمانى دا لێ تێكهه‌ل دبیت و ئاكام ژى ب زمانه‌كى دنڤیسن، د ڕووخساردا ئاڵۆز و د ناڤه‌رۆك دا ڤالا و به‌تاڵ، هه‌ر له‌ورا، سه‌ره‌ڕای ئه‌وێ ئێكێ كو په‌یاما وان ناگه‌هیت، خوانده‌ڤانى ژى د گه‌ل خوه‌ دا مژوول و ماندى دكه‌ن.
جارێ به‌رى هه‌ر تشته‌كى دڤێت به‌حسێ بیركرنێ بكه‌ین، نڤیسه‌ر دڤێت به‌رى كو بیر ل نڤیسینێ بكه‌ت، بیربكه‌ت پاشى بنڤیسێت و چاره‌سه‌ریان پێشكێش بكه‌ت، ژبیرا مه‌ نه‌چیت نڤیسین جۆره‌كه‌ ژ چاره‌سه‌ریێ، كه‌واته‌ ئاریشه‌ هه‌یه‌، بۆ هه‌ر ئاریشه‌ و گرفته‌كێ نڤیسه‌ر چاره‌سه‌ریێ پێشكێش دكه‌ت، نه‌بوویه‌ و نابیت ژى چاره‌سه‌رى یا ئاڵۆز بیت، له‌ورا دڤێت د پرۆسا نڤیسینێ دا زه‌خره‌فه‌ ژ ئاڵۆزیێ بهێته‌ جوداكرن.
زه‌خره‌فه‌ د نڤیسینێ دا سه‌لیقه‌ و لێزانین و هونه‌ر و جوانى یه‌ و دهێته‌ كرن هه‌تا لۆتكێ، هه‌تا داهێنان و نه‌مریی بچیت و خوانده‌ڤانى ژى د گه‌ل خوه‌ دا بێخیته‌ ناڤ سروودا سه‌قامگیریا رۆحی و ئه‌ناقه‌تا ده‌روونی ڤه‌، لێ ئاڵۆزیی د نڤیسینێ دا هه‌م په‌یامكوژه‌ و هه‌م جاڕسكه‌ر!..
ئه‌و نڤیسه‌رێن وه‌سا دبینن كو ئاڵۆزنڤیسین ده‌رگه‌هى ب ڕوویێ ته‌ئویلێ دا دكه‌ت، دڤێت باشتر د چه‌مكێ هێرمۆنتیكا بگه‌هن و كورتر بخوینن، كووتر بخوینن هه‌تا بشێن كوورتر بنڤیسن و ب ساده‌یی پڕ، كوردانه‌ و شیرین ئاخفتن سه‌ختترین ئاڵۆزیێن ژیانێ بكه‌ن هێڤێنی نڤیسینێ داهێنه‌رانه‌، ژ وان ژى ئێك بپرسیت: كوورتر و ساده‌یی چاوا هه‌ڤدو دگرن؟، تایبه‌تد نڤیسینێ دا، كو پرۆسه‌كا هونه‌ری یه‌، د به‌رسڤ دا دبێژین: ژ وان داهێنان ڕێك ئه‌و بیت، ڕێك ئه‌و بیت، كو ب ساده‌یی به‌حس ل كوورایاتیا ژیانێ بكه‌ى، تایبه‌ت د نڤیسینێ دا، كو پرۆسه‌ ژ هونه‌رێ و جوانیێ و تێدا ئارمانج ئینسانه‌!..
زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆرا داهێنانێن دونیایێ، مه‌ره‌ما من وارێ نڤیسیێ یه‌، پێكهاتیه‌ ژ قسه‌كرن له‌ كووراتیا ژیانێ ب زمانه‌كێ ڕه‌هوان و پاراو و هونه‌رێن وان، كو هه‌موو، هه‌موو وه‌رگر، ئاست و تێگه‌هشتنان ل خوه‌ كۆم دكه‌ت، زمانێ هه‌مه‌نگوای، یان زمانێ نه‌جیب مه‌حفوز و هه‌ژار موكریانی ژ وان ته‌ڕزه‌ زمانانه‌، كو هه‌موو كووراتیا ژیانێ د گه‌ل خوه‌ دا هه‌لده‌گریت و هه‌مووان ژى، به‌ جیاوازیا ئاستێن وێ ل سه‌ر زال دبن و چیژێ ژێ وه‌رده‌گرن!..
دڤێت ئێدى به‌حس ل پرۆسا شێواندنا خوانده‌ڤانى بكه‌ین، ئه‌ڤجا ب بهانا زمان و ئاڵۆزنووسینێ دا بیت، یان ب هه‌ر بهانه‌ و پاساوه‌كا دیتر بیت، كه‌واته‌ دڤێت به‌رخورد د گه‌ل خوانده‌ڤانى وه‌ك وه‌رگره‌كێ ئینسان بكه‌ین و هه‌موو ئارمانجێن خوه‌ د نڤیسیندێ دا ته‌نێ ئینسان بیت، ئینسان و جوانیێن ئینسانى!..

6

چه‌مك و شرۆڤه‌
پشكا ئێكێ
د. سالار عوسمان
ـ هه‌ر د ناڤا به‌حس و بابه‌تی َهونه‌رێ نڤیسینێ دا، كو هونه‌ره‌كێ پڕه‌ ژ زه‌رافه‌تێ و خۆشى و جوانیێ و سه‌رى دكێشیته‌ د ناڤ ئینساناسیێ ژى دا، زۆر كه‌ره‌تێ ل ڤێره‌ و ل وێرێ دكه‌ت، كو ل وان ژێده‌ر و كتێبان و سه‌رچاوه‌یێن به‌حس ل په‌یوه‌ندیێن فره‌ره‌هه‌ند و قسه‌هه‌لگر د ناڤبه‌را نڤیسینێ و هزرێ دكه‌ن و به‌نده‌ ژی ب ڤان كێمزانینا خوه‌ تشته‌ك ژێ هه‌ڵكڕاندووه‌، گه‌هشتیمه‌ وێ قه‌ناعه‌تێ و باوه‌ریێ، كو هزرا باش ب نڤیسینا نه‌باش ناهێته‌ پێشبینیكرن و دیاره‌ ئه‌ڤ بابه‌تێن فكرێ و نڤیسینێ ژى، ب ده‌هان لق و چڵه‌ بابه‌تێن دیتر ژێ ڤه‌دبن، یا ژ هه‌میان گرنگتر: (زمان و ڕه‌هه‌ندێن وى، نڤیسین و په‌یامێن وى، خوێنده‌ڤان و جۆرێن وى، فكر د وێ ناڤه‌ندێ دا و.. هتد)!..
ـ نها ئه‌م، بیێ وێ ئێكێ كو مه‌به‌ستا مه‌ ئه‌و بیت ل سه‌ر فه‌لسه‌فێ باخڤین و ب دیتنا من دڤێت، ل ڤێره‌ خوه‌ ژ فه‌لسه‌فێ دوور بێخین و ب تاما ڤێ ستوونا ڕۆژنامه‌نڤیسی بئاخفین، ئاخفتنه‌كێ، كو سوود و مفا تێدا هه‌بیت و سه‌رى ل خوێنده‌ڤانى نه‌ئێشینیت، ڕێیا مه‌به‌ستا مه‌ ژى ئه‌وه‌ و مه‌ دڤێت به‌حس ل بابه‌ته‌كێ گرنگ یێ به‌حس لێنه‌كرى بكه‌ین، وه‌كو دبێژم به‌حسلێنه‌كرى، لایه‌نێ كێم لایێ به‌نده‌، كو د ناڤ به‌حسێن زانستیێن نڤیسینا كوردی دا، ب به‌ر به‌رچاڤێ من نه‌كه‌فتیه‌، ئه‌و ژى سه‌رى ل خوانده‌ڤانى ئێشاندیه‌ ب به‌هانا زمانى، یان ب نڤیسینا ئاڵۆز، كه‌واته‌ ل ڤێره‌ ئه‌م ل به‌رامبه‌ر دو بابه‌تێن گرنگ دا راوه‌ستاینه‌، كو دبیت د دو چه‌مكان دا كۆم بكه‌ین و ناڤ لێبدانین، ئاڵۆزنڤیسین) و (خوانده‌ڤان شێواندن).
ـ ئاڵۆزنڤیسین جودایه‌ ژ نڤیسینا ئاڵۆز، ئه‌وا مه‌به‌ستامه‌ ژێ لێ بدانین، ده‌ستكورتیا زمانى یێ د نڤیسینێ دا، یان ب ئه‌نقه‌سد ئاڵۆزكرنا زمانى یه‌، كو ئه‌و ژی دیاره‌ بێ مه‌ره‌م نینه‌، كه‌واته‌ مه‌به‌ستا مه‌یه‌ بێژین: بۆ وێ ئێكێ فكر بگه‌هیت، دڤێت نڤیسه‌ر هه‌وجه‌ى ب وى ته‌رزى ل نڤیسینێ بیت، كو یێن ل به‌رامبه‌ره‌كانی ب ڕۆهنی تێبگه‌هینیت، ب واتایه‌كا دیتر نڤیسه‌ر هه‌ر فكره‌كا هه‌بیت، هه‌كه‌ زمانه‌كێ باشی نه‌بیت، ئه‌و فكرا وى ناگه‌هیت، ل ڤێره‌ پێدڤیه‌ بپرسین: پێناسا زمانێ باش چی یه‌؟.. دیاره‌ به‌رسڤ سه‌رد كێشن بۆ چه‌مكه‌كێ گشتی یێ زمانی و فه‌لسه‌فی، دیسا ساده‌تر دئاخفین و دبێژین: زمانێ باش پێكهاتیه‌ ژ زمانه‌كى، كو هه‌تا ئه‌وپه‌ڕێ پته‌و بیت ژ ڕوویێ هونه‌ریی و جوانیی ڤه‌، لێ ئاڵۆز و نه‌مه‌فهوم نه‌بیت و ب كورتی، د خزمه‌تا مرۆڤى دا بیت!..
ـ دیسا بابه‌ت كوور دبیت و دڤێت بپرسین: ئه‌م بۆ خوانده‌ڤانى دنڤیسین یان بۆ ئینسانى؟.. ب واتایه‌كا دیتر، یا مه‌ تنێ ڕوویێ مه‌ ل خوانده‌ڤانى ده‌ق (وه‌رگر)ه‌، یانژی مرۆڤه‌، خوه‌ ئه‌و مرۆڤێن ل دوورترین جوگرافیا دونیایێ دا دژین و خوه‌ ئه‌وان مرۆڤان ژى كو ب زمانه‌كێ جودا دئاخفن؟!..
ـ به‌رسڤ ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌م بۆ ئینسانى دنڤیسین، به‌لێ ب ڕێیا خوانده‌ڤانى، كه‌واته‌ وه‌رگر خوانده‌ڤانه‌ و ئامارنج ژى ئینسانه‌. هه‌ر له‌ورا نابیت خوانده‌ڤانى بشێوینین، نابیت ئاڵۆز بنڤیسین، كو مه‌ وه‌لێكر، واته‌ بۆ ئینسان دپه‌ڕینین، ژ وێ ڤه‌ فكر ده‌گه‌هیت و ئارمانج دهێته‌ دی!..

