NO IORG
گۆتار

15

کەڤال سدقی

نە دەنگێ ڤەبونا پەردەکێ دناڤ تاریاتیا هولەکێ دهێت، نە خەیالێن نڤیسەر ودەرهێنەران دبیتە مێهڤانا هولان نە رپ رپا دلێ ئەکتەران لپشت وێ پەردا ستویر دمینتە هەلاویستی ، نە چ چەپکێن گولا دهێنە دیاری کرن، نە ژی دەنگێ چەپلە قوتانێن بینەرێن دلخوش و چاڤ بروندک دهێتە بیهیستن ، چەند هیڤی و خەیالێن شانوکاران وەک ماسیێ نە، نە شانوکار دشین د هولەکا چول و بێدەنگ دا بژین و نە ماسی دشێت د دەریایەکا هشک دا، وەک( جک وان ) دبێژیت دێ چەندا بالکێش بیت ئەو دەمێ کو دیسا بیتە سەردەمێ معجیزا ، نە خەلەت تێنەگەهن من باوەری ب چ معجیزا نینە و نابن ، بەلێ بتنێ تەخمین بکەن، ئەو دەما کو کەساتیێن بەرنیاسیێن گریکا کەڤن و روما ساخ ببنە ڤە و بێهنە ڤی سەردەمی و ڤی عصرێ کورونایێ ئەم تیدا، پرس ئەوە کا دێ ئەو چاوا ڤێ جیهانێ بینن و چ کەن؟ بو نمونە دبیت مێژو نڤێسی ناڤدار (توسیدیدیز) ل ءیک ژ میدیایێن هەرێ ناڤدار دەست بکارێ بکەت وەک راگەهاندکارەک، (هودت) بگەهیتە کوما مێژونڤیسین چارچوڤەکری و سنوردار (افلاطون) بەلێ دێ گەلەکێ کەیف خوش بیت کو د ناڤ کومەکا هەرە زورا فیلەسوفا دا دێ ژیت بەلێ بێ گومان دێ عاجز بیت دەما بزانیت ژ سەردەمێ وی تا ئەڤروکە فەلسەفە چەند کێم و ضعیف یا هاتیە پێشڤەبرن،(ارسطو، بقراط، بطلیموس) دێ ژ ڤێ پێشڤەچونا زانستێن پزیشکێ و زانستێن کەونی مینە حەیری،بەلێ ب بوچونا من کومەک ژ وان رێڤینگێن مێژویی کێمتر ژ هەمیا دێ هەست ب غەریبی و نامویی کەن و ئەو ژی هونەرمەندێن سەردەمێن کەڤنارێن،ئەو بێ گومان دێ شین ڤێ جیهانێ ژی دیسا ب هەست وخەون و جانێ خو تێبگەهن ، ژبەرکوکەساتینێن مینا هومەر ، اسخیلوس، سوفوکلس، یوربیدس و هوراس ، دێ گەلەک زوی تێگەهن کو هونەرمەند ئەو تەخا ئێکانەیە یا سەرەرای هەمی هەڤدژیێن ، هزری ، کلتوری، سیاسی، ئایینی، جغرافیای ئێک زمانێ دەربرینێ یێ هەی، و هوسا بووان دیار دبیت کو هونەر ژ کەڤن و تا ئەڤرو لسەر دو بنگەهان یێ هاتیە ئاڤاکرن: ١. سرا لێگەریان دناڤ جیهانێ ٢. ئەو رێکا کو هونەرمەند دهەلبژێریت بو دەربرینا وێ جیهانێ. دزانم هونەرمەند بون ئانکو فێری شکەستن و رابونێ بون، ئەو ژی ژ جورێ بەردەوام و لدویف ئێک، ب رەنگەکێ کوکەس ژ بلی هونەرەمەندا نەشین تێدا بژین، ئەو شکەستنە پارچەکە ژ جیهانا هونەرمەندا، خو ڤەکێشان ژ وێ بازنێ ئانکو شکەستن و هونەرمەند چ جارا شکەستنێ قەبیل ناکەن خو د سەردەمێ کورونایێ دا ژی ، دڤان خەیالادا بوم دەما دەنگێ ناما تێلەفونا من بێدەنگیا ژورێ و خەیالا من شکاند و شاشا تاریا موبایلا من بناڤێ کوثر شوکتێ روهن بو بەلێ هەڤالا خوشتڤی پیروزباهیەک ژرەنگ و خەیالا خو بو من دیاری کربو و نڤیسی بو: ڕۆژ باش ئەی جوانیی… جوانی یا بازددەت بازددەت بەرەڤ داڤێن ڕەشێن پرچا تە یا رەشتر ژ تاریا شەڤێ، ببورە هەكە ل داویا پائیزەكێ مە جاردن هەڤ هەمبێز نەكر، كارڤەدانێن خۆ یێن تژی دلوڤانی ل ناڤ جانتا خۆدا هەلگرە، خواتر خواستنێ ژ داوی روناهیا زەرا هولا شانویێ بكە! ل داویا كوراتییەکێ وێنێ تێكستەكی ژ شانویا بێدەنگیێ بکێشە، گولەكێ لبن بالگەهەكا تژی خەون بدانە… ڕۆژ باش ئەی جوانی، هشیاربە مرن یا لەزێ دكەت… جاكیتێ بابێ خۆ یێ رەش، كەفیكا دایكا خۆ یا بگولێن مور ل ناڤ جانتا خودا هەلگرە! پەیڤێن ڤی تكستێ خەمناك دگەل ئاراستێ بای بكە فروكەكا كاغەزی، تێنڤیسا خۆ یا وێنا دگەل رەنگان لبەر سینگا خۆ بدانە، خەمگین نەبە ژ وێنە كرنا ڤی باژێری، رەنگێن تژی دەنگ و دور بدانە ئالیەكی، تەخمین نەكە ئەڤ باژێرە مینا جاران دێ بیتە تابلویەكا تژی ژیان، نەژی نوتێن موزیكەكا ئارام، رەنگێ بێدەنگی و ڤالاتیێ بسەر هەر جهی دا زال بكە، پرتێن نانی ددەستێ چ گەشتیاران دا نین بو پشیكەكا رەنگ گەور، زەنگێن پەرستگەهان، دەنگێ بانگی چ باوەر داران لخۆ خرڤە ناكەت. ڕۆژ باش ئەی جوانی، هشیاربە مرن یا لەزێ دكەت… هەستێن من یێن تژی ڤیان و پەیڤێن من یێن ل دور عەشقێ دشانویەكا خۆ وەربكە و دجانتا خۆ دا هەلگرە ئەڤرو نە ئەرد و نەئەسمان نكارن عەشقێ بپارێزن ژبلی گورستانەكێ چ نەمایە… ڕۆژ باش ئەی جوانی! گوتە من: من دڤیا وەکی خو روژا جیهانیا شانویێ لتە پیروز کەم ئەز ژی دبەرسڤا هەڤالا خو دا بسوپاسی ڤە روژا جیهانیا شانویێ لگشت شانکار و هونەرمەندا پیروز دکەم

