NO IORG
نووترين نووچه
هه‌لبژارتى1

سه‌رۆك مه‌سعود بارزانى ئەڤرۆ ل سه‌لاحه‌دین ل گه‌ل ئه‌حمه‌د ئه‌بولغه‌یت ئه‌میندارى گشتى یێ كۆمكارا عه‌ره‌بى و شاندێ د گه‌ل دا كۆمبوو.

د دیداره‌كێ دا، ئه‌میندارێ گشتى یێ كۆمارا عه‌ره‌بى ئارمانجا سه‌ره‌دانا خوه‌ بۆ عیراق و دیدارا ل گه‌ل سه‌رۆكاتیا عیراقێ بۆ سه‌رۆك بارزانى به‌رچاڤكر، هیڤیا وێ چه‌ندێ ژى خواست كو عیراق بشێت دوور ژ ده‌ستێوه‌ردانێن ده‌رڤه‌ به‌ر ب سه‌قامگیریێ گاڤان بهاڤێت و دوپاتى ژى ل گرنگیا په‌یوه‌ندیان د ناڤبه‌را وه‌لاتێن عه‌ره‌بى و عیراقێ كر.
هه‌ر د وێ دیدارێ دا هه‌ردو ئالیان هزروبیر ل دۆر هه‌ڤڕكیێن ل هه‌مبه‌ر پرۆسا سیاسى یا عیراقێ و پێكڤه‌ژیان و پێدڤیا چه‌سپاندنا بنه‌مایێن شه‌راكه‌تێ ل عیراقێ ل هه‌ڤه‌ گوهارتن.
هه‌ر دوهى مه‌سرور بارزانى پێشوازى ل ئه‌حمه‌د ئه‌بولغه‌یت ئه‌میندارێ گشتى یێ كۆمكارا عه‌ره‌بى كر و د دیداره‌كێ دا راگه‌هاند، هیڤیدارم كۆمارا عه‌ره‌بى رۆلێ خوه‌ د چاره‌سه‌ركرنا كێشێن عیراقێ دا بگێڕیت.

دیدار، نیوار محه‌مه‌د سه‌لیم:
د. ئه‌فراسیاب موسا، رێڤه‌به‌رێ‌ گشتی یێ‌ ساخله‌میێ‌ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌، د دیداره‌كێ‌ دا بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ به‌حس ل رێكارێن خۆپارێزیێ‌ و نووترین پێشهاتێن ساخله‌میێ‌ و پرۆسا ڤاكیسنا كۆرۆنایێ‌ دكه‌ت و دده‌ته‌ زانین ژی كو به‌رچاڤترین بژاردا وان ژی بۆ كۆمبوونا 10ی نیسانێ‌ قه‌ده‌غه‌یا هاتنوبوونێ‌ یه‌ ل شه‌ڤانێن ره‌مه‌زانێ‌ و دا زانین ژی كو ئه‌و ب باشی نابینن كو ده‌رگه‌هێن جهێن په‌رستنێ‌ بهێنه‌ گرتن و نه‌ڤه‌شارت ژی ئه‌گه‌رێ‌ سه‌ره‌كی یێ‌ رانه‌گه‌هاندنا قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌ ئه‌زموونێن قوتابیان بوون.
ئه‌ڤرۆ: ب ره‌نگه‌كێ‌ گشتی ره‌وشا كۆرۆنایێ‌ ل هه‌رێما كوردستانێ‌ و ل دهۆكێ‌ ب چ ره‌نگه‌؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ره‌وشا كۆرۆنایێ‌ ب ره‌نگه‌كێ‌ گشتی ل هه‌رێما كوردستانێ‌ به‌ر ب گۆپیتكێ‌ چوویه‌. رۆژ بۆ رۆژێ‌ ژمارا تووشبوویان زێده‌تره‌، ئه‌ڤه‌ ل هه‌ریڤا 11 یا سالا بۆری دهاته‌ پێشبینیكرن كو ل ناڤه‌راستا هه‌یڤا سێ‌ یا ئه‌ڤ ساله‌ ب ڤی ره‌نگی ئه‌ڤ ژمارا تووشبوویان زێده‌ ببیت. ئه‌ڤه‌ پێشبینیه‌كا زانستی یه‌ و قوتابخانه‌ هاتنه‌ ڤه‌كرن و خه‌لكی تێكه‌لی كر و ئاهه‌نگ هاتنه‌ گێران و تێكه‌لی چێبوو، وه‌لاتیان پێگری ب رێنمایان نه‌كر. پێش بینی دكه‌ین د حه‌فتیێن بهێت دا رێژا تووشبوونێ‌ گه‌له‌ك زێده‌تر لێ‌ بهێت.

ئه‌ڤرۆ: چێكرنا تێستێ‌ بێ‌ به‌رامبه‌ر بۆ هنده‌ك كه‌سان بوویه‌ ئه‌گه‌ر كو خه‌لك زێده‌تر پشكنینان بكه‌ن و حاله‌ت زێده‌ بن، یان ژی كۆرۆنا ب دروستی ژ پێشتر به‌ربه‌لاڤتره‌؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: به‌لێ‌، هندی زێده‌تر لێ‌ دهێت ئه‌م پشكنینان زێده‌تر لێ‌ دكه‌ین، هنده‌ك رۆژان پشكنینێن مه‌ یێن كۆرۆنایێ‌ دگه‌هنه‌ سێ‌ هزار پشكنینان هه‌كه‌ بكه‌ینه‌ پێنج هزار دێ‌ پتر تووش بووی زێده‌تر لێ‌ دهێن، نها رێژا تووشبوونێ‌ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ ژ 12% زێده‌تر لێ‌ هاته‌.