3

د. سالار عوسمان
ل 8/1/2020 و د ڕێوڕه‌سمه‌كی ژ هه‌ژى و بهادار دا، وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری و لاوان یا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ جه‌ژنا سه‌دسالی یا ژدایكبوونا شاعیر و نڤیسه‌ر و تێكۆشه‌رێ به‌رنیاسێ كورد (دڵزار) پیرۆزكر.
د وان ڕێوڕه‌سمان دا، ب خه‌لاتێ ئاڵتوونی یێ نه‌خشێ كوردستانێ و كتێبا (بیره‌وه‌ری ڕۆژانی ژیانم) و CD یه‌ك ژ وان شیعران (دڵزار)، كو كربوونه‌ ستران و سروود، كۆمه‌كا گۆتار، بابه‌ت، كورته‌فیلم و بڕگه‌یێن دیتر ژى پێشكێشكر بوون، كو هه‌موو ب سه‌ر ئێك پتر د رامانان دا هه‌لگرتبوون، كو ل ڤێره‌ و بۆ خزمه‌تاوه‌ گرنگترینان دئێخینه‌ ڕوو:
ـ ڕێزگرتن ل جوانیێن مێژوویێ: پێدڤیه‌ خوه‌ ژى و نه‌وه‌یان ژى فێرى وێ ڕاستیا ڕۆهن بكه‌ین، كو پشكه‌ك ژ مێژوویا كوردان پێكهاتیه‌ ژ جوانیێ، دڤێت به‌رده‌وام و ب گیانێ هه‌لینجانی حكمه‌ت ڤه‌ ئاوریێ ل وێ پارچا جوان یا مێژوویى بده‌ین، (دڵزار) ێ شاعر جوانیه‌كه‌ ژ جوانیێن مێژوویا كوردى!..
ـ ستێرێن كورد و پێكڤه‌ گرێدانان وان ب ئه‌ڤرۆ ڤه‌: مێژوویا كوردان یا پڕه‌ ژ ستێرێن گه‌ش، كو دڤێت ب ئه‌ڤرۆ و نه‌وه‌یێ تازه‌ ڤه‌ بناسینین، به‌لێ ناسینا وان و پێكڤه‌ گرێدانه‌كا هه‌ڤچه‌رخانه‌ بیت، ئێك ژ وان ستێران (دڵزار) ێ شاعیره‌، كو هه‌تا نها ژى د ژیانێ دایه‌، گه‌ش گه‌ش دبرسقییێت.
ـ ڕێزلێنان ل زێندییان: گه‌ر جاران ته‌نێ ڕێوڕه‌سمێ ڕێزلێنانێ تایبه‌ت بوو ب وه‌غه‌ركریان، لێ ژ وێ جوانتر، ڕێزلێنانه‌ ل كه‌سێن زێندی، كو چێژ و رامان و وه‌فا و شه‌وقا وێ پتره‌ و پتر ژى كاریگه‌ریێ بجهدهیلێت.(دڵزار) ل گه‌ل مه‌یه‌ و د ژیانیێ دا مه‌ گۆتێ: (تو یێ مه‌زنى و خۆشه‌ویستی مامۆستا، ته‌ ژیێ خوه‌ بۆ نه‌ته‌وه‌ و ڕاستیێ به‌خت كر و ئه‌م هه‌مى، نه‌وه‌یێ داویێ نه‌وه‌یێ پێی ده‌زانین و شانازیێ پێ دكه‌ین!..).
ـ (دڵزار) رێیا پڕ ب شانازی تێكۆشانان سیاسی هه‌لبژارت: دیاره‌ بۆ كورد و بۆ كوردستانێ، هه‌تا نها و هه‌تا هه‌تایێ تێكۆشانا سیاسی پشكه‌كه‌ ژ قه‌ده‌رێ ژیانێ، له‌ورا ب هورمه‌ته‌ ڤه‌ ڕێزێ ل تێكۆشه‌رێن كورد دگرین، كو (دڵزار) ئێكه‌ ژ تێكۆشه‌رێن سه‌رسه‌خت یێن كوردستانێ، كو جهێ وى په‌ڕێ شانازیێ!.
ـ (دلزار) ده‌ست بۆ نیعمه‌تا په‌یڤێ بر: (دڵزار) په‌یڤ و نڤیسین و ئه‌ده‌بیات و وه‌رگێڕان كره‌ پیشه‌نگی و چرایێ ڕێیێ، له‌ورا دڤێت ئه‌م هه‌موو، مه‌زن و بچووك، ل ناڤ نیعمه‌تا په‌یڤێ و خۆشاڤا ئه‌ده‌بیاتان و چرایێ نڤیسینێ دا، ژیانێ ڕۆهنتر لێ بكه‌ین!..
ـ (دڵزار) ل هه‌رێمه‌كا جودا دا: (دڵزار) له‌ كوردستان و قووناغه‌كێ دا دژی، كو جودایه‌ ل گه‌ڵ ده‌وروبه‌ران، كوردستانا مه‌ قووناغا سیاسی و كلتووری و جڤاكى زۆر باشتر و به‌رفره‌هتر و پڕ ئایینده‌تره‌ ب به‌راوردى ل گه‌ل ده‌وروبه‌ر، له‌ورا گرنگه‌ ڤان جوداهیان ببینین و هه‌تا هێشتا پێنگاڤێن باشتر بهاڤێژین بۆ كوردستانێ و ڕۆڵی خێر و چاكیێ و ئاشتیێ ژى ببینین بۆ ده‌وروبه‌ران!
ل دووماهیێ: جه‌ژنا سه‌دسالا ژدایكبوونا (دڵزار) ێ كورد، (دڵزار) یێ تێكۆشه‌ر و شاعیر و نڤیسه‌ر و وه‌رگێڕ پیرۆز بیت و كاروانێ پڕ شانازێ سیاسی و كلتووری و ئه‌ده‌بی كوردی پڕ ڕێبوارتر و پڕ ستێردار و پڕ به‌رهه‌متر بیت.