26.03.2020 المانیا

24

محه‌مه‌د چه‌لكی
ئه‌ڤه‌ چه‌ند رۆژه‌كن چه‌ند سوحبه‌تا سه‌رێ‌ ژ هه‌ر تشتی ستاندی و جیهان و هه‌رێما كوردستانێ‌ پێڤه‌ مه‌حتل و گرفتاره‌ ئێك كێشا ئه‌ردوغانیه‌ دگه‌ل ئه‌ورۆپا و روسیا و یا دن ژی په‌تا یان بێژین په‌شیكا كۆرۆنایه‌، ئه‌ڤ سوحبه‌ته‌ وه‌سا دگه‌رمن دێ‌ بێژی جیهانێ‌ چ كێشێن دن نینن ژبلی وان. ل كوردستانێ‌ ده‌ستهه‌لاتدارێن مه‌ ب راستی ته‌خسیری نه‌كرن و نه‌فیر عام ڕاكرن، ئه‌ڤه‌ ژی ل ده‌ف مامێ‌ عه‌لۆی یا بوویه‌ جهێ‌ پرسیارێ‌، چونكو سكته‌رێ‌ ساخله‌میێ‌ ژ سكته‌رێن هه‌ری ڤه‌رێلهای و بێسه‌خبێره‌ و هه‌ر كه‌سێ‌ دو فلس هه‌ین نه‌خوه‌شێن خوه‌ ئێكسه‌ر دبنه‌ ژ ده‌رڤه‌ی كوردستانێ‌ و ئه‌ڤه‌ سه‌رێ‌ هنده‌ سالانه‌ به‌رپرسه‌ك ل نه‌خوه‌شخانێن مه‌ ڕانه‌كه‌تیه‌ و ته‌ڤ ل ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی چاره‌سه‌ریا خوه‌ دكه‌ن. ژ خوه‌ ئه‌م به‌حسێ‌ ده‌رمانێن ئێكسپایه‌ر و گرانیا چاره‌سه‌ریێ‌ ل سه‌یرستانا مه‌ هه‌ر ناكه‌ین؟ ئه‌رێ‌ هوین ژی نابینن یا سه‌یره‌ كو حوكمه‌تێ‌ هۆسا ب بالبه‌ری هاتیه‌ به‌ر باری و پێنگاڤێن ژدل بۆ به‌رسینگ گرتنا ڤێ‌ كۆرۆنایێ‌ هاڤێتین! لێ‌ دیسا هه‌ر مالا وان ئاڤا. مامێ‌ عه‌لۆ د ڤان هزران دا بوو هه‌كو هه‌ڤالێ‌ وی هه‌وارێ‌ مه‌لای لێ‌ تشقلی و گۆتێ‌:
ـ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤرۆ هه‌لبژارتن هه‌بایه‌ دا ده‌نگێ‌ خوه‌ ده‌یه‌ كێ‌!
• دا دمه‌ كۆرۆنایێ‌!
ـ ههههه پاشكه‌فتا مۆچه‌ی ل ته‌ دیاره‌ و سه‌ره‌ تیشكێن په‌تایا چێلا(جنون البقره‌) ل ته‌ هه‌ودان!
• نه‌ یا بكه‌نییه‌. به‌س ئه‌فه‌ندی ئه‌ڤه‌ كورد هه‌نه‌ بۆ جاره‌كێ‌ بتنێ‌ ژی هه‌ڤگرتنه‌؟
ـ نه‌خێر من نه‌بهیستییه‌!
• ئێ‌ ب سایا سه‌رێ‌ په‌ژیكا كۆرۆنایێ‌ هه‌موو ب ئێك ده‌نگ ل دژی ڕاوه‌ستان و گوهداریا حوكمه‌تێ‌ كرن، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ‌ بشێت كوردان بكه‌ته‌ ئێك، ده‌نگێ‌ من بۆ وییه‌!
ـ تو نه‌مای ژ ڤێ‌ سه‌رپلكیا خوه‌ ڤه‌نه‌بووی، ئێكگرتنا چ و تڕه‌ماشا چ خۆزی دوهی تۆ چووبایه‌ ده‌ڤ به‌نداڤا دهۆكێ‌ دا بۆ ته‌ دیار بت كانێ‌ چه‌ند هه‌ڤگرتینه‌ و گوهداریا حوكمه‌تێ‌ دكه‌ن؟
• ئه‌و ژی ره‌نگه‌ك به‌رخوه‌دانه‌ ل دژی كۆرۆنایێ‌ و دبێژنێ‌: تو نه‌شێی مه‌ ژ خوه‌شیا بهارا كوردستانێ‌ بكه‌ی!
ـ هههههه خوه‌ش به‌رخوه‌دانه‌، مامۆ په‌ژیكه‌ په‌ژیك و دۆست و دوژمنا ژ هه‌ڤ ناڤاڤێرت، ب كێلیا باپیرێ‌ ته‌كه‌م خودێ‌ نه‌كه‌ت ل ڤێره‌ ژی په‌یدا ببت، پاشی دێ‌ بینی چاوا وه‌كو ئاگرێ‌ هاڤینێ‌ دبه‌ربته‌ پویشی و دگه‌لدا ته‌حره‌با بهێت چاوا دێ‌ خوه‌ش ڤێرا چت، ئها وه‌سا ئه‌ڤ په‌تایه‌ دێ‌ پرانیا خه‌لكی ڤه‌گرت، ژ وێرێ‌ وێڤه‌ تۆ دزانی كانێ‌ سكته‌رێ‌ ساخله‌میێ‌ چه‌ندێ‌ رێنگزه‌!
• بۆ وێ‌ چه‌ندێ‌ ئه‌ز دگه‌ل ته‌مه‌!
ـ هشیاری ماكا هه‌ر خوه‌پارستنه‌كێیه‌ و دڤێت بسه‌رپلكی ل ڤێ‌ په‌تایێ‌ مێزه‌ نه‌كه‌ین.

17

هه‌یفا دۆسكى
(پێدڤیه‌ ئه‌م به‌س به‌حسا یه‌كسانیێ بكه‌ین، به‌لكو هه‌ولا دادپه‌روه‌ریێ بكه‌ین ل سه‌ر هه‌ر بابه‌ته‌كێ سیاسى و ئابوورى و جڤاكى)
د ناڤ جڤاكى دا به‌حسا هه‌شتى مارس ل سه‌ر رۆپه‌لێن رۆژنامه‌ و گۆڤارا و تۆرێن جڤاكى دهێته‌كرن و ب جاران ب گه‌رمى گه‌نگه‌شه‌ ل سه‌ر بابه‌تێ مافێ ئافره‌تێ دهێته‌كرن هه‌تا جاران ب توندى به‌رسڤ ل سه‌ر كۆمێنت و بابه‌تى ده‌ن و هزر دكه‌ن مافێ ئافره‌تێ هێلا سۆڕه‌، ئانكو جاران ئه‌و كه‌سێن به‌حسا مافێ ژنێ ژى دكه‌ن مرۆڤێن جودانه‌ د جڤاكى دا و كه‌سانێن سه‌یرن، لێ تشتێ مه‌ دڤێت ئه‌م به‌حس بكه‌ین هه‌شتى ئادارێ چ دگه‌هینیت و بۆچى هاتیه‌ كو ل كارگه‌هه‌كا رستن و چنینێ ل ل باژێرێ نیۆیۆرك ل ئه‌مریكا ژماره‌كا ژنان وه‌ك كرێكار لێ كاركر ل سالێن 1856 ئه‌ڤان كرێكاران كار دكر، لێ پشتى گه‌له‌ك مافێن وان دهاتنه‌ بنپێكرن، ئینا ئه‌ڤان ژنان بوون به‌لێ مووچێ زه‌لامان ژ یێ ژنان پتر بوو دستوورى پتر بۆ زه‌لامان دهاتنه‌دان، لێ ژن ب زارۆیێن خوه‌ڤه‌ كاردكر و هه‌تا ده‌ستوورى و مووچێ ژنان كێمتر بوون ژبه‌ر هندێ ئه‌و نه‌خۆشى و ده‌رده‌سه‌ریا ب سه‌رێ ژنان دهات گه‌هشته‌ گۆپیتكێ و ئێدى ژن نه‌شیان هه‌دارێ بكه‌ن رابوون ب گێرانا به‌یانامه‌ و دیسا خوه‌ نیشادانه‌كێ، كو مافێ وان به‌س بهێته‌ خوارن و ئه‌و ب كێمى بهێنه‌ دیتن د ناڤ جڤاكى دا، راسته‌ د ڤێ كارگه‌هێ ڤه‌ ژنان كاردكر، لێ ئه‌و كه‌سێن ئه‌ڤ چه‌نده‌ ب سه‌رى ڤان ژنان دئینا هه‌ر ئه‌و زه‌لام بوون یێن ژ وه‌لاتێ وان ب سه‌رى وان دئینا و ئه‌و وه‌لاتێ ئه‌م هزر دكه‌ین یێ ل گۆپیتكا ره‌وشه‌نبیرى و تێگه‌هشتنێ، ئه‌و ژنه‌ ژى رابوون ئه‌ڤ خوه‌نیشادانه‌كرن و ل دۆرێن وێ سالێ ب هزاران ژن بوونه‌ قوربانى، چونكى پتریا زه‌لامان ئه‌و چه‌نده‌ ره‌تكرن و ئه‌و ئێشاندن و برینداركرن و هه‌تا گه‌له‌ك ژ وان هاتنه‌ سۆتن، بتنێ داكو ده‌نگێ ژنێ نه‌مینیت و هه‌ر كویله‌ و ژوار و ل بن ده‌ستێ زه‌لامى بیت، ئانكو ئه‌ڤ چه‌ند گه‌له‌ك ژمێره‌ ل سه‌ر ده‌ستێ زه‌لامان هاتینه‌ كرن و هه‌مى ده‌ما هه‌ول دایه‌ ژن كویله‌كا ژار بیت و هه‌ر گوهدارى وى بیت وه‌كو به‌نده‌یه‌ك بیت دبن فه‌رمانێن زه‌لامى ڤه‌، ژبه‌ر هندێ ئه‌ڤان ژنان ئه‌ڤ چه‌نده‌ ره‌تكرن و تووشى گه‌له‌ك توندوتیژیى و نه‌خۆشى و ئازارا بوون، ئینا پشتى هینگێ ب چه‌ند سالا كو 1908 كو نێزیكى60 ژنان گیانێ خوه‌ ژ ده‌ستدایى و د وێ كارگه‌هێ ڤه‌، چونكى پشتى خوه‌نیشادانێ ئه‌و هه‌مى هاتنه‌ سۆتن و گه‌له‌ك ژ وان گیانێ خوه‌ ژده‌ستدا، ژبه‌ر ڤێ چه‌ندێ ل سالا 1908 گه‌له‌ك چالاكى و بزاڤ هاتنه‌كرن و بۆ هندێ ده‌مژمێرێن كارى ژنێ بهێنه‌كێمكرن و زارۆ كار نه‌كه‌ن مووچێ ژنێ ژى وه‌كو یێ زه‌لامى بیت نه‌ك یێ كێمتر بیت هه‌تا ده‌مێن بهێن ڤه‌دانێ بۆ ژنێ هه‌بن ژبه‌ر چاڤدێریا زارۆیێن وێ زێده‌بارى ره‌فتاره‌كا نه‌رم ل گه‌ل وێ بهێته‌ ئه‌نجامدان، به‌روڤاژى ئه‌ڤێ هه‌میێ ل سالا 1909 ژلایێ ژماره‌كا ژنێن سه‌ركرده‌ ل نه‌ته‌وێن ئێكگرتى هه‌ول دان ئه‌و درووشم و پۆسته‌ر و ئاخفتنێن وان هاتنه‌ په‌سندكرن و رێز ل خه‌بات و قوربانیا وان ژنا هاته‌دان ئه‌ڤه‌ رۆژه‌ ساخدكر و گرنگى پێ دا هه‌تا سالا 1977 ل كۆنگره‌كێ (نه‌ته‌وێن) هاته‌ په‌سه‌ندكرن كو ل هه‌مى سالان هه‌شتى ئادارێ ببیته‌ رۆژا جیهانى یا ئافره‌تان و ب چالاكى و درووشم و بزاڤ بهێته‌ ساخكرن وه‌كو بیرئینانه‌ و ڤه‌گه‌ریانه‌ك بۆ هه‌ر كه‌سه‌ك بكه‌ت به‌رانبه‌ر رۆل و مافێ ژنێ ل جڤاكى و خێزانێ ب تایبه‌ت، ژبه‌ر ڤێ ئێكێ ژى هه‌شتى ئادارێ رۆژا جیهانێ یا شۆره‌شا ژنێ یه‌ و ئه‌و به‌رگرى و نه‌خۆشى و ئازارێن ژن دبه‌ته‌ سه‌ر ل سه‌ر ده‌ستێ ره‌گه‌زێ نێر و هه‌تا جاران بلا ئه‌م دراستگۆ بین ژن ژى دژى ژنێ ئێش و ئازارا ده‌تێ و دڤێت زه‌لامى هانده‌ت دژایه‌تى و ئه‌زیه‌تێ ل به‌رانبه‌ر ژنێ بكه‌ت، گرنگه‌ ئێدى پێ بگه‌هین ژن ته‌مامكه‌را زه‌لامى یه‌ د هه‌ر كاره‌كى دا و نابێژم مه‌ زه‌لامێن توندره‌و نینن، لێ گه‌ر بیرا خوه‌ ل قوربانیێن ژنا كورد بینین دێ هه‌ست پێ كه‌ین گه‌له‌ك خه‌بات و بزاڤ هه‌ول دان كرینه‌ داكو بشێت هه‌ڤكاره‌كا چه‌له‌نگ بیت د هه‌ر بیاڤه‌كێ زه‌لام تێدا كار دكه‌ت و دڤێت خێزانا خوه‌ راگریت، چونكى پتریا جاران په‌سنه‌ و ئاڤاكرنا خێزانێ بۆ رۆلێ زه‌لامى ڤه‌دگه‌ریت و دبیت جڤاك هزر نه‌كه‌ت كه‌سه‌ك هه‌یه‌ ڤى زه‌لامى ئاڤا دكه‌ت هه‌تا شیایى ڤێ خێزانێ ل سه‌ر پێن وێ بهێلیت، ل دووماهیێ ژى دبێژم پێدڤى یه‌ ئه‌و داخوازا یه‌كسانیێ نه‌كه‌ین، به‌لكو یا دادپه‌روه‌ریێ بكه‌ین ل سه‌ر هه‌ر بابه‌ته‌كێ د ناڤبه‌را ژن و زه‌لامى دا د بیاڤێ سیاسى و ئابوورى و جڤاكى و.. هتد.