ئه‌ڤرۆ: ئه‌م دشێین بێژین چه‌ند جاركی هندی ڤان كه‌سان نها ل مالن و تێستێن خوه‌ ناكه‌ن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ل وه‌لاتێن پێشكه‌فتی ئه‌وێن پێگریێ‌ ب رێنمایان دكه‌ن و د پێشكه‌فتی ڤێ‌ رێژێ‌ لیَُكدانی ده‌ه دكه‌ن، به‌لێ‌ ل ده‌ف مه‌ پێدڤیه‌ ڤێ‌ رێژی لێكدانی بیست بكه‌ین، ژ به‌ر كو ل ڤێره‌ زێده‌تر پێگری ب رێنمایێن ساخله‌میێ‌ نینه‌.

ئه‌ڤرۆ: رێژا مرنێ‌ نه‌یا بنه‌جهه‌، ئه‌گه‌رێن وێ‌ چنه‌ و رێژه‌ ب گشتی چه‌ند ژ سه‌دێ‌ یه‌؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: رێژا مرنێ‌ ب ره‌نگه‌كێ‌ گشتی ل هه‌رێما كوردستانێ‌ 1.9% یه‌. رێژا مرنێ‌ هه‌ر وه‌كو رێژا مرنێ‌ یه‌ یا ل ده‌مێ‌ پێلا پار هاتی. هنده‌ك رۆژان دێ‌ بینی رێژا مرنێ‌ ژ هنده‌ك رۆژان جوداهیا هه‌ی، به‌لێ‌ وه‌كو رێژه‌ هه‌ر وه‌كو خوه‌ یه‌. ل سه‌ر تووشبوویان د مینیت، ئه‌وێن گیانێ‌ خوه‌ ژ ده‌ست دده‌ن زێده‌تر ئه‌ون یێن ژ 85 سالیێ‌ مه‌زنتر و هه‌لگرێن نه‌خۆشیێن كوژه‌كن.

ئه‌ڤرۆ: ده‌م هاتیه‌ زه‌نگا مه‌ترسیێ‌ لێ‌ بده‌ین؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ژ مێژه‌ مه‌ زه‌نگا مه‌ترسیێ‌ لێ‌ دایی و ژ مێژه‌ مه‌ هه‌وار دكر و مه‌ دگۆت خه‌لك یێ‌ پێگیر نینه‌، هه‌كه‌ بێژین ئه‌ڤرۆ مه‌ زه‌نگا مه‌ترسیێ‌ لێ‌ دا، مه‌ دره‌نگ زه‌نگا مه‌ترسیێ‌ لێ‌ دا. دڤیابا به‌ری نه‌ورۆزێ‌ مه‌ لێ‌ دابا.

ئه‌ڤرۆ: ده‌م هاتیه‌ نه‌خۆشخانا ئازادی دووباره‌ بهێته‌ ڤالاكرن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: هه‌تا نها مه‌ پێدڤی ب نه‌خۆشخانا ئازادی نه‌بوویه‌. هه‌كه‌ گه‌هشته‌ وێ‌ قووناغێ‌ هه‌ر تشتێ‌ پێدڤی بیت دێ‌ كه‌ین بێ‌ دودلی.

ئه‌ڤرۆ: خه‌لك دبێژیت كو ئه‌ڤ كۆرۆنایا نها به‌رهه‌مێ‌ نه‌ورۆزێ‌ هاتنا پاپا فرانسیس پاپایێ‌ ڤاتیكانێ‌ یه‌ و گێرانا ئاهه‌نگێن جه‌ماوه‌ری و ده‌ركه‌فتن و سه‌یرانا؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: هه‌ر قه‌ره‌بالغه‌ك و كۆمبوونه‌ك دبیته‌ ئه‌گه‌رێ‌ تووشبوون و به‌ربه‌لاڤبوونا كۆرۆنایی.

ئه‌ڤرۆ: بۆچی نه‌ورۆزێ‌ نه‌بوو قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: وه‌زاره‌تا ساخله‌میێ‌ ئه‌و حه‌ز هه‌بوو كو ببیته‌ قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌ و ل ڤێ‌ جارێ‌ ژی مه‌ ئه‌و حه‌ز هه‌بوو، به‌لێ‌ كاودانێن دارایی و ئابووری یێن خه‌لكێ‌ مه‌ رێگربوون ل ڤێ‌ چه‌ندێ‌.

ئه‌ڤرۆ: تو دبێژی په‌یوه‌ندی ب ئه‌زموونێن قوتابیان ڤه‌ هه‌بوو؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: وه‌زاره‌تا خواندنا بلند و په‌روه‌ردێ‌ هه‌ردویان دخواست ئه‌زموون بهێنه‌ كرن.

ئه‌ڤرۆ: 10ی هه‌یڤێ‌ كۆمبوونا لژنا روو ب رووبوونا كۆرۆنایێ‌ یه‌، هوون پێشبینیا قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌ دكه‌ن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ئه‌م پێشبینیا قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌ دكه‌ین و ئێك ژ هه‌لبژارتنێن مه‌ یه‌ كو بكه‌ڤیته‌ به‌ر گه‌نگه‌شێ‌. وه‌كو وه‌زاره‌تا ساخله‌میێ‌ دێ‌ ب رژدی ل سه‌ر وێ‌ چه‌ندێ‌ راوه‌ستین كو هه‌كه‌ قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونا سه‌رتاسه‌ری ژی نه‌بیت، ب ره‌نگه‌كێ‌ لاوه‌كی بهێته‌ راگه‌هاندن.