4

د. سالار عوسمان
پرتووك و پرسێن په‌یوه‌ندیدار، ئه‌و بابه‌تێ مللى یێ هنده‌ قسه‌هه‌لگر و فره‌ڕه‌هه‌نده‌، هه‌ر ل كێڤه‌ بیت، ئاسایه‌ و دبیت ب پێشه‌كیه‌كێ ده‌ست پێ بكه‌ی، لێ ئه‌وا قورس و ئاسایی نه‌ ئه‌وه‌، كو نه‌زانی چاوا و ل كێڤه‌ دووماهێى پێ بینى!.. چونكو قسه‌كرن ل پرتووكێ، قسه‌كرنه‌ له‌ هه‌موو ژیانێ، له‌ورا ڤێت دڤێت و به‌ردكه‌ڤیت گه‌له‌كێ د بارى دا بده‌ین، بۆ نموونه‌: (پرتووك و مێژوو، پرتووك و ئینسان، پرتووك و ئایین، پرتووك و شارستانی، پرتووك و سیاسه‌ت، پرتووك و ماڵ، پرتووك و قوتابخانه‌، پرتووك و تاك، پرتووك و بازرگانی، پرتووك و خواندن، پرتووك و هزر، پرتووك و وه‌رچه‌رخان، پرتووك و ئیمزایا نڤیسه‌رى، پرتووك و دیاری و ..هتد).
ـ ئه‌وا من دڤێت ل ڤێره‌ و د ڤێ ده‌رفه‌تا كورت د ئاخڤتنا بارێ وێ دا بكه‌م، پرتووكا دیاریی یه‌ و د گه‌ل ژى دا مه‌به‌ستا مه‌ په‌یڤینه‌ك سه‌باره‌ت ئیمزایا نڤیسه‌رێن پرتووكێ بكه‌م، كو ب خۆڕایی پرتووكێن خوه‌ ئیمزا دكه‌ن و دبه‌خشینن!..
ـ ل ده‌ستپێكێ من دڤێت سه‌باره‌ت پرتووكێ و دیاریكرنێ بێژم: پرتووك دیاریه‌كا جوانه‌ و دبیت ب به‌رنامه‌ ڤه‌ كار ل سه‌ر بكه‌ین و بكه‌ینه‌ كلتوور، بۆ نموونه‌ ل ده‌زگه‌هێن ڕه‌سمیی یێن وه‌ڵاتى، ئه‌و ده‌مێ مێهڤان ته‌شریفێ دئینن، چێدبیت ئێك ژ دیاریكرنێن مه‌ پرتووكا كوردی بیت، بۆ نموونه‌ مه‌م و زین، یان دیوانا جزیری و مه‌حۆی و ئه‌وێن دیتر ژی، یانژی، وه‌كو سه‌ردانا ئه‌زیزێن خوه‌ دكه‌ین، خوه‌ نه‌خۆشان و ل بوونا خوه‌ ژى، ده‌ست و دیاریێن مه‌ پرتووك بن و پرتووك وه‌ك جوانترین دیاری وێنه‌ د ژیانێ دا بكه‌ین!..
ـ دیاره‌ نڤیسه‌ر د هه‌قن پرتووكێن خوه‌ بكه‌نه‌ دیاریی بۆ یێن نێزیك، بێگومان مه‌به‌ستا مه‌ ژ خوانده‌ڤانێن نێزیك، نه‌ك ئه‌وێن نزیكى خوانده‌ڤانى و پرتووك و كۆمێن لێكدای جودا ناكه‌ن، هه‌ر دیسا ئاسای ژى یه‌ وه‌ك دیاری بده‌نه‌ هنده‌ ئه‌رشیفخانه‌ و پرتووكخانه‌ و ناڤه‌ندێن كلتووری و ڕه‌خنه‌گران و پسپۆڕان ژى، لێ ئه‌وا نه‌ ئاسایی، ئه‌ڤ خۆڕایی بارڤه‌كرنه‌یه‌، كو ماوه‌یه‌ك بوویه‌ باو و جا خوانده‌ڤان و نه‌خوانده‌ڤانان، لێ خڕڤه‌ دبن و جڤینان لێ دبه‌ستن و دووماهیێ ئیمزادكه‌ن و ئاكام بێ به‌رنامه‌ پرتووك په‌رت دبن!..
ـ ڕێوڕه‌سمێن ئیمزاكرنا پرتووكێ ل هه‌موو دونیایێ هه‌یه‌، قسه‌كرن و خواندن و هه‌لسه‌نگاندن و ناساندنا پرتووكێ ل هه‌موو دونیایێ ئاسایى یه‌، لێ ب به‌رنامه‌ و ب ئامانج و دووماهێى هه‌ر نڤیسه‌ر و هه‌ر خوانده‌ڤان ژى ژێ سوودمه‌ند دبن و ب كورتی چاڤڕۆنیه‌كا كلتووریی و میدیایی ب ئوتۆ پرۆسێ بڕێڤه‌ دبه‌ت، كو تێدا هه‌ر بها و شكۆیا پرتووكێ دپارێزێت، هه‌ر دیسا شكۆیا نڤیسه‌ر و خوانده‌ڤانى و پسپۆڕێن په‌یوه‌ندیدار ژى، به‌لێ ئه‌وا ل لایێ مه‌ دگوزیت، ب ڕایا به‌نده‌، بهایێ پرتووكێ كێم دكه‌ت، وه‌ ناكه‌ت نڤیسه‌ر ب نڤیسین بژیت، خوانده‌ڤان و نه‌خوانده‌ڤانى تێكهه‌ل دكه‌ت، پسپۆڕ و گشت خه‌لكى پێ ل گه‌ل ئێك خرڤه‌نابن و نابیت!..
ـ ڕووی ده‌می یا دلسۆزێن نڤیسه‌رێن كورد و د خزمه‌تا وان دا دبێژم: پرتووكێن خوه‌، كو به‌رهه‌مێ شاره‌زایی و شه‌ڤخواندانا وانه‌، ب خۆڕایی پارڤه‌ نه‌كه‌ن و بلا ئه‌م ژى وه‌ك گه‌لێن دونیایێ فێربین ڕوو ل پرتووكخانه‌یان بكه‌ین و پرتووكان بكڕین و پۆخته‌یا ئاخفتنێ ئه‌وه‌، شكۆ و بهایێ پرتووكێ بپارێزین!..