13

رێژین نهێلى*
وه‌كى دهێته‌ دیاركرن هه‌شتى مارس رۆژا جیهانیا ژنان و نیاسینا ژنێ ب جڤاكى ب شێوه‌كێ گشتى، چونكو ل ڤێ رۆژێ شیا ب دروستى ده‌نگ و داخواز و په‌یاماخوه‌ بگه‌هینیت و ده‌ستپێكه‌ك بوو، ژبۆ هاتنه‌ڤه‌یا وێ ئه‌وا كو ڤیاى خوه‌ پێ یه‌كسان ببینیت د ئه‌رك و مافێن خوه‌ ل گه‌ل ره‌گه‌زێ به‌رامبه‌ر دا و زولم و ته‌عدایى َقه‌بوول نه‌كه‌ت.
لێ هه‌تا نها ژى ل چو وه‌لاته‌كێ ئه‌و یه‌كسانیا هه‌موو رێكخراوێن ئافره‌تان به‌حس دكه‌ن و كار بۆ دكه‌ن وه‌ك پێدڤى دروست نه‌بوویه‌ و دروست نابیت ژى هه‌تا ره‌گه‌زێ به‌رامبه‌ر ژى هه‌مان هزر و پاراستن و ماف و ئه‌رك بۆ ئافره‌تێ نه‌بینیت وه‌كى كو بخوه‌ هزر تێدا دكه‌ت.
ل هه‌رێما كوردستانێ ژى ژنێ زوور رێك و كاودان و ژیانه‌كا دژوار و پرى قوربانى دیتیه‌ و بریه‌ سه‌رى، لێ سه‌رده‌م بۆ سه‌رده‌مى و پێگه‌هاندنا ئافره‌تێ ل هه‌مبه‌ر ژیانێ ئێدى ئه‌و فێركر كو هه‌ر تشتى رێسا و قانوونێن خوه‌ هه‌نه‌ و شیانێن ژنێ كێمتر نین ژیێن زه‌لامى، چونكو ئه‌و ژنه‌یه‌ بوویه‌ ئه‌گه‌ر زه‌لامه‌كێ ب هێز بهێته‌ دونیایێ، واتا ئه‌و هێزا مه‌زنه‌ یاكو ل گه‌ل هه‌موو ئه‌رك كارێن خوه‌ و نه‌ه هه‌یڤان بێى جوداهیا ره‌گه‌زى ژیان بخودانكریه‌ د ناڤ زكى َخوه‌ دا و هه‌تا دانایه‌ د ناڤ دونیایێ دا چاڤدێرى لێكریه‌ بۆ هندێ رامانه‌كا جوان بده‌ته‌ ژیانێ نه‌ك ره‌خنه‌ و ئێشانێ بده‌ته‌ ژنێ.
له‌وما ئافره‌تا كورد به‌رده‌وام ل نوویاتیا ژیانێ د ناڤ زانست و پێگه‌هاندن و ئه‌ركێن ئیدارى و سه‌ركردایه‌تیێ گه‌ریایه‌ و خوه‌ د ناڤدا دیتیه‌ و سه‌ركه‌فتیى بوویه‌.
دیسا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ پێدڤى یه‌ پتر رۆل و پێگه‌هێ ئافره‌تێ ب هێز و باوه‌ر ببینیت و بده‌ته‌ كارى ل ئاستێن بلند چونكو ئافره‌تا كورد گه‌له‌ك هه‌ست ب به‌رپرساره‌تیا مه‌زنا ئه‌ركێن نه‌ته‌وه‌یى و جڤاكى..دكه‌ت
ئه‌ڤرۆ هه‌تا راده‌یه‌كێ ژماریه‌ك ژ ئافره‌تێن سه‌ركرده‌ مه‌هه‌نه‌ د ناڤا هه‌موو پێكهاتێن ل هه‌رێما كوردستانێ، ئه‌ڤه‌ژى بۆ وان هه‌ول و بزاڤێن ژدل یێن ئافره‌تێ دزڤریت و وێ باوه‌ریا وێ ب شیان و به‌رهه‌مێ خوه‌ هه‌ى و به‌رده‌وام كار كریه‌ ل سه‌ر پرسا یه‌كسانیا ره‌گه‌زى و گوهۆرینا جڤاكى ژبۆ دیتنه‌كا یه‌كسان یا مرۆڤاتیێ له‌وما ئێكه‌تیا ئافره‌تێن كوردستانێ ژى به‌رده‌وام خوه‌ ل وان ئافره‌تان كریه‌ خودان یێن خوه‌ به‌رزه‌ د ناڤ جڤاكى دا دبینن و مافى َوان دهێته‌ پێشیێلكرن و ب رێیێن قانوونى به‌ره‌ڤانى ژ ئه‌رك و مافێ ئافره‌تێ كریه‌ بۆ هندێ كو به‌رده‌وام ل سه‌ر سیسته‌مه‌كێ دادپه‌روه‌رانه‌ كار و خزمه‌تا ئافره‌تان كورد بكه‌ن و دیسان خوه‌ ل به‌هره‌ و شیانێن وان كریه‌ خودان یێن كۆ دڤێن خوه‌ و جڤاكى ژى ئاڤابكه‌ن.
له‌وما پێدڤى یه‌ ئه‌م هه‌موو كاربكه‌ین وه‌ك مرۆڤ، چونكو ل جڤاكێ مه‌ یێ كورده‌وارى دا هه‌تا نوكه‌ ژى ژن قوربانیا ئێكێ یه‌ د هه‌ره‌شه‌ و ته‌حه‌رش و ده‌ستدرێژى و باجدانا خرابیێن زه‌لامى دا و هه‌تا پێگه‌هاندنا یه‌كسان نه‌بیت رێژا قوربانیێن كو ئافره‌ت بۆ دده‌ت كێم نابن یان دادوه‌رى دروست نابیت د ئه‌رك و مافان دا
پێدڤى ئێدى هه‌ر كه‌س بزانیت ئه‌و ژنا به‌رێ پارزینك ل پشتا وێ و ل ژیانێ دگه‌ریا ئه‌ڤرۆ پێنڤیس ژى كریه‌ د وێ پارزینى دا و ل دونیایى َدگه‌ریت بۆ ژیانه‌كا دروست و پرى زانست و ئاڤاكرن ژبۆ خوه‌ و وه‌لاتێ خوه‌.
* به‌رپرسا راگه‌هاندنا ئافره‌تان ل ئه‌نجومه‌نێ ده‌روبه‌رێن دهوك