ئه‌ڤرۆ: ده‌رگه‌هێن مزگه‌فتان ل ره‌مه‌زانێ‌ دێ‌ د ڤه‌كری بن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: مزگه‌فت ژی ئێك ژ جهێن قه‌ره‌بالغه‌، ئێكه‌ ژ جهێن كۆرۆنا لێ‌ به‌لاڤ دبیت وه‌كو خوارنگه‌ه و قوتابخانه‌ و كافی و زانكۆ و هۆلێن شه‌هیانان و هه‌موو ئه‌و جهێن خرڤه‌بوون لێ‌ دروست دبن، نه‌ ب تنێ‌ مزگه‌فت هه‌موو جهێن ئاینی. ئه‌م دخوازین د گرتن ده‌رگه‌هێن مزگه‌فتان دا یێ‌ هاریكار بیت، مه‌ره‌ما مه‌ دژاتیكرنا ئاینی نینه‌، به‌لكو دژاتیا هه‌ر ره‌نگه‌ قه‌ره‌بالغه‌كێ‌ ینه‌ كو ببیته‌ جهێ‌ به‌لاڤبوونا كۆرۆنایێ‌. هه‌كه‌ بهێنه‌ ڤه‌كرن ژی دێ‌ رێنمایان تایبه‌ت بۆ ڤی مه‌ره‌مێ‌ هێنه‌ دانان.

ئه‌ڤرۆ: پابه‌ندبوونا وه‌لاتیان ب رێنمایان ل ڤێ‌ دووماهیێ‌ هوون چاوان دبینن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ل ڤێ‌ دووماهیێ‌ وه‌كو به‌رچاڤ خه‌لك یێ‌ پابه‌نده‌ ب رێنمایان و پارێزگارێ‌ دهۆكێ‌ ژی بۆ ڤێ‌ مه‌ره‌مێ‌ یێ‌ ل سه‌ر خه‌ت ل گه‌ل وه‌زاره‌تا ناڤخۆ و رێنمایان ب جه بینن، به‌لێ‌ دڤێت خه‌لكی ب خوه‌ ژی ئه‌و ره‌وشه‌نبیری هه‌بیت. بۆ نمۆنه‌ ئێك تووشبوویی بیت نابیت بچیته‌ ده‌وامێ‌ یان ل مال خوه‌ گه‌ره‌نتین نه‌كه‌ت و ل گه‌ل مال رابیت و ب روونیت. ئه‌ڤ ڤه‌شارتن و رانه‌گه‌هاندن دێ‌ بیته‌ ئه‌گه‌رێ‌ وێ‌ چه‌ندێ‌ كو كۆرۆنا گه‌له‌ك به‌لاڤ ببیت و ئه‌ڤ تشته‌ یێ‌ په‌یدا بوویی و مه‌ یا تێبینی كری.

ئه‌ڤرۆ: ده‌واما هنده‌ك رێڤه‌به‌ریان گه‌له‌ك دبیته‌ قه‌ره‌بالغ و فه‌رمانبه‌ر هه‌موو ده‌وامێ‌ دكه‌ن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: وه‌كو بڕیار هێشتا بڕیارا ده‌واما 30%ێ‌ یا فه‌رمانبه‌رایه‌، هه‌كه‌ ل رێڤه‌به‌ریه‌كێ‌ ده‌وام زێده‌تر بهێته‌ كرن، دیاره‌ كو ئه‌و رێڤه‌به‌ری نه‌شێت كارمه‌ندێن خوه‌ كێم بكه‌ت، به‌لێ‌ دێ‌ گه‌له‌ك باشتر بیت هه‌كه‌ رێژا 30% یا فه‌رمانبه‌ران ده‌وامێ‌ بكه‌ن. هندی بشێن رۆژانێن ده‌واما كارمه‌ندێن خوه‌ كێم بكه‌ن باشتره‌. ب گۆره‌یی رێنمایێن حوكمه‌تێ‌ هه‌تا 30% دشیان دایه‌ فه‌رمانبه‌ر ده‌وامێ‌ نه‌كه‌ن.

ئه‌ڤرۆ: كارڤه‌ندانێن ڤێ‌ نه‌خۆشیێ‌ ب ره‌نگه‌كێ‌ زانستی چاوان به‌لاڤ دبن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: بۆ هه‌ر كارڤه‌دانه‌كا دكه‌ین ئه‌نجامێن وێ‌ پشتی پازده‌ رۆژان ده‌ردكه‌ڤن. بۆ نمۆنه‌ ئه‌ڤ حاله‌تێن نها ده‌ردكه‌ڤتن به‌ری نها ئه‌و بوون یێ‌ ل سه‌ر ده‌مێ‌ ڤه‌كرنا قوتابخانا و پێگری نه‌كرنا وه‌لاتیان بوون. حاله‌تێن نها دێ‌ ڤێ‌ حه‌فتیێ‌ دا دهێنه‌ راگه‌هاندن ئه‌ون یێن ژ كارڤه‌دانێن نه‌ورۆزێ‌ په‌یدا دبن. هه‌تا دو حه‌فتیێن دژی هه‌موو ئه‌و حاله‌تێن دهێنه‌ راگه‌هاندن به‌رهه‌مێ‌ كارڤه‌دانێن نه‌ورۆزێ‌ نه‌.

ئه‌ڤرۆ: ل نه‌ورۆزێ‌ هه‌وه‌ دڤیا ببیته‌ قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ب ره‌نگه‌كێ‌ زانستی مه‌ دڤیا ل نه‌ورۆزێ‌ بۆ ماوێ‌ ده‌ه رۆژان قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌ هاتبا راگه‌هاندن، نوكه‌ رێژا تووشبوونێ‌ ب ڤی ره‌نگی دبوو.