7

د. سالار عوسمان
ـ ئه‌م هه‌مى ل ڤێره‌ بووین، كوردێن هه‌ر سێ پارچێن غه‌مگینێن كوردستانێ، ته‌نانه‌ت كوردێن تاراوگێ ژى، خوه‌ ل شێوه‌زار و شێوه‌ ئاخفتن و شێوه‌ شێواز و شێوه‌ نڤیسین و شێوه‌ بیركرن ژى د جیاواز بن، لێ هه‌ر هه‌مى د كوردبوون و كوردستانیبوونێ و حه‌زا ئه‌ده‌بیاته‌كا باڵا دا بۆ كوردان، ب هه‌ڤرا ئێكهه‌لویستن، ئه‌ڤه‌ ژى ئارمانجه‌كا مه‌زنه‌.. به‌لێ هه‌مى ل ڤێره‌ بوون، ل هه‌ولێَرێ، ل پایته‌ختێ حوكمڕانیا نیشتیمانی یا كوردستانێ.
ـ هه‌ولێر هه‌ر تنێ باژارێ هه‌ولێریان نینه‌، هه‌ر باژارێ ئێك دیتن و ئێك بیركرن و ئێك شێواز و ئێك شێوه‌زار نینه‌، هه‌ولێر باژارێ هه‌میانه‌، باژارێ هه‌مى جیاوازیانه‌، گه‌له‌كان هه‌ول دا، مه‌به‌ستا من پشكه‌ك ژ سیاسیانه‌، هه‌ولێرێ ب وه‌سفا كرێت نه‌شیرین بكه‌ن، لێ هه‌ولێر هه‌ر باژارێ فره‌ڕه‌نگى مایه‌ڤه‌ و هه‌تاهه‌تا ژى دێ فره‌ڕه‌نگتر دچیته‌ ناڤا كووراتیا مێژوویێ دا، هه‌ر ل ڤێره‌ ژى ب ده‌رفه‌ت دزانم ئاماژه‌ ب ڕاستیه‌كێ بكه‌م، ئه‌وێ راستیێ، كو ل هه‌ر چارپارچێن كوردستانێ چو باژاره‌ك نینه‌، ته‌مه‌ت هه‌ولێرێ پڕجیاوازیی و فره‌ڕه‌نگى ژ ڕوویێ ئایینی و نه‌ته‌وه‌یی و كلتووریی ڤه‌، له‌ورا وه‌كو دبێژین هه‌ولێر، دڤێت بێژین كوردستانه‌كا بچووك!..
ـ به‌لێ هه‌مى ل هه‌ولێرا پایته‌خت بوون و ل ئێكه‌مین دیدارا ئه‌ده‌بیا هه‌ڤچه‌رخا كوردی پێكڤه‌ بوون، پێكه‌ڤه‌ ووشه‌، په‌یڤێن ڕه‌سه‌ن سه‌ركوبنك وان خولقاندن ل ته‌بایێ، ته‌بای بۆ نیشتیمانه‌كى، كو زۆر تشت ل ده‌ست نه‌ته‌بایێ، نه‌ته‌بایێ هه‌تا ئاستێ كوشتنێ برایان!..ئێدى به‌سه‌ و دڤێت ئه‌و ڕۆژێن ڕه‌ش فێری ئه‌وێ چه‌ندێ كر بین، سپی ببینین و سپی بیر بكه‌ین و سپی كار بكه‌ین!..
ـ زه‌مه‌نێ سپی بیركرن و سپی كاركرن و دڤێت ئه‌م هه‌مى، وه‌ك ڕێڤه‌به‌ریا وێژه‌ی یا هه‌ولێر سپی كاربكه‌ن و سپی هه‌مى ل ناڤ خوانیێ ته‌بایێ كۆمبكه‌ن، خوانیه‌ك، كو دبێژنێ ئه‌ده‌بیات، ئه‌ده‌بیات، كو هه‌ر هه‌مى وشه‌یه‌ك لێ دڕژیێت، لێ ڕژتنه‌ك بۆ باوه‌شا نیشتیمانى و جوانیێ!..
ـ گرنگه‌ نیشیمان و جوانیێ كۆمبكه‌ین، گرنگتر ژ وێ ژى ئه‌ڤه‌یه‌، كو نه‌وه‌یان بێخینه‌ ناڤ ئه‌وێ كۆمكرنا ئه‌خلاقی و دیدارا ئه‌ده‌بی یا هه‌ڤچه‌رخا كوردی دا ڕێكبێخین و هه‌ر ئه‌و ژى كر و ده‌ستێ هه‌مى لایه‌كى خۆش!..
ـ كۆمكرنا ئه‌خلاقی ئه‌وه‌ هه‌ر چ هه‌مانه‌ بێژین، ب ڕه‌خنه‌ و هاواریان ژى ڤه‌، لێ د خزمه‌تا نیشتیمان و مرۆڤى و جوانیێ دا، چه‌ند ساله‌ك مه‌ ل به‌ر بوو هه‌وله‌ك هه‌بوو، ب به‌هانه‌یا ڕه‌خنه‌ڤه‌ بۆ نیشتیمانشكێنیێ، لێ ئه‌و شكه‌ستن و نیشتیمان بسه‌ركه‌فت!.. له‌ورا دڤێت دهشیاربین و ڕه‌خنێ ل نیشتیمان شكێنیێ جودا بكه‌ین و ب كورتی، ڕه‌خنه‌یا مه‌ گه‌ره‌كه‌ و نیشتیمان شكێنی یا مه‌ نه‌گه‌ره‌كه‌!…
ـ پێدڤیه‌ ئه‌ده‌بیات نیشتیمان بین و یا جوانیخولقین بیت و دڤێت ژ ئه‌ڤرۆ پێڤه‌، ب تایبه‌ت ل سالێن داویێ كار ل ڤێ پێناڤێ دا بكه‌ین، هه‌ر ل ڤێره‌ دا به‌ڵێنێ دده‌ین درێغیێ نه‌كه‌ین و وه‌ك چاوا د وارێ كلتوورى دا كوورتر د چاكیا گشتی دا هه‌لگرتیه‌، هه‌روه‌سا و بر گوڕتر ل گه‌ڵ هه‌ڤكاران به‌رده‌وام بین و د وێ ڕێیێ دا مه‌ پێدڤی ب ڕێنواندنێ و ئامۆژگاریا دلسۆزان هه‌یه‌ و چاڤه‌رێینه‌!..

6

د. سالار عوسمان
ـ پێر ل هه‌ولێرێ پایته‌ختێ هه‌رێما كوردستانێ، دیدارا نێڤده‌وله‌تی یا ڕۆژنامه‌نڤیسان ده‌ست ب كارێن خوه‌ كر و دوهى ژى به‌رده‌وام ببوو ب هیڤیا سه‌ركه‌فتنێ، ل ڤێرێ ب خێرهاتنی گه‌رما سه‌رجه‌م مێڤانێن هێژ دكه‌ین، تایبه‌ت مێڤانێن عه‌زیز یێن ده‌رڤه‌ی كوردستانێ.
ـ ئه‌ڤ دیدارا گرنگ، گرنگه‌ ب وێ تێگه‌هشتنا،كو د قووناغه‌كا گرنگ دا ل بابه‌ته‌كێ گرنگ یێ گشتى دكه‌ت، قووناغا گرنگه‌ ژى ئه‌وه‌، كو ده‌وروبه‌ر ڕووچۆنه‌ ناڤ گرفتێن سیاسی یێن كوور دا و ئه‌ڤ ئارامى و ئێكرێز مژوولی چنینا ڕه‌نگێن نیشتیمانینه‌، بابه‌تىه‌َ گه‌ل یێ گشتى یێ گرنگ ژى، كو د وێ دیدارێ دهێنه‌ به‌حس و گه‌نگه‌شه‌كرن، ئه‌ڤه‌نه‌:
ـ پرسا راستڤه‌كرنا قانوونا ژماره‌ (35) یا سالا (2007)، قانوونا كارێ ڕۆژنامه‌نڤسییچ ل كوردستانێ و گونجاندن ل گه‌ل پێشهاتێن ڤێ قووناغێ.
ـ ڕێخستنا پیشه‌ییا ڕۆژنامه‌نڤیسی ل كوردستانێ.
ـ بیرۆكه‌ و ڕه‌شنڤیسیا پڕۆژه‌ یاسایێ ئه‌نجوومه‌نی بالای یێ ڕاگه‌هاندنا كوردستانێ.
ـ بیرۆكه‌ و ڕه‌شنڤیسا پڕۆژه‌یاسا میدیا بیستراو و بینراو و سۆشیال میدیا ل كوردستانێ.
ـ پرسا ماف و ئازادیێن ڕۆژنامه‌نڤیسان و ڕوانگا جوداهێن وێ.
ـ پرسا نیشتیمانبینی و ئێكڕیزیا گه‌ل و ئه‌ركێن ڕۆژنامه‌نڤیسان د وێ پرسگرێكێ دا.
ـ ڕۆژنامه‌نڤیس و ئه‌وێن دیتر، ڕۆژنامه‌نڤیس و حوكمه‌ت، ڕۆژنامه‌نڤیس و دادگه‌ه، ڕۆژنامه‌نڤیس و حزب، ڕۆژنامه‌نڤیس و هه‌ڤوه‌لاتی و.. هتد.
ـ پێش هه‌ر گفتوگۆیه‌كێ دڤێت ئه‌وێ ڕاستیێ بێژین، كو یاسایا كارێ ڕۆژنامه‌نڤیسیێ دسكه‌فتێ قووناغا خۆیه‌تی و ب ڕێز ڤه‌ دهێته‌ سه‌حكرن، راستڤه‌كرنا هه‌ری فه‌ره‌، به‌لێ ب وێ تێگه‌هشتنا، كو خودی قانوونا باشه‌، لێ ڤالاهی تێدایه‌، بۆ نموونه‌ وارێ میدیا بیستراو و بینراو و سۆشیال میدیا.
ـ ل نیاڤ هه‌موو وان گفتوگۆیێن د وێ دیدارێ دا و ل ده‌رڤه‌ی وێ دیدارێ ژى دهێته‌ كرن، گرنگه‌ سێ تشتان ل به‌رچاڤ وه‌ربگرین:
ئێك: نیشتیمانبینی و ئه‌ركێن كوردستانه‌كا ده‌وردراڤ ب هه‌ڕه‌شیان.
دو: ماف و ئازادیێن ڕۆژنامه‌نڤیسان و ئازادیا ڕاده‌ربرینێ.
سێ: رێخستنا سه‌رجه‌م ئه‌و پرسێن ب گیانێ كۆمكاری و كووركرنا پتریا ئێكڕیزیا گه‌لی كوردستانێ.
ـ ب پشتراستى ڤه‌، ڕه‌چاڤكرنا ڤان (3) سێ خالان كلیلا سه‌ركه‌فتنێ یه‌ و دیدارێ دئێخیته‌ سه‌ر ڕاسته‌ڕێی و ئامارنجا ڕوهن.
ـ هه‌ر د ڤێره‌ دا سه‌رێ نه‌وازشێ بۆ ڕۆژنامه‌نڤیس و میدیاكارێن شه‌هیدێن كوردستانێ و هه‌موو جیهانێ دادنین و د وێ ڕاستیا شه‌ره‌فبار تێدگه‌هین، كو خوێنا گه‌شا وان به‌شه‌كه‌ ژ شه‌وقا ئازادیێ و نها ئه‌م د ناڤ شه‌وقا وێ ئازادیێ دا به‌حس ل ڕێكخستنا باشترا پرسا میدیایێ دكه‌ین ل كوردستانێ.
ـ له‌ دووماهیێ دا ده‌ستخۆشیێ ل سه‌ندیكا ڕۆژنامه‌نڤیسێن كوردستانێ دكه‌ین، كو ئه‌م دیدارا گرنگ ڕێخست و ل هه‌ولێرێ پایته‌ختێ كوردستانێ، هه‌مى ئه‌وێن ل ده‌وربه‌رى خه‌تیرا په‌یڤێ و ڕه‌نگه‌ڕوانگیا وێنه‌ى و ده‌نگێ ئازادیێ كۆمكرى و سه‌ركه‌فتن بۆ دیدارا نێڤده‌وله‌تی یا ڕۆژنامه‌نڤیسان.