13

جوان عزه‌ت/ پشكا سێ
كارتێكرن و كارلێكرنا هه‌ڤدژیان ده‌ستپێكا گوهۆرینا جڤاكێن شارستانى یه‌، هه‌ر كه‌سه‌ك ل گۆر پیڤه‌رێن كه‌توارێ جڤاكێ خوه‌ برێڤه‌ دچیت سه‌ره‌رایى وێ ل دووڤ خۆشى، ده‌مامكرنا ناڤداریا خوه‌ و پله‌یێن ده‌ستهه‌لاتداریێ ژى هه‌ولدده‌ت جهێ خوه‌ د ناڤ جیهانا بازاریا ژینگه‌هێ ببینیت، بۆ هندێ كو د هزركرنا خوه‌ دا ببیته‌ تاكه‌كێ نموونه‌یى، داكو هنده‌ك داهێنانێن جودا بئافرینیت، به‌لێ چونكو ناخێ مرۆڤى گه‌ر تووشى كومه‌كا ئاریشان و هه‌ڤدژیان نه‌بیت نه‌شێت چ داهێنان بكه‌ت. له‌ورا ئه‌م دژین دا بینه‌ به‌رهه‌مێ كه‌سایه‌تیه‌كا ب هێز و واته‌دار، نه‌كو دا ببینه‌ به‌رهه‌مێ ده‌ستێ نه‌زانینێ.
نه‌مازه‌ ئێك ژ وان سالۆخه‌تێن كو به‌رێ مرۆڤى دده‌ته‌ نێزیكبوونا رێیێن ب پێگیر و قانوونى ساخله‌تێ سه‌ره‌كى ئه‌وه‌، هه‌ڤبه‌ركرنا مرۆڤى ل گه‌ل شوونگرێن مرۆڤى ژ جودابوونا ساخله‌تێن ئاژه‌لى، ده‌مێ مرۆڤ دبێژیت ئه‌ز دشێم ببمه‌ خودانێ بهاترین پرۆسێسا ژیانێ، هینگێ مرۆڤ هه‌سته‌كێ دده‌ته‌ خۆیه‌تیا خوه‌ كو دشێت ب رێكا شوناسیا خوه‌ شیانیێن باندۆرێ ل سه‌ر هه‌ست و كریاریێن كه‌سێ به‌رامبه‌ر بكه‌ت ب تایبه‌تى پڕانیا وان تاكێن به‌ر ب ئاستێ (شه‌هره‌واریێ ـ شارستنانى) یێ ڤه‌ دچن پێكۆلێ دكه‌ن كو د گریێا خوه‌ كێم دیتنێ دا پتر كار ل سه‌ر خوه‌ بكه‌ن، داكو ل سه‌ر فه‌رزكرنا بریارێن خه‌لكه‌كێ نه‌ بنه‌ جهێ شه‌مزارى، لاوازى و بێ باوه‌ریێ هه‌روه‌ها ل سه‌ر ئاراسته‌یا وان نه‌بنه‌ جهێ گومان و په‌نابرنا ئاستێ كووله‌تیێ، چونكو ده‌مێ مرۆڤ د گه‌هیته‌ ئاستێ ئاشۆپكرنێ، هینگێ د ته‌خه‌یولا خوه‌ دا هۆسا هزردكه‌ت گه‌ر چه‌ند یێ تێگه‌هشتى تر بیت، هۆسا پتر دزانیت كا قه‌بوولكرن یانژى دژبه‌ریكرن و دوژمینیا خه‌لكه‌كێ ل گه‌ل وى چیه‌ یان وى چاوان د سه‌لمینیت؟! بوویه‌ ئه‌ڤ مرۆڤه‌ هه‌ولده‌ت پتر ل سه‌ر چه‌مك و كارڤه‌دانێن گێریا كاملانیێ خوه‌ به‌ر ب پێشڤه‌ ببه‌ت، ژبه‌ركو ئه‌و دزانیت گرێیا راوه‌ستیانێ بتنێ به‌ره‌ڤانیێ ژ وان كه‌سان دكه‌ت ئه‌ویێن ل سه‌ر ملك و ئیراده‌یا پره‌نسیپێن سه‌پاندى خوه‌ ب مرۆڤ دزانیت.
ب ڤى ئه‌نجامى، مه‌ترسیدارترین نه‌ساخیا كو د ناڤ جڤاكى دا به‌ربه‌لاڤ دبیت، نه‌خوه‌شیا جورێن دیناتیێ یه‌ ئه‌وا وه‌ردى ب ناڤێ (شیزۆفرینایێ) ناڤ كریى و ئه‌م رۆژانه‌ رووبه‌روى دبین، ئانكو دوركه‌تبوونا مرۆڤى ژ جیهانا سه‌رده‌م و ڤه‌ده‌ربوونا جڤاكى ژ بوویه‌رێن دورهێلى، ئه‌ڤ چه‌ند دووریاتیێ د ناڤبه‌را ته‌خ و چینێن جڤاكى و مرۆڤ بۆ مرۆڤى و هۆز بۆ هۆزێ دا به‌رپادكه‌ت، بۆ هندێ كو تاكى ژ جیهانا وى یا مودێرن به‌ر ب جیهانا وى یا تارى ڤه‌ ببه‌ت و هه‌ست پێ كه‌ت هه‌مى خالێن وى یێن مرۆڤبوونێ لاوازى پێڤه‌ دیاره‌ و ب كێر چ ژیانیێن هه‌ژى ئاستێ بلند ناهێت، د راستیێ دائه‌ڤه‌ ئێك ژ وان پێڤه‌ریێن خه‌له‌ت گه‌هاندنێ یه‌، كو تاك هۆسا هزردكه‌ت د ئاشۆپا خوه‌ دا ئه‌و تاكه‌كێ شاره‌زایه‌ و حه‌ژ پله‌ و شیانیێن خوه‌ یێن دیاردكه‌ت، به‌لێ به‌رامبه‌ر خه‌لكه‌كێ دبیته‌ تاكه‌كێ ته‌په‌سه‌ر و هۆسا هزردكه‌ت خه‌لكه‌ك یێ دژى وى كاردكه‌ت بێ كو هایا خه‌لكى ژ ڤێ چه‌ندێ هه‌بیت هۆسا تێگه‌هشتیه‌ ره‌نگه‌ بۆ وى جهێ كێماسیێ یه‌ و مه‌رجه‌ د قالبێ خوه‌جهیێ دا راوه‌ستیت بێ كو به‌ر ب لۆژیكێ لڤینێ بچیت.

23

محه‌مه‌د چه‌لكی
“گه‌فكرن نیشانا نیشانا چ ژێ نه‌هاتنێیه‌، تڤه‌نگێن داوه‌تیانن.”
ـ نویترین گه‌فا ئه‌ردۆغانی ته‌ بهیستییه‌؟
• زكێ من نه‌ عومبارا كه‌سییه‌، نه‌خاسمه‌ یا سه‌رۆكان!
ـ ژ كه‌نگی وه‌ره‌ تۆ بوویه‌ (سالحێ پسمامێ نوورێ)*.
• د سه‌ر ڤێ كێلنجایا ته‌ دا، هه‌ر نابمه‌ (سالحێ پسمامێ نوورێ)!
ـ مه‌ره‌ما من نه‌ ئه‌وه‌ یا ته‌ هزركری، مه‌ره‌ما من ته‌ نویترین گه‌فا سه‌رۆكێ توركیا بهیستییه‌ كو یا دویره‌ ژ هه‌ر ئه‌تێكه‌ته‌كا مرۆڤی چ جای بۆ سه‌رۆكێ وه‌لاته‌كی!
• هه‌ر چه‌نده‌ بۆ من نه‌ خه‌مه‌ چونكو ئه‌گه‌ر ب گه‌فان بایه‌ نوكه‌ ژ مێژه‌ گه‌له‌ك ملله‌ت و وه‌لات ژ ئه‌تله‌سا جیهانێ هندا ببان بۆ نموونه‌ ئیسرائیل و گه‌لێ كورد، لێ ڤێجارێ چ شه‌كر شكاندییه‌!
ـ پتی كوشتنا 34 سه‌ربازێن توركی ل سوریا، ئه‌ردۆغانی یا بسه‌رێ رژێما ئه‌سه‌دی ڤه‌ سویند خاری كو هه‌می دێ بنه‌ ئارمانجێن له‌شكه‌رێ توركی!
• ما ئه‌ڤه‌ یه‌كه‌مین زڕتا ئه‌ردۆغانییه‌! جامێری یێ گورێخ بووی و نزانت دێ ب چ ڕه‌نگ ژ كوربه‌قكا سوریێ ده‌ركه‌ڤت و به‌لكو پشتی ڤێ رویدانێ بده‌ركه‌ڤت و بێژت: به‌رژه‌وه‌ندیا مه‌ یا نه‌ته‌وی وه‌سان دخازت!
ـ یاری كرن دگه‌ل زلهێزان نه‌یا بساناهییه‌!
• ژ مێژه‌ هاتیه‌ گۆتن: “خوه‌زیا وی كه‌سی یێ شیانێن خوه‌ ناس دكه‌ت”!
ـ ئانكو تۆ دبێژی پشتی وێ رویدانێ دێ خوه‌ ڤه‌كێشت؟
• ته‌نگ پیس یێن لێ هاتینه‌ شداندن و ئاماژێن ژ ناتۆ و ئه‌مریكا دهێن نه‌ ل دویف داخازا ئه‌ردۆغانینه‌، نه‌خاسمه‌ پشتی گه‌فا ڤه‌كرنا سنۆری بۆ په‌ناهندا كو ده‌ربازی ئه‌ورۆپا ببن كرییه‌ ڕاستی.
ـ ئانكو هه‌ر وێ دكه‌ت یا دبێژت!
• هه‌موو بۆ هندێیه‌ دا ب رویه‌كێ سپی خوه‌ ژ سوریێ ڤه‌كێشت!
ـ تۆ د بێژی هه‌ر گه‌فه‌ك مه‌ره‌م ژێ خوه‌ پاشڤه‌ كێشانه‌ ژ كێشێ و داگێرانه‌ ژ خوه‌سته‌كێن خوه‌!
• هه‌ما ل ره‌وشا عیراقێ و كوردستانێ مێزه‌ بكه‌ دێ ژ ڤێ دیدا من پشت ڕاست بی!
ـ عیراق و كوردستان ناكه‌ڤن بن چ پیڤه‌رێن زانستی!
• چ بزاڤێن مرۆڤی ژ ده‌رڤه‌ی پیڤه‌رێن زانستی نینن و ته‌ڤ دكه‌ڤن بن یاسا و رێسایێن زانستی، لێ بێژه‌ ئه‌ڤ ره‌نگێ سیاسه‌تێ یێ گۆڕێ خودانێن خوه‌ ب ده‌رزیكێ دكۆلن و بزاڤا ره‌وتێ سه‌دری باشترین نموونه‌یه‌.
ـ تو یێ دبێژی گه‌ف و سۆز گۆڕێ خودانێن خوه‌ دكۆلن؟
• دیرۆك ڤێ چه‌ندێ دبێژت، گه‌ف و سۆز نیشانێن پشته‌گوهكرنا خوه‌سته‌كێن وه‌لاتیانه‌ و د هه‌مان ده‌م دا گۆڕێ خودانێ، خوه‌ دكۆلن!
• سالحێ پسمامێ نورێ… مرۆڤه‌كێ دویربه‌لابوو، هه‌میا دگۆتی سالح مرۆڤه‌كێ ترسنۆكه‌یه‌… مامێ وی ب ده‌ستێ هنده‌كان هاته‌ كوشتن، خه‌لكی چكی دهاڤێتنێ و دگۆتن: نه‌ چ زه‌لامی ئه‌گه‌ر دا تۆلا مامێ خوه‌ ڤه‌كه‌تن… لێ سالحی ب نهێنی كارێ تۆلڤه‌كرنا مامێ خوه‌ دكر و پشتی ده‌مه‌كی سێ زه‌لام به‌ده‌لی مامێ خوه‌ كوشتن… سالحێ نورێ بوویه‌ هێمایا ب نه‌رمی تۆلڤه‌كرنێ!