ئه‌ڤرۆ: ل گه‌ل وه‌لاتان داخوازا راگرتنا ڤاكیسنا ئه‌سترازینیكا هاتیه‌ كرن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ئه‌سترازینیكا ئێك ژ باشترین ڤاكیسنایه‌. به‌رهه‌مه‌كێ‌ بریتانی سویدی یه‌. نها نێزیكی بیت و پێنج ملیۆن ملیۆن كه‌سان ل بریتانیا دانایه‌ و ژ سه‌رجه‌مێ‌ ڤێ‌ ژمارێ‌ كێمتر ژ ده‌ه كه‌سان بمرن كو هێشتا نه‌هاتیه‌ سه‌لماندن ژ ئه‌گه‌رێ‌ ڤێ‌ ڤاكسینێ‌ یه‌ ژماره‌كا گه‌له‌ك كێمه‌. دبیت ژ بیست ملیۆن كه‌سێن حه‌بێن په‌راستول ژی بخۆن دبیت پێنج كه‌س پێ‌ بمرن.

ئه‌ڤرۆ: ره‌وشا دانانا ڤاكسینێ‌ ب چ ره‌نگ ب رێڤه‌ دچیت؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: نها ب ره‌نگه‌كێ‌ گه‌له‌ك باش ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ ب رێڤه‌ دچیت و نها ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ 45% ژ ڤاكیسنا ل هه‌رێما كوردستانێ‌ هاتیه‌ دانان ل پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ بوویه‌. پلان هه‌یه‌ هه‌ر پارێزگه‌هه‌كێ‌ هه‌تا هه‌یڤا نه‌ه 20%ێ‌ بهێته‌ دانان. نها هه‌رێما كوردستانێ‌ بزاڤێ‌ دكه‌ت ئه‌و ژی بینیت كو ئه‌ڤ رێژه‌ بییته‌ 30%ێ‌. ب ره‌نگه‌كێ‌ زانستی باشتره‌ قورچا دویێ‌ پشتی 21 رۆژا بیت، به‌لێ‌ هه‌كه‌ ببیته‌ هه‌یڤه‌ك ژی ئاریشه‌ نینه‌. نها نێزیكی پێنج هزار كه‌سان ژی دانایه‌.

ئه‌ڤرۆ: خه‌لك گه‌له‌ك گازندا ژ خوه‌ تۆماركرنێ‌ دكه‌ن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: خوه‌ تۆماركرن ب دو رێیان دهێته‌ كرن، ئێك ئه‌و بوون یێن ل مالپه‌رێ‌ فه‌رمی یێ‌ وه‌زاره‌تا ساخله‌میێ‌ یا حوكمه‌تا عیراقێ‌ خوه‌ تۆماركری، یا دژی ئه‌وه‌ كو ل ڤێ‌ دووماهیێ‌ حوكمه‌تا هه‌رێمێ‌ ژی مالپه‌ره‌ك ڤه‌كریه‌ و وه‌لاتی دشێن خوه‌ تۆمار بكه‌ن و یێ‌ ل جهه‌كی خوه‌ تۆماركر بیت پێدڤی جهێ‌ دی ناكه‌ت. د سه‌ر ڤێ‌ چه‌ندێ‌ ژی هه‌كه‌ كه‌سه‌ك نه‌زانیت دشێت ئێكسه‌ر سه‌ره‌دانا بنگه‌هێن ساخله‌میێ‌ بكه‌ن ب تنێ‌ ئه‌ڤێن ب ته‌مه‌ن یان ژی كارمه‌ندێن ساخله‌میێ‌ و مامۆستایێن پۆلا 12ێ‌ و كارمه‌ندێن وه‌زاره‌تا ناڤخۆ. نابیت كه‌سه‌كێ‌ تووشبوویی بیت و ڤاكسینا كۆرۆنایێ‌ وه‌ربگریت. باشتره‌ ژی ئه‌ڤێن كۆرۆنا هاتیێ‌ هه‌تا شه‌ش هه‌یڤا وێ‌ ده‌رزیێ‌ نه‌دانیت.

ئه‌ڤرۆ: هه‌كه‌ قورچا دویێ‌ كه‌فته‌ د ره‌مه‌زانێ‌ دا، دبیت یا ب زه‌حمه‌ت بیت ژ به‌ر رۆژیێ‌ ڤاكسینێ‌ بدانن؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: هه‌ر تشته‌كێ‌ پێدڤی بیت دێ‌ كه‌ین بۆ ڤاكیسندانانا وه‌لاتیان، دشیان دایه‌ ب شه‌ڤ ژی ڤاكیسین بهێته‌ دانان. ئه‌م ل سه‌ر سێ‌ ئاستان كار دكه‌ین. یا ئێكێ‌ مه‌ دڤێت خه‌لكی ب پارێزین و تووش نه‌بن. یا دویێ‌ مه‌ دڤێت ده‌ما خه‌لك قه‌ستا مه‌ بكه‌ت باشترین خزمه‌تێن ساخله‌میێ‌ پێش كێشی وان بكه‌ین. یا سیێ‌ ب زووترین ده‌م وه‌لاتیێ‌ مه‌ ب ڤه‌گه‌ریت.