12

د. سالار عوسمان
ـ قسه‌كرن، په‌یڤین و ئاخڤتن، خوه‌ چپه‌ و چڕپه‌ و بگره‌ ژ ده‌نگ و هاواران ژى پشكه‌كه‌ ژ راستیا مرۆڤى، د په‌یڤینا مرۆڤى دا هه‌یه‌ ده‌نگ و چڕه‌ و هاوار پشكه‌كه‌ ژ ده‌ربڕینێ و د گه‌ل پێشكه‌فتنێ ژى دا ده‌نگه‌ و ل گه‌ل ژى دا قسه‌كرن ب خوه‌ ڕێخستیه‌ و بۆیه‌ هونه‌ر، هه‌ر ژبه‌ر هندێ زاراڤێ خه‌لكه‌كی وه‌كو هونه‌رێ ده‌نگى یه‌، هونه‌رێ ده‌ربڕینێ، هونه‌رێ قسه‌كرنێ، ڕه‌وانبێژی، گۆتاربێژی و ڕه‌وانبێژی و یێن دیتر ژى)، وه‌سا د ناڤ وارێ زانستى دا جهێ خوه‌ كریه‌ و بوویه‌ جهێ بایه‌خا ناڤه‌ندا زانستداران و هه‌تا دهێت ژى ئه‌و بایه‌خێ پتر هه‌لدكێشێت.
ـ كه‌واته‌ په‌یڤین هونه‌ره‌، تایبه‌ت ئه‌و په‌یڤینێن ل ئاوایێ گشتی دا دهێته‌كرن، به‌رى ئه‌وێ چه‌ندێ به‌حس ل ئاوایێ گشتی بكه‌م، من دڤێت ڕۆن و ئاشكرای ئه‌وێ ئێكێ بێژم: (ل نك من ئه‌و هه‌موو جۆره‌ قسه‌كرنن، ڤێجا هه‌ر كی بكه‌ت و جهێ لێ بكه‌ت هه‌رچ بیت هه‌ر هونه‌ره‌، بۆ نموونه‌ جۆتیاره‌ك، كو ب جۆباران ڤه‌، هه‌تا ده‌گه‌هیته‌ سه‌رۆكه‌كى، كو ب ئه‌ركێ وى یێ ملله‌ته‌كێ یه‌، هه‌ر هونه‌ره‌)، له‌ورا دڤێت هونه‌رێ قسه‌كرنێ بكه‌ینه‌ خه‌ما هه‌میان، خه‌ما خێزانێ، داینگه‌هێ، خوێندنگه‌هێ، فه‌رمانگه‌ه، حزب و خوه‌ سه‌رۆكایه‌تیان ژى!..
ـ جوان قسه‌كرن، جوان سه‌ره‌ده‌ریكرن ل گه‌ل خوه‌ و به‌رامبه‌رى ته‌، كو جوان بپه‌یڤی، كه‌واته‌ روح و هزر و ئاوه‌زا ته‌ یا پره‌ ژ جوانیێ، هه‌م دیسا ڕێزگرتنه‌ ژى ل به‌رامبه‌ر، چونكو یێ به‌رامبه‌ر ته‌ هه‌ژى وێ دزانیت و دبێژیت جوانترین په‌یڤ و ڕسته‌ و ده‌ربڕین و په‌یڤینێ پێشكێش بكه‌ت.
ـ كوردان زمانه‌كێ شیرین هه‌یه‌، جوانه‌ وه‌ك كانیێن ئاڤێ و سوولاڤێن وێ، ب هێزه‌ وه‌ك چیا و پێشمه‌رگێن، دێرینه‌ وه‌ك مێژوویا خوه‌ و به‌رفره‌ه ژى وه‌ك خاكێ خوه‌، كێم زمان هه‌نه‌ ل دونیایێ ته‌مه‌ت زمانێ كوردی هنده‌ زه‌نگین و پڕ شێوه‌زاره‌، له‌ورا كورد دڤێت شانازیێ ب زمانێ خوه‌ بكه‌ت و ب كورتی ژى من دڤێت بێژم: (ئه‌وا هه‌تا نها كوردی بۆ مایی زمان و به‌رخودانه‌، چونكو، مخابن، هه‌م مێژوو و جوگرافیا وی و هه‌م ژى دابونه‌ریت و هونه‌ر و كلتوور، به‌شێ زۆرێ شێوه‌ و دزى و داگیركرى!..)، كه‌واته‌ ئه‌وه‌ زمانه‌، ب درێژایێ ئه‌و هه‌موو ده‌وروبه‌ر پڕن ژ غه‌در و زوڵمێ، كوردی د گه‌ل خوه‌دا پاراستیه‌ و بوویه‌ ناسنامه‌..!
ـ دڤێت به‌رى زارۆ و دایك و بابێن وان، به‌رى قوتابیان مامۆستایان و، به‌رى هه‌ڤوه‌لاتیان سیاسی فێری هونه‌رێ جوانێ قسه‌كرنێ و جوان په‌یڤینێ و جوان ده‌ربڕینێ ببن و ئێدى ئه‌و ڕاستیا رۆهن به‌رده‌ینه‌ نیاڤ جڤاكى، ئه‌وێ راستیێ، كو ئێكه‌ ژ نیشانێن جڤاكێ جوان، پێكهاتیه‌ ژ قسه‌كرنا جوان..!
ـ پێدڤیه‌ هونه‌رێ قسه‌كرنێ، تایبه‌ت بۆ ئه‌وێن ژ فه‌زایا گشتی قسه‌كرن، ببیته‌ ب مه‌رج و ب كورتی ئه‌وێ نه‌زانیت قسه‌ بكه‌ت، حه‌ق نینه‌ مافێ قسه‌كرنێ بده‌نێ، مه‌ نه‌بهیسیته‌ بلوورێ بده‌نه‌ ئاسنگه‌رى و ئاسنی ژى بده‌نه‌ بلوورڤانى، د مێژه‌ دا مه‌ بهیستیه‌ كورد یێ خۆش قسه‌خۆشه‌ و قسه‌جوانه‌ و كه‌لام شیرین و دیوانا شه‌ڤێن هه‌لبه‌ستاڤایه‌، كۆڕێن پیران و ماقوولانه‌، جڤاتا مزگه‌فت و مه‌ستانی پڕ بوویه‌ ژ شه‌ربه‌ت و خۆشاڤێ و شه‌ڤێ، ئێدى بلا ئه‌م هه‌موو ژیانێ پڕ بكه‌ین ژ خۆشاڤا په‌یڤان و جوان قسه‌كرنێ..!!