19

محه‌مد عامر دێرشه‌وى*

سه‌ربۆر و شۆره‌شێن ملله‌تان فاكته‌ره‌كى گرنگه‌، كو كارتێكرنا خوه‌ ل سه‌ر په‌یدابوونا ڕایاگشتى هه‌یه‌، نه‌مازه‌ ئه‌و شۆره‌شێن بهایێن وان یێن مرۆڤایه‌تى ڕه‌هه‌نده‌كا هه‌رێمى و جیهانى ب خوه‌ڤه‌ دگرن، مینا شۆره‌شا فه‌ره‌نسى و شۆره‌شا به‌لشه‌فیك ل ئێكه‌تییا سوڤێت. هه‌روه‌سا سه‌ربۆر و شۆره‌شێن هه‌ر ملله‌ته‌كى، ب ره‌نگه‌ك تایبه‌ت، كارتێكرنێ ل سه‌ر ڕایاگشتییا وى ملله‌تى دكه‌ن، وه‌كو كارتێكرنا سه‌ربۆر شۆره‌ش و سه‌رهلدانێن پالۆ و دێرسم و مهاباد و سلێمانى و بارزان و ئیلۆنێ ل سه‌ر په‌یداكرنا ڕایه‌كاگشتى یا كوردى، یا پشته‌ڤان بۆ شۆره‌شان.
سیاسی و راگه‌هاندنكارێ شاره‌زا دڤێت مفایى ژ سه‌ربۆرا ملله‌تێ خوه‌ و ملله‌تێن جیهانێ وه‌رگریت بۆ په‌یداكرنا ڕایاگشتى. گه‌له‌ك د جهێ خوه‌دا بوو ل دووماهیا سالێن حه‌فتییان و ده‌هـ سالێن هه‌شتییان ژ سه‌دا بوورى، ده‌ما زالبوونا پرنسیپ و بهایێن شۆره‌شا به‌لشه‌فى ل سه‌ر ئاستێ ملله‌تێن جیهانێ، سیاسیێن كورد باس ژ شۆره‌ش و سه‌ربۆرێن ملله‌تێن ڤیتنام و كه‌مبۆدجیا و كۆبا دكر و ئه‌ڤڕۆ ژى یا دروسته‌ باس ژ سه‌ربۆرێن ملله‌ت و ده‌وله‌تێن پێشكه‌فتى و دیموكرات و سیسته‌مێن یاسایى بهێته‌كرن؛ بۆ په‌یداكرنا ڕایاگشتى ل سه‌ر ڤان بها و پرنسیپا.
مرۆڤ چه‌ند نموونه‌یێن هه‌ڤده‌م، ل سه‌ر مفاوه‌رگرتنا ژ سه‌ربۆران بۆ په‌یداكرنا ڕایاگشتى ل هه‌ریما كوردستانێ، دبینیت. ژ وان نموونا خوه‌رێڤه‌برنێ و نموونا به‌ره‌نگارییا دگه‌ل ته‌رورێ و نموونا سه‌ره‌ده‌ریا ل گه‌ل په‌ناهبه‌ران ل كوردستانێ:
باشۆرێ كوردستانێ، پشتى شه‌رێ دووێ یێ كه‌نداڤى، ده‌رفه‌ت ب ده‌ستڤه‌ئینا و ده‌ست ب ئازادكرنا باژارێن خوه‌ كر. ل چریا ئێكێ یا سالا 1991ێ حوكمه‌تا به‌غدا داموده‌زگه‌هێن میرى، یێن ناڤه‌ندى، ژ كوردستانێ ڤه‌كێشان، ئه‌وژى ب مه‌ره‌ما په‌یداكرنا ڤالاهیا ئیدارى و په‌یدابوونا فه‌وزا و بێڕێكوپێكیێ. وى ده‌مى ڕیڤه‌برن ما ب خه‌ما پارتێن سیاسى یێن كوردستانیڤه‌، كادرێن ڤان پارتیان، دگه‌ل ده‌زگه‌هێن ڕاگه‌هاندنێ، یێن سه‌ر ب وانڤه‌، كه‌فتن په‌یداكرنا باوه‌ریا خه‌لكێ هه‌رێمێ ب ڕێڤه‌به‌ریا نوى: كو كورد خودان سه‌ربۆره‌ د خوه‌ڕیڤه‌برنێدا و سه‌ربۆرا خوه‌ یا رێڤه‌برنێ، یا سالانێن شۆره‌شا ئیلۆنێ و سالانێن دانوستاندنێ 1970ـ1974 دكران نموونێن شاره‌زایى و شیانا كوردان د خوه‌رێڤه‌برنێ دا و ڕایاگشتى ب ڤێ چه‌ندێ ل هه‌رێمێ دروستكر.
ئه‌ڤه‌بوو دووڤداتر هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانى ل هه‌رێمێ هاتن ئه‌نجامدان و حوكمه‌ته‌ك هات دامه‌زراندن (بنێره‌ مایكل میدوكرۆفت و مارتن لۆن). سه‌ره‌رایى چه‌ندین كێشه‌ و ته‌نگاڤیان، نه‌مازه‌ یێن ئابوورى و سیاسى و ده‌ستێوه‌ردانا ده‌وله‌تێن جیران، خوه‌رێڤه‌به‌ریا كوردى، نه‌ك ته‌نها شیا ڕێڤه‌به‌ریا ژیانا رۆژانه‌ بكه‌ت، به‌لكو شیا كێشێن ئالۆز، وه‌كو كێشا ته‌ڕورێ ژ خوه‌ دووربكه‌رت، د ده‌مه‌كیدا وه‌لاتێن خودان سه‌ربۆر و ده‌زگه‌هێن ئێمناهیێ، یێن خودان شیان، ژ كێشا ته‌ڕور و ئیمناهیێ دنالین. سه‌ركه‌فتنا كوردستانێ دڤێ مه‌یدانێدا بۆ سه‌ربۆره‌ك كو پاشتر، ده‌ما ده‌ركه‌فتنا ده‌وله‌تا خه‌لیفه‌ى، مفا ژێ هات دیتن و ئه‌ڤ سه‌ركه‌فتنه‌ دشێت ببیت، سه‌ربۆره‌كێ سه‌رمه‌شق بۆ ملله‌تان دبیاڤێ ڕۆبوونه‌وه‌یا دگه‌ل ته‌رورێ.
سه‌ربۆرێ خوه‌بڕێڤه‌برنێ پێشانى كوردان دا، كو ئه‌و ب حوكمرانیا خوه‌، دكارن ببن لایه‌نێ بكه‌ر، نه‌ك وه‌كو هه‌مى مێژووا خوه‌، هه‌رده‌م لایه‌نێ كار ل سه‌ر بێته‌كرن و ژ لایه‌ن ملله‌ت و ده‌سته‌لاتێن دیتر بهێت بڕێڤه‌برن، كارتێكرنا ڤێ چه‌ندێ تا ئه‌ڤڕۆ به‌رده‌وامه‌: سه‌ره‌رایى هه‌ولدانێن جودا ڕایاگشتیا هه‌رێما كوردستانێ كوكه‌، كو كورد دكاریت خوه‌ برێڤه‌ببیت.
نموونه‌یه‌كا دیتر، یا سه‌ربۆرێ سه‌ركه‌فتى ل هه‌رێما كوردستانێ، سه‌ره‌ده‌ریا حوكمه‌ت و خه‌لكێ هه‌رێما كوردستانێ یه‌؛ دگه‌ل كێشا ئاواره‌ و په‌ناهبه‌رانه‌. بۆ ڕۆهنكرنا بابه‌تى باشه‌ ل ڤێره‌ باشه‌ مرۆڤ سه‌ره‌ده‌ریا ئه‌لمانیا و كوردستانێ بدت ل به‌ر یه‌كتر:
ئه‌لمانیا ده‌وله‌ته‌ك خودان ئابووره‌ك گه‌له‌ك ب هێزه‌. په‌رله‌مانتارێن فدرال ل 22 چریا مه‌زنا سالا 2016 ده‌نگ ل سه‌ر بۆدجا ئه‌لمانیا یا سالا 2017ێ دان، ب كوژمێ 1,329 ترلیۆن یۆرۆ. گۆره‌یى مێدیا ئه‌لمانى، د وێ سالێدا 14 ملیار یورۆیا ژ بۆدجێ گشتى زێده‌كر. ل سالا 2017ێ داكسێ ئه‌لمانیا 12,97 خال نڤیسین، ئه‌ڤه‌ژى بلندترین خالن پشكێن ئه‌لمانى د ماوێ سیهـ سالان دا گه‌هشتیێ، كو ئه‌ڤ هه‌مى نیشانن بۆ زه‌نگینى و ئابوورێ خورتێ ئه‌لمانیا. گۆره‌ى مالپه‌رێ ئامارێن فیدڕال ل ئه‌لمانیا ژمارا دانشتووێن ئه‌لمانیا، ل سالا 2017ێ 82 ملیۆن و 457 هزار بوون. ل وێ سالێ نێزیكى 800 هزار په‌نابه‌را قه‌ستا ئه‌لمانیا كربوو، واته‌ ب ڕێژا كێمتر ژ یه‌ك ژ سه‌دێ (0,97%). ل 24ى ئیلۆنا سالا 2017 هه‌لبژارتنێن گشتى ل ئه‌له‌مانیا هاتن ئه‌نجامدان. سه‌ره‌رایى هه‌ولدانێن به‌رده‌وام یێن پارت و حوكمه‌تێن ئه‌لمانى بۆ په‌یداكرنا بۆچوونه‌كا نه‌رم د بارا وه‌رگتنا په‌ناهبه‌ران و سه‌ره‌ده‌ریا نه‌رم دگه‌ل بیانیان، لێ ڕایه‌گشتى ل ڤى وه‌لاتى ما توند به‌رامبه‌ر وه‌رگرتنا په‌ناهبه‌ران و بیانیان. و ڤالاهیه‌ك مه‌زن كه‌فت د ناڤبه‌را رایاگشتى و پارتێن سیاسى و كارتێكرنا خوه‌ ل سه‌ر ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنان كر. په‌یدانه‌بوو، سه‌باره‌ت ڤى بابه‌تى و هه‌مان ئه‌گه‌ر بوو مایێ هه‌لویستێن دژ، د ناڤبه‌را پارت و جڤاكا ئه‌لمانیدا و د هه‌لبژارتنێن 24 ئیلۆنا سالا 2017 دا. د ئه‌نجامدا سیسته‌مێ پارتیان ل ئه‌لمانیا تێكچوو، پشتى قۆناغه‌كا سه‌خت ژ دانوستاندنا د ناڤبه‌را پارتێن ڤى وه‌لاتیدا، كو زێده‌یى شه‌ش هه‌یڤا ڤه‌كێشا، ئه‌ڤجا پارتێن سیاسى شیان حوكمه‌ته‌كێ پێكبینن.
وه‌كو ئه‌لمانیا هه‌رێما كوردستانێ ژى ئاریشا په‌نابه‌ران ل سالا 2017 هه‌بوو: گۆره‌یى ده‌سته‌ى ئامارى هه‌رێمى كوردستان، ل هه‌مان سالدا؛ یانى سالا 2017ێ، ژمارا دانشتوێن هه‌رێمێ پێنچ ملیۆن و 765 هزار كه‌س بوون. ئاواره‌ و په‌ناهبه‌رێن كوردستانێ جاران نێزیكى دو ملیۆن مڕۆڤان بوون و ل دووماهیا سالا 2017: ئێك ملیۆن و نیڤ ملیۆن مرۆڤ. ڕێژا ئاواره‌ و په‌نه‌هبه‌ران ل هه‌رێما كوردستانێ گه‌هشتبوو 34,69%، ل دووماهیا هه‌مان سال بوو 26,01%، به‌رامبه‌ر گشت دانشتوویێن هه‌رێما كوردستانێ (هه‌مان ڕێژه‌ ل ئه‌لمانیا كێمتر بوو ژ 1%). ئه‌ڤه‌ د ده‌مه‌كیدا بوو، كو هه‌رێما كوردستانێ ژ كێشه‌یه‌كا ئابوورى یا هه‌ره‌ دوژوار دنالى: مه‌حوكمه‌تا عیراقێ نان و ده‌رمان ژ هه‌رێما كوردستانێ دبڕى، حوكمه‌تا هه‌رێمێ ل وێ سالێ ته‌نانه‌ت نه‌دكارى مووچێن كارمه‌ندێن خوه‌ دابین بكه‌ت، لێ خه‌لكێ كوردستانێ پاریێ نانێ خوه‌ دگه‌ل په‌ناهبه‌ر و ئاوارێن خوه‌ دابه‌شكر.
فاكته‌رێ هه‌ره‌گرنگێ سه‌ركه‌فتنا سیاسه‌تا حوكمه‌تا كوردستانێ د حه‌واندنا ئاواره‌ و په‌ناهبه‌ران و فاكته‌رێ په‌یدابوونا رایاگشتى د ناڤ جه‌ماوه‌رێ كوردستانێ دا، بۆ حه‌واندنا ئاواره‌ و په‌ناهبه‌ران د ناڤ خوه‌دا، سه‌ربۆرێن ملله‌تێ كوردستانێ بوو د په‌نابه‌ریێ دا، ملله‌تێ كورد چه‌ندین جاران په‌نابه‌ر ببوو. نه‌خوه‌شیا كاودانێن په‌نابه‌ریێ هه‌ستا مرۆڤایه‌تیێ ل ده‌ف ڤى ملله‌تى دهه‌ژاند و بۆ مایێ په‌یدابوونا ڕایاگشتى ل سه‌ر حه‌واندنا په‌ناهبه‌ران، سه‌ره‌رایى كاودانێن ئابوورى یێن دژوار ل هه‌رێما كوردستانێ.
*(لێكوله‌ر و شاره‌زا ل سه‌ر ڕایاگشتى)