ئه‌ڤرۆ: درسته‌ تووشبوویێ‌ كۆرۆنایێ‌ رۆژیێ‌ بگریت؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ژ لایێ‌ ساخله‌میێ‌ ڤه‌ نه‌یا باشه‌ تووشبوویی یێ‌ ب رۆژی بیت ب تنێ‌ ب مه‌رجه‌كی نه‌بیت ئه‌و ژی ئه‌وه‌ كو ب چ ره‌نگه‌كی چو نیشان ل ده‌ف نه‌بن، به‌لێ‌ هه‌كه‌ نیشان ل ده‌ف هه‌بن نابیت یێ‌ ب رۆژی بیت.

ئه‌ڤرۆ: چ تشت نها گه‌له‌ك یێ‌ گرنگه‌ هوون بكه‌ین و وه‌كو ساخله‌می دشیانێن هه‌وه‌ دا نینه‌؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ب ره‌نگه‌كێ‌ زانستی باشترین كار ئه‌و بوو د ماوێ‌ حه‌فتیه‌كێ‌ دا، پشكنین بۆ هه‌موو خه‌لكێ‌ دهۆكێ‌ هاتبا كرن، چونكو دا شێیی قه‌بارێ‌ نه‌خۆشیێ‌ زانی و چاوان ب باشترین ره‌نگ كونترۆل كه‌ی، به‌لێ‌ ئه‌ڤه‌ یا ب زه‌حمه‌ته‌ و دشیان دا نینه‌. وه‌لاتێ‌ كوریا ئه‌ڤ بزاڤه‌ كر و شیا ره‌وشا وه‌لاتی هه‌موویێ‌ كونترۆل بكه‌ت. نها ئه‌م پشكنینێ‌ بۆ كاركه‌رێن ل جهان كار دكه‌ن ب ره‌نگه‌كێ‌ هه‌ره‌مه‌كی بكه‌ین ل گه‌ل هندێ‌ ژی كه‌سانێن خێزانێن تووشبوویان ژی.

ئه‌ڤرۆ: داخوازیێن هه‌وه‌ بۆ لژنا بلندا روو ب رووبوونا كۆرۆنایێ‌ ل رۆژا 10ی نیسانێ‌ چ نه‌؟
د. ئه‌فراسیاب موسا: ئێك ژ داخوازیێن مه‌ قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌ یا لاوه‌كی یه‌. ئه‌و ده‌مێن قه‌ره‌بالغ ببیته‌ قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌. ئانكو ب شه‌ڤ قه‌ده‌غه‌یا هاتنوچوونێ‌ بهێته‌ راگه‌هاندن.

ئەڤرۆ نیوز،عەلی حاجی :
د داخویانیەکێ دا بەرپرسێ راگەهاندنا ساخلەمیا زاخۆ دیار کر هەتا نوکە زێدەتری ٤٠٠ کەسان ڤاکسینا دژی ڤایروسێ کورونایێ ل زاخۆ دانایە و پرانیا وان کەسان ژی ژیێ وان د سەر ٥٠ سالیێ دایە و کارمەندێن ساخلەمیێ و وەزارەتا نافخۆنە و رۆژانە ژی خەلکەک یێ ناڤێ خوە تومار دکەت و بێ هەبونا هیچ کێشەیەکێ ئەو پروسەیە بەردەوامە ل زاخۆ .

ئه‌ڤرۆ:

په‌یڤدارا فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونه‌رێن عیراقێ راگه‌هاند، مه‌سرور بارزانی سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ شیا لایه‌نێن عیراقی ل سه‌ر په‌سه‌ندكرنا پشكا بودجا هه‌رێما كوردستانێ د پرۆژێ قانوونا بودجا گشتی یا عیراقێ بۆ سالا 2021، رازی بكه‌ت.

مه‌یاده‌ نه‌جار، په‌یڤدارا فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونه‌رێن عیراقێ، گۆت” مه‌سرور بارزانی، سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، پشتی ده‌ست بكاربوونا وی وه‌كو سه‌رۆكێ حوكمه‌تێ، سه‌ره‌دانا به‌غدا كربوو”.

مه‌یاده‌ نه‌جار زێده‌تر گۆت” ئه‌و سه‌ره‌دانا مه‌سرور بارزانی بۆ به‌غدا رێخوه‌شكه‌ر بوو بۆ سه‌ركه‌فتنا شاندێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ، كو زێده‌تر ژ 25 جاران سه‌ره‌دانا به‌غدا كربوو”.

په‌یڤدارا فراكسیۆنا پارتی ل جڤاتا نوونه‌رێن عیراقێ ئاماژه‌كر” سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ج رێنمایێن خوه‌ داب ۆ شاندێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ دووپاتی ل دو خالان دكر ئه‌وژی زه‌لالبوون د ئه‌نجامدانا دانوستاندنان دا و ده‌ستخستن ب راستگویانه‌ ل سه‌ر كێشان”.

مه‌یاده‌ نه‌جار ئاماژه‌ ب وێ چه‌ندێ ژی كر كو سه‌ره‌رای زه‌حمه‌ت رێككه‌فتنێ ل گه‌ل لایه‌نێن عه‌ره‌بێن شیعی و سوننی، چونكه‌ ئه‌و لایه‌ن د په‌رت و به‌لاڤن و خودان بریارێن خوه‌ نینن، به‌لێ سه‌رۆكێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ شیا ب په‌یره‌وكرنا سیاسه‌ته‌كا نه‌رم، قه‌ناعه‌تێ ب لایه‌نێن عیراقێ بینیت بۆ رێككه‌فتنا هه‌ولێرێ و به‌غدا ل دۆر پشكا بودجا هه‌رێما كوردستانێ.