4

د. سالار عوسمان
پێر رۆژا سێشه‌مبیا بۆرى كۆنفرانسێ ئێكێ یێ وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری و لاوان سه‌باره‌ت یه‌كسانیا جێنده‌ری ل هۆلا پێشه‌وا ل هه‌ولێرێ بڕێڤه‌دچیت و به‌رى هینگى ب دو رۆژان ژى هه‌ر ل هه‌مان هۆڵ و بۆ جارا ئێكێ یه‌ د مێژوویێ دا، فیسته‌ڤاله‌كا به‌رفره‌ه بۆ شیعرا ژنێن هه‌ر چار پارچێن كوردستانێ برێڤچوو، كو هه‌ردو چالاكی دتژینه‌ ژ رامان و مه‌غزایێن كلتووری و جڤاكی!..
ـ ئه‌وا ئێكشه‌مبیێ: (فیسته‌ڤالا شعرا ژنێن كوردستان) ژبلى ئه‌وێ پشكه‌ك ژ شاعرێن هه‌رچارپارچێن كوردستانێ شعرێن خوه‌ خواندن و ب رێیا په‌یڤێن ئینسانی ژیان و خه‌م و جوانی نڤسینه‌، د ڤێ پالێ دا ڕێز ل (11) یازده‌ ئافره‌تێن ره‌وشه‌نبیرێن كورد هاته‌ گرتن، كو هه‌موو ژیێ خوه‌، چرائاسا، بۆ شكاندنا تاریێ ته‌رخان كریه‌، كو ئه‌ڤ مۆمه‌ د داگیرساوانه‌ بوون: (د. كوردستان مۆكریانی، د. شوكریه‌ ڕه‌سوڵ، سینه‌م به‌درخان، دیا جوان، ئه‌رخه‌وان ڕه‌سوڵ، ناهیدی حوسێنی، نه‌جیبه‌ ئه‌حمه‌د، د سامیه‌ شاكر، به‌دیعه‌ دارتاش، عه‌قیله‌ ڕواندزی و ڕووپاك عه‌بدولقادر)، كو جاره‌كا دیتر ژى ل ڤێره‌ بێژینێ: هوون چرانه‌ و رێ به‌رده‌وامتر و ڕۆشه‌نتر!..
ـ هه‌ر سه‌باره‌ت فیسته‌ڤالا شیعرا ژنێن كوردستان، كو ب هه‌ڤكاری ل گه‌ل (مالی كتێب) هاتبوو سازكرن، شیعرا (81) ژنێن كورد د كتێبه‌كێ دا ب ناڤێ (ژن ژیان ده‌نووسێته‌وه‌) چاپ و به‌لاڤه‌ كریه‌، كو وه‌ك ئه‌نتۆلۆژیایه‌كێ بۆ توێژه‌ر و ڕه‌خنه‌گرێن وارێ شیعرا هه‌ڤچه‌رخا كوردی، كو ب پشتراستى ڤه‌ دبیته‌ سه‌رچاوه‌یه‌كێ باش و زه‌لال و كه‌لێنه‌كێ د ناڤ كتێبخانا ئه‌ده‌بێ كوردی ژى دا ڕۆهن دكه‌ت..
ـ ئه‌ڤ كۆنفرانسه‌ ژى، كو پێر ب ناڤێ (یه‌كسانیی جێنده‌ری، ئه‌ركی هه‌مووان)، بڕێڤه‌ دچیت و كۆمه‌كا به‌حس و بابه‌تێن گرنگی تێدا دهێته‌ پێشكیشكرن پێنگاڤه‌كا دیترا دروسته‌ ب ئاراسته‌یا ڕاسته‌ڕیێ، ئه‌و ڕاسته‌ڕێیه‌، كو ژن مرۆڤه‌ و ئێدى دڤێت زه‌لام ژى مرۆڤانه‌ و وه‌ك مرۆڤ سه‌ره‌ده‌ریێ د گه‌ڵ ژنێ دا بكه‌ن!.
ـ ئه‌م ل وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری و لاوان كارێ به‌رده‌وام د پێناڤێ دا دكه‌ین و ب ده‌نگێ بلند دبێژینه‌ هه‌موویان: جڤاكێ ڕۆهن، ده‌وله‌ت و حوكمه‌ت و خوه‌ قوتابخانه‌ و مالا رۆهن ژى پێكدهێن ژوێ ئێكێ، ژن و زه‌لام پێكڤه‌ وه‌ك ئینسان سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل ئێك بكه‌ن و ب كورتی ل كیڤه‌ ژنه‌ك بێده‌نگ كریه‌، ل وێرێ چرایه‌ك ڤه‌مریایه‌، ل كیڤه‌ ژنه‌ك هاتیه‌ كوشتن، ل وێرێ خودێ تووڕه‌ دبیت و ئێدى دڤێت د ژیانێ دا سه‌لیقا ژنێ بكه‌ینه‌ ستران، دڤێت دیوارێ وه‌لاتى بهه‌لچنین، لێ نیگار و نه‌خشه‌، ڕێ وه‌ك ڕه‌نگێ ژن بیت و ئێدى ل ته‌نیشت هه‌ر زه‌لامه‌كى ژنه‌ك و ل ته‌نیشت هه‌ر ژنه‌كێ ڤه‌ ژى زه‌لامه‌ك بیت، ده‌ست ل ناڤ ده‌ستى كوردستانێ ئاڤا بكه‌ین!