6

محه‌مه‌د ئیبراهیم ئامێدى
بیره‌وه‌رێن ئادارێ و نه‌ورۆزێ ب خۆشی و نه‌خۆشیان ڤه‌، درووشم و سیمایێ دیرۆكا ملله‌ته‌كێ ئاشتیخواز و خه‌باتكه‌ره‌ د بیاڤێ بزاڤا رزگاریخوازیا كوردی و بریارا چاره‌نڤیسی دا، وه‌ك مه‌هه‌كا كوردی یا پڕ هه‌لكه‌فت و ئاهه‌نگ و روودان. هیڤیدارین ئه‌م هه‌می پێكڤه‌ خه‌مخۆر و دلسۆزێن ڤێ چه‌ندێ بین، بكه‌ینه‌ سه‌ربۆره‌كا خورت و هه‌ستیار و هانده‌ركێ ئه‌كتیڤ بۆ ئێكرێزیا ملله‌تێ كورد و ئێك گۆتارا سیاسی و هه‌لویست و د ئێك سه‌نگه‌رێ خورستی دا بین. پێخه‌مه‌ت پاراستنا ده‌ستكه‌فتێن ملله‌تێ كورد و كوردستانیا كو ڤه‌رێژا خه‌بات و رۆژێن سه‌خت و دژوار و تێكۆشینا جه‌ماوه‌رێ كوردستانێ یه‌ و یا بابێ روحی یێ نه‌ته‌وه‌یا كورد بارزانیێ نه‌مر مسته‌فا و هزاران شه‌هیدێن سه‌رفه‌راز و سه‌ربلند و هه‌رده‌م ساخ، ب ده‌هان شۆره‌ش و داستان و سه‌رهلدانان.
1/3/1979 وه‌غه‌ركرنا بابێ رۆحى یێ نه‌ته‌وا كوورد بارزانیێ نه‌مر (مسته‌فا). پشتى ژیه‌كێ پڕ خه‌با ت و جانفیدایێ و ده‌ربه‌ده‌رى و پشكداری د سه‌ركردایه‌تیا شۆره‌شێن بارزان1932 و 1943 و 1945 و وئیلۆنێ 1961 دا كرى، سه‌خمه‌راتى بده‌ستڤه‌ئینانا مافێ كوردان یێ ره‌وا. و سه‌ربه‌خوه‌یا كوردستانێ و پشكدارى د دامه‌زراندا كۆمارا كوردستان دا سالا 1946 و وه‌رگرتنا پلا جه‌نه‌رالیێ. ل بارزان یێ هاتیه‌ ڤه‌شارتن ل گه‌ل ئیدرسێ جانه‌مه‌رگ و مه‌زارێ وان یێ بوویه‌ جهێ سه‌ره‌دانا هه‌مى كورد و كوردستانیان ژ هه‌ر چار پارچێن كوردستانێ و جیهانێ. 1/3/1936 سه‌رهه‌لدانا دێرسمێ ل باكۆرێ كوردستانێ هه‌لدا ب قوومانداریا سه‌ید ڕزا دێرسمی، سیاسه‌تا ئه‌تاتوركى دژى ڤێ شۆره‌شێ راوه‌ستیا و هه‌لوه‌شاند و نێزیكى هه‌شت هزار مرۆڤ ئیباده‌كرن. و ل 10/9/1939 سه‌ید ڕزا هاته‌ سێداره‌دان. 1/3/1918 حوكمه‌تا ئه‌لمانیا ویساما برۆنزی دا نڤیسكار و مێژووڤان (محه‌مه‌د ئه‌مین زه‌كی) ژبه‌ر خزمه‌تا وی بۆ ملله‌تێ كوردی د بیاڤێ ره‌وشه‌نبیری و مێژووڤانیی دا. .1920/3/1 جه‌نه‌رال (شه‌ریف پاشا) یاداشنامه‌ك پێشكێشی كۆنگرێ ئاشتیێ كر ل پاریسێ پایته‌ختێ فره‌نسا تێدا داخوازی ژ جڤاكێ ده‌ولی كر، به‌رپرساتیا ملله‌تێ كورد هه‌لبگرن د بیاڤێ چه‌سپاندنا مافێ ره‌وا وچاره‌نڤیسێ كوردان.
4/3/1192 وه‌غه‌ركرنا پێشه‌وایێ كورد سه‌لاحه‌ددین ئه‌یۆبى، وه‌ك قۆمانده‌ره‌كێ ب هێز و عه‌گید و خورت سه‌رپه‌رشتیا شه‌ڕێن خاجێ دكر. ئێكه‌ ژ وان كوردێن خزمه‌تا عه‌ره‌بان و ئایینێ ئیسلامێ كرین. ل دیمه‌شقێ پایته‌ختێ كۆمارا سووریا یێ هاتیه‌ ڤه‌شارتن. 1923/3/5 فرۆكێن ئینگلیزی باژێری سلێمانیێ تۆببارانكر 5/3/1991 ده‌ستپێكا سه‌رهلدانا كوردستانێ ل باژێرێ رانیا، دژى داگیركه‌رێن كوردستانێ ب هه‌موو ته‌خوچینان ڤه‌ وه‌ك ئه‌لهۆیێن چیا رابوون بۆ رامالینا ده‌ڤه‌رێ ژ ره‌گه‌زپه‌رست و شۆفینیان، حه‌تا هه‌می باژێر و باژێركێن كۆردستانێ ڤه‌گرتى 6/3/1975 رێككه‌فتنا خیانه‌تكارانه‌ یا جه‌زائیر، دژى ملله‌تێ كورد هاته‌ مۆهركرن، د ناڤبه‌را ئیرانێ و عیراقێ ڤه‌، ب هاریكارى و پشته‌ڤانیا سه‌رۆكێ جه‌زائر (هه‌وارى بومودیه‌م) ل جه‌زائیر وه‌ك پیلانگیره‌كێ ل سه‌رملله‌تێ كورد، لێ به‌رسڤا ڤێ چه‌ندێ بۆ وان دوژمنان، ل 26/5/1976 شۆره‌شا گولانێ هه‌لدا 1921/3/7 شێخ مه‌حموود حه‌فید هاته‌ نه‌فیكرن بۆ هندستانێ.
8/3/1908 جه‌ژنا ئافره‌تێن جیهانێ و كوردستانێ، كو ئافره‌تا كورد ژى وه‌ك نیڤا جڤاكی یا به‌رز و پشكداره‌ د ڤێ بیره‌وه‌ریێ دا، ب به‌رنامه‌ و چالاكیان 10 ئادارێ رۆژا جلوبه‌رگێن كوردی یه‌ كو پڕانیا خه‌لكێ مه‌ یێ شه‌ره‌فمه‌ند ل هه‌می ئاستان ڤێ رۆژێ جلكێن كوردێ د كه‌نه‌ به‌رخوه‌ وه‌ك نه‌ریته‌كێ سالانه‌ بۆ پاراستنا ڤی ناسناما نه‌ته‌وایه‌تی و كلتوورێ كوردی یێ ره‌سه‌ن.10/3/1970 مۆركرنا رێككه‌فتنا حۆكمێ ئۆتونومى بۆ كوردستانێ، د ناڤبه‌را بارزانیێ نه‌مر و رژێما عیراقێ دا، ل گووندێ ناوبردان و مافێ كوردان بۆ جارا ئێكێ هاته‌ تۆماركرن ل دستوورێ عیراقێ دا 11/3/1970 راگه‌هاندنا رێككه‌فتنا 11 ئادارێ یا مێژوویى ل به‌غدا، و ل گۆره‌پانا ته‌حریر و جه‌ماوه‌ره‌كێ مه‌زن به‌رهه‌ڤبوو، كو چ جاران نه‌هاتبوو ئه‌نجامدان د دیرۆكا عیراقێ دا. 14/3/1903 ژ دایكبوونا بابێ روحى یێ نه‌ته‌وا كورد بارزانیێ نه‌مر مسته‌فا، كو ملله‌تێ كورد ژڤان هه‌بوو ول گه‌ل قه‌ده‌رو دیرۆكێ، كو دێ سه‌ركرده‌ك هێته‌ سه‌ردونیایێ و ب ناڤێ وى كورد دێ هینه‌ نیاسین و دێ بیته‌ پاریزه‌ر و به‌رڤانێ ڤى ملله‌تى و هه‌مى ژیانا خوه‌ دێ ته‌رخان كه‌ت د بزاڤا رزگاریخوازیا كوردى دا.