 

ئه‌ڤرۆ نیوز:

د سالڤه‌گه‌را سێداره‌دانا پێشه‌وا قازی محه‌مه‌د و هه‌ڤالێن ل سه‌ر رێبازا كوردایه‌تیێ هاتنه‌ سێداره‌دان، ل سه‌ر ئه‌ڤێ چه‌ندێ لقا ئێك یا پارتی دیموكراتی كـوردستانێ برۆسكه‌یه‌كا  وه‌فاداریێ‌ ئاراسته‌كر ئه‌ڤا خارێ ده‌قێ وێ یه‌.

(سێداره‌دانا پێشه‌وا قازی محمد)

شه‌هیدێ‌ پێشه‌وا قازی محمد، وه‌ك رێبه‌ره‌ك كورد په‌روه‌ر و قاره‌مان ژ پێخه‌مه‌ت سه‌رخوبوونا نه‌ته‌وه‌یی بزاڤ كرییه‌، كۆ كۆمارا كوردستانێ‌ (مهاباد) ب پارێزیت، كۆمار ده‌ستكه‌فته‌ك مه‌زن بوویه‌ و گاڤه‌ك دیرووكی بوویه‌ ژ پێخه‌مه‌ت هه‌بوونا گه‌لێ كورد هاتییه‌ هاڤێتن، داكۆ گه‌لێ‌ كورد ژی وه‌ك هه‌ر وه‌لاته‌كێ‌ جیهانێ‌ هه‌ست ب ماف و ئازادیا خو بكه‌ت، ژ به‌ر رۆلێ‌ وی یێ‌ كاریگه‌ر د رێڤه‌برنا كۆمارا كوردستانێ‌ دا و په‌یاما وی ژ بۆ ئێكرێزییا نه‌ته‌وه‌یی ل دژی ده‌ستهه‌لاتا فاشیستا ئیرانێ‌، ل رێكه‌فتی (31/3/1947) ل گۆره‌پانا (چوار چرا) یا باژێرێ مهابادێ‌، پێشه‌وا قازی و چه‌ندین هه‌ڤالێن وی هاتنه‌ سێداره‌دان.

دوژمنێن گه‌لێ‌ كورد نه‌ ب سێداره‌دان و نه‌ ب چ ئاوایه‌ك قڕكرنێ‌ نه‌ شیاینه‌ ئیرادا گه‌لێ‌ كورد ب راوه‌ستینن، كاروانێ‌ بزاڤا رزگاریخوازییا گه‌لێ‌ كوردستانێ‌ به‌رده‌وامه‌ و د پێشداچوونێ‌ دایه‌، بارزانیێ‌ نه‌مر وه‌ك پشته‌ڤانێ‌ كۆمارا كوردستانێ‌ شیا رێبه‌رایه‌تیا بزاڤ و شۆره‌شێن گه‌لێ‌ كورد بكه‌ت و ئه‌و ئالایێ‌ قازی محمد دایه‌ ده‌ستێ‌ بارزانیێ‌ نه‌مر ب سه‌رفه‌رازی گه‌هانده‌ قووناغا ئه‌ڤرۆ یا ئازادیێ.

ل یادا 74 سالییا بیره‌وه‌ریا شه‌هید و پێشه‌وا قازی محمد و هه‌ڤالێن وی سلاڤ ل گیانێ‌ وان یێ‌ پاك و ل ته‌ڤایا شه‌هیدێن رێیا رزگارییا كوردستانێ‌ و سه‌ر كاروانێ‌ وان بارزانیێ‌ نه‌مر.

بژیت كوردستان، بژیت ئێكرێزی و هه‌ڤگرتنا گه‌لێ‌ كوردستانێ.

 

 

لقێ‌ ئێك

پارتی دیموكراتی كـوردستان

31/3/2021

ھەولێر، قائید میرۆ:
دوماھیا ئەڤێ ھەیڤێ بڕیارا داشکاندنا کریا ئاڤێ دێ ب دووماھی ھێت و رێڤەبەرێ گشتیێ ئاڤێ ژی ل ھەرێما کوردستانێ ئاشکرا کر، ھەتا نوکە ٦٠٠ ھزار پیڤەرێن ئاڤێ ھاتینە دانان و داخواز کر وەلاتی لەزێ بۆ گرێدانا پیڤەرێ ئاڤێ بکەن.
ئاری ئەحمەد، رێڤەبەرێ گشتیێ ئاڤێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار کر، ل گورەی رێنمایا ھژمار ئێک یا سالا ٢٠١٨ێ پێدڤیە ھەموو وەلاتیەک پێگیریێ ب گرێدانا پیڤەرێ ئاڤێ بکەت و بەروڤاژی دێ ھێتە غەرامەکرن و گۆت: “ژ سەرجەمێ ٩٧٦ ھزار پشکدارێن ئاڤێ ل سەرانسەری ھەرێما کوردستانێ ھەتا نوکە نێزیکی ٦٠٠ ھزار کەسان پیڤەرێ ئاڤێ گرێدایە و رێژەیا گرێدانا پیڤەرێ ئاڤێ ل سەرانسەری ھەرێما کوردستانێ گەھشتیە ٦٠%ێ داخوازێ ژ پشکدارێن ئاڤێ دکەین لەزێ بۆ گرێدانا پیڤەرێ ئاڤێ بکەن”.
ئاری ئەحمەد گوتژی: “ھەر وەلاتیەکێ سەرەدانا فەرمانگەھێن ئاڤێ بکەت بۆ دانا کرێیا ئاڤێ دێ داشکاندن بۆ ھێتەکرن ب رێژا ١٥%ێ ل گورەی بڕیارا حوکمەتا ھەرێما کوردستانێ و بڕیارا ئازاکرنا ١٥%ێ یا کرێیا ئاڤێ ب تنێ ھەتا دووماھیا ئەڤێ ھەیڤێیە، لەو وەلاتیێن قەردارێ کرێیا ئاڤێ دشێن ژ داشکاندنا کریا ئاڤێ مفاداربن، بەروڤاژی ھەیڤا نیسانێ پێڤە داشکاندن نامینیت، خۆشحالیڤە ڤێ دووماھیێ رێژەیا گرێدانا پیڤەرێن ئاڤێ گەلەک زێدەبوویە”.