11

پشكا ئێكێ
سه‌ره‌كوه‌زیرێ نه‌رویج ل وێرێ بوو ..
ـ ئه‌ڤ پێشانگه‌هانه‌ جیهانه‌ه‌كا بچووكه‌، هه‌موو نه‌ته‌وه‌یان، ده‌وله‌ت و هه‌رێمان، ڕه‌نگ و ڕوانگه‌یێن وان، ڕاسته‌ ب رێیا كتێبێ ڤه‌ و كتێبێ كۆمكرینه‌، لێ جیهانه‌كا بچووكا كلتووری ژى یه‌ بۆ دیالۆگێ و بازرگانیێ و ل پالی ژى دا سیاسه‌ت، سیاسه‌تڤانان ب گرنگی یه‌ڤه‌ لێدنێرن و سالانه‌ كۆمه‌كا سیاسیی یا مه‌زن، ل نێڤا وان ژى دا سه‌رۆكێن وه‌لاتان دهێن و هه‌ر ساله‌كێ ژى وه‌لاته‌ك دبیته‌ مێڤانێ شه‌ره‌ف و هۆلیه‌كا مه‌زن ژى دهێته‌ ته‌رخانكرن بۆ مێڤانێ شه‌ره‌ف، هه‌تا به‌رهه‌مێن كلتوورێن وان تێدا نه‌مایش بكه‌ن.
ـ ئه‌ڤ ساله‌ نه‌رویج بوو یه‌ مێڤانێ شه‌ره‌ف، ب ڤێ هه‌لكه‌فتا گرنگ، ڕێوڕه‌سمه‌كێ مه‌زن و هۆله‌كا مه‌زن و نه‌مایشه‌كا مه‌زن هاتبوو رێخستن، كو تێدا ژبلى چه‌ندین سیاسه‌تڤان و ڕۆناكبیرێ مه‌زن، سه‌ره‌كوه‌زیرێن نه‌رویج (ئێرنا سۆڵ بێرگ) ژى ئاماده‌ بوو و گۆتاره‌ك ژی ب ڤێ هه‌لكه‌فتێ پێشكه‌ش كریه‌.
ـ ئه‌وا ئه‌ز به‌حسی ژێ دكه‌م، مه‌به‌ستا من ڕێوڕه‌سمه‌كه‌، ئێڤاریا 15 ئۆكتۆبه‌رێ بوو، كو هه‌ڤالان ل گه‌ل ڕۆژنامه‌نڤیس (یووسف مه‌نتك) ل وێرێ بووین و مه‌ پشكداری كر د یتنا هۆلا مێڤانێ شه‌ره‌ف، كو بێ ئه‌ندازه‌ جوان و باڵكێش هاتبوو ڕێخستن و كۆمه‌ك نمایش و به‌رهه‌مێ وان ژى بنین، كو ڕاستیه‌ك پتر سه‌لماند، كو ده‌وڵه‌ت و هه‌رێم ساڵانه‌ كار و كۆششێ دكه‌ن بۆ وێ چه‌ندێ ببینه‌ ب مێڤانێ شه‌ره‌ف، چونكو هۆلا مێڤانێ شه‌ره‌ف، باشترین پانتایا خوه‌ناساندنا كلتوورێ نه‌ته‌وه‌ و ده‌وڵه‌تانه‌ بۆ هه‌موو جیهانێ.
هه‌ر بابایه‌ دێت و كتێب ده‌با !…
ـ 16 ئۆكتۆبه‌ر، ڕۆژا ئێكێ یا پێشانگه‌هێ بوو، ئه‌م هه‌موو ل وێرێ بووین، ل پڕ (جان دۆست) و هه‌ڤژینا وى گه‌هشتن، جان دۆست كۆمه‌ك ژ به‌رهێن وى ژى ئێنابوون، ڕێوڕه‌سمێن واژۆكرنا كتێبێن وى ده‌ستپێكر و ناڤا وان ژى دا، دووڤدا به‌حسكرن ژ دووماهى به‌رهه‌مێن وى، سه‌باره‌ت هونه‌رێ نڤیسینێ مه‌ گفتوگۆ دكر، تایبه‌ت ئه‌و نڤیسینێن دچنه‌ د ناڤ مێژوویێ دا!.
ـ (جان دۆست) نڤیسه‌ر و ڕۆماننڤیسه‌كێ ب ناڤوده‌نگێ كورده‌ و ب بنیات خه‌لكێ كۆبانێ یه‌ و هه‌رده‌م ل گه‌ل ژانێن گه‌لێ خوه‌ دا دژیت و بیر دكه‌ته‌ و دنڤیسێت و هه‌ر ئه‌وێ ژى وه‌كریه‌ كو زووی شیره‌تێ وه‌ربگریت، نها جان دۆست ناڤه‌كێ دیارێ ناڤا ئه‌ده‌بیاتێن هه‌ڤچه‌رخێ كوردی یه‌ و خه‌ریكه‌ سنووران ببریت و جهێ شانازیێ یه‌!..
ـ مێڤانێن جودا جودا، ژ نه‌ته‌وه‌ێن جودا جودا سه‌ردانا ستاندێ كوردستانیان دكرن و ب خۆشحالی ڤه‌ مه‌ پێشوازی لێ دكر، هه‌ر د ڤێره‌ دا پێدڤیه‌ ناڤێ تیما وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری و لاوان یا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بنڤیسین، كو پێكهاتى یه‌ ژ ڤان بڕێزان: رێڤه‌به‌ریا گشتی یا راگه‌یاندنێ ب وه‌كاله‌ت شێروان عه‌وڵا، یاریده‌ده‌رێ ڕێوڤبه‌ریا گشتی یا كتێبخانه‌یان سه‌رباز جه‌وهه‌ر، خه‌رمان هیرانی و فرمێسك مسته‌فا وه‌ك دو شاره‌زا و به‌نده‌، ئه‌ڤ تیمێ فه‌رمى ب هه‌ڤكاریا ڕۆژنامه‌نڤیس یوسف مه‌نتك، كاروبارێن ستاندا كوردستانێ بڕێڤه‌دبر.
ـ ڕۆژا ئێكێ، واته‌ 16/10/2019، هۆلا مێڤانێ شه‌ره‌ف و هۆلا سێ و پشكه‌ك ژ هۆلا پێنج ب سه‌ركرده‌ ڤه‌، دا ژبیرا من نه‌چیت، ستاندا كوردستانێ ل هۆلا 5، ژماره‌ 141 C بوو، كو ژ نێزیك مه‌ژى دا وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری یا لوبنان و ئیمارات و مسر و عیراق و چه‌ند وه‌لاته‌كێن عه‌ره‌بی ژى هه‌بوون، كو ب به‌راوردى ل گه‌ل ستاندێ كوردستانێ مێڤانێن د كێم بوون، تایبه‌ت عیراق، كو پتریت جاران، نه‌ك هه‌ر مێڤانێن وان دكێم بوون، به‌لكو وه‌ك كاك لوقمان به‌رزنجی ـ یێ ڕۆژنامه‌نڤیس دگۆت: ستاندا كۆمارا عیراقێ كه‌س لێ نینه‌ و هه‌ر بابایه‌ دهێت و كتێب دڤیان!..
كۆڕێن پێشانگه‌ها فرانكفۆرت و په‌رۆشی كوردانی دیاسپۆرا
پشكه‌ك ژ چالاكیێن ستاندێ كوردستانێ ل پێشانگه‌ها فراكفۆرت، كۆڕێن وان بوون، ڕۆژا 19 ئۆكتۆبه‌رێ، ڕۆژا هه‌ره‌ قه‌ره‌باڵغێ بوو:
ـ د. حه‌مه‌ مه‌نتك: ده‌روازه‌یه‌ك بۆ ڕه‌خنا ئه‌ده‌بێ كوردی، كۆڕگێڕ: خه‌رمان هیرانی.
ـ به‌ختیار عه‌لی و به‌یان سه‌لمان: تاراوگه‌ و پرۆسا نڤیسینێ، كۆڕگێڕ: فرمێسك مسته‌فا.
ئه‌وا سه‌رنجا من ڕاكێشاى، په‌ڕۆشا كوردێن دیاسپۆرا بوو بۆ چالاكیێ و ئاماده‌بوون و گفتوگۆیا كوردانه‌، هه‌ر ئێك ژ وان ب ده‌هان پرسیار و سه‌دان سه‌ره‌به‌حس و هزاران خه‌مێن پیرۆز هه‌بوون!…
ڕێزلێنان له‌ ماندوویبوویان
ـ پشه‌ك ژ چالاكیێن مه‌ ل پێشانگه‌ها نێڤده‌وه‌لتی یا فرانكفۆرت، ڕێزلێنان بوو ل كۆمه‌كا هونه‌رمه‌ند و شاعیر و ڕۆژنامه‌نڤیس و چالاكڤانان، كو ماندوویێن ڕێیا وه‌لاتن، وه‌لاته‌ك، كو هه‌تا نهار ژى هه‌ر خه‌ونان ده‌بینن و خه‌مان دخۆن!..
ـ به‌رزان هه‌ستیار ـ ی شاعیر
ـ دانا عه‌لی سه‌عید ـ ی شانۆكار
ـ لوقمان به‌رزنجی ـ ی ڕۆژنامه‌ڤان
ـ به‌كر شوانی ـ ی وه‌رگێڕ
ـ وه‌جیهه‌ عه‌بدوڵڕه‌حمان ـ یێ چالاكڤان
ئه‌و زاته‌ د دڵسۆز و ماندیبووى بوون، كو وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری و لاوان بوو، ئه‌ڤ ساله‌ ڕێز لێ هاتبووكرن بزاڤێن داهێنانێن وان به‌رز نرخاندبوون.