14/3/1991 سه‌رهه‌لدانا باژێرێ دهۆكێ وه‌ك رۆژه‌كا دیرۆكی وه‌ك شێران، خه‌لكێ دهۆكێ یێ شه‌ره‌فمه‌ند رابوونه‌ سه‌رخوه‌ و دمه‌كێ كێم دا باژێر ژ ده‌ستێ رژێما ره‌گه‌زپه‌رست و شۆفێنى رزگاركر و ب ئالایێ كوردستانێ و سروودا ئه‌ى رقیب و دستقوتانان ل جاده‌ و كولانان، ده‌ربرین ژ هه‌ستا خوه‌ یا نه‌ته‌وه‌یى و نیشتیمانى كر. 14 ئادارێ بریارا په‌رله‌مانێ كوردستانێ، ل كوردستانێ بیته‌ رۆژا چاندنا نه‌مامێن داروبارى و گولان وه‌ك رێزگرتن ب رۆژبوونا بارزانیێ باب مسته‌فا .. 15/3/1932 ده‌ستپێكا شۆره‌شا ئێكێ یا بارزان ب سه‌روكاتیا شێخ ئه‌حمه‌د بارزانى، دگه‌ل دا برایێ وى بارزانى مسته‌فا،وه‌ك شۆره‌شه‌كا مه‌زن دژى داگیگه‌ران و بده‌ستڤه‌ئینانا مافێ ره‌وا و حه‌تا سالا 1937 یا به‌رده‌وامبوو.. 16/3/1988 كیمیا بارانكرنا باژێرێ هه‌له‌بچا شه‌هید، ل سه‌ر ده‌ستێ رژێما گۆر به‌گۆر دژى هه‌مى عورف و مافێ مرۆڤایه‌تیێ و شه‌رعیه‌تا دووه‌لى، وه‌ك جه‌كه‌كێ قه‌ده‌غه‌كرى بكارئینانێ. كو 5000 ژ خه‌لكێ سڤیل هاتنه‌ كوشتن، وه‌ك شه‌هیدێن كوردستانێ، لێ جهێ داخێ بوو، ژبه‌ر سیاسه‌تا رژێما به‌عس و كاودانێن وى ده‌مى چ راگه‌هاندنه‌كا پێدڤى بۆ نه‌هاته‌كرن ل سه‌ر ئاستێ جیهانى ل وى ده‌مى، به‌روڤاژی نوكه‌ سالانه‌ ئه‌ڤ بیره‌وه‌ریه‌ دهێته‌ ساخكرن ب چالاكیێن هه‌ژی و بۆ ماوێ پێنچ چڕكه‌یان هاتنوچوون دراوه‌ستیت.. 19/3/1994 جه‌ژنا نه‌ورۆزێ بووو جه‌ژنا ره‌سمى ل توركیا بۆ جارا ئێكێ، ئاگرێ نه‌ورۆزێ دهێته‌ هه‌لكرن ب رێوره‌سم و به‌رنامێن تایبه‌ت دهێنه‌ ئاماده‌كرن، و ب سه‌دان هزاران كوردێن كوردستانا باكۆر پشكداردبن. 1990/3/20 (زه‌كیه‌ ئالكان) ل كوردستانا باكۆر ئاگر به‌ردا خوه‌ و خوه‌ سۆت وه‌ك نه‌رازیبوون (احتجاجا) ل به‌رانبه‌ری، ئانكو ل سه‌ر وان كارێن شۆفینی و ره‌گه‌زپه‌رستی دهێنه‌ بكارئینان دژی كوردان ژ لایێ حوكمه‌تا توركیا21../3/…. جه‌ژنا نه‌ورۆزێ، سه‌رێ سالا كوردى وه‌ك جژنه‌كا نه‌ته‌وه‌یى و مللى یا هه‌مى ملله‌تێن ئارى، ژ كورد، فارس، توركمان، ئه‌رمه‌ن، ئه‌فغان، تاجیك، ئۆزبه‌كی، ئازری، قیرغستیا، باشۆرێ رۆژئاڤا ل هند و قه‌فقاسیان. ل جه‌م مه‌ 21 نه‌ورۆزێ دهێتن وه‌ك ڤرێژه‌كا گیرۆ دوور یا خه‌باتێ دژى سته‌مكاری و ره‌گه‌زپه‌رستیێ و پارچه‌كه‌ ژ كه‌له‌پوورێ كوردى یێ ره‌سه‌ن1974/3/22.. پتر ژ ٢٥٠ هزار خه‌لكێ كوردستانێ به‌ر ب كۆمارا ئیرانێ ڤه‌چوون. پشتی نسكۆیا شۆره‌شا ئیلۆلێ ..25/3/1976 وه‌غه‌ركرنا جه‌نه‌رال ئیحسان نوورى پاشا پشتى شۆره‌شا ئاگرى 1927ـ1930 و ه‌ده‌رڤه‌ده‌رێ و رۆژیّن سه‌خت و نه‌خۆش و ل دووڤ پلانه‌كێ ب روودانا ماتۆره‌كێ هاته‌ كوشتن ل ته‌هرانێ ل ڤێ رۆژێ گه‌هشته‌ كاروانێ شه‌هیدێن بزاڤا رزگاریخوازیا كوردى.. 28/3/1991 ده‌ستپێكرنا كۆچا ملیۆنى یا ملله‌تێ كورد و به‌ر ب سنۆرێن توركیا و ئیرانێ ڤه‌ چوون ژبه‌ر سته‌مكاریا رژێمێ و كارئینانا كمیاوی وه‌ك په‌یاده‌ قه‌ستا هه‌ردو ده‌وله‌تان كرن ل ژێر سه‌قایه‌كێ پڕ به‌فر و باران ب ده‌هان رۆژان برسى و پێخاس و ب سه‌دان هه‌ڤوه‌لاتی بوونه‌ قوربانى وه‌ك كاره‌ساته‌كا مه‌زن. وژدانا جیهانێ هشیاركر و هه‌ژاند و ب ئه‌نجامێن باش یێن نه‌ته‌وه‌یى و مرۆڤایه‌تى بدووماهی هات سه‌ر ئاستێ ناڤخوه‌یى و جیهانی. 1946/3/31 سه‌رۆكاتیا كۆمارا مهاباد پلا جه‌نه‌رال دا بارزانیێ نه‌مر مسته‌فا، ژ به‌ر جه‌ساره‌ت و قومانداریا وی ..31/3/1947 سێداره‌دانا پێشه‌وا قازى محه‌مه‌د، سه‌رۆكێ كۆمارا كوردستان ل مهاباد، پشتى كۆمار هاتیه‌ راگه‌هاندن ل22/1/1946 و پشتى بۆرینا 11 مه‌ه و 11 رۆژا سه‌ر ژیێ كۆمارێ، كۆمار هاته‌ هه‌لوه‌شاندن و ل ڤێ رۆژێ قازى محه‌مه‌د و برایێ وى سه‌یفى و كوڕمامێ وى سه‌دڕى هاتنه‌ سێداره‌دان ژ لایێ شاهنشاهی ڤه‌.