ئەڤرۆ نیوز،عەلی حاجی :

بەرپرسێ راگەهاندنا ساخلەمیا زاخۆ د داخویانیەکێ دا بۆ ئەڤرۆ نیوز دیار کر هەوا دانانا ڤاکسینا کورونایێ ژ جورێ ئەسترا زینیکا ل باژێرێ زاخۆ دەست پێکر و ئەڤ ڤاکسینە دێ ل پێنچ بنگەهان هێتە دانان.

زێدەتر ئەمیر عەلی گۆت : ئەڤرۆ رۆژا ئێک شەمبێ ٢٨/٣/٢٠٢١ێ ئێکەم رۆژ ژ هەوا دانانا ڤاکسینا کورونایێ ل زاخۆ دەست پێکر کو ئەڤ هەوە دێ بەردەوام بیت ل رۆژێن بهێت دا و ئەڤ ڤاکسینە دێ ل پێنچ بنگەهێن سەر ب قەزا زاخۆ ڤە هێتە دانان بۆ وەلاتیان ب رێیا تیمێن مەیێن ساخلەمیێ کو تایبەتمەندن د ڤێ چەندێ دا و د رۆژا ئێکێ دا رێژەیەکا باش ژ وەلاتیان ئەڤ ڤاکسینە دانایە لەورا مافێ هەر کەسەکێ یە ب رێیا لینکێ ژلایێ وان ڤە هاتیە بەلاڤ کرن ناڤێ خوە تومار بکەن دا کو نامەیەک بۆ وان بچیت و ل دویف وێ نامەیێ ئەو ڤاکسینە بۆ وان بهێتە دانان .

ئەڤرۆ:

پارێزگەرێ بەرێ یێ نەینەواراگەھاند، ھەلویستێ میلیشیێن چەکدار گەلەک ژ ھەلویستێ مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرێن عیراقێ ب ھێزترە، ھەروەسا دیارکر ژی کو ھێزا راستەقینە ژی ل جڤاتا نوونەرێن عیراقێ، ھێزامیلیشیایە.

ئەسیل نوجێفی، پارێزگەرێ بەرێ یێ نەینەوا، سەبارەت رەوشا بەغدا و نمایشا چەکداری یا میلیشیان ل حەفتیا بۆری ل بەغدا، گۆت” میلیشیایێن چەکدار گەلەک ژ کازمی ب ھێزترن و ھەتا وان میلیشیان دانوستاندنێن نیشتمانی ژی یێنرەت کرین و ب دیتنا من رەوشاعیراقێ ل بن ھەژموونا میلیشیان بەر ب ژناڤچوونێیە”.

گۆت ژی” ھەلویستێ میلیشیێن چەکدار ل بەغدا گەلەک ژ ھەلویستێ سەرۆک وەزیرێن عیراقێ مستەفا کازمی ب ھێزترە، ئەو میلیشیا دشێن ڤەکۆلینێ ل گەل کازمی بکەن و زێدەترکونترۆلا رەوشێ بکەن، لەوما ئەویێن چووینە دناڤدا مودەزگەھێن عیراقێدا، چەند جاران ژی کازمی یێن تاقیکرین و فەرمانێن دەستەسەرکرنێ بۆھندەک ژ سەرکردێن وان یێن دەرکرین، بەلێ ھێزێن ئەمنی یێن عیراقی نەشیاینە وان دەستەسەربکەن، ئانکو فەرمانێن کازمی نەھاتینە بجھئینان”.

دیارکر ژی” میلیشیێن شیعی یێن چەکدار ل جادا عیراقێ گەلەک ژ کازمی ب ھێزترن، دەمێ کازمی داخواز ادانوستاندنێن نیشتمانی کری، رامانا وی ئەو بوو دانوستاندن ل گەل میلیشیان، بەلێ وان دانوستاندن ل گەل کازمی رەتکر”.

ئەڤرۆ:

شاندەکێ ئەمنی یێ عیراقی یێ بلند، ب مەرەما دووڤچوونا رەوشا ئەمنی و بجھئینانا رێککەفتنا شنگالێ، سەرەدانا وی باژێری کر.

ئاژانسا دەنگوباسێن عیراقێ یا فەرمی بەلاڤکر کو شاندەکێ ئەمنی یێ عیراقی یێ بلند ژ بەغدا سەرەدانا قەزا شنگالێ ل رۆژئاڤایێ پارێزگەھا نەینەوا کر.

وێ ئاژانسێ بەلاڤکر ژی کو ئەو شاندێ ئەمنی ییێ عیراقی یێ پێکھاتی بوو ژ ھەر ئێک ژ  سەرۆک ئەرکانێن لەشکرێ عیراقێ و جێگرێ فەرماندێ ئۆپەراسیۆنێن ھەڤپشک و شیرەتکارێ ئاسایشا نیشتمانی و بریکارێ دەزگەھێ ئاسایشا نیشتمانی و رێڤەبەرێ ھەوالگیریا لەشکرێ عیراقێ و فەرماندێ ھێزێن ئەردی، ئارمانج ژی ژ سەرەدانێ دووڤچوونا رەوشا ئەمنی و بجھئینانا رێککەفتنا شنگالێ یە.