پێشانگه‌ها فرانكفۆرت یا نێڤده‌وله‌تی و پتر ژ په‌یڤه‌كێ!
پشكا دویێ و دووماهیێ
د. سالار عوسمان
مێڤانێن ناڤخوه‌ی چ ل پاش خوه‌ هێلان؟
مه‌به‌ستا من ژ مێڤانێن ناڤخوه‌یی، ئه‌وه‌ مێڤانێن كوردن، كو وه‌ك خانه‌خوێ ڕووی ل ستاندا خوه‌ دكر، هه‌ر وان ژى ستاندێ وانه‌، چونكو ناڤێ ستاندى كوردستانه‌، له‌ هه‌ر كوێش ئه‌و ناڤه‌ هه‌بیت، دڤێت یێ كۆمكار بیت، دڤێت كوردستان هه‌مویان كۆمبكه‌ته‌ڤه‌ و چه‌ترائاسا مه‌ لێك نێزیك بكه‌ت.
ئه‌ڤ ساله‌ كه‌ گه‌له‌ك گوهدارى كر و مه‌ كێم په‌یڤى، سروشتیا ئه‌رك و به‌رپرسیاریێ ژى هه‌ر دڤێت یا وه‌سا بیت، دڤێت كه‌مدوو و گه‌له‌ك گوهگیر بیت و د گه‌ل دا ژى كۆمكارا كار بیت!..
كورتیا په‌یڤینێ خانه‌خوێكان ئه‌وه‌بوو، كو:
ـ پتر بایه‌خ ب ستاندا كوردستان بهێته‌ دان.
ـ جه به‌رفره‌هتر لێبهێت.
ـ دیزاین جوانتر و سه‌رنجڕاكێشتر بیت.
ـ كورد ئێكڕیزتر بن.
ـ ساڵانه‌ پێدڤیه‌ كۆمه‌كا كتێبه‌كان، تایبه‌ت بۆ پێشانگه‌هێ بهێنه‌ ئاماده‌كرن، كو ئامانجدار بیت و كورد و واقعێ كوردستانێ بۆ ئه‌وێن دیتر، گه‌لان و زمانێن دیتر ب دونیایێ بناسینیت.
ـ زنجیره‌ سیمینار، كو سروشته‌كی دیالۆگێ هه‌بیت، ب هه‌ماهه‌نگی ل گه‌ل ڕۆناكبیر و ئه‌كادیمیستێن بیانی، گه‌رم و گه‌نگه‌شه‌خوڵقێن بهێته‌ رێخستن و ل وێرێ، لوێ پانتایێ، دیالۆگه‌كا زانستی ل گه‌ل ناڤه‌ند و ڕۆناكبیرێن دونیایێ بهێته‌ سازكرن.
ـ ڕایه‌ل و پر و په‌یوه‌ندیدار بیت ل گه‌ل ده‌زگه‌ه و ناڤه‌ند و خانه‌ هزریی و كلتووری و چاپه‌مه‌نیی و میدیایێن دونیایێ، كو ئارمانج تێدا ده‌ربازكرنا كوردستانێ بیت، ده‌ربازكرن ل ناڤخوه‌ دا بۆ ده‌رڤه‌ و هه‌مدیسا ئێنانا ده‌ره‌ویشان بۆ ناڤ كوردستانێ.
پێشانگه‌ها فرانكفۆرت، پره‌ك بۆ ده‌ربازكرنێ!..
دیسا یه‌كه‌م ڕستا ڤێ گۆتارێ دوباره‌ دكه‌مه‌ڤه‌: (ئه‌ڤز پێشانگه‌هه‌ جیهانه‌كا بچووكه‌)1، ڕاسته‌ كورد ل سالا (1991) ڤه‌ ته‌ڤلی ڤێ جیهانا بچووك بووینه‌ و شوێن پێین خوه‌ خستینه‌ و سه‌رجه‌م بزاڤێن خوه‌، دگه‌ل هه‌بوونا بارێ سه‌رنجێ، جهێ سۆپاسیى َیه‌، لێ پرسیار ئه‌ڤه‌یه‌:
ـ شیایه‌ وان شوێن پییان جێگیر بكه‌ت، دیاره‌ مه‌به‌ستا من ژ چه‌مكێ جێگیربوون، ب مانا و تێگه‌هیشتنا كلتووریێ خوه‌ یه‌؟..
ـ ئه‌رێ شیایه‌ په‌یوه‌ه‌ندیه‌كێ چاك و به‌رهه‌مدار ل گه‌ڵ ده‌زگه‌هێن ب ناڤوبانگ یێن كلتووریی و ڕۆژنامه‌ڤانی و چاپه‌مه‌نیێن دونیایێ دروست بكه‌ت؟..
ـ ئه‌رێ ژ ڕوویێ بیزنسێ كلتووری و میدیایی ڤه‌ چی كریه‌؟..
ـ ئه‌رێ د وێ جیهانا بچووك دا، كو ساڵانه‌ كێمترین دیالۆگ تێدا بڕێڤه‌ دچیت، شیایه‌ دیالۆگێ بكه‌ت و ب ڕێیا دیالۆگێ ده‌ربازببیت؟..
ـ ساڵانه‌ پلان و به‌رنامێ داڕێشتى و هوور و ئامانجدارى هه‌بوویه‌؟..
ـ ئه‌رێ ساڵانه‌ چه‌ند كتێب بۆ ڤێ پێشانه‌هێ، ب زمانێن جودا یێن دونیایێ حازر كرینه‌؟..
ـ ئه‌رێ شاشیه‌ ڕۆناكبیر و بیرمه‌ندێن دونیایێ بانگهێشت بكه‌ت؟
ـ ئه‌رێ د وێ جیهانا بچووك دا، ڕۆناكبیر و بیرمه‌ندێن كورد خستینه‌ د ناڤ گه‌نگه‌شه‌ و گفتوگۆیه‌كا جیهانی دا؟.
ـ ئیزافه‌یه‌كێ دروستكرى د وارێ دیالۆگێ دا، كو كورد پتر ژ هه‌موو نه‌ته‌وه‌یێن دونیا پێدڤی كریه‌؟..
ـ ئه‌رێ كارێ ژدل كریه‌ بۆ وێ چه‌ندێ ببیته‌ مێڤانێ شه‌ره‌ف؟.. وه‌ك پێشتر مه‌ به‌حس كرى، كو ساڵانه‌ وه‌ڵات، نه‌ته‌وه‌ و هه‌رێمه‌ك دبنه‌ مێڤانێ شه‌ره‌ف، دیاره‌ ئه‌ڤ ساله‌ نه‌رویج بوو 2، بۆ سالا دادێ كه‌نه‌دایه‌ و سالا (2021) ئیسپانیایه‌.
ـ كورتترین پرسیار و گرنگترین ئه‌ڤ پرسیاره‌یه‌: كورد و كوردستان شیاینه‌ پێشانگه‌ها نێڤده‌وله‌تی یا فرانكفۆرت بكه‌نه‌ پرا ده‌ربازركرنا كلتووری؟!..
سه‌رجه‌ما ئه‌ڤان پرسیاران و یێن ل دووڤداتر به‌رسڤ و پاشى جوداهی ل ڕوانگه‌هێن وان، ئه‌و ڕاستیا ننه‌ڤه‌شارتینه‌، كو كورد د وى وارێ ژى دا، یا باشتر بێژم، د وى ئه‌ركى ژى دا باشی نه‌كریه‌ و دڤێت زۆر باشتر ژ وێ جیهانا جوان و بچووك و مانادار دا حزور هه‌بیت، حزوره‌ك بارته‌قایا كێشێن ڕه‌وا و مه‌زن بیت، حزوره‌ك، كو یا كۆمكاربیت دونیاڕاكێش و به‌رهه‌مدار بیت و شیانێن ده‌ربازكن و گوهارتنێ هه‌بیت.
1 پێشانگه‌ها نێڤده‌وله‌تی یا كتێبیچ فرانكفۆرت ل ڕۆژێن 16 حه‌تا 20 ئۆكتۆبه‌را 2019 بڕێڤه‌چوو، مێڤانێ شه‌ره‌فێ ئه‌ڤ ساله‌ وه‌ڵاتێ نه‌رویج بوو، 7500 ده‌زگه‌هێن چاپ و به‌لاڤكرنا كتێبێ ژ 109 وه‌لاتان پشكداربوون، 302,267 مێڤانان سه‌ردانا پێشانگه‌هێ كرینه‌، 10000 ڕۆژنامه‌نڤیسان ڕۆمالا میدیای كریه‌ و زێده‌تر ژ 4000 كۆڕ و سیمیناران پێشكێش كرینه‌.
د ئاهه‌نگا ڤه‌كرنا پێشانگه‌هێ دا، كو پتر ژ 2200 مێڤان پشكداربوون و ل ده‌مژێر پێنجی ئێڤاری 15.10.2019 دست پێ كریه‌، ئه‌و كه‌ساتیێن په‌یڤ و گۆتار پێشكێشكرین: سه‌رۆكی پێشانگه‌ها نێوده‌وڵه‌تیا كتێبێ فرانكفۆرت یۆرگن بۆس، سه‌رۆكێ ڕێكخراوا بۆرسا بازرگانی یا كتێبا ئه‌ڵمانی هاینڕیش ڕایت مووله‌ر. ئیرنا سۆڵ بێرگ سه‌ره‌كوه‌زیرێ نه‌رویج، هایكۆ ماس وه‌زیرێ ده‌ره‌ڤه‌ یێ ئه‌ڵمانیا، پێته‌ر پلێتمان پارێزگارێ باژارێ فرانكفۆرت، فۆڵكه‌ر بۆفیه‌ر سه‌رۆكوه‌زیرێ هه‌رێما هێسن.
هه‌ژی گۆتێیه‌ شاهژنا نه‌رویج مێتا ماری و هه‌ڤسه‌رێ وێ هاكۆن ماگنۆس و وه‌زیری ره‌وشه‌نبیری یێ نه‌رویج ترینا سكای گراند ئاماده‌ی وێ ڕێوڕه‌سمێ بوون.
٢- سه‌باره‌ت وه‌لاتێ شه‌ره‌فێ ئه‌ڤ ساله‌، كه‌ نه‌رویج بوو، 7600 چاپه‌مه‌نێن نه‌رویجی هاتینه‌ فرۆتن، 250 سیمینارێن TV تێدا ڤه‌كرینه‌، 960 هه‌والێن ڕادیۆیێ تێدا په‌خشكرینه‌، 100000 كه‌س سه‌ردانا كردینه‌، 120 سیمینار تێدا سازكرینه‌، 200 نڤیسه‌ر سیمینار هه‌بووینه‌ و 100 نڤیسه‌ر پرۆگرامێن جودا هه‌بووینه‌.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com