14

كۆڤان حسێن
قه‌ت گومانێ نابم ئه‌ڤه‌ شه‌ڕه‌ك سیاسی بیت وه‌ك هنده‌ك بۆ دچن، قه‌ت جارا ئێكێ ژى نینه‌ مرۆڤایه‌تى راستى په‌ژى و ئاتافه‌كا ژڤى ره‌نگى بیت، ئه‌گه‌ر به‌رێ ئالاڤێن په‌یوه‌ندیا لاواز بوون، ئه‌ڤ په‌ژیه‌ هه‌تا دهات ل سنۆره‌كێ دا دمان، ناسكرنا ڤێ په‌ژیێ كارێ نۆشدار و بسپۆرانه‌، ل سه‌ر جڤاكى ب تنێ پێگێرى ب وان شیره‌تان ئه‌وێن سه‌لامه‌تیا گشتى دپارێزن، یا راست دڤیا خوه‌ نه‌ به‌عجینین، لێ دڤیا سڤك ژی وه‌رنه‌گرین، هه‌كه‌ قه‌یرانا دارابى ڤه‌ده‌ر كه‌ین ئه‌ڤه‌ كورۆنا پشتى داعشى (ته‌حه‌دایه‌كا) مه‌زنه‌ بۆ جیهانێ ب گشتى بۆ كوردسانێ ب تایبه‌تى، چونكو ل سه‌نگه‌رێن پێشیێ نه‌، ڤێ په‌ژیێ دێ شینا خوه‌ ل سه‌ر هه‌مى ئالێن ژیانێ هێلیت, مسۆگه‌ر دێ چاره‌ هه‌بیت، لێ كه‌نگى و ل كیڤه‌ و چه‌ند دێ بازار ل سه‌ر هێته‌كرن دێ كه‌ڤیته‌ بن قانوونا مافێ مولكداریێ یان دێ ئه‌رزان و به‌ش بی بۆ هه‌مى كه‌سێ. ڤێ كورۆنایێ ده‌رگه‌هێن زۆر بابه‌تان ڤه‌كرینه‌، سه‌رئه‌نجام مه‌رم ژ هه‌بوونا هه‌مى ده‌ستهه‌لاته‌كێ سیاسى بۆ جڤاكى بیت هه‌تا ل ناڤ مالێ بیت، بۆ پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیا مرۆڤایه‌. ئه‌ڤجا پاراستنا مرۆڤان پیرۆزترین مه‌ره‌مه‌، جڤاك هه‌مى دڤیا میناكا چینێ مله‌ته‌ك ملیارى و پتر ب هێز و باوه‌رى و پێگیرى راستى ڤێ ئاتافێ بوون و خه‌ریكه‌ سه‌ربكه‌ڤن. ئانكو تاكه‌ هێزا مه‌ پێگێریه‌ ب وێ یا ده‌ستهه‌لاتێن ساخله‌میێ دبێژن. ژمن ڤه‌ كورۆنا دووره‌ ژ سیاسه‌تێ و مرۆڤا ئه‌تۆم و كیما دژى ئێك بكارئیناینه‌ لێ (میكرۆب و ڤایرۆس) ب فه‌رمى جلكێن سه‌ربازان نه‌كرینه‌ به‌ر. پشتراستم زانست دێ سه‌ركه‌ڤیت سه‌ر ڤێ ڤایرۆسێ هه‌كه‌ هێزا مرۆڤانن هاریكار بیت. جڤاكێ كوردستانێ ئه‌ڤرۆكه‌ داخواز كریه‌ به‌رهنگارى ڤى شه‌ڕێ بیت یێ كو جیهان هه‌مى ڤه‌گرتى ب دسپلینه‌كا موكم ب رێنمایێن ساخله‌میێ.

6

محه‌مه‌د چه‌لكی
قه‌یرانێن كوردستانێ ژ ئه‌نجامێ شاش برێڤه‌برنا ده‌ستهه‌ڵاتێیه‌. ده‌ستهه‌ڵته‌ك ژیێ وێ نێزیكی ٣٠ سال بن و هێشتا نه‌شێت كێمترین متمانا وه‌ڵاتیان بۆ خۆ مسۆگه‌ر بكه‌ت و بنه‌رمه‌ بایه‌كێ گرژبوونا په‌یوه‌ندیێن سیاسی چ یێن هه‌رێمێ دگه‌ل به‌غدا و چ یێن ناڤخوه‌ ل سه‌ر هه‌ر كێشه‌كا هه‌ی، وه‌ڵاتی ب كاسۆیی به‌ربنه‌ بازاری بۆ خرڤه‌كرنا ئازۆقه‌ی و ده‌ستهه‌ڵات ژی لێڤا ژێری ل یا ژووری نه‌ده‌ت، شرعییه‌تا ده‌ستهه‌ڵاتێ دئێخیته‌ دبن گۆمانێ دا. كارێ هلوه‌ریایترین(فاشلترین) ده‌ستهه‌ڵات دابینكرنا خوه‌سته‌كێن بنگه‌هینێن وه‌ڵاتییانه‌ و كار دكه‌ت بۆ دابینكرنێ، لێ ده‌ستهه‌ڵاتا مه‌ تنێ سۆزن و هێشتا قۆناغا سۆزان ده‌رباس نه‌كرییه‌، لێ بۆ ڤه‌دیتنا پاساوان ژ گۆلبه‌زێ نازی دپێشداترن! قه‌یران هه‌ر قه‌یرانه‌كا هه‌بت ده‌ستهه‌ڵات ژێ به‌رپرسه‌ و چ قه‌یران بۆ ماوه‌یه‌كێ درێژ نامینن چونكو ده‌ستهه‌ڵات ب جدی ل چاره‌یان دگه‌رهن و د وی ماوه‌ی دا بزاڤێ دكه‌ن كێمترین زیان به‌ر ب وه‌ڵاتیان بكه‌ڤیت چونكو هه‌رده‌ما ماوێ قه‌یرانان زێده‌بوو و باندۆره‌كا نه‌رێنی ل په‌یوه‌ندیێن جڤاكی دكه‌ت و شیرازێ هه‌ڤگرتنا جڤاكی دهنگێڤیت و به‌ر هلوه‌شیانا په‌یوه‌ندیێن جڤاكی دچیت. ل كوردستانێ یا گه‌هشتییه‌ ڤی ئاستی و سه‌ر تیشك دوهی(٢٥-٢-٢٠٢٠) ئێڤاری ل ناحیا ژاراوه‌ رویدا و ل سه‌ر سه‌را په‌نزینێ وه‌ڵاتییه‌ك هاته‌ كوشتن و ئێك ژی بریندار بوو.
ئه‌ڤه‌ نه‌ رویدانه‌ك بچویكه‌ و په‌یوه‌ندی ب چه‌ند كه‌سانڤه‌ نینه‌ به‌لكو پرسیاره‌ و كێشه‌كه‌ ئاراسته‌ی ده‌ستهه‌ڵاتێ دبت و كانێ چه‌ندا خه‌مساره‌ د دابینكرنا پێدڤیێن وه‌ڵاتیان دا، وه‌ڵاته‌كێ ل سه‌ر ده‌ریایه‌كا په‌ترۆلێ بت، هێشتا قه‌یرانا سوته‌مه‌نیێ هه‌بت و وه‌ڵاتی ل سه‌ر سه‌رایێ بهێنه‌ كوشتن، حه‌قێ وێ ده‌ستهه‌ڵاتێ چییه‌؟ ڕستا چاكسازیان ئه‌ڤه‌ سه‌رێ چه‌ندین ساڵانه‌ سه‌رێ وه‌ڵاتیان گێژكرییه‌ و لێ هێشتا هندی سه‌رێ ده‌رزیكه‌كێ ژی هیڤی ژ وان چاكسازیا نه‌هاتییه‌ شكه‌فا وه‌ڵاتیان! بێهیڤبوونا وه‌ڵاتیان ژ چاكسازیان په‌یوه‌ندیێن جڤاكی به‌ر ب هلوه‌شیانێ دبت و ئه‌ڤ پێكڤه‌ژیانا هه‌تا نوكه‌ ل كوردستانێ هه‌ی ب جدی ئێخستییه‌ د مه‌ترسیێ دا و ئه‌ڤه‌ ل ناحیا ژاراوه‌ په‌قی و ئه‌گه‌ر چاكسازی نه‌كه‌ڤنه‌ د بیاڤی كارپێكرنێ دا شیرازێ پێكڤه‌ژیانێ ل كوردستانێ دێ هلوه‌شیت و كوردستان دێ به‌ر ب سۆمالی بوونێ ڤه‌ چیت ئانكو هه‌موو ده‌ستكه‌فتیێن كوردستانێ دێ د به‌ر ئاڤدا چن. هیڤی خازم ژ ده‌ستهه‌ڵاتا مه‌ یا گراڤی ب جدی ل سه‌ر چاكسازیان ڕاوه‌ستیت و پێدڤیێن وه‌ڵاتیان ب گرنگ وه‌ربگریت و پێنگاڤا چاره‌سه‌ریێ بۆ بهاڤێژت. ئه‌گه‌ر هه‌ر بمین سۆز و قه‌وانا پاساوان بۆ شكه‌ستنا پرۆژێ چاكسازیان لێده‌ن، ئاینده‌كێ ڕه‌ش و تۆنێله‌كا پری سه‌هم ل پێشییا كوردستانیانه‌ و یا ژ هه‌موویێ سڤكتر دێ سۆمال پێش كوردستانێ ڤه‌ سۆیسرا بیت…

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com