ژلایەکێ دی ڤە سایتێ (وشە) بەلاڤکر کو شاندێ ناڤبری دێ ڤەکۆلینێ ل سەر ئەگەرێ شەرێن چەند رۆژێن بۆری ل شنگالێ روودای کو پەکەکێ دروستکری و تێدا پەکەکێ ھێرش کریە سەر لەشکرێ عیراقێ و سەربازەکێ عیراقی ھاتیە کوشتن.

رۆژناما (المدی) یا عیراقی د ھژمارا خوە (٤٨٩٧) دا ل ١٤/٣/٢٠٢١ بەلاڤکر کو دیاردا ھاتنا بەردەوام یا چەکدارێن پەکەکێ بۆ ناڤ ئاخا عیراقێ، بەلگەیە ل سەر ھەبوونا ھێزێن عیراقی یێن ھەڤسۆز ل گەل پەکەکێ، بۆ مەرەمێن سیاسی.

ژێدەرەکێ ئەمنی ل شنگالێ بۆ وێ رۆژنامێ گۆت” دیاردا ھاتنا چەکدارێن پەکەکێ ژ سووریێ بۆ ناڤ ئاخا عیراقێ یا بوویە رۆژانە و بەردەوام ژی تەقێ ل ھێزێن ئەمنی یێن عیراقی دکەن”. فەرماندەیا ئۆپەراسیۆنێن ھەڤپشک یێن لەشکرێ عیراقی ژی راگەھاندبوو کو لەشکرێ عیراقێ لڤینەکا گرۆپەکێ تیرۆرستی (بێ کۆ ناڤێ وێ بینیت) ژ سووریێ ل دەڤەرا دوکجی ل رۆژئاڤایێ چیایێ شنگالێ، راوەستاندبوو”.

وی ژێدەری دیارکر ژی کو پەکەکە رۆژانە چەکی و ئەندامێن خوە ژ سووریێ دئینیتە دناڤ ئاخا عیراقێ دا، ھەروەسا ئاشکراکر کو ئێک ژ یەکەیێن ئەمنی یێن کو پاراستنا سنووری دناڤبەرا شنگالێ و بەعاج ل رۆژئاڤایێ مووسلێ پێ ھاتیە راسپاردن، یێ ھەڤسۆزە ل گەل پەکەکێ و ئاسانکاریان بۆ ھاتنا ئەندامێن پەکەکێ بۆ ناڤ ئاخا عیراقێ دکەت”.

ئاماژە کر ژی” گەلەک جاران ھێزێن ئەمنی ھوشداریێ ددەنە ئەندامێن پەکەکێ ئەوێن ژ سووریێ دھێنە شنگالێ، بەلێ پەکەکە ب شێوەکێ توند و ھوڤانە بەرسڤێ ددەت و ل دەمێ ھێرشا ڤێ دووماھیێ، چەکدارێن پەکەکێ ژ نشکەکێ ڤە ھێرشەکا دی ژ پشت ڤە دژی ھێزێن ئەمنی یێن عیراقی ل شنگالێ ئەنجامدا و پۆلیسەکێ ھێزێن سنووری تێدا ھاتە کوشتن”.

 

دھێتە زانین ل رۆژا ٩/١٠/٢٠٢٠، حوکمەتا عیراقا فیدرال و حوکمەتا ھەرێما کوردستانێ ل سەر ئاساییکرنا رەوشا قەزا شنگالێ و دروستکرنا ئیدارەکا نووب ۆ ب رێڤەبرنا قەزا شنگالێ رێککەفتبوون.

ل دووڤ وێ رێککەفتنێ، ئیدارەکا ھەڤپشک د ناڤبەرا حوکمەتا عیراقا فیدرال و حوکمەتا ھەرێمێ ل قەزا شنگالێ دێ ھێتە دروستکرن و دۆسێیا ئەمنی یا قەزا شنگالێ ب پۆلیسێن خوەجھی و پاراستنا دەرڤەێ شنگالێ ژی ب لەشکرێ عیراقێ و پێشمەرگەی ھێتە سپاردن و ھەموو گرۆپێن چەکداری یێن نە قانوونی دێ چنە دەرڤەی سنوورێ قەزا شنگالێ.

بروسکەیەکا بەهیداریێ ژ دەزگەهێ رەوشەنبیری و راگەهاندنا پارتی بۆ مالباتا خودێ ژێ رازی حکمەت زێوکی.

بەڕێزان خانەوادەی رۆژنامەنووس(حیکمەت زێوکی)

خەمباربووین بە بیستنی ھەواڵی کۆچی دوایی رۆژنامەنووس و میدیاکاری بەئەزموون خوالێخۆشبوو(حیکمەت محەمەد سەعید) ناسراو بە (حیکمەت زێوکی).
بەم بۆنە خەمناکەوە پرسه‌ و سه‌ره‌خۆشی خۆمان ئاراسته‌ی بنەماڵە بەڕێزەکەتان و تەواوی کەسوکار و ھەڤاڵ و ھاوپیشەکانی خوالێخۆشبوو دەکەین و، هاوبه‌شی خه‌متانین.

له‌ خودای گەورە داواكارین سەبوری بە ھەموولایەک ببەخشێت و گیانی رۆژنامەنووسی کۆچکردویش به‌ به‌هه‌شتی به‌رین شاد بكات.

انا للە وانا الیە راجعون.

دەزگای رۆشنبیری و راگەیاندنی
پارتی دیموکراتی کوردستان

